II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 fa\u015fizmin yenilgisiyle sonu\u00e7land\u0131. ABD ve SSCB, sava\u015f\u0131n iki \u00f6nemli g\u00fcc\u00fc ve galibi olarak, sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6neme de damgas\u0131n\u0131 vurdular. Sava\u015f sonras\u0131 yap\u0131lan anla\u015fmalar, ba\u015fta Avrupa olmak \u00fczere, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinin ABD ve SSCB aras\u0131nda payla\u015f\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Almanya, Japonya, \u0130talya gibi \u00fclkeler sava\u015ftan yenilgiyle \u00e7\u0131kt\u0131lar ve uzun bir s\u00fcre ABD ve m\u00fcttefiklerinin (\u0130ngiltere ba\u015fta olmak \u00fczere) denetimi alt\u0131nda ya\u015famak zorunda kald\u0131lar. Fransa gibi \u00fclkeler ise, \u201cg\u00fcvenlik ve kalk\u0131nma\u201d gibi nedenlerle bir s\u00fcre ABD\u2019nin yak\u0131n \u201ckorumas\u0131\u201d alt\u0131nda ya\u015fad\u0131lar… D\u00fcnya b\u00f6ylece iki kutuplu yeni bir dengeye oturdu. \u201cSo\u011fuk Sava\u015f\u201d d\u00f6nemi olarak adland\u0131r\u0131lan bu s\u00fcre\u00e7 reel-sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne kadar devam etti…<\/p>\n\n\n\n
So\u011fuk Sava\u015f, McCarthycilik ve \u201c\u0130\u00e7 D\u00fc\u015fman\u0131n\u201d Ke\u015ffi!<\/strong><\/p>\n\n\n\n II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc. ABD ve SSCB \u00f6nderli\u011findeki g\u00fc\u00e7ler, ilk \u00f6nce sava\u015f\u0131n yaralar\u0131n\u0131 sarmaya a\u011f\u0131rl\u0131k verdiler. 1945\u2019ten 1960\u2019lar\u0131n ortalar\u0131na kadar g\u00f6rece b\u00fcy\u00fck bir sermaye birikimi elde edildi. ABD ve Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde burjuvazi, politik ve ekonomik g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeniden tesis etti. \u201cSosyal devlet\u201d ve \u201crefah devleti\u201d gibi yeni toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme modelleri\/anlay\u0131\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sava\u015f\u0131n par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131 orta s\u0131n\u0131flar yeniden \u201cg\u00fcvenli ve mutlu\u201d g\u00fcnlerine geri d\u00f6nd\u00fcler…<\/p>\n\n\n\n Ama bu durum uzun s\u00fcrmedi. 1960\u2019lar\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren d\u00fcnya kapitalizmi yeni bir kriz (1966\/67) d\u00f6nemine girdi. Toplumsal muhalefet hareketleri geli\u015fti. Bu krizi, 1973\/75 ve 1979\/82 krizleri takip etti… G\u00fcvensiz ve umutsuz g\u00fcnler yeniden ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ama 1945\u20131965 d\u00f6nemi de tamamen sorunsuz de\u011fildi. ABD ve SSCB gibi iki farkl\u0131 ve kar\u015f\u0131t d\u00fczenin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konumlan\u0131\u015f\u0131, \u201cd\u0131\u015f d\u00fc\u015fman\u201d gibi \u201ci\u00e7 d\u00fc\u015fman\u201d\u0131 da yaratm\u0131\u015ft\u0131. \u0130stihbarat g\u00fc\u00e7leri kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde \u201cd\u00fc\u015fman\u201d av\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131lar. McCarthycilik, ABD\u2019de bu anlay\u0131\u015f\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak geli\u015fti. 1950\u201354 aras\u0131nda, t\u00fcm alanlarda oldu\u011fu gibi sinemada da \u201cd\u00fc\u015fmanlar\u201d tespit edildi, bir\u00e7ok sinemac\u0131, polis kovu\u015fturmas\u0131na u\u011frad\u0131. Genel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve tutumun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan herkes su\u00e7lu olarak de\u011ferlendirildi. Ayn\u0131 durum 1966\u20131970 d\u00f6neminde de benzer \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fti. T\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi ABD\u2019de de muhalefet hareketleri geli\u015fip protesto eylemlerine giri\u015fti\u011finde ayn\u0131 \u201cpolis\u201d g\u00fcc\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda buldu. Eisenhower gibi Nixon da, bir ba\u015fkan olarak kendisinden bekleneni yapmakta teredd\u00fct etmedi. Bu durum, hem Amerikan burjuvazisinin hem de Amerikan orta s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u201cpolisleri\u201dne bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir \u00f6rnekti: <\/p>\n\n\n\n Amerikan iktidar\u0131 zaman zaman \u2018paral\u0131 askerler\u2019 yani \u2018kiral\u0131k katil\u2019lere (hired guns) ihtiya\u00e7 duyar, bu paral\u0131 askerler, refahtaki pay\u0131n\u0131 isteyen alttaki \u2018pisli\u011fe\u2019 kar\u015f\u0131 iyi yurtta\u015flar\u0131n kiralad\u0131klar\u0131 katillerdir; s\u0131rf bu y\u00fczden bile iktidar, s\u00fcrekli olarak \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7la biraraya gelmek zorundad\u0131r. Bu \u2018reg\u00fclat\u00f6rler\u2019 ahlaki a\u00e7\u0131dan mutlaka iyi olmak zorunda de\u011fillerdir; aksine \u00f6ncelikle etkin olmak; a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 tutmak, onlar\u0131 g\u00fcvenilir k\u0131lan bir kurallar dizgesine uymak zorundad\u0131rlar. Bunlar, \u2018iyi yurtta\u015flar\u0131n\u2019 eli temiz kals\u0131n diye kendi ellerini kirleten silah\u015f\u00f6rler, katiller, \u00f6zel dedektifler, ajanlar, polisler ve politikac\u0131lard\u0131r. \u0130\u015fi hallettikten sonra ortadan kaybolmalar\u0131, dillerini tutmalar\u0131 gerekir; hatta \u00e7o\u011fu zaman paralar\u0131n\u0131 alamazlar ya da bir sonraki \u2018temizleyici\u2019 taraf\u0131ndan tasfiye edilirler. Bat\u0131n\u0131n di\u011fer toplumlar\u0131nda fa\u015fizm tehdidi, muhalefeti dizginler ve politik bir adalet iktidar\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131rken, Amerikan demokrasisinde cinayet, politikan\u0131n \u2018ba\u015far\u0131yla\u2019 uygulanan bir arac\u0131d\u0131r.