{"id":499,"date":"2019-02-02T11:52:43","date_gmt":"2019-02-02T08:52:43","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=499"},"modified":"2019-02-04T21:11:33","modified_gmt":"2019-02-04T18:11:33","slug":"yugoslavya-deneyimi-ve-kaderini-tayin-hakki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/02\/02\/yugoslavya-deneyimi-ve-kaderini-tayin-hakki\/","title":{"rendered":"Yugoslavya deneyimi ve kaderini tayin hakk\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Yugoslavya deneyimini tarihsel olarak incelemek asl\u0131nda Mesafe<\/em> dergisinin, g\u00fcncel politik olaylara dair \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler yapma ve somut politikalar \u00fcretme amac\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r. Fakat Yugoslavya deneyimi T\u00fcrkiye sosyalistleri taraf\u0131ndan bile yeterince bilinmemekte, buna ra\u011fmen ulusal sorun ba\u011flam\u0131nda s\u0131k\u00e7a \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131n\u0131n temel hedefi, Yugoslavya deneyimi \u00e7er\u00e7evesinde uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mak ile siyasal demokrasi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi incelemek olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131n\u0131n tarihsel olarak bizleri ilgilendiren \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden birincisi, Titoculuk ile Kremlin aras\u0131ndaki husumete de\u011finmektir. \u0130kincisi ise, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dahi tamamlanmam\u0131\u015f olan Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alanma s\u00fcrecini de\u011ferlendirmektir. Son olarak ise, Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 s\u00fcrecinin devrimci Marksistler aras\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131\u015fman\u0131n incelenmesidir. <\/p>\n\n\n\n

Umuyoruz ki Yugoslavya deneyimini ele almak pek \u00e7ok g\u00fcncel konuya da a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmeyi kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Kosova\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yak\u0131n d\u00f6nemde kazanm\u0131\u015f olmas\u0131 d\u00fcnya solunu, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 destekleyenler ve desteklemeyenler olarak ikiye b\u00f6ld\u00fc. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Yugoslavya co\u011frafyas\u0131nda ulusal sorun t\u00fcketilmi\u015f ve \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015fm\u0131\u015f bir sorun de\u011fildir ve yeni s\u0131k\u0131nt\u0131lara gebedir. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in (BM) d\u00fcnyadaki pek \u00e7ok katliam\u0131 \u0131srarla tan\u0131may\u0131p, Yugoslavya\u2019da i\u015flenmi\u015f onlarca insanl\u0131k su\u00e7una ra\u011fmen Temmuz ay\u0131nda yeniden Strebrenitza katliam\u0131n\u0131 -ama yaln\u0131zca onu- k\u0131namak i\u00e7in bir araya gelmesi ve tam da bu d\u00f6nemde baz\u0131 sosyalist ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n Strebrenitza\u2019n\u0131n bu boyutta ya\u015fanmam\u0131\u015f olabilece\u011fine dair kimi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yay\u0131mlanmas\u0131(1)<\/strong> bizi Yugoslavya deneyimini incelemeye iten bir ba\u015fka etmendir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Yugoslavya Deneyimi: Bo\u015flukta Sallanan Adam(2)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birinci Yugoslavya\u2019n\u0131n (1919-1941) kurulmas\u0131nda \u00fc\u00e7 temel etkenin varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilebilir:<\/p>\n\n\n\n

1- H\u0131rvatistan, Avusturya-Macaristan\u2019\u0131n bask\u0131s\u0131; Slovenya ise, Alman emperyalizminin s\u00fcrekli tehdidi alt\u0131nda idi. Bunlara Makedonya ve S\u0131rbistan\u2019\u0131n di\u011fer Balkan \u00fclkelerinden ald\u0131klar\u0131 tehditleri de ekleyecek olursak Yugoslav halklar\u0131n\u0131n bir devlette federatif olarak birle\u015fmesi esas\u0131nda d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerden korunma anlam\u0131na gelecekti.<\/p>\n\n\n\n

2- Bu ufak Balkan \u00fclkelerinin az geli\u015fmi\u015f ekonomileri b\u00f6ylesi bir dayan\u0131\u015fmaya muhta\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

3- \u0130ngiliz ve ABD emperyalizmi taraf\u0131ndan \u201cSloven, S\u0131rp ve H\u0131rvatlar\u0131n\u201d devleti olarak bir Yugoslavya\u2019n\u0131n ilan edili\u015fi gelecekteki olas\u0131 bir Alman, Rus ve \u0130talyan bas\u0131nc\u0131n\u0131 engelleyecek ve de emperyalizm ad\u0131na denetimi kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak ise, I. Yugoslavya deneyimi, S\u0131rp krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n di\u011fer halklar \u00fczerindeki otokratik bas\u0131nc\u0131n\u0131 per\u00e7inlemeye \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olarak tarihe ge\u00e7ecekti. <\/p>\n\n\n\n

Rejim S\u0131rp, Sloven ve H\u0131rvatlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm haklar\u0131n (Arnavut, Makedon, Bo\u015fnak, Karada\u011fl\u0131, \u00c7ingene, T\u00fcrk…) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131yordu. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda, kom\u00fcnist partinin bir federasyon etraf\u0131nda devrimci bir birle\u015fme ile yeni bir Yugoslavya fikrini savunmas\u0131, kom\u00fcnist hareketin g\u00fc\u00e7lenmesi i\u00e7in bir temel olu\u015fturacakt\u0131. \u00d6yle ki, daha 1920 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Yugoslavya Kom\u00fcnist Partisi Avrupa\u2019n\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc kom\u00fcnist partilerinden biri haline gelmi\u015fti. Ancak bu d\u00f6nemde d\u00fcnya devrimci durumundaki geri \u00e7ekili\u015f Yugoslavya\u2019ya da yans\u0131m\u0131\u015f, YKP yasaklanm\u0131\u015f ve yeralt\u0131na \u00e7ekilmi\u015fti. 1929 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde yap\u0131lan darbe ise, partinin \u015fehirlerdeki \u00fcst\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fcn erimesi ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin rejime ba\u011flanmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Ancak YKP\u2019ye en a\u011f\u0131r darbeyi vuran yine burjuvazi olmad\u0131. Stalin\u2019in kontrol\u00fcndeki III. Enternasyonal o s\u0131ralarda a\u015f\u0131r\u0131 sol bir \u00e7izgi izlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunun \u00fczerine YKP, 1929\u2019da sendikalar\u0131n ve meclisin yasakland\u0131\u011f\u0131, anayasan\u0131n la\u011fvedildi\u011fi ve YKP\u2019nin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn eridi\u011fi bir d\u00f6nemde, ayaklanmac\u0131 bir \u00e7izgiye ge\u00e7erek partinin uzun bir s\u00fcre politika sahnesinden geri \u00e7ekilmesine yol a\u00e7acakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu geri \u00e7ekili\u015f s\u00fcrecinde ise, parti genel sekreteri Gorki\u00e7 Rusya\u2019ya yerle\u015fecek ve de parti tamam\u0131yla Kremlin b\u00fcrokrasisinin kontrol\u00fcne girecektir. Yugoslavya i\u00e7erisinde ise, bir Stalin yeti\u015fiyor yar\u0131\u015fmas\u0131nda bayra\u011f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme sekreterli\u011fine atanan Tito \u00fcstlenecektir. <\/p>\n\n\n\n

