{"id":484,"date":"2019-01-28T23:17:57","date_gmt":"2019-01-28T20:17:57","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=484"},"modified":"2022-03-31T11:36:56","modified_gmt":"2022-03-31T08:36:56","slug":"rizgarinin-sosyalist-hareket-ve-kurdistan-ulusal-kurtulus-mucadelesindeki-yeri-uzerine-bir-deneme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/01\/28\/rizgarinin-sosyalist-hareket-ve-kurdistan-ulusal-kurtulus-mucadelesindeki-yeri-uzerine-bir-deneme\/","title":{"rendered":"Rizgar\u00ee\u2019nin sosyalist hareket ve K\u00fcrdistan ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesindeki yeri \u00fczerine bir deneme"},"content":{"rendered":"\n

Recep Mara\u015fl\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizin, toplumumuzun olduk\u00e7a dinamik bir siyasal ya\u015fam\u0131 var. Son otuz y\u0131l i\u00e7erisinde gerek sosyalist siyasal m\u00fccadele ve gerekse ulusal kurtulu\u015f hareketi alan\u0131nda pek \u00e7ok \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131, hareket veya ak\u0131m ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, geli\u015fti, g\u00fc\u00e7lendi veya zay\u0131flay\u0131p sahneden \u00e7ekildi. Kimi zaman oldu ki ideolojik ve siyasal b\u00f6l\u00fcnmelerin h\u0131z\u0131 i\u00e7inde, kimin, neden, nas\u0131l birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tan\u0131namaz hale geldi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 hem ideolojik hem \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar olarak transformasyona u\u011fram\u0131\u015f durumdalar; bir k\u0131sm\u0131 gelenek ve iddialar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme \u00e7abas\u0131 vermekle birlikte krizlerini a\u015fabilmi\u015f de\u011fil; bir k\u0131sm\u0131 ise art\u0131k kimse taraf\u0131ndan hat\u0131rlanm\u0131yor bile…<\/p>\n\n\n\n

70\u2019li y\u0131llardan 2000\u2019lere uzanan bu yo\u011fun siyasal hareketlilik i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli roller \u00fcstlenen bu yap\u0131lar\u0131n irdelenmesi, hem bug\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaya yarayacak \u00f6nemli veriler sunabilir, hem de sosyalist hareketin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki siyasal ve \u00f6rg\u00fctsel krizlerinin a\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu deneyimlerden yararlan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

70\u2019li y\u0131llar\u0131n sonuna do\u011fru Rizgar\u00ee<\/em>(1)<\/em><\/strong> dergisi etraf\u0131nda k\u00fcmelenen; 80\u2019li y\u0131llarda \u201cK\u00fcrdistan Kom\u00fcnist Partisi \u0130n\u015fa \u00d6rg\u00fct\u00fc\u201d [KKP-\u0130\u00d6] olarak; 90\u2019y\u0131llarda ise \u201cPRK\/Rizgar\u00ee\u201d(2)<\/strong> ad\u0131yla ve program\u0131n\u0131 yenilemi\u015f olarak devam eden siyasal hareket ve \u00f6rg\u00fctlenmenin incelenmesi de bu ba\u011flamda yararl\u0131 veriler sunabilir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt ulusal demokratik hareketini sadece PKK veya onun yasal d\u00fczeyde temsilcili\u011fini yapan partilerden ibaret zanneden, ondan \u00f6ncesini ve onun d\u0131\u015f\u0131ndaki yap\u0131lanmalar\u0131 bilmeyen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ku\u015faklar\u0131 i\u00e7in de bir tarihsel ilgi uyand\u0131rabilir. <\/p>\n\n\n\n

Bu makale bir \u201cParti Tarihi\u201d anlatma \u00e7abas\u0131 olmaktan \u00f6zellikle ka\u00e7\u0131nacakt\u0131r. \u201cParti Tarihi<\/em>\u201d kavram\u0131 sosyalist literat\u00fcrde, b\u00fcrokrasilerin \u201cresmi tarih, resmi ideoloji\u201d olu\u015fturma s\u00fcre\u00e7lerini an\u0131msatan netameli bir i\u00e7erik ta\u015f\u0131yor. Sonraki y\u0131llarda e\u011fer iktidara gelme ve iktidarda kalma ba\u015far\u0131l\u0131rsa \u201cParti Tarihleri\u201d dogmalarla tahkim edilmi\u015f resmi tarihlerin temel ta\u015f\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kurulu\u015fu da d\u00e2hil olmak \u00fczere Rizgar\u00ee hareketinin i\u00e7inde olan biriyim. \u00d6rg\u00fct\u00fcn \u00e7e\u015fitli kademelerinde ve sorumluluk mevkilerinde g\u00f6rev yapt\u0131m. Kendi siyasi hareketi veya \u00f6rg\u00fct\u00fc hakk\u0131nda tarihsel bir metin denemeye kalk\u0131\u015fman\u0131n bir\u00e7ok risk ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nday\u0131m. Kendi ki\u015fisel tarihimin de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsayan bu s\u00fcre\u00e7le ilgili olarak arama nesnel bir mesafe koymak olduk\u00e7a zor olabilir. Daha ba\u015f\u0131ndan okuyucuyu bu yan\u0131yla uyarmakta fayda g\u00f6r\u00fcyorum. <\/p>\n\n\n\n