<\/em>(1)<\/em><\/strong> <\/em><\/p>\n\n\n\n Kurulu d\u00fczenin \u201cd\u00fc\u015fman\u201d taraf\u0131ndan tehdit edilmesi, hem cinayeti hem de \u201cpolisi\u201d rasyonelle\u015ftirir. Burjuva toplumun huzur ve g\u00fcveni i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan \u201cpolis\u201d, i\u015fledi\u011fi cinayetlerden dolay\u0131 su\u00e7lanmaz; ama bizzat idarecilerden ald\u0131\u011f\u0131 emirle, s\u0131k s\u0131k kendisine \u00e7izilen s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 genel bir rahats\u0131zl\u0131k yarat\u0131r. D\u00fczen koruyucunun kendine \u00f6zg\u00fc kurallarla hareket etmesi, \u201cd\u00fc\u015fman\u0131n\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 edilmesinde etkinlik sa\u011flar. D\u00fczenin sahipleri; bir yandan \u201cd\u00fc\u015fman\u0131n\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 edilmesindeki t\u00fcm gayri me\u015fru yollar\u0131 onaylar, di\u011fer yandan verili hukuk d\u00fczeninin s\u00fcrmesini isterler. <\/p>\n\n\n\n Polisiye Sinema: \u201cD\u00fc\u015fman\u0131n\u201d Tasfiyesi\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Polisiye sinema, 1960\u2019larda, bu ikili durum \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Polisin hukuk d\u00fczeninin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, bizzat \u201cd\u00fc\u015fman\u0131n\u201d neden oldu\u011fu bir durum olarak anlat\u0131l\u0131r. Cinayet k\u00f6t\u00fcd\u00fcr ama daha k\u00f6t\u00fc \u015feylerin olmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in cinayet i\u015flenebilir! Sava\u015f\u0131n k\u00f6t\u00fc ama \u201csorun \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc\u201d olmas\u0131 gibi, cinayet de k\u00f6t\u00fc ama \u201csorun \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcd\u00fcr\u201d. Bu durum reel hayat\u0131n bir devam\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar ve olgular tarihsel\/toplumsal ba\u011flamlar\u0131ndan kopar\u0131larak de\u011ferlendirilir. B\u00fct\u00fcn dikkatler \u201cd\u00fc\u015fman\u201d \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \u201cD\u00fc\u015fman\u0131n\u201d engellenmedi\u011fi\/engellenemedi\u011fi ko\u015fulda meydana gelecek felaketler \u00e7o\u011falt\u0131larak\/\u00e7arp\u0131t\u0131larak sunulur. S\u0131ralanan felaketler kar\u015f\u0131s\u0131nda dizlerinin ba\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclen seyirci, sadece polisin eylemini gerekli g\u00f6rmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda kendisini kurtaran bu d\u00fczen koruyucuyu kutsar. <\/p>\n\n\n\n Bu kar\u015f\u0131 propaganda, \u201cd\u00fc\u015fman\u0131n\u201d tasfiye edilmesi i\u00e7in yap\u0131lacak her eylemi mubah hale getirir. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019nda Irak\u2019\u0131n bombalanmas\u0131 sonucu \u00f6len on binlerce insan\u0131n sorumlulu\u011funun Saddam\u2019a fatura edilmesi gibi, polis de \u201cd\u00fc\u015fman\u0131\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 etmek i\u00e7in bir kez yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, ne kadar y\u0131k\u0131p d\u00f6kerse d\u00f6ks\u00fcn fatura hep \u201cd\u00fc\u015fmana\u201d \u00e7\u0131kar. Ve \u201cd\u00fc\u015fman\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 edildi\u011finde sorun da \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olur. B\u00f6ylece polisin, \u201cd\u00fc\u015fman\u201d kar\u015f\u0131s\u0131ndaki uygulamalar\u0131 bizzat \u201cd\u00fc\u015fman\u0131n\u201d kendisinden kaynaklanan nedenlerle me\u015fru hale getirilir. <\/p>\n\n\n\n Ama bu kadar\u0131 yetmez. \u201cD\u00fc\u015fman\u0131\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak i\u00e7in s\u0131n\u0131rlarda gezen polis, e\u011fer hukuk d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131rsa di\u011fer polisler taraf\u0131ndan ayn\u0131 \u015fekilde etkisizle\u015ftirilir. B\u00f6ylece tek tek polisler de d\u00e2hil olmak \u00fczere \u201cherkes\u201d ya d\u00fczen kar\u015f\u0131s\u0131nda haz\u0131rola ge\u00e7er ya da cevab\u0131n\u0131 al\u0131r…<\/p>\n\n\n\n Burjuva toplum d\u00fczeni, reel hayat ideologlar\u0131n\u0131n iddialar\u0131n\u0131n aksine d\u00fczensiz, karma\u015f\u0131k ve irrasyoneldir. Bu nedenle polis, \u201cd\u00fc\u015fman\u0131\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti\u011finde sonuca basit bir \u015fekilde ula\u015famaz. \u201cD\u00fc\u015fman\u0131n\u201d kollar\u0131 bir\u00e7ok yere uzan\u0131r. Polis \u015fefleri, savc\u0131lar, bakanlar vb. sistem i\u00e7i ki\u015filer \u201cd\u00fc\u015fmanla\u201d i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olabilir. Bu durumda polis, sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131rken yolunun kesildi\u011fini fark eder. Sorunu \u00e7\u00f6zmesini istemeyen b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sezer. Bu ger\u00e7ekli\u011fi daha \u00f6nce \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f olan daha deneyimli polisler, i\u015fin ucunu b\u0131rakmas\u0131n\u0131, kendi \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu noktadan daha ileri gitmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler. G\u00f6r\u00fcnen \u201cd\u00fc\u015fman\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ama daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve derinde olanlar kurtulmu\u015ftur. M\u00fccadeleci iyi polis ise isyan halindedir, bu durumu sindiremez. Di\u011fer polis arkada\u015flar\u0131n\u0131n kay\u0131ts\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ikinci bir \u015foktur… Yaln\u0131z oldu\u011funu hisseder…<\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6ze alarak \u201cd\u00fc\u015fman\u0131\u201d saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakan, ama di\u011ferlerine ula\u015fmas\u0131 engellenen polisin eylemi yar\u0131m kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle ger\u00e7ek bir ba\u015far\u0131dan s\u00f6z edilemez. Yapmas\u0131 gereken \u015fey kendi kurallar\u0131yla hareket etmesidir. Hukuk ve d\u00fczen anlams\u0131zd\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015flevsizdir. Eylemleriyle herhangi bir tatmine ula\u015fmas\u0131 beklenemez. Olaylar\u0131n pe\u015finden s\u00fcr\u00fcklenir. <\/p>\n\n\n\n Amerikan Polisiye Sinemas\u0131: \u015eiddetin Me\u015frula\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Donald Siegel\u2019in, \u201cMadigan\u201d (Richard Widmark, Steve Inhat, Henry Fonda – 1967) ve \u201cCoogan\u2019s Bluff\u201d (Clint Eastwood – 1968) adl\u0131 filmleri bu temalar\u0131 i\u015fler: Karanl\u0131k polis ayg\u0131t\u0131, s\u0131radanla\u015fm\u0131\u015f r\u00fc\u015fvet, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ahlaki s\u0131n\u0131rlar… \u015eiddet bir ileti\u015fim bi\u00e7imi olarak polis taraf\u0131ndan benimsenmi\u015ftir. Yaln\u0131z, ama\u00e7s\u0131z, sevgisiz, doyumsuz bir karakter olarak anlat\u0131lan polis, deforme bir ki\u015fili\u011fe sahiptir. Varl\u0131k nedenleri genellikle yapt\u0131klar\u0131 i\u015fle s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r, i\u015f bitince varl\u0131k nedenleri de ortadan kalkar.