Tito\u2019ya verilen ilk g\u00f6rev \u0130spanya\u2019da fa\u015fistlerle \u00e7arp\u0131\u015fmak \u00fczere Yugoslavya\u2019dan bir tugay \u00f6rg\u00fctlemek olur. 500 devrimciden olu\u015fan bu tugay\u0131n yar\u0131s\u0131 \u0130spanya\u2019da kahramanca \u00e7arp\u0131\u015f\u0131p canlar\u0131n\u0131 verirken, kalan yar\u0131s\u0131 SSCB\u2019ye geri g\u00f6nderilir. \u0130spanya deneyiminin tugaya katt\u0131\u011f\u0131 antisalinist ruh, Stalin taraf\u0131ndan YKP i\u00e7erisindeki muhalefeti susturmak i\u00e7in en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirilir. \u00d6ncelikle tugaylar, sonras\u0131nda da YKP i\u00e7erisindeki t\u00fcm muhalifler (hatta MK\u2019n\u0131n Tito haricindeki t\u00fcm \u00fcyeleri) partiden tasfiye edilirler. Bu s\u00fcre\u00e7te Tito da Stalin\u2019in ele\u015ftirilerine maruz kalmas\u0131na ra\u011fmen gelen t\u00fcm emirleri harfiyen uygulay\u0131p, Stalinizme duydu\u011fu sadakati ilan eder.<\/p>\n\n\n\n

Bu ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 s\u00fcre\u00e7ler 1941\u2019e kadar s\u00fcrer. 1941\u2019de \u0130talyanlar ve Almanlar Yugoslavya\u2019y\u0131 i\u015fgal ederek Nazi yanl\u0131s\u0131 s\u00f6m\u00fcrge h\u00fck\u00fcmetleri kurarlar. Bu i\u015fgale kar\u015f\u0131 ise Yugoslavya\u2019da iki kar\u015f\u0131 koyu\u015f oda\u011f\u0131 olu\u015fur. Birincisi S\u0131rp hanedanlar\u0131na ba\u011fl\u0131 General Mihaylovi\u00e7\u2019in \u0131rk\u00e7\u0131 \u00c7etnikleri, ikincisi ise Tito\u2019nun \u00e7ok uluslu Partizanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u0131rada, Stalin Hitler ile imzalad\u0131\u011f\u0131 sald\u0131rmazl\u0131k pakt\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, Partizanlar\u0131 de\u011fil, Nazi yanl\u0131s\u0131 H\u0131rvat Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekler. Kremlin\u2019in deste\u011fini yitiren Tito ise tam da bu d\u00f6nemde, Stalinist burjuva demokratik devrim tezinin yerine, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131 do\u011frudan ele ge\u00e7irebilece\u011fi tezini savunmaya ba\u015flar. Ancak d\u00fcnya arenas\u0131nda kartlar yeniden da\u011f\u0131l\u0131r, Hitler SSCB\u2019ye sava\u015f a\u00e7ar. Buradan hareketle y\u00fcz\u00fcn\u00fc yeniden Yugoslavya\u2019ya d\u00f6nen Stalin\u2019in bas\u0131nc\u0131yla Tito, kurdu\u011fu \u00f6zel proleter tugaylar\u0131 ve \u201ci\u015f\u00e7i devleti in\u015fas\u0131\u201d fikrindense, \u201c\u00f6ncelikli g\u00f6rev\u201d olarak Nazileri yenmek ve bu u\u011furda \u0130ngiliz deste\u011fini kazanmak i\u00e7in halk cephesi politikalar\u0131na ge\u00e7i\u015f yapar.<\/p>\n\n\n\n

Bundan sonra Partizanlar\u0131n temel u\u011fra\u015f\u0131, \u0130ngilizlerin \u00f6nerisi do\u011frultusunda fa\u015fist \u00c7etnikler ile birle\u015ferek Nazilere kar\u015f\u0131 bir direni\u015f hatt\u0131 olu\u015fturmak olur. Ancak \u00c7etniklerin bu \u00f6neriye kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri \u201cilkeli tav\u0131r\u201d Stalinist halk cephesi politikas\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7i\u015fini engeller ve \u00c7etnikler bu kez Naziler ile birle\u015ferek Partizanlara sald\u0131rmaya ba\u015flarlar.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fc\u00e7leri art\u0131k 300.000 silahl\u0131 milise ula\u015fan Partizanlar, gelece\u011fin Yugoslavya\u2019s\u0131n\u0131n temeli olan Antifa\u015fist Ulusal Kurtulu\u015f Konseyi\u2019ni kurarlar (AVNOJ). Demokratik oylamalarla olu\u015fmu\u015f olan bu konseyin y\u00f6netimi YKP\u2019nin MK\u2019s\u0131ndan olu\u015fur. Buna ek olarak, \u00fclkedeki t\u00fcm burjuvalar\u0131n topyekun Nazileri desteklemeye ge\u00e7i\u015fi, AVNOJ i\u00e7erisinde burjuvazi ile i\u015f birli\u011fi halindeki bir halk cephesi ihtimalini d\u0131\u015flar. Bu d\u00f6nemde silahl\u0131 Partizanlar\u0131n say\u0131s\u0131 800.000\u2019e kadar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ekim 1945\u2019te ise, Nazilerin nihai yenilgisi ile beraber t\u00fcm Nazi destek\u00e7ilerinin mallar\u0131na el konulmu\u015f, bu da \u00fclkede burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesini, bankalar\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, mecburi d\u0131\u015f ticaret tekeli konmas\u0131n\u0131 ve de t\u00fcm iktidar\u0131n AVNOJ\u2019da toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flam\u0131yla Yugoslavya deneyiminin \u00f6nderli\u011finin de\u011fil ama tarihin zorlamas\u0131yla bir s\u00fcrekli devrim<\/em> niteli\u011fi kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek hi\u00e7 de abart\u0131l\u0131 olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Moreno\u2019nun terminolojisi ile konu\u015facak olursak, tam bir \u201c\u015eubat devrimi\u201d ya\u015fanm\u0131\u015f ve Yugoslavya Federatif Halk Cumhuriyeti ilan edilmi\u015ftir. Ancak bu durum Yalta Antla\u015fmas\u0131\u2019na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan (Yalta\u2019ya g\u00f6re Belgrat\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131n\u0131n kapitalizme b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekirdi) Tito\u2019nun Ekim ay\u0131nda Belgrat sokaklar\u0131nda Stalin resimleri ile kutlad\u0131\u011f\u0131 ve SSCB ile birle\u015fmek amac\u0131 ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi devrim, Stalin taraf\u0131ndan k\u0131nanacak ve yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck ekonomisi ile ayakta duramayaca\u011f\u0131n\u0131 anlayan Tito, SSCB ile birle\u015fme hayalleri suya d\u00fc\u015f\u00fcnce; i\u00e7erisinde Yugoslavya, Yunanistan, Romanya ve Bulgaristan\u2019\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir Balkan Sosyalist Devletler Federasyonu\u2019ndan yana tav\u0131r al\u0131r. Ancak bu tav\u0131r da, Yunanistan\u2019da Yalta uyar\u0131nca devrimin bo\u011fazlanmas\u0131 ve di\u011fer Balkan devletlerinin Do\u011fu Blo\u011fu\u2019na kesin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile hayata ge\u00e7emez.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak Yugoslavya, ba\u015fta S\u0131rp, H\u0131rvat, Sloven, Makedon, Bo\u015fnak ve Arnavut olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da halk ve ayn\u0131 halklar i\u00e7erisinde dahi var olan pek \u00e7ok farkl\u0131 din ve mezhep ile beraber kendi kaderine terk edilir. 1950\u2019li y\u0131llar\u0131n sonundan itibaren ise, piyasa sosyalizmi uygulamalar\u0131 ile \u201c\u00f6zy\u00f6netim\u201din g\u00fcc\u00fc k\u0131s\u0131l\u0131r, ad\u0131m ad\u0131m kapitalist restorasyon ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n

Yugoslavya Deneyimi ve Sonras\u0131: Benim H\u00fcz\u00fcnl\u00fc Halklar\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Burada ayr\u0131nt\u0131s\u0131 ile de\u011finemeyece\u011fimiz sava\u015f sonras\u0131 Yugoslavya konusunda, son derece k\u0131sa \u015feklinde \u015funlar\u0131 aktarmak \u00f6nemli olacakt\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