Yine de b\u00f6yle bir metin i\u00e7in beni cesaretlendiren \u015feyler de var: \u0130lki, \u015fu anda ve yakla\u015f\u0131k 7-8 y\u0131ld\u0131r \u00f6rg\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nday\u0131m; \u00f6rg\u00fctsel bir konumu savunmak ve s\u00fcrd\u00fcrmek ad\u0131na d\u00fc\u015f\u00fclebilecek yanl\u0131l\u0131ktan, duygusall\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in epeyce bir mesafe kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Di\u011feri ise bizi ne kadar ac\u0131t\u0131rsa ac\u0131ts\u0131n nesnel bilgiye olan sayg\u0131ma g\u00fcveniyorum. Tabi yine de okuyucu bu sat\u0131rlar\u0131n kendisini de anlatan birine ait oldu\u011funu s\u00fcrekli hat\u0131rda tutmal\u0131d\u0131r derim.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00d6nce\u201d neler vard\u0131?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Yak\u0131n d\u00f6nem K\u00fcrdistan tarihi s\u00f6z konusu oldu\u011funda bunun hemen hemen \u201cPKK ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir tarih\u201d olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok metin bulunuyor. Bu metinlerin ortak noktalar\u0131ndan biri de \u201cPKK\u2019nin \u00f6ncesi\u201d bulunmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u201c\u00d6ncesizlik\u201d iddialar\u0131 hem K\u00fcrdistan ger\u00e7ekli\u011fine, hem de tarihin mant\u0131\u011f\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Hi\u00e7bir olgu tarihe \u201cvahiy\u201d yoluyla girmez… Her \u015feyin mutlaka kendisini var eden bir \u00f6ncesi, \u00f6nko\u015fullar\u0131 vard\u0131r ve bir \u201csonras\u0131\u201d da  olacakt\u0131r. Ve yine her olgunun kendisini di\u011ferlerinden, \u00f6ncekilerden\/sonrakilerden ay\u0131rt eden niteliksel \u00f6zellikleri vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yak\u0131n tarihimizi tan\u0131mlamak i\u00e7in ne Rizgar\u00ee\u2019yi ne PKK\u2019yi ne de bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u201cmilat\u201d almaya ihtiya\u00e7 yoktur. \u201c\u00d6nce neler vard\u0131?\u201d diye sorarken herhangi bir tarihten gidebildi\u011fimiz kadar geriye gidebiliriz. Sadece belirli bir \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131 ve onunla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak tarihi izah etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak bir yana, co\u011frafyam\u0131z\u0131n \u00e7ok uluslu, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, \u00e7ok dinli heterojen toplumsal yap\u0131s\u0131, s\u00fcre\u00e7lerin sadece tek bir etnik \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar. Bu vizyona fetih, i\u015fgal, \u00e7\u00f6reklenme ve yurt edinme s\u00fcre\u00e7leri de d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc siyasal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerini de eklemek gereklidir.<\/p>\n\n\n\n

Ermeni tarihi bilinmeden K\u00fcrt tarihinin, S\u00fcryani tarihi bilinmeden Ermeni tarihinin, Yunan tarihi bilinmeden \u00d6n Asya\u2019n\u0131n ve b\u00fct\u00fcn bunlar bilinmeden de T\u00fcrk egemenli\u011fi tarihinin anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir di\u011ferini ihmal eden, g\u00f6rmezden gelen veya sadece \u201cd\u00fc\u015fman\u201d<\/em>, \u201c\u00f6teki\u201d<\/em> kategorisinde ele alan yaz\u0131mlar\u0131n s\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fclmesini engelleyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z gelimi 70\u2019li y\u0131llarda \u201csosyalist m\u00fccadele\u201d ile \u201culusal kurtulu\u015f\u201d m\u00fccadelesinin ili\u015fkileri konusunda, onlar\u0131n s\u0131n\u0131fsal \u00f6nderlikleri ve tabanlar\u0131n\u0131n e\u011filimleri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri tart\u0131\u015f\u0131rken Ermeni Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7ak partilerinin prati\u011finden tamamen habersiz olu\u015fumuzun ne denli b\u00fcy\u00fck bir eksiklik oldu\u011funun \u00e7ok sonra fark\u0131na vard\u0131m. Gerilla m\u00fccadelesinin \u201ck\u0131rlardan kentlere do\u011fru\u201d mu yoksa \u201ckentlerden k\u0131rlara do\u011fru\u201d mu yap\u0131laca\u011f\u0131, silahl\u0131 m\u00fccadelenin siyaseti hangi a\u00e7\u0131lardan besledi\u011fi veya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 konular\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken; Latin Amerika, Asya veya Afrika\u2019dan har\u0131l har\u0131l modeller ararken; ayn\u0131 devlet ayg\u0131t\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmi\u015f, ayn\u0131 topraklarda ve ayn\u0131 toplumsal doku \u00fczerinde geli\u015fmi\u015f olan \u201cBalkan komitac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d veya \u201cErmeni fedai \u00f