<\/p>\n\n\n\n Peter Yates\u2019in, \u201cBullitt (1968) adl\u0131 filmi, polis filmlerinin temel karakteristiklerinden birini olu\u015fturan ka\u00e7ma-kovalama ili\u015fkisinin en iyi \u00f6rneklerindendir. Su\u00e7lu-dedektif, av-avc\u0131 rollerine b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr ve roller s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmektedir. Polis dedektifi Bullitt (Stewe McQueen), bir su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kullanmak istedi\u011fi su\u00e7luyu korumaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Tan\u0131\u011f\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 istemeyen gangsterler de harekete ge\u00e7erler ve b\u00fcy\u00fck bir kovalamaca ba\u015flar. Kovalayan ve kovalanan, yani av ve avc\u0131 bu takip s\u0131ras\u0131nda yer de\u011fi\u015ftirir. Sonu\u00e7ta gangsterler \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr ama tek tan\u0131k da \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr, \u00fcstelik polis kur\u015funuyla. <\/p>\n\n\n\n Norman Jewison\u2019\u0131n, \u201cIn the Heat of the Night\u201d (1969); Ralph Nelson\u2019un, \u201ctick… tick… tick\u201d (1969); Gordon Douglash\u2019\u0131n, \u201cThey Call Me Mr. Tibbs\u201d (1970) ve \u201cSlaughter\u2019s Big Rip-Off (1976); Don Medford\u2019un, \u201cThe Organization\u201d (1971); Ossie Davis\u2019in, \u201cCotton Comes to Harlem\u201d (1970); Mark Warren\u2019\u0131n, \u201cCome Back Charleston Blue\u201d (1972); Jack Starret\u2019in, \u201cSlaughter\u201d (1973) vb. filmleri Amerikan polisiye sinemas\u0131n\u0131n siyah\u00ee polis \u015fefleri ve dedektifleriyle tan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Gangsterler, \u0131rkc\u0131l\u0131k ve di\u011fer rutin konular i\u00e7inde, bu kez \u201cd\u00fc\u015fmanlarla\u201d sava\u015fan, sorunlar\u0131 \u201c\u00e7\u00f6zen\u201d kahraman, siyah\u00ee bir polistir. Konular\u0131n ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131 kimi zaman toplumsal ele\u015ftiri unsurlar\u0131 i\u00e7erse de a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 y\u00f6nelim, di\u011fer bir\u00e7ok polisiye filmde oldu\u011fu gibi, \u015fiddet, seks, politik alegori fonunda i\u015flenmektedir. Siyah\u00ee polis de, di\u011fer meslekta\u015flar\u0131 gibi \u201cd\u00fc\u015fman\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda ac\u0131mas\u0131z bir \u00f6l\u00fcm makinesi olmaktad\u0131r. \u201cD\u00fc\u015fman\u0131n\u201d niteli\u011fi ve k\u00f6keni yine es ge\u00e7ilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Don Siegel\u2019in, \u201cDirty Harry\u201d (1971) adl\u0131 filminde, kanunu kendi uygulayan ac\u0131mas\u0131z polisin \u015fiddetine tan\u0131k oluruz. Kirli Harry (Clint Eastwood) di\u011fer bir\u00e7ok polis gibi mevcutverili d\u00fczeni korumakla g\u00f6revlidir. Di\u011ferlerinden fark\u0131, a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, mevcut d\u00fczeni korumak i\u00e7in var olan yasalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Kirli Harry, en kirli i\u015fleri yapmakla \u00fcnlenmi\u015f bir polistir. Akrep lakab\u0131yla an\u0131lan bir ki\u015fi, gen\u00e7 bir k\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, y\u00fcz bin dolar verilmedi\u011fi takdirde bir rahip ve zenciyi de \u00f6ld\u00fcrece\u011fini s\u00f6yler, g\u00f6rev Kirli Harry\u2019e verilir. Yan\u0131na da gen\u00e7 ve tecr\u00fcbesiz bir polis atan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Kirli Harry, Akrep\u2019i oyalarken polis helikopteri Akrep\u2019in yerini belirler ve operasyon d\u00fczenlenir. Akrep zenciyi \u00f6ld\u00fcrerek ka\u00e7may\u0131 becerir. Bu kez istedi\u011fi paray\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131r ve bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131 topra\u011f\u0131n alt\u0131na g\u00f6md\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yler. K\u0131z\u0131n kapal\u0131 oldu\u011fu yerin havas\u0131 azd\u0131r, bu y\u00fczden Akrep\u2019in koydu\u011fu kurallara uymak zorunludur. Kirli Harry paray\u0131 teslim etmek i\u00e7in bulu\u015fma yerine gider. Akrep, Kirli Harry\u2019i ac\u0131mas\u0131zca d\u00f6ver ve paray\u0131 alm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen k\u0131z\u0131 b\u0131rakmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Kirli Harry\u2019i \u00f6ld\u00fcrmek \u00fczereyken Harry\u2019nin yard\u0131mc\u0131s\u0131 yeti\u015fir ve \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131kar. Akrep bir kez daha ka\u00e7ar. <\/p>\n\n\n\n Bo\u011fu\u015fma s\u0131ras\u0131nda yaralanan Akrep\u2019i bulmak i\u00e7in Kirli Harry ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 b\u00fct\u00fcn hastaneleri gezerler ve sonunda yakalarlar, ama Akrep konu\u015fmaz. K\u0131z kapal\u0131 oldu\u011fu yerde \u00f6l\u00fcr. K\u0131z\u0131n yerini s\u00f6yletmek i\u00e7in Akrep\u2019e i\u015fkence yapan Kirli Harry su\u00e7lan\u0131rken, Akrep kan\u0131t yetersizli\u011finden serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r. Akrep bu kez i\u00e7inde \u00e7ocuklar\u0131n oldu\u011fu bir otob\u00fcs\u00fc ka\u00e7\u0131r\u0131r ve yine fidye ister. Kirli Harry davadan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r, ama i\u015fin pe\u015fini b\u0131rakmaz. Bir k\u00f6pr\u00fcden otob\u00fcs\u00fcn \u00fcst\u00fcne atlar. Akrep, Kirli Harry\u2019i otob\u00fcs\u00fcn \u00fcst\u00fcnden atmak i\u00e7in manevra yap\u0131nca ara\u00e7 devrilir. \u00c7\u0131kan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131kta Akrep bir \u00e7ocu\u011fu rehin al\u0131r, ama Kirli Harry buna ra\u011fmen ate\u015f ederek Akrep\u2019i \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n Kirli Harry gibi filmlerle birlikte siyahlar ve yoksullar, d\u00fczenin bozulmas\u0131na neden olan unsurlar olarak temsil edilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Kirli Harry\u2019nin tutumu su\u00e7lunun yakalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Savc\u0131 ve di\u011fer g\u00f6revliler yasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde hareket etmi\u015fler ve bu tutumlar\u0131 masum insanlar\u0131n \u00f6lmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kirli Harry\u2019nin iste\u011fi polisin ve adaletin daha da sertle\u015fmesidir. <\/p>\n\n\n\n Kirli Harry\u2019inin, kanun d\u0131\u015f\u0131 yollardan d\u00fczeni korumas\u0131na kar\u015f\u0131 olu\u015fan tepkiler sonucunda, 1970\u2019lerin sonlar\u0131nda, Harry, kirlerinden kurtulmu\u015f ve kanunlar i\u00e7inde su\u00e7lularla m\u00fccadeleye etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum sinema ile toplumsal hayat aras\u0131ndaki yak\u0131n ili\u015fkiye bir \u00f6rnektir.