Kurulu\u015fu sonras\u0131nda da Yugoslavya ve Kremlin aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar ya\u015fam\u0131\u015f, ancak Kremlin sonunda Yugoslavya\u2019y\u0131 fa\u015fist ilan ederek t\u00fcm ili\u015fkilerini kesmi\u015ftir. 1950 y\u0131l\u0131nda Yugoslavya\u2019da \u0130\u015f\u00e7i \u00d6zy\u00f6netimi Kanunu ge\u00e7mi\u015ftir. \u00d6zy\u00f6netim deneyimi hi\u00e7bir zaman ad\u0131n\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011fa ula\u015fmam\u0131\u015f olsa da, yine de planl\u0131 ekonominin b\u00fcrokrasice denetlenen garantisi olmu\u015ftur. 1953 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde ise, topraklar\u0131n %80\u2019i \u00f6zel m\u00fclkiyete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, piyasa sosyalizmi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na giri\u015filmi\u015ftir. 1965\u2019te ise piyasa yasalar\u0131nda ciddi geni\u015flemeler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun bilan\u00e7osu olarak Yugoslav i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n unuttu\u011fu bir k\u00e2bus geri d\u00f6ner, kitlesel i\u015fsizlik ve enflasyon ba\u015f g\u00f6sterir. 1968\u2019de de d\u00fcnya ile paralel olarak, ancak bu kez kapitalist restorasyona kar\u015f\u0131, i\u015f\u00e7i grevleri ve \u00f6\u011frenci direni\u015fleri ba\u015flam\u0131\u015f, ama bunlar\u0131n tamam\u0131 bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u0131l Kosova sorunun da \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131r. Bu sorun ise, Tito\u2019nun bir manevras\u0131 ile Kosova\u2019n\u0131n \u00d6zerk B\u00f6lge olarak tan\u0131nmas\u0131yla birlikte k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa \u00e7\u00f6z\u00fclecektir. 1980\u2019li y\u0131llara gelindi\u011finde ise Kosova\u2019da ulusal sorun yeniden hortlar.(3)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tito YKP\u2019sinin ulusal soruna yakla\u015f\u0131m\u0131 iki gereksinimden kaynaklan\u0131yordu. Birincisi, YKP\u2019nin giri\u015fti\u011fi ulusalla\u015ft\u0131rmalar bir i\u015f\u00e7i devletinin in\u015fas\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7m\u0131\u015f ve bu durum b\u00f6lgedeki \u00e7e\u015fitli uluslara dahil proleterlerin deste\u011fini gerektirmi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla da sa\u011flam bir federal sistemin in\u015fas\u0131 i\u00e7in temel ulusal haklar (4 resmi dil, cumhuriyet hakk\u0131, anadilde e\u011fitim hakk\u0131 vs.) tan\u0131nm\u0131\u015f; b\u00f6ylece halklar aras\u0131ndaki eski s\u00f6m\u00fcren-s\u00f6m\u00fcr\u00fclen ili\u015fkisinin zemini yok edilmi\u015fti; \u00f6yle ki, Makedon, Bo\u015fnak ve Arnavut gibi en yoksul halklar bile, b\u00f6ylesi bir birlikten ekonomik olarak olduk\u00e7a olumlu bir \u015fekilde etkilenmekteydi. Ama \u00f6te yandan b\u00fcrokrasinin ba\u015f\u0131ndan beri in\u015fa etti\u011fi sorgulanamaz \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve d\u00fcnya kapitalizmi ile olu\u015fturdu\u011fu ittifaklar (ba\u011flant\u0131s\u0131zlar hareketi), i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n dizginlenmesi ve bask\u0131 alt\u0131nda tutulmas\u0131 sonucunu do\u011furuyordu. Bu ba\u011flamda, halklar\u0131n ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n (herhangi bir burjuva demokrasisine g\u00f6re \u00e7ok geni\u015f olsa da) k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f haklar\u0131ndan da \u00f6d\u00fcnler verilmeye ba\u015flan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum Yugoslavya\u2019n\u0131n devlet yap\u0131s\u0131nda kendini g\u00f6steren bir karakterdi. Sammary bu durumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: \u201cYani \u00e7ok uluslu Yugoslavya baz\u0131 bak\u0131mlardan federalist (Cumhuriyetlere kendini dayatan bir merkezin yasalar\u0131) baz\u0131 bak\u0131mlardansa konfederalist (veto hakk\u0131) bir devletti.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yugoslavya\u2019da ulusal sorunun b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck olmas\u0131n\u0131n sebebi asl\u0131nda hi\u00e7bir cumhuriyetin ulusal olarak homojen bir yap\u0131ya sahip olmamas\u0131d\u0131r. Bunu rakamlar\u0131n yard\u0131m\u0131 ile k\u0131saca a\u00e7\u0131klayacak olursak; en homojen bile\u015fim Slovenya\u2019dad\u0131r ve Slovenler n\u00fcfusun %87,6\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. H\u0131rvatistan\u2019\u0131n %77,9\u2019u H\u0131rvat\u2019t\u0131r. Karada\u011f\u2019da Karada\u011fl\u0131lar %68, Makedonya\u2019da Makedonlar %67, S\u0131rbistan\u2019da S\u0131rplar %70\u2019lere ancak dayan\u0131r. Bosna-Hersek\u2019te ise n\u00fcfusun ancak %43,7\u2019si Bo\u015fnaklardan olu\u015fmaktad\u0131r.(4)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ancak bu somut durum ulusal sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz k\u0131lmaz. Zira \u0130kinci Yugoslavya deneyimi halklar\u0131n bir arada ya\u015famas\u0131n\u0131n, hatta nas\u0131l birlikte m\u00fccadele edebileceklerinin en iyi g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n

Hal b\u00f6yle ise, Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir? Yoksa Yugoslavya\u2019da t\u00fcm halklar\u0131 bir arada tutan tek har\u00e7 karizmatik lider Tito mudur? Ya da katil Milo\u015fevi\u00e7 tek ba\u015f\u0131na B\u00fcy\u00fck S\u0131rbistan hayali ile t\u00fcm Yugoslavya\u2019y\u0131 kana m\u0131 bo\u011fmu\u015ftur? Yoksa (en yayg\u0131n safsataya gelecek olursak) haz\u0131r S\u0131rp yap\u0131mc\u0131larla aras\u0131ndan su s\u0131zm\u0131yorken S\u0131rpl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden Bo\u015fnak as\u0131ll\u0131 y\u00f6netmen Emir Custurica\u2019n\u0131n filmlerinde anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi: Sava\u015f ve b\u00f6l\u00fcnme bu topaklar\u0131n gelene\u011finde mi vard\u0131r?<\/p>\n\n\n\n