<\/p>\n\n\n\n Polisiye filmin de\u011fi\u015fmeyen kurallar\u0131ndan birisi, piyonlar\u0131n yakalanmas\u0131 ama ger\u00e7ek \u015feflerin bir \u015fekilde ka\u00e7mas\u0131d\u0131r. Bu kural William Friedkin\u2019in, \u201cThe French Connection\u201d adl\u0131 filminde de de\u011fi\u015fmez. Harry Callahan uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerle \u201ckirli\u201d unvan\u0131na sahipti. Oysa Jimmy Doyle d\u00fczenin \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde i\u015f yapan, \u015fiddeti g\u00fcndelik hayat\u0131na sindirmi\u015f bir karakteri temsil eder. Bu y\u00f6n\u00fcyle ger\u00e7ek polisi daha fazla temsil etmektedir. <\/p>\n\n\n\n Doyle, su\u00e7un kayna\u011f\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeksizin su\u00e7la m\u00fccadele eder; kendisini bu kadar mutsuz k\u0131lan \u015feyin su\u00e7 oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcmitsiz bir \u2018kirli\u2019 sava\u015f y\u00fcr\u00fctmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, ancak bu yolla \u00e7ekti\u011fi ac\u0131n\u0131n nedeni olan su\u00e7a kar\u015f\u0131 bir \u015feyler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131, engelsiz bir eylem zinciri i\u00e7inde bir nebze mutluluk hissedebilmektedir. Doyle, \u2018yitiren\u2019lerdendir.<\/em>(2)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Polisin \u0130dealize Edilmesi: Su\u00e7un Par\u00e7as\u0131 Olan Polisten Kahraman Polise<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u00fcndelik hayata egemen olan karma\u015fa, gerilim, \u015fiddet ve tekd\u00fczelik insanlar\u0131 genel bir umutsuzlu\u011fa s\u00fcr\u00fckl\u00fcyordu. Kent ya\u015fam\u0131n\u0131n modern insanda yaratt\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zl\u0131k duygusunun a\u015f\u0131lmas\u0131nda g\u00fcven verici unsurlara ihtiya\u00e7 vard\u0131. Polisin kent ya\u015fam\u0131n\u0131n karma\u015fas\u0131 i\u00e7inde ayakta kalabilmesi, yasalar i\u00e7inde hareket etmesi, su\u00e7tan uzak durup, su\u00e7lularla sava\u015fmas\u0131 bekleniyordu. Oysa 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n Amerikan polisi b\u00f6yle de\u011fildi. Polis su\u00e7un bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Kentin modern insan\u0131n\u0131 reel hayata ba\u011flamak isteyen polis filmleri bu y\u00fczden, ger\u00e7ekleri de\u011fil olmas\u0131 gerekenleri anlatarak, idealize edilmi\u015f bir polis portresi \u00e7izmek g\u00f6revini \u00fcstlendi. Polisin insan yan\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmak isteniyordu. Su\u00e7lularla m\u00fccadele etmenin zorlu\u011fuyla, insan olarak polisin portresi bir arada ele al\u0131narak bir t\u00fcr ho\u015fg\u00f6r\u00fc isteniyordu: Yasalar\u0131n polisler i\u00e7in daha esnek olmas\u0131! Ku\u015fkusuz bu \u00f6nemli bir \u00e7eli\u015fkiydi. Kanun d\u00fczenini koruyanlar, kanun d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar i\u00e7in ho\u015fg\u00f6r\u00fc bekliyorlard\u0131. Di\u011fer bir deyi\u015fle kanunsuzluk kanuzsuzlukla \u00f6nlenir. Richard Fleischer\u2019\u0131n, \u201cThe New Centurions\u201d (1972) filmi bu duruma bir \u00f6rnektir.<\/p>\n\n\n\n James William Guerico\u2019nun, \u201cElectra Glide in Blue\u201d (1972) adl\u0131 filminde yine benzer bir durum anlat\u0131lmaktad\u0131r. Polis her a\u00e7\u0131dan m\u00fckemmel bir \u015fekilde \u00e7izilmi\u015ftir. Yasalara sayg\u0131l\u0131d\u0131r. K\u0131yafeti, motosikleti, davran\u0131\u015flar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle parlayan \u00f6rnek bir vatanda\u015ft\u0131r. Y\u00f6netmen, devriye polis Wintergreen\u2019i \u00f6zellikle bu \u015fekilde \u00e7izmi\u015ftir. Filmin sonunda olacaklar ile polisin bu resmedili\u015fi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, mesaj\u0131n vurucu noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Wintergreen, k\u00fcl\u00fcst\u00fcr bir otob\u00fcs\u00fc durdurur ve i\u00e7indeki iki hippi k\u0131l\u0131kl\u0131 gen\u00e7ten kimliklerini ister. Gen\u00e7ler kimliklerini g\u00f6sterir, Wintergreen te\u015fekk\u00fcr ederek onlar\u0131 b\u0131rak\u0131r. Neden sonra gen\u00e7lerin k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131n elinde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr ve vermek i\u00e7in motosikletine atlay\u0131p pe\u015flerine d\u00fc\u015fer. Polisin pe\u015flerinden geldi\u011fini g\u00f6ren gen\u00e7ler ellerindeki t\u00fcfekle polisi \u00f6ld\u00fcr\u00fcr… P\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l polis \u00f6l\u00fcr, serseriler yoluna devam eder. <\/p>\n\n\n\n Hayatta kalanlar ahlaks\u0131zlar, reziller, fanatikler, sadistlerdir; gen\u00e7 idealist \u00f6l\u00fcr. Buradan \u00e7\u0131kar\u0131lacak baz\u0131 sonu\u00e7lar vard\u0131r. Bunlardan biri, polisin hayatta kalmak istiyorsa, \u2018k\u00f6t\u00fc\u2019 olmas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu ve insanc\u0131l olmas\u0131na art\u0131k izin vermeyen polis \u2018rol\u00fcn\u00fcn\u2019 i\u00e7ine hapsedildi\u011fidir. Polis filmi karamsar bir t\u00fcrd\u00fcr.<\/em>(3) <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Guerico bu filminde, polise olan g\u00fcvensizli\u011fin toplumsal, siyasal nedenlerine hi\u00e7 de\u011finmemektedir. Polise olan g\u00fcvensizlik ne kadar ger\u00e7ekse, polis karakteri de o kadar ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu film polis kimli\u011fini son derece yan\u0131lt\u0131c\u0131 ve spek\u00fclatif bir bi\u00e7imde ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu spek\u00fclatif yakla\u015f\u0131m, Amerikan polisiye filmlerinin 70\u2019lerdeki ortak \u00f6zelliklerindendir.<\/p>\n\n\n\n Polisiye filmlerde kent olgusu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Kentler hareketli, canl\u0131, karma\u015f\u0131k yap\u0131lard\u0131r. Su\u00e7 ve su\u00e7lular bu d\u00fcnyada rahat\u00e7a yuvalanabilir. Dolay\u0131s\u0131yla kent su\u00e7luyu ve polisi hem yarat\u0131r hem ger\u00e7ek\u00e7i k\u0131lar hem de izleyicinin g\u00f6z\u00fcnde polisinin eylemlerini me\u015fru hale getirir. Modern kent insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 korku, gerilim, \u015fiddet ve yaln\u0131zl\u0131k duygusu ancak orta\u00e7a\u011f kentleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir. Modern kent, ayn\u0131 zamanda, bireysel su\u00e7tan \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7a ge\u00e7i\u015fte bir k\u00f6pr\u00fc vazifesi g\u00f6r\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin Peter Hyams, \u201cBusting\u201d (1973) adl\u0131 filminde Los Angeles\u2019in bir portresini \u00e7izer. Su\u00e7 ve iktidar Los Angeles kentinde birle\u015fik bir karakter kazan\u0131r. Toplumsal de\u011ferler erozyona u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. U\u011fruna m\u00fccadele edilecek ne bir yasa ne de bir erdem kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ek su\u00e7 ve su\u00e7luya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, iktidara kar\u015f\u0131 olmay\u0131 gerektirmektedir. Su\u00e7 toplumsalla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda bireysel bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yoktur. Nitekim dedektif Kennely, su\u00e7lunun cezas\u0131z kalmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6zel bir intikam duygusuna kap\u0131lmaz; kendi adaletini kendi uygulamaya y\u00f6nelmez; bunal\u0131ma girmez…<\/p>\n\n\n\n D\u00fczensizli\u011fin Esas Kayna\u011f\u0131: Burjuva Toplum<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalist burjuva toplum, d\u00fczensizli\u011fin esas kayna\u011f\u0131d\u0131r. \u015eiddet, umutsuzluk, y\u0131lg\u0131nl\u0131k, endi\u015fe, gerilim bu hayat\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r. Ku\u015fkusuz her g\u00fcn b\u00f6yle ya\u015fanmaz. G\u00f6rece daha iyi g\u00fcnler de vard\u0131r. Ama genel e\u011filim bu y\u00f6ndedir. Endi\u015fe ve gerilimin esas kayna\u011f\u0131 da bu belirsizlik ortam\u0131d\u0131r. Sahip oldu\u011fu her \u015feyin pamuk ipli\u011fine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu hisseden modern kent insan\u0131, \u00f6zellikle de k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi ve orta s\u0131n\u0131f mensuplar\u0131, bireysel kurtulu\u015f hik\u00e2yelerine daima e\u011filim duyarlar. D\u00fczenin di\u015flilerinin bozulmas\u0131ndan duyduklar\u0131 korku muhafazak\u00e2r bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsemelerine neden olur. Stat\u00fckocudurlar. D\u00fczenin bozulmas\u0131ndan duyduklar\u0131 korku ile bireysel e\u011filimleri bir orta s\u0131n\u0131f ahlak\u0131 yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Aram Avakian\u2019\u0131n, \u201cCops and Robbers\u201d (1973) adl\u0131 filmi; \u00e7\u00fcr\u00fcyen ve \u00e7\u00f6z\u00fclen toplumsal hayat\u0131n i\u00e7inde yasalara inanc\u0131n\u0131 yitiren bir polisin m\u00fccevher h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na soyunmas\u0131n\u0131 anlat\u0131r. \u0130ki polis i\u015fbirli\u011fi yaparak bir bankay\u0131 soyarlar. B\u00f6ylece d\u00fczeni korumakla g\u00f6revli polis, zaten \u00e7oktand\u0131r bozulmu\u015f olan ve kendi g\u00fcc\u00fcyle d\u00fczeltemeyece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 d\u00fczene, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda bir m\u00fcdahalede bulunur. Bu g\u00f6revine ayk\u0131r\u0131d\u0131r ama g\u00f6revine uymas\u0131 da \u00e7\u0131karlar\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bir tercih yapmas\u0131 gerekir…<\/p>\n\n\n\n Barry Shear\u2019\u0131n, \u201cAcross 110th<\/sup> Sreet\u201d (1973) adl\u0131 filminde yine b\u00fcy\u00fck kapitalist metropollerin birer su\u00e7 bata\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131n\u0131 izleriz. Barry\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131 ele\u015ftirel bir gerilim filmi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcr\u00fcme ve yozla\u015fman\u0131n ba\u015fkenti olarak anlat\u0131lan New York\u2019ta bu kez polisler de\u011fil, zencilerden olu\u015fan bir \u00e7ete soygun yapar. Geride yedi \u00f6l\u00fc vard\u0131r ve bankan\u0131n kasas\u0131 bo\u015falm\u0131\u015ft\u0131r. Bankay\u0131 soyan zencilerin soygun gerek\u00e7esi a\u00e7l\u0131kt\u0131r. Mafya ve polis soyguncular\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fer. Beyaz polis \u015fefi Matelli (Antony Quinn) soru\u015fturmay\u0131 siyahi polis dedektifi Pope\u2019a (Yaphet Kotto) b\u0131rak\u0131r. Pope, yumu\u015fak ve kuralara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Matelli ise \u0131rk\u00e7\u0131 ve kendi kurallar\u0131yla hareket etmektedir. Bu \u00e7eli\u015fkiler sorunun \u00e7ap\u0131n\u0131 daha da geni\u015fletir. <\/p>\n\n\n\n Matelli\u2019nin y\u00f6ntemleri, Pope\u2019dan daha ba\u015far\u0131l\u0131 olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc soyguncular Harlem\u2019de aranmaktad\u0131r ve siyahlar \u00f6zellikle de beyaz bir polise konu\u015fmak istemezler. Mafya ise daha \u015fansl\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc para i\u00e7in konu\u015facak birileri daima bulunmaktad\u0131r. Filmin olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc i\u00e7inde karakterlerin politik ve k\u00fclt\u00fcrel kimlikleri ile maddi tercihleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki \u00e7ok iyi verilmektedir. \u00d6rne\u011fin Matelli mafyayla i\u015fbirli\u011fi yapmaktad\u0131r, \u00fcstelik mafya patronu bir siyaht\u0131r. Matelli yine bir mafya kur\u015funuyla \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Film soyguncular\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle biter ama soygunculardan birisi \u00f6lmeden \u00f6nce elindeki paralar\u0131, \u00e7at\u0131dan, fakir g\u00f6\u00e7menlerin ve siyahlar\u0131n bulundu\u011fu bir bah\u00e7eye atar.<\/p>\n\n\n\n Amerikan polisiye filmlerinin (ve genel olarak bir\u00e7ok polisiye filmin) ana temas\u0131 su\u00e7lu ile polis aras\u0131ndaki m\u00fccadeledir. Bu ili\u015fki ve m\u00fccadele karma\u015f\u0131k bir yap\u0131ya sahiptir. Su\u00e7lunun yakalanmas\u0131 i\u00e7in harekete ge\u00e7en d\u00fczen koruyucu polis bir\u00e7ok engeli a\u015fmak zorunda kal\u0131r. Bu engeller; sosyal, siyasal ve ekonomik kriz d\u00f6nemleriyle g\u00f6rece daha rahat d\u00f6nemlerde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterirler. D\u00f6neme ba\u011fl\u0131 olarak hem su\u00e7lu hem de polis yeniden tan\u0131mlan\u0131r. Polis; yasadan yana saf polis, karma\u015fa ve y\u0131k\u0131m i\u00e7inde yaln\u0131z polis, organize su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleriyle i\u015fbirli\u011fi yapan polis, bireysel \u00e7\u0131kar pe\u015finde r\u00fc\u015fvet\u00e7i polis, vb. \u015fekillerde tan\u0131mlan\u0131r. Polisin kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemler de de\u011fi\u015fmektedir. \u0130ki ana e\u011filimden bahsedilebilir: \u015eiddet e\u011filimli veya yumu\u015fak ama yasalar i\u00e7inde hareket eden polisler ve kendi kural ve kanunlar\u0131yla hareket eden \u015fiddet yanl\u0131s\u0131 polisler. Bu de\u011fi\u015fen tan\u0131mlamalardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere polis fig\u00fcr\u00fc s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmektedir. Su\u00e7lu fig\u00fcr\u00fc de de\u011fi\u015fmektedir. Toplumsal \u00e7\u00fcr\u00fcmenin kurban\u0131 olan su\u00e7lular, bireysel h\u0131rslar\u0131n\u0131n pe\u015finde giden su\u00e7lular, organize su\u00e7lular vb gibi… <\/p>\n\n\n\n Polis ve Su\u00e7lunun Birbirini Beslemesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Polis ve su\u00e7lu fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fimi bile\u015fik bir karakter ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Polis ve su\u00e7lu birbirini besler. Birinin niteli\u011fi di\u011ferinin niteli\u011fince belirlenir. E\u011fer su\u00e7lu iflah olmaz bir d\u00fczen kar\u015f\u0131t\u0131 olarak \u00e7izilmi\u015fse, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki polis Kirli Harry olur. Su\u00e7lu e\u011fer d\u00fczenin bir kurban\u0131ysa kar\u015f\u0131s\u0131nda genellikle onu anlamaya e\u011filimli bir polis \u015fefi bulunur. Toplumsal kriz derinle\u015fmi\u015f, g\u00fcndelik kriminal olaylar patlam\u0131\u015fsa bu kez kendi kuralar\u0131n\u0131 kendisi belirleyen ve kendi kanununu uygulayan bir polis devreye girecektir. \u015eiddeti ve \u015fantaj\u0131 su\u00e7lular\u0131n yakalanmas\u0131 i\u00e7in gerekli g\u00f6ren polisler vard\u0131r. Birer \u00f6l\u00fcm makinesi olarak hareket ederler. Varl\u0131klar\u0131 i\u015fleriyle ba\u015flamakta ve i\u015flerini bitirdiklerinde varl\u0131klar\u0131 da anlams\u0131zla\u015fmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz bu karaktere sahip polis belirli bir i\u015flev i\u00e7in donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Su\u00e7un yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, mevcut yasal d\u00fczenlemelerin yetersiz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi, cezalar\u0131n az ve cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmamas\u0131 gibi \u00e7\u0131karsamalardan hareket eden y\u00f6netmen, senarist ya da yazar \u00f6yle bir polis karakteri yaratmal\u0131d\u0131r ki, liberaller gibi; d\u00fc\u015f\u00fcnceden, duygulardan, kurallardan bahsetmesin. \u00d6yle ki bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmesin. Varl\u0131\u011f\u0131 sadece su\u00e7luya ba\u011fl\u0131 olsun. Su\u00e7luyu yakalamak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti\u011finde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetsin, durdu\u011funda her \u015fey dursun ve ya\u015famak, hayat\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in daha \u00e7ok su\u00e7lu yok etsin… Ted Post\u2019un, \u201cMagnum Force\u201d (1973); Michael Winner\u2019\u0131n, \u201cThe Stone Killer\u201d (1973); Phil Karlson\u2019un, \u201cWalking Tall\u201d (1973); Dauglas Hickox\u2019un, \u201cBranningan\u201d (1974) vb. bir\u00e7ok ba\u015fka film bu \u00f6zellikleri de\u011fi\u015fik d\u00fczeylerde ta\u015f\u0131rlar. <\/p>\n\n\n\n Lumet\u2019in, 1974 tarihli \u201cSerpico\u201dsu \u00f6nemli bir filmdir. Tam anlam\u0131yla yozla\u015fm\u0131\u015f polis te\u015fkilat\u0131 i\u00e7inde, t\u00fcm ahlaks\u0131zl\u0131klara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden modern bir polis anlat\u0131lmaktad\u0131r. Yasalara ba\u011fl\u0131, liberal d\u00fc\u015f\u00fcnceli ve g\u00fcven veren bir polis. Ve Serpico i\u00e7in esas tehlike, bu nedenlerden dolay\u0131, \u201csu\u00e7lular\u201d de\u011fil, kendi polis arkada\u015flar\u0131 olur. Serpico, polis-su\u00e7lu m\u00fccadelesini de\u011fil, polis-polis sava\u015f\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Yozla\u015fma, tek tek polislerin ki\u015fisel yozla\u015fmalar\u0131n\u0131n de\u011fil, toplumsal d\u00fczenin \u00e7\u00f6z\u00fclme ve \u00e7\u00fcr\u00fcmesinin bir sonucudur. Bu nedenle yozla\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bireysel olamaz. R\u00fc\u015fveti ortaya \u00e7\u0131kan toplumsal nedenlerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu yozla\u015fm\u0131\u015f mekanizma kar\u015f\u0131s\u0131nda birey ya yenilip tasfiye olacak ya da yozla\u015fmaya d\u00e2hil edilecektir. <\/p>\n\n\n\n Amerikan polis filmlerinde kendi kuralar\u0131yla hareket eden bir\u00e7ok polis vard\u0131r. Bu polisler kendi y\u00f6ntem ve kurallar\u0131yla su\u00e7lular\u0131 yok ederler. Yine bir Kirli Harry filmi olan, Jamer Fargo\u2019nun \u201cThe Enforcer\u201d (1976) filminde Callahan su\u00e7lularla kendi y\u00f6ntemleriyle sava\u015f\u0131r. Bu kez su\u00e7lular Vietnam Sava\u015f\u0131\u2019ndan d\u00f6nen \u015fiddeti i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f ve \u015fiddeti sivil\/normal hayata ta\u015f\u0131m\u0131\u015f eski askerlerdir. Bir bak\u0131ma Vietnam\u2019dan New York\u2019a bir sava\u015f koridoru a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kirli Harry kendi kural ve y\u00f6ntemleriyle hareket etti\u011fi i\u00e7in ele\u015ftirilir. Oysa Kirli Harry i\u00e7in yasalar\u0131n ihlal edilmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. O ve benzerleri kendi y\u00f6ntemlerini kullan\u0131rlar \u00e7\u00fcnk\u00fc hukuk devleti olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131rlar ya da var olan yasalar\u0131 yetersiz bulurlar.<\/p>\n\n\n\n Kendi kurallar\u0131n\u0131 uygulayan bir\u00e7ok polisten biri de Charlie Congers\u2019d\u0131r (Charles Bronson). Stuart Rosenberg\u2019in 1978 yap\u0131m\u0131 \u201cLove and Bullets Charlie\u201d adl\u0131 bu filminde Charlie adaleti tesis etmek i\u00e7in sava\u015fan bir polistir. Da\u011f\u0131n\u0131k, idealist, \u00e7\u0131lg\u0131n polis tipine uymaz. D\u00fczenli, hayata ba\u011fl\u0131 ve dengeli bir polis olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Adaleti uygulama motivasyonu temel belirleyenidir. Bu yan\u0131yla klasik polis filminin \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Ama Charlie b\u00fct\u00fcn \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen bir polistir: <\/p>\n\n\n\n Ve Charles Bronson, yetmi\u015fli y\u0131llardaki filmlerinde her ne kadar Hoolywood\u2019da adaleti kendisi uygulayan polis anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n idol\u00fc haline gelmi\u015f olsa da, asl\u0131nda Gene Hackman, Clint Eastwood, Robert Blake veya Elliot Gould ne kadar polis idiyseler o da o kadar polisti. \u00c7\u00fcnk\u00fc genellikle t\u00fcr\u00fcn polisleri, i\u00e7lerinde k\u00f6kleri sakl\u0131 olmu\u015f olsa da, g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri hale d\u00f6n\u00fc\u015ferek gelmi\u015f olan adamlard\u0131 ve bu her hallerinden belliydi. Charles Bronson ise hep oldu\u011fu gibiydi; ba\u015ftan beri neyse oydu.