Par\u00e7alanan Yugoslavya: Bombalar Kimin \u0130\u00e7in D\u00fc\u015f\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Par\u00e7alanan Yugoslavya\u2019y\u0131 ve ya\u015fanan katliamlar\u0131 en k\u0131sa \u015fekliyle a\u00e7\u0131klayacak olursak kullanaca\u011f\u0131m\u0131z deyim \u201ckapitalist restorasyon\u201d olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lma s\u00fcrecine giri\u015fiyle, emperyalizm d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 yeniden payla\u015fmaya giri\u015fti. Burjuvazinin hala yeterince m\u00fclk sahibi olamad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyalara, uluslararas\u0131 sermaye ve b\u00fcrokrasi art\u0131\u011f\u0131 mafyalar h\u00fccum etmekte idi. Ancak Yugoslavya\u2019ya, uzun soluklu bir piyasa sosyalizmi (yani kar\u015f\u0131devrim) s\u00fcrecinden sonra nihai darbe ancak katliamlar ve de bitmez t\u00fckenmez sava\u015flarla vurulabildi.(5) <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yugoslavya s\u00fcrecinin b\u00f6yle i\u015flemesinin iki temel nedeni vard\u0131r. Yugoslav halklar\u0131n\u0131n bir arada kalabilmesinin tek garantisinin, b\u00fcrokrasinin denetimi alt\u0131nda da olsa bir i\u015f\u00e7i devletinin varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra piyasa sosyalizmi s\u00fcreciyle serpilmi\u015f ulusal burjuvazilerin geli\u015fim d\u00fczeyleri birbirinden farkl\u0131 olmu\u015f ve baz\u0131lar\u0131 (\u00f6zellikle Slovenya ve H\u0131rvatistan) di\u011ferlerinden daha zengin olduklar\u0131 i\u00e7in, yoksul cumhuriyetlerin y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00e7ekmek istememi\u015flerdi. \u0130kincisi ise, b\u00f6lgede tek odakl\u0131 bir emperyalist \u00e7\u0131kar yoktu. Yugoslavya d\u00fcnya burjuvazisinin \u00e7e\u015fitli manevralarla bir di\u011ferinden koparmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir pazar halini alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yugoslavya\u2019daki burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6nderliklerinin \u00e7\u00f6zmesi gereken bir ba\u015fka sorun daha vard\u0131: Kapitalist restorasyonun kitleleri s\u00fcr\u00fckledi\u011fi i\u015fsizlik ve enflasyon sonucu kitlelerdeki yayg\u0131n ho\u015fnutsuzluk. Bu ho\u015fnutsuzluk, enternasyonalist bir partinin olmad\u0131\u011f\u0131 ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i kanallara sevk edilebilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Yugoslavya\u2019da n\u00fcfus olarak en kalabal\u0131k olan halk S\u0131rplard\u0131. Ve yayg\u0131n kan\u0131n\u0131n aksine, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llara de\u011fin Yugoslavya\u2019n\u0131n y\u00f6netiminde S\u0131rplar b\u00fcy\u00fck bir rol oynamam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca bu y\u0131llarda S\u0131rbistan\u2019\u0131n milli geliri Slovenya veya H\u0131rvatistan\u2019\u0131n milli gelirlerinin ancak yar\u0131s\u0131na denk gelmektedir. Buna ra\u011fmen ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan n\u00fcfusun ve federal ordunun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu elinde bulunduran S\u0131rplar ile i\u015fbirli\u011fi yapmak ve onlar\u0131n \u00f6nderli\u011finde Yugoslavya\u2019da kapitalist restorasyonu ger\u00e7ekle\u015ftirmek en mant\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm idi. Ancak kapitalist restorasyonun kitleleri s\u00fcr\u00fckledi\u011fi ho\u015fnutsuzluk k\u0131sa s\u00fcrede Kosova sorunu da bahane edilerek (1989 y\u0131l\u0131nda Kosova\u2019n\u0131n cumhuriyet olma hakk\u0131 elinden al\u0131nm\u0131\u015f ve Kosova\u2019da anadilde [Arnavut\u00e7a] e\u011fitim  yasaklanm\u0131\u015ft\u0131) milliyet\u00e7i bir kanala ak\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Alman emperyalizmi ise II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda kaybetti\u011fi g\u00fcc\u00fc telafi etmek i\u00e7in bo\u015f durmad\u0131 ve H\u0131rvatistan ile Slovenya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131ktan destekledi. H\u0131rvatistan ve Slovenya\u2019daki burjuvalar, Avrupa ile ekonomik yak\u0131nla\u015fma olanaklar\u0131n\u0131 g\u00f6rerek ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan ettiler. <\/p>\n\n\n\n

Kar\u015f\u0131l\u0131k olarak ho\u015fnutsuz S\u0131rp kitlelerinin bir cevaba ihtiyac\u0131 vard\u0131 ve bu cevap Milo\u015fevi\u00e7\u2019in a\u011fz\u0131ndan net bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131: \u201cH\u0131rvatlar ayr\u0131lmaktan yana \u00f6zg\u00fcrd\u00fcrler, fakat S\u0131rplar\u0131 hi\u00e7bir yere g\u00f6t\u00fcremezler\u201d.<\/em> Bu c\u00fcmle Yugoslavya\u2019da sava\u015f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n habercisiydi.<\/p>\n\n\n\n

Gelelim ABD emperyalizmine. Onun yozla\u015fm\u0131\u015f i\u015f\u00e7i devletlerinin kapitalizme entegrasyonu s\u00fcrecinde \u00f6nlemesi gereken iki b\u00fcy\u00fck tehlike vard\u0131. Birincisi -ve en korkutucusu- i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n seferberli\u011fi idi. Ancak bu konuda emperyalizm Polonya\u2019daki seferberli\u011fi sonland\u0131rarak inisiyatifi ele ge\u00e7irmi\u015fti. \u015eimdi s\u0131ra ikinci tehlikeden sak\u0131nmakta idi: geni\u015f pazar bo\u015fluklar\u0131ndan faydalanarak kendisi ile rekabet edebilecek g\u00fc\u00e7te yeni bir emperyalist kutbun yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemek!<\/p>\n\n\n\n

Slovenya ve H\u0131rvatistan\u2019\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde kontrol\u00fc yitiren ABD i\u00e7in S\u0131rplar\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 sava\u015f yeni bir f\u0131rsat sunmu\u015f oldu. ABD i\u00e7in NATO en \u00f6nemli ara\u00e7t\u0131. NATO\u2019nun asker g\u00fcc\u00fc ve etkinli\u011finin artmas\u0131 demek, ABD\u2019nin askeri ve politik olarak bask\u0131n oldu\u011fu bu kurum arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ipleri tam olarak elinde tutmas\u0131 anlam\u0131na gelecekti. Bu durumda ABD emperyalizminin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015fey, Yugoslavya sava\u015f\u0131n\u0131n uzamas\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te NATO\u2019nun m\u00fcdahalesini me\u015frula\u015ft\u0131rmak oldu.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcdahaleyi me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir Hitler imaj\u0131 haz\u0131rd\u0131. O g\u00fcne de\u011fin ABD ile ili\u015fkileri iyi olan Milo\u015fevi\u00e7 bu konuda en uygun fig\u00fcrd\u00fc. Ancak sava\u015f\u0131n H\u0131rvatistan ile S\u0131rplar aras\u0131nda ge\u00e7mesine m\u00fcsaade edilemezdi, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yara almas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131 ve taraflar yeni\u015femiyordu. Yeni kurban ise \u00e7ok \u00e7abuk bulundu: Kendi n\u00fcfus yap\u0131s\u0131 ile bir k\u00fc\u00e7\u00fck Yugoslavya olan Bosna-Hersek.<\/p>\n\n\n\n

Birdenbire(!) olan oldu ve Bosna-Hersek\u2019teki S\u0131rp Cumhuriyeti\u2019ni koruma amac\u0131yla Milo\u015fevi\u00e7 Bosna-Hersek\u2019e sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ti. \u00c7ok ge\u00e7meden H\u0131rvatlar da H\u0131rvat n\u00fcfusunu koruma gerek\u00e7esiyle Bosna-Hersek\u2019e sald\u0131rd\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7 sava\u015f\u0131n d\u00f6rt y\u0131l uzamas\u0131na sebep olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Milliyet\u00e7i \u00f6nderlikler, ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ulusal olarak homojen \u00fclkeler yaratmakta g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. \u00d6zellikle Milo\u015fevi\u00e7\u2019in B\u00fcy\u00fck S\u0131rbistan olarak adland\u0131r\u0131lan fikri bu temelde in\u015fa edilebilirdi. Milliyet\u00e7i \u00f6nderlikler i\u00e7in homojen uluslar olu\u015fturman\u0131nsa yaln\u0131zca iki y\u00f6ntemi olabilirdi: Katliamlar ve tecav\u00fcz… Bu katliamlar ve tecav\u00fczlerin emperyalizm i\u00e7in \u00e7ok iyi bir anlam\u0131 vard\u0131: NATO m\u00fcdahalesinin me\u015frula\u015fmas\u0131, askeri g\u00fcc\u00fcn artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sonu\u00e7 olarak da kapitalist restorasyonun garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc…<\/p>\n\n\n\n

LIT-CI saflar\u0131nda ayr\u0131\u015fma: Babalar ve O\u011fullar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 s\u00fcrecinde d\u00fcnya Sol hareketi i\u00e7inde pek \u00e7ok tart\u0131\u015fma ve ayr\u0131l\u0131k ya\u015fand\u0131. Biz bu tart\u0131\u015fmalara daha \u00e7ok ortodoks Tro\u00e7kist hareket cenah\u0131ndan kat\u0131ld\u0131k, o a\u00e7\u0131dan izledik. Bu ba\u011flamda Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi-D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal (LIT-CI) i\u00e7inde geli\u015fen tart\u0131\u015fma olduk\u00e7a \u00f6\u011freticidir. LIT-CI\u2019nin V. D\u00fcnya Kongresi s\u0131ras\u0131nda CITO (Ortodoks Tro\u00e7kizm Uluslararas\u0131 Merkezi) diye bilinen bir kanat Yugoslavya politikalar\u0131 \u00fczerinden LIT-CI\u2019den kopmu\u015ftu. Ku\u015fkusuz bu kopman\u0131n ard\u0131nda yatan ve o d\u00f6nemde LIT-Ci\u2019nin i\u00e7inden ge\u00e7mekte oldu\u011fu krizin pek \u00e7ok \u00f6znel ve nesnel nedeni vard\u0131. Bununla birlikte bir \u015fekilde Yugoslavya sorunu \u00fczerinden kendini somutlayan bu tarihsel kopu\u015f, sadece Yugoslavya ba\u011flam\u0131nda da olsa incelenmeye de\u011ferdir.(6)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7erisine girdi\u011fi kriz ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck d\u00f6neminde LIT-CI Yugoslavya sorununu, emperyalizmin yeni d\u00fcnya d\u00fczeni i\u00e7erisinde kendisine kapitalist restorasyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeni s\u00f6m\u00fcrge devletleri yaratmas\u0131na paralel olarak okudu. Emperyalizm bu do\u011frultuda \u00e7e\u015fitli demokratik gericilik y\u00f6ntemleri uygulad\u0131\u011f\u0131 gibi NATO arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lan askeri m\u00fcdahaleleri de s\u00fcrd\u00fcrmekteydi. LIT-CI bu saiklerle Yugoslavya\u2019da NATO m\u00fcdahalesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan devrimci bir \u00e7izgiyi izledi. Ancak LIT-CI\u2019nin \u00e7izgisini devrimci yapan \u015fey yaln\u0131zca Yugoslavya halklar\u0131n\u0131n NATO m\u00fcdahalesine kar\u015f\u0131 desteklenmesi de\u011fil, s\u00fcregiden i\u00e7 sava\u015flara kar\u015f\u0131 da kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 savunarak halklar\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011finden ve seferberli\u011finden yana olmas\u0131 idi.(7)<\/strong> LIT-CI\u2019nin, \u201cBosna\u2019ya \u0130\u015f\u00e7i Yard\u0131m\u0131\u201d kampanyas\u0131 da bu ama\u00e7la ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Bu kampanya, Bosnal\u0131lar ile dayan\u0131\u015fmak ve emperyalizmin tahakk\u00fcm\u00fc yerine Bosna halk\u0131n\u0131 tan\u0131mak amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Bu \u00e7er\u00e7evede LIT\u2019in \u0130spanya seksiyonun ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi giri\u015fimlerle Bosna\u2019ya \u00e7e\u015fitli yard\u0131m konvoylar\u0131 ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

As\u0131l konumuza ge\u00e7ecek olursak, CITO\u2019nun dedi\u011fine g\u00f6re ise LIT \u00f6nderli\u011fi bu s\u00fcre\u00e7te revizyonist bir \u00e7izgiye sapm\u0131\u015ft\u0131. CITO\u2019nun \u00f6nceli\u011fi, b\u00fcrokratik i\u015f\u00e7i devleti Yugoslavya\u2019y\u0131 savunmak \u00fczerine kurulu idi. Yani CITO, NATO m\u00fcdahalesine de, ulusal \u00f6nderliklerin ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tercih etmesine de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Buna ek olarak LIT-CI\u2019nin, emperyalizmle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisine girdi\u011fini ve revizyonistle\u015fti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n

CITO\u2019nun \u00e7izgisini, yaln\u0131zca sekter de\u011fil, ayn\u0131 zamanda da zaman d\u0131\u015f\u0131 k\u0131lan \u015fuydu ki; Slovenya ve H\u0131rvatistan\u2019\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 ve de Bosna sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 ile beraber geride bir Yugoslavya kalmam\u0131\u015ft\u0131. Yani CITO var olmamas\u0131na ra\u011fmen yine de bir Yugoslavya\u2019y\u0131 desteklemekte \u0131srarc\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n

Ancak politika, var olmayan devletlerin ya da seferberliklerin savunusu ile yarat\u0131lan bo\u015fluklar\u0131 doldurur: CITO\u2019nun Yugoslavya\u2019n\u0131n savunusu \u00e7izgisinin somut kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Milo\u015fevi\u00e7 kontrol\u00fcnde kalan (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc) Yugoslavya\u2019n\u0131n savunulmas\u0131 haline gelir.<\/p>\n\n\n\n

Milo\u015fevi\u00e7 destek\u00e7ili\u011fi ise, uzun y\u0131llar sol i\u00e7erisinde \u00e7ok\u00e7a yank\u0131 buldu. Bir k\u0131s\u0131m solcular, CITO ile ayn\u0131 sebeplerle deste\u011fini sunarken, baz\u0131 \u201csolcular\u201d ise Milo\u015fevi\u00e7\u2019in NATO kar\u015f\u0131s\u0131ndaki konumunu kahramanca bir antiemperyalist direni\u015f olarak niteleyerek Milo\u015fevi\u00e7\u2019e ko\u015fulsuz desteklerini sundular (T\u00fcrkiye\u2019de \u0130\u015f\u00e7i Partisi i\u00e7in Milo\u015fevi\u00e7 h\u00e2l\u00e2 bir kahramand\u0131r)<\/p>\n\n\n\n