<\/em>(4)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Clint Eastwood\u2019un, \u201cThe Gauntlet\u201d (1977) adl\u0131 filmi polisiye filmlerin temel karakteristi\u011finden bir ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 ifade eder. Hem insani \u00f6\u011fe filmde fazlaca yer alm\u0131\u015ft\u0131r hem de bir kad\u0131n \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenmi\u015ftir. Her ikisi de polisiye filmlerde o g\u00fcne dek az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u00f6zelliklerdir. Polisiye filmler insanlarla ve olaylar\u0131n toplumsal nedenleriyle ilgilenmez. <\/p>\n\n\n\n \u201cThe Gauntlet\u201din polis kahraman\u0131; g\u00f6revinin gerektirdi\u011fi sertlikle, insani \u00f6zellikleri aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylece polisiye film; a\u015fk, nefret, sevgi, karma\u015fa, ka\u00e7\u0131\u015f sarmal\u0131nda \u015fekillenerek kendi klasik \u00e7izgisinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar: <\/p>\n\n\n\n Polislerin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygu d\u00fcnyalar\u0131nda kad\u0131nlar ne kadar \u00e7ok yer al\u0131rsa, polis filmi t\u00fcr\u00fc, as\u0131l rotas\u0131n\u0131, mitosunu ve ideolojisini o \u00f6l\u00e7\u00fcde yitirir. \u0130deoloji ve mitosunu kullanmay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015f polis filminin yava\u015f yava\u015f yok olu\u015funun bir nedeni mutlaka ABD\u2019deki politik iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi iken, ikinci neden, geleneksel konular\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u2018yorgunlu\u011fu\u2019 olabilir; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve kesinlikle k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemesi gereken bir etmen ise, mitolojik polislere en az\u0131ndan bir ba\u015flang\u0131\u00e7 e\u011filimi olarak kad\u0131nlar taraf\u0131ndan sunulan \u2018kurtulu\u015f\u2019tur. T\u0131pk\u0131 ard\u0131l\u0131n\u0131, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu polis tipinin olu\u015fturdu\u011fu kovboy gibi, polis i\u00e7in de ideal kad\u0131n, -\u00e7o\u011funlukla birbirlerini bulmak i\u00e7in uzun bir yol kat etmek zorunda kalsalar da- orospulard\u0131r.<\/em>(5)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Su\u00e7un S\u0131radanla\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Aldrich, 1977 tarihli \u201cThe Choir Boys\u201dla polisiye filmin temel niteliklerini ele\u015ftirel bir \u015fekilde tart\u0131\u015fmaya soktu. Polisler i\u00e7in sadece hayatlar\u0131 de\u011fil meslekleri de art\u0131k ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla ifade edilen alanlar haline gelmi\u015ftir. Su\u00e7lunun yakalanmas\u0131, esrar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi polislere mutluluk vermez, ba\u015far\u0131 bir yan\u0131lsamadan ibarettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayat\u0131n kendisi anlams\u0131zd\u0131r ve anlaml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in ba\u015fka \u015feylere ihtiya\u00e7 vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Polisin varl\u0131\u011f\u0131 su\u00e7lunun \u00fcretti\u011fi bir olguydu. Polis su\u00e7lunun devre d\u0131\u015far\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekliydi. Modern kent insan\u0131n\u0131n g\u00fcveni, huzuru, mutlulu\u011fu i\u00e7in polis vard\u0131. Ama su\u00e7lu ve polis aras\u0131ndaki duvar y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve bu iki sekt\u00f6r birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sadece su\u00e7lunun de\u011fil polisin de bir tehlike ve tehdit unsuruna d\u00f6n\u00fc\u015fmesi anlam\u0131na geliyordu. Polis mitinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 kendini en ucuz ve basit eylemlere dek a\u00e7\u0131\u011fa vurdu. Fuhu\u015f, uyu\u015fturucu, \u015fiddeti s\u0131radanla\u015ft\u0131rma gibi eylemlerle ahlaki a\u00e7\u0131dan da \u00e7\u00f6z\u00fclen ve \u00e7\u00fcr\u00fcyen polis bizzat kendini reddeder.<\/p>\n\n\n\n Polisin \u00e7\u00f6z\u00fclme, \u00e7\u00fcr\u00fcme ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, kapitalist toplumsal d\u00fczenin yozla\u015fmas\u0131ndan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Nitekim kapitalist d\u00fczenin kitleler g\u00f6z\u00fcndeki de\u011fersizle\u015fmesi, polisin de de\u011fersizle\u015fmesini do\u011furur ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcre bir meydan okumaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Polisin su\u00e7a batmas\u0131, su\u00e7un s\u0131radanla\u015fmas\u0131n\u0131n bir sonucudur. E\u015fitsiz ve adil olamayan bir d\u00fczen i\u00e7inde, ald\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck maa\u015fla, \u00fcstelik yan\u0131ndaki mesai arkada\u015f\u0131, \u00fcst\u00fcndeki \u015fef r\u00fc\u015fvet yerken, mafyayla i\u015fbirli\u011fi yaparken ve daha \u00fcst seviyelerden ki\u015filer b\u00fcy\u00fck su\u00e7lar\u0131n orta\u011f\u0131yken bir tek ondan namuslu kalmas\u0131n\u0131n beklenmesi s\u00f6z konusu olamaz. Su\u00e7un bu d\u00fczeyde s\u0131radanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar i\u00e7inde, ayakta kalmay\u0131 beceren polisi \u00f6zel yapan, di\u011ferlerine ra\u011fmen, d\u00fczenin su\u00e7a batm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 k\u00fcrek \u00e7ekmesidir. Bu d\u00fczenin \u00e7arklar\u0131 i\u00e7inde kaybolmayan, kendine verilen g\u00f6revi yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131radan polis, bu ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 \u015fartlarda bir kahramana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n Di\u011fer yandan, su\u00e7 nedir? Su\u00e7u kim, neye g\u00f6re tan\u0131mlamaktad\u0131r? Su\u00e7lularla m\u00fccadele, neden bir i\u00e7 sava\u015f formu i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmektedir? Bu sorular\u0131n cevab\u0131 bizi toplumsal muhalefete kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Asl\u0131nda polisin bir i\u00e7 sava\u015f formu i\u00e7inde m\u00fccadele etti\u011fi \u201csu\u00e7lular\u201d \u00e7o\u011funlukla ya kurulu d\u00fczene ili\u015fkin farkl\u0131 yarg\u0131lar\u0131 olanlar ya da d\u00fczenin e\u015fitsiz ve adil olmayan yap\u0131sal karakterinin cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekmek zorunda b\u0131rak\u0131lan yoksullard\u0131r. Bu nedenle asl\u0131nda alk\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok \u201ckahraman polis\u201d bize de kar\u015f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Amerikan toplumu tam ortadan ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer yanda olanlar ya zaten su\u00e7ludur ya da su\u00e7lu olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Polis, kendisini \u00e7evreleyen ger\u00e7ek hayat\u0131 iyi tan\u0131maktad\u0131r, ama onun varl\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek insanlar\u0131n ve ger\u00e7ek ili\u015fkilerin de\u011fil, onlar\u0131n yerine ikame edilen ve kendisinin de denetleyicisi oldu\u011fu ger\u00e7ektersy\u00fcz edilmi\u015f s\u00fcrmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ikili karakter onu par\u00e7alar: <\/p>\n\n\n\n Polis memuru, K\u0131z\u0131lderili sava\u015flar\u0131nda K\u0131z\u0131lderililer hakk\u0131nda, onlardan art\u0131k