Bu konuya nokta koymadan \u00f6nce, LIT-CI\u2019nin \u201cBosna\u2019ya \u0130\u015f\u00e7i Yard\u0131m\u0131\u201d kampanyas\u0131na dair 2004 y\u0131l\u0131nda bir \u00f6zele\u015ftiri yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da eklemekte fayda var. LIT-CI kendi bilan\u00e7osunda uluslararas\u0131 bir kampanya olan bu kampanyan\u0131n, ulusal parti in\u015falar\u0131 i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu y\u00f6ntemin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu belirten bir bilan\u00e7o \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.(8)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kosova Sava\u015flar\u0131 ve Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131: K\u00f6rle\u015fme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bosna sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Makedonya da Yugoslavya\u2019dan  ayr\u0131lm\u0131\u015f ve Yunanistan\u2019\u0131n tacizlerine terk edilmi\u015fti. Uzay\u0131p giden sava\u015f\u0131n sonunda da, ABD yeterli dengeleri tutturdu\u011fu ve silah tacirlerini doyurdu\u011fu anda, NATO m\u00fcdahalede bulunmu\u015f, nihayet Bosna-Hersek\u2019in ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bosna-Hersek yeni kurulan h\u00fck\u00fcmetlerin s\u00f6m\u00fcrge karakterlerini en iyi a\u00e7\u0131klayabilecek \u00f6rnektir. Bosna-Hersek\u2019in anayasas\u0131 parlamento taraf\u0131ndan olu\u015fturulmam\u0131\u015f, bizzat BM taraf\u0131ndan ihsan edilmi\u015ftir. Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkan\u0131 IMF taraf\u0131ndan atan\u0131r. Bosna\u2019da h\u00e2l\u00e2 parlamentonun yetkileri s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve h\u0131zl\u0131 kararlar alabilmesini engelleyecek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00fcrokrasiye sahiptir. Asker say\u0131s\u0131 da s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve \u00fclkede NATO\u2019nun kal\u0131c\u0131 \u201cbar\u0131\u015f\u201d birlikleri yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde bir \u015fekilde payla\u015f\u0131lmam\u0131\u015f olan tek \u00fclke ise \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yugoslavya idi. Yugoslavya\u2019da ikincisinden geriye S\u0131rbistan, Karada\u011f ve Kosova kalm\u0131\u015ft\u0131 ve bu co\u011frafya hen\u00fcz emperyalizmin do\u011frudan denetimi alt\u0131nda de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yugoslavya\u2019n\u0131n da emperyalizmin denetimine ge\u00e7ebilmesi bir ba\u015fka ulusal sorunun ayyuka \u00e7\u0131kmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn oldu. Bu kez etnik katliamlar Kosova\u2019da ger\u00e7ekle\u015fiyordu.<\/p>\n\n\n\n

1988\u2019de Yugoslavya\u2019da Kosova\u2019ya yap\u0131lan bask\u0131lara kar\u015f\u0131n (Arnavut\u00e7a yasaklanm\u0131\u015f, \u00f6zerklik stat\u00fcs\u00fc kalkm\u0131\u015ft\u0131), \u00e7o\u011funlu\u011fu Arnavut sosyalistlerinden olu\u015fan gruplar taraf\u0131ndan Ka\u00e7anak Anayasas\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve Kosova\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ilan edilmi\u015fti. Ancak \u00e7ok ge\u00e7meden bu hareketlilik S\u0131rplar taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lacakt\u0131.(9)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde Arnavut sosyalistlerinin temel perspektifi \u201csosyalist\u201d Arnavutluk ile birle\u015ferek \u201cB\u00fcy\u00fck Arnavutluk\u201du kurmakt\u0131. Ancak Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alan\u0131\u015f s\u00fcreci ve de Kosova Kurtulu\u015f Ordusu\u2019nun (U\u00c7K) i\u00e7erisindeki \u00fc\u00e7 kanattan ulusalc\u0131 ve ABD ile yak\u0131n ittifak halinde olan kanad\u0131n U\u00c7K i\u00e7erisindeki t\u00fcm kontrol\u00fc eline al\u0131\u015f\u0131 ile beraber, bu perspektif terk edilmi\u015fti. Bunun sonras\u0131nda U\u00c7K tam olarak ABD ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde hareket etmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.(10)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sadece Kosova\u2019da de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Yugoslavya \u00fczerindeki denetimini de artt\u0131rmak isteyen ABD, artan etnik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 f\u0131rsat bilerek (hatta a\u00e7\u0131ktan destekleyerek) Fransa\u2019da bir uluslararas\u0131 toplant\u0131 d\u00fczenlendi. Rambouillet \u015eatosu\u2019nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, Yugoslavya ile U\u00c7K ayn\u0131 d\u00fczeyde kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Haz\u0131rlanan anla\u015fma metninin seksene yak\u0131n maddesi Kosova\u2019y\u0131 de\u011fil, do\u011frudan do\u011fruya Yugoslavya\u2019y\u0131 ilgilendirmektedir. Anla\u015fmadaki Ek B maddesi, NATO\u2019nun Karada\u011f d\u00e2hil S\u0131rbistan\u2019da ne gibi haklara sahip oldu\u011funu karara ba\u011flamaktad\u0131r. Bunlar\u0131n aras\u0131ndaki Ek B Nokta 8, t\u00fcm NATO donan\u0131m\u0131n\u0131n, ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, gemilerinin, u\u00e7aklar\u0131n\u0131n ve personelinin Yugoslavya\u2019n\u0131n her k\u00f6\u015fesinde \u00fclkenin t\u00fcm olanaklar\u0131ndan yararlanmas\u0131n\u0131 karara ba\u011flamaktad\u0131r. Nokta 2\u2019de \u00fclkenin t\u00fcm yollar\u0131n\u0131n, demiryollar\u0131n\u0131n, limanlar\u0131n\u0131n, havaalanlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u00f6deme yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n NATO taraf\u0131ndan kullan\u0131labilece\u011fi yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nokta 15\u2019de, Yugoslavya\u2019n\u0131n t\u00fcm ileti\u015fim ve haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n NATO taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kullan\u0131labilece\u011fi ve kontrol edilece\u011fi kaydedilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu kontrole \u00fclkedeki t\u00fcm radyo yay\u0131nlar\u0131 da d\u00e2hildir. Anla\u015fma tasla\u011f\u0131 ayr\u0131ca \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde taraflar\u0131n Kosova\u2019n\u0131n nihai stat\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere yeniden bir araya gelmesini \u00f6nermi\u015ftir. Yugoslav y\u00f6netimi, Kosova\u2019ya \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminden sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k imk\u00e2n\u0131 sa\u011flamay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren ve NATO g\u00fc\u00e7lerine sadece Kosova\u2019da de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Yugoslavya\u2019da ayr\u0131cal\u0131klar tan\u0131yan bu anla\u015fma tasla\u011f\u0131 metnini reddeder.(11)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rambouillet g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 burjuva bas\u0131n taraf\u0131ndan S\u0131rplar\u0131n soyk\u0131r\u0131m kararl\u0131\u011f\u0131 olarak sunulmu\u015f b\u00f6ylece de bir NATO m\u00fcdahalesinin daha \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde yap\u0131lan NATO m\u00fcdahalesi uluslararas\u0131 anlamda ve NATO\u2019nun niteliksel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anlam\u0131nda en az Yugoslavya\u2019ya yap\u0131lan bundan \u00f6nceki m\u00fcdahale kadar \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu m\u00fcdahale bir devletin (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yugoslavya) egemenli\u011finin silahl\u0131 ihlalini i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in BM antla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnenmesi anlam\u0131na gelmekteydi. Ancak bu k\u00fc\u00e7\u00fck sorun da, \u0130kinci Kosova Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u201cme\u015fruiyeti\u201d sayesinde, BM\u2019nin 50. kurulu\u015f y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. NATO \u201cYeni Stratejik Konsept\u201d ile yeni bir i\u015flev kazan\u0131r. Yeni Stratejik Konsept uyar\u0131nca NATO bundan sonra \u201cg\u00f6rev alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131\u201d olarak tan\u0131mlanan b\u00f6lgelere de askeri harek\u00e2t d\u00fczenleme hakk\u0131na sahip olacakt\u0131r. Bahsi ge\u00e7en Yeni Stratejik Konsept daha sonra Afganistan m\u00fcdahalesi i\u00e7in de bir dayanak sa\u011flayacakt\u0131r.(12)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NATO\u2019nun Yugoslavya\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 hava bombard\u0131man\u0131 ise, Yugoslavya\u2019n\u0131n yenilip 1999\u2019da Rambouillet\u2019in t\u00fcm maddelerini kabul etmesi sonucunu do\u011furur. B\u00f6ylece Yugoslavya da ABD\u2019nin kontrol\u00fcnde bir \u00fclke haline gelecek, k\u0131sa bir s\u00fcre sonra da birka\u00e7 bin ki\u015filik bir seferberlik ile Milo\u015fevi\u00e7 \u201cdevrilecektir\u201d. Ancak m\u00fcdahalenin bir ba\u015fka uluslararas\u0131 sonucu daha olmu\u015ftur. Rusya\u2019n\u0131n Yugoslavya ile yak\u0131nla\u015fma \u00e7abas\u0131 ile BM i\u00e7erisindeki etkisini artt\u0131rma denemesi bo\u015fa \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f ve t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7 ABD\u2019nin inisiyatifi elinde bulundurmas\u0131 ile tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kosova ise, \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na resmen Yugoslavya topra\u011f\u0131 olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f, ancak BM\u2019nin hukuki ve fiili \u201ckorumas\u0131\u201d alt\u0131nda bulunmu\u015ftur. \u00dc\u00e7 y\u0131l\u0131n sonunda da Rambouillet\u2019e dayanarak Kosova ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Kosova\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, bir elinde Kosova bir elinde ise ABD bayra\u011f\u0131 olan kutlamac\u0131larla simgeselle\u015fecekti. Bu durum da d\u00fcnya solunu yine ikiye b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. Kaderini tayin hakk\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Kosova ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131yanlar ve esas d\u00fc\u015fman emperyalizmdir deyip, ayr\u0131lmaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar…<\/p>\n\n\n\n

Bu soruna da k\u0131saca de\u011finecek olursak, kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n ezilen ulusun bir hakk\u0131 oldu\u011fu ve de bu hakk\u0131n ezilen ulus taraf\u0131ndan nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131na kar\u0131\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek dahi Kosova\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131may\u0131 gerekli k\u0131lacakt\u0131r. Peki, buna kar\u015f\u0131 emperyalizm ile ayn\u0131 safta kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 iddia eden saf dillilerin ufac\u0131k da olsa hakl\u0131 olduklar\u0131 bir nokta yok mudur?<\/p>\n\n\n\n

Maalesef yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kosova\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mamak, S\u0131rp \u015fovenizmine destek sunmak anlam\u0131na gelecektir. Ayr\u0131ca S\u0131rp \u015fovenizminin desteklenmemesin tek sebebi sadece ulusalc\u0131 bir gericilik ta\u015f\u0131mas\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda her ulusalc\u0131l\u0131k emperyalizmle s\u0131k\u0131 ili\u015fkileri \u015fart ko\u015far. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z emperyalist kapitalizmin \u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. S\u00f6zgelimi bug\u00fcn Kosova\u2019n\u0131n S\u0131rbistan\u2019a ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 istemek, yaln\u0131zca Arnavut halk\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck yoksulluklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra S\u0131rp k\u0131y\u0131m\u0131na teslim etmek anlam\u0131na gelmeyecektir. Dahas\u0131, S\u0131rp ulusalc\u0131lar\u0131 (ve hatta fa\u015fizan partiler dahi) emperyalizm ile ili\u015fki i\u00e7erisindedir ve yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge konumunu kabullenmi\u015flerdir. (Hat\u0131rlayal\u0131m Rambouillet\u2019i tan\u0131yan ve bir yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge pozisyonunu kabullenen ki\u015fi Milo\u015fevi\u00e7\u2019in kendisi idi). Sonu\u00e7 olarak da Kosova\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mamak onu bir nebze dahi olsa emperyalizmden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131rmayacakt\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan Yugoslavya m\u00fcdahalesini kitleler g\u00f6z\u00fcnde \u201cme\u015fru\u201d k\u0131lan \u015fey, yine Kosova sorunu idi. Kosova\u2019da bir uluslararas\u0131 s\u00f6m\u00fcrgenin kurulabilmemsini sa\u011flayan \u015fey de yine S\u0131rplar\u2019\u0131n b\u00f6lge \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131\/k\u0131y\u0131m\u0131 idi. Bu durumda Kosova\u2019n\u0131n kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n tan\u0131mas\u0131, esas\u0131nda antiemperyalist bir m\u00fccadele i\u00e7in de temel olu\u015fturacak bir ad\u0131m olabilecekti. Bask\u0131c\u0131 S\u0131rp rejiminin de temel dayana\u011f\u0131n\u0131 sarsacakt\u0131. Kald\u0131 ki, bir Balkan Birle\u015fik Sosyalist Devletler Federasyonu da ancak b\u00f6ylesi bir har\u00e7 ile birbirine tutturulabilir. T\u0131pk\u0131, YKP\u2019nin Avrupa\u2019daki en g\u00fc\u00e7l\u00fc KP haline gelirken izledi\u011fi yol gibi…<\/p>\n\n\n\n

Kaderini Tayin Hakk\u0131: G\u00fcn Olur 20. Y\u00fczy\u0131la Bedel<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bu tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde esas olarak varmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z nokta kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n Bonapartist ve di\u011fer bask\u0131 rejimlerine kar\u015f\u0131 ne kadar \u00f6nemli bir silah oldu\u011funu hat\u0131rlatmak, ayn\u0131 zamanda i\u00e7erebilece\u011fi antiemperyalist dinamiklere i\u015faret etmektir. Umut ederiz ki IV. Enternasyonal\u2019in yeniden in\u015fas\u0131 yolunda kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n programatik-pratik de\u011ferinin bir nebze olsun bu g\u00f6zle okunabilmesine katk\u0131 sunabilmi\u015fizdir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, b\u00f6lgede ulusal sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015ftir. Yugoslavya co\u011frafyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanma s\u00fcreci ise halen tamamlanm\u0131\u015f de\u011fildir. Bug\u00fcn emperyalizm taraf\u0131ndan d\u00f6nem d\u00f6nem Bosna-Hersek d\u00e2hil, daha ba\u015fka pek \u00e7ok Balkan \u00fclkesinin, yeni k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkeciklere b\u00f6l\u00fcnmesinin ne kadar i\u015flevsel olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmakta. Ayr\u0131ca ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmu\u015f olan Kosova\u2019da ya\u015famakta olan yakla\u015f\u0131k 110.000 S\u0131rp\u2019\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 yeni \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz\u201d sorunlar\u0131n habercisi olmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda g\u00fcncel olarak da, Yugoslavya co\u011frafyas\u0131 ve bir b\u00fct\u00fcn olarak Balkanlarda antiemperyalist m\u00fccadele ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikteli\u011fin tek form\u00fcl\u00fc h\u00e2l\u00e2 ya\u015fl\u0131 Lenin\u2019in ilkesel olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ve ko\u015fulsuz desteklenmelidir dedi\u011fi kaderini tayin hakk\u0131ndan ge\u00e7mektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131 s\u00fcresince \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yugoslavya deneyimi, 20. y\u00fczy\u0131l i\u00e7erisinde devrimin en verimli f\u0131rsatlar\u0131n\u0131n \u00f6nderliklerin t\u00fcm ihanetlerine ve beceriksizliklerine ra\u011fmen, nas\u0131l da inatla yeniden ve yeniden ye\u015ferdi\u011fini bizlere g\u00f6stermekte.<\/p>\n\n\n\n

20. y\u00fczy\u0131l parti in\u015fas\u0131 ve kitlelerin devrimci seferberli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan Balkanlar\u2019a olduk\u00e7a eli a\u00e7\u0131k davranm\u0131\u015ft\u0131. Ancak 21. y\u00fczy\u0131lda, t\u00fcm seferberliklerin geri \u00e7ekili\u015fi ve t\u00fcm yenilgilerin ard\u0131ndan, emperyalist-kapitalizmin ekti\u011fi nefret tohumlar\u0131, parti in\u015fas\u0131 i\u00e7in yeni imk\u00e2nlar ve seferberliklerin olanaklar\u0131 olarak yeniden ye\u015feriyor.<\/p>\n\n\n\n

Benim olan ve hi\u00e7 bilmedi\u011fim topraklar\u0131mda da bir g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn, ge\u00e7en as\u0131rda harcanm\u0131\u015f t\u00fcm olanaklara ve ka\u00e7an f\u0131rsatlar\u0131 g\u00f6sterircesine ya\u015fanm\u0131\u015f ac\u0131lara bedel olaca\u011f\u0131n\u0131n inanc\u0131yla… <\/p>\n\n\n\n

Eyl\u00fcl-Ekim 2010

Dipnotlar:

1.)<\/strong> Bkz: \u201c15 y\u0131l sonra Serebrenitza: \u2018Soyk\u0131r\u0131m\u2019\u0131n politikle\u015ftirilmesi\u201d – Edward S. Herman; internetten ula\u015fmak i\u00e7in: http:\/\/www.sendika.org\/yazi.php?yazi_no=31879<\/a>.