nefret edemeyecek kadar \u00e7ok \u015fey bilmek zorunda kalm\u0131\u015f olan subay gibidir, ama buna ra\u011fmen \u0131rk (ve ilke) sava\u015f\u0131nda gene de beyazlar\u0131n taraf\u0131nda saf tutmak zorunda kal\u0131r: Bu y\u00fczden nefreti b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendinden nefrettir; ve \u015famatal\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, onun ruhsal karma\u015fas\u0131n\u0131 gizler; \u00e7\u00fcnk\u00fc insani ili\u015fkiler ad\u0131na tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi, o bir miktar mutlulu\u011fu bile kar\u015f\u0131 taraftan, siyahi bir dosttan, Portorikolu bir fahi\u015feden \u00f6\u011frenmi\u015f, onlarla ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/em>(6)<\/em><\/strong> <\/em><\/p>\n\n\n\n Polisi de, su\u00e7luyu da, patronu da, politikac\u0131y\u0131 da yaratan kapitalizmdir. Kapitalist modern metropollerde ya\u015fayan kitleler i\u00e7in, g\u00fcndelik hayat\u0131n kendisi en b\u00fcy\u00fck tehlikedir. Ger\u00e7ek Kendilerini \u00e7evreleyen d\u00fcnyay\u0131 kavrayabilmenin bilgi ve ara\u00e7lar\u0131ndan yoksunla\u015fm\u0131\u015f olan modern kent insan\u0131 kendisine kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte olan \u201ci\u00e7 sava\u015f\u0131n\u201d dahi fark\u0131nda de\u011fildir. Olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme bi\u00e7imi \u00e7o\u011funlukla kaderle ya da \u015fans\u0131zl\u0131kla a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Bu ise tersy\u00fcz edilmi\u015f mevcut hayat\u0131n irrasyonalli\u011finin rasyonel bir kabul\u00fcn\u00fc do\u011furmaktad\u0131r. Bu \u015fartlar alt\u0131nda, polisiye filmlerin tersy\u00fcz edilmi\u015f bu hayatlar\u0131 b\u00fct\u00fcnleyen d\u00fcnyalar\u0131 bir t\u00fcr yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131\/dengeleyici vazife g\u00f6rmektedir. Ta ki ila\u00e7 al\u0131\u015fkanl\u0131k yap\u0131p, etkisini yitirinceye kadar: <\/p>\n\n\n\n Arabalar\u0131n, metronun, ara\u00e7 ve binalar\u0131n, hatta insanlar\u0131n, her \u015feyi s\u0131n\u0131rlayan, daraltan \u015feylerin imhas\u0131, b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla ya\u015fan\u0131r; pisli\u011fin \u00fczerine (temizlemek i\u00e7in!) kan d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Yetmi\u015fli y\u0131llar\u0131n polis filmi bu i\u00e7 sava\u015f\u0131 \u00f6ylesine stilize edilmi\u015f bi\u00e7imde g\u00f6sterir ki \u015fiddet, g\u00fcnl\u00fck kent ya\u015fam\u0131n\u0131n frustrasyonlar\u0131na kar\u015f\u0131 ruhu rahatlat\u0131c\u0131, ar\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 bir ara\u00e7 olarak hizmet edebilmi\u015ftir; ve bu filmler, i\u00e7 sava\u015f\u0131 \u00f6ylesine ger\u00e7ek\u00e7i g\u00f6steriyordu ki, bundan, sava\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalman\u0131n, sava\u015f alanlar\u0131ndan uzak durman\u0131n \u00e7ok daha akla uygun olaca\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131k\u0131yordu. Hoolwood\u2019un polis filmi, \u00f6fkeyi ve korkuyu ayn\u0131 anda onaylamay\u0131, hakl\u0131 g\u00f6stermeyi ba\u015far\u0131yordu. \u0130\u00e7 sava\u015f\u0131n ate\u015f hatt\u0131na olabildi\u011fince ender d\u00fc\u015fen biri, kendisini \u015fansl\u0131 sayabilirdi. Polis filmleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla (marazi) b\u00fcy\u00fck kent b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fcn de tad\u0131na var\u0131labiliyordu; ve ayn\u0131 zamanda varo\u015flarda veya sakin semtlerde kendi d\u00f6rt duvar\u0131 aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, huzurlu bir hayat s\u00fcren insan\u0131 minnettar k\u0131labilmekteydi. Polislere ihtiya\u00e7 vard\u0131 \u2013ama ba\u015fka yerde!<\/em>(7)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n AB\u0130SEL, Nilg\u00fcn; <\/strong>Pop\u00fcler Sinema ve T\u00fcrler; Alan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Ocak 1995, ss.232<\/p>\n\n\n\n B\u0130RYILDIZ, Esra; <\/strong>Sinemada Ak\u0131mlar<\/em>; Beta Yay\u0131nlar\u0131, Ekim 1998, ss.144<\/p>\n\n\n\n MANDEL, Ernest<\/strong>; Ho\u015f Cinayet \u2013 Polisiye Roman\u0131n Toplumsal Bir Tarihi<\/em>; Yaz\u0131n Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Nisan 1985, ss.180<\/p>\n\n\n\n ROLOF, Bernhard<\/strong> \u2013 George SEEBLEN; Cinayet Sinemas\u0131 \u2013 Polisiye Sinemas\u0131n\u0131n Tarihi ve Mitolojisi<\/em>; Alan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Haziran 1997, ss.337, re.<\/p>\n\n\n\n RYAN, Michael <\/strong>\u2013 Dauglas KELLNER; Politik Kamera \u2013 \u00c7a\u011fda\u015f Hollywood Sinemas\u0131n\u0131n \u0130deolojisi ve Politikas\u0131<\/em>; Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Eyl\u00fcl 1997, ss.474, re.<\/p>\n\n\n\n Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1.)<\/strong> ROLOF, Bernhard \u2013 George Seeblen; Cinayet Sinemas\u0131 \u2013 Polisiye Sinemas\u0131n\u0131n Tarihi ve Mitolojisi; Alan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Haziran 1997, s.310<\/p>\n\n\n\n 2.)<\/strong> Ibid, s.320<\/p>\n\n\n\n 3.)<\/strong> Ibid., s.323<\/p>\n\n\n\n 4.)<\/strong> Ibid., s.339<\/p>\n\n\n\n 5.)<\/strong> Ibid., s.340 6.)<\/strong> Ibid., s.347<\/p>\n\n\n\n 7.)<\/strong> Ibid.<\/em>, s.347<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 fa\u015fizmin yenilgisiyle sonu\u00e7land\u0131. ABD ve SSCB, sava\u015f\u0131n iki \u00f6nemli g\u00fcc\u00fc ve galibi olarak, sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6neme de damgas\u0131n\u0131 vurdular. Sava\u015f sonras\u0131 yap\u0131lan anla\u015fmalar, ba\u015fta Avrupa olmak \u00fczere, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinin ABD ve SSCB aras\u0131nda payla\u015f\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Almanya, Japonya, \u0130talya gibi \u00fclkeler sava\u015ftan yenilgiyle \u00e7\u0131kt\u0131lar ve uzun bir s\u00fcre ABD ve m\u00fcttefiklerinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":518,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[707],"tags":[593,592,598,589,588,594,590,595,591,53,596,597],"class_list":["post-517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur","tag-amerikan","tag-kapitalizmine","tag-mccarthycilikinden","tag-mccarthycilikten","tag-nixonin","tag-polisiye","tag-reaganin","tag-sinemasinin","tag-vahsi","tag-yeni","tag-yirmi","tag-yili"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=517"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/517\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":519,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/517\/revisions\/519"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/p>\n\n\n\n