2.)<\/strong> Bu b\u00f6l\u00fcmdeki t\u00fcm tarihsel veriler i\u00e7in bkz: Catherine Sammary, Par\u00e7alanan Yugoslavya ve Bosna\u2019da Etnik Sava\u015f<\/em>, Yaz\u0131n Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, s.149-164 ve 167-174; Cenk \u00d6tk\u00fcn\u00e7, \u201cD\u00fc\u011f\u00fcn ve Cenaze\u201d, S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>, 23-24. say\u0131 i\u00e7inde, s.86-116; Sungur Savran, \u201cBalkanlar ve Bayraklar; Uluslararas\u0131la\u015fma \u00c7a\u011f\u0131nda Milliyet\u00e7ilik\u201d, S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em> 12. Say\u0131 i\u00e7erisinde, s.7-38; R. Craig Nation, Balkan Wars in 1991-2002<\/em>, Agust 2003; \u201cGlobal Security, Yugoslavia And Wold Wars\u201d, internetten ula\u015fmak i\u00e7in: http:\/\/www.globalsecurity.org\/military\/world\/war\/yugo-hist1.htm; Paul Shoup, \u201cYugoslavia\u2019s National Minorities Under Communism\u201d, Michel Pablo, \u201dEvolution of Yugoslav Centrism\u201d, 1949, internetten ula\u015fmak i\u00e7in: http:\/\/www.marxists.org\/archive\/pablo\/1949\/10\/yugoslav.htm<\/a>.

3.)<\/strong> Catherine Sammary, a.g.e.

<\/em>4.)<\/strong> <\/em>Bu verilere ili\u015fkin olarak farkl\u0131 kaynaklarda farkl\u0131 rakamlara rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00dclkelerdeki n\u00fcfus say\u0131nlar\u0131 aras\u0131ndaki tarih farklar\u0131 ya da ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00f6nemsedi\u011fi say\u0131m y\u0131llar\u0131 bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n temel sebebini olu\u015fturur. Ben 1981 ve 90\u2019l\u0131 y\u0131llar aras\u0131ndakli verilere sahip olan a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bu yaz\u0131da al\u0131nt\u0131lamak \u00fczere kabul ettim: Tan\u0131l Bora, Milliyet\u00e7ili\u011fin Provokasyonu<\/em>, Birikim Yay\u0131nlar\u0131; R. Craig Nation, a.g.e.

<\/em>5.)<\/strong> <\/em>Yugoslavya\u2019daki piyasa sosyalizminin bilan\u00e7osunu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak incelemek i\u00e7in bkz: Sungur Savran, \u201cPiyasa Sosyalizminin Y\u00fckseli\u015fi ve D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc\u201d, 11. Tez Kitap Dizisi<\/em>, 11. say\u0131 i\u00e7erisinde, s. 9-56.

6.)<\/strong> CITO\u2019nun LIT\u2019ten kopu\u015funu temellendirdi\u011fi ve i\u00e7erisinde Yugoslavya sorunundan da \u00e7ok\u00e7a bahsetti\u011fi temel metin i\u00e7in bak: \u201cNos fuimos de la LIT (CI) porque el revisionismo rompi\u00f3 con el trotskismo ortodoxo\u201d, internetten ula\u015f\u0131m i\u00e7in: http:\/\/www.oocities.com\/obreros.geo\/docs\/citru05.htm<\/a>.

7.)<\/strong> LIT-CI\u2019nin Yugoslavya sorununa yakla\u015f\u0131m\u0131 ve par\u00e7alanma sonras\u0131ndaki de\u011ferlendirmesini incelemek i\u00e7in bkz: \u201cConculusions on the World Situation as From the NATO War Against Yugoslavia\u201d.

8.)<\/strong> \u201cD\u00fcnyada ve LIT\u2019te Yeni Bir Ger\u00e7eklik\u201d, 2004.

9.)<\/strong> Numan Ba\u015f, Kosova Sorununun Ortaya \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve Balkanlardaki Etkileri<\/em>, S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler Anabilim Dal\u0131 Y\u00fcksek Lisans Tezi, Isparta 2009, s. 21-23.

10.)<\/strong> Kosova sorununu ayr\u0131nt\u0131land\u0131rmak ve U\u00c7K\u2019n\u0131n bile\u015fimini inceleyerek, nas\u0131l da ABD emperyalizminin denetimine girdi\u011fini i\u015flemek maalesef bu yaz\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla a\u015fmakta. Ancak Yusuf K\u00fcpeli\u2019den \u015fu k\u0131sa al\u0131nt\u0131y\u0131 yaparak a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kapatmaya \u00e7al\u0131\u015fabiliriz: \u201cU\u00c7K i\u00e7inde farkl\u0131 emirler veren iki askeri komutanl\u0131k ve \u00fc\u00e7 politik Hizip vard\u0131r. Ha\u015fim Thaci\u2019nin liderli\u011findeki grubu kesinlikle ABD kontrol etmektedir. Say\u0131lar\u0131 olduk\u00e7a kabar\u0131k olan Pandeli Mayko grubu Arnavutluktaki sosyalist Fatos Nano H\u00fck\u00fcmetine yak\u0131nd\u0131r. Fatos Nano ise S\u0131rbistan\u2019\u0131 destekleyen Grek h\u00fck\u00fcmeti ile s\u0131k\u0131 ba\u011flar i\u00e7indedir. Bir de Rugova yanl\u0131lar\u0131 vard\u0131r ve Arnavutlu\u011fun eski Cumhurba\u015fkan\u0131 Salih Beri\u015fa bu gurubu desteklemektedir.\u201d Yusuf K\u00fcpeli, Tarihin \u0130zinde Balkanlar ve ABD, s. 104.

11.)<\/strong> Numan Ba\u015f, a.g.e<\/em>., s. 35-36.

12.) <\/strong>Numan Ba\u015f, a.g.e<\/em>, s. 30 ayr\u0131ca Kosova Sava\u015f\u0131 ile ilgili daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bak.: Sungur Savran, \u201c\u0130kinci Kosova Sava\u015f\u0131\u201d, S\u0131n\u0131f Bilinci 23-24<\/em>. say\u0131 i\u00e7erisinde, s. 114-190.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yugoslavya deneyimini tarihsel olarak incelemek asl\u0131nda Mesafe dergisinin, g\u00fcncel politik olaylara dair \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler yapma ve somut politikalar \u00fcretme amac\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r. Fakat Yugoslavya deneyimi T\u00fcrkiye sosyalistleri taraf\u0131ndan bile yeterince bilinmemekte, buna ra\u011fmen ulusal sorun ba\u011flam\u0131nda s\u0131k\u00e7a \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilmektedir. Bu yaz\u0131n\u0131n temel hedefi, Yugoslavya deneyimi \u00e7er\u00e7evesinde uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mak ile siyasal demokrasi […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":500,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[641],"tags":[581,568,566,567,47,580],"class_list":["post-499","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurt-sorunu","tag-deneyimi","tag-hakki","tag-kaderini","tag-tayin","tag-ve","tag-yugoslavya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=499"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":532,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/499\/revisions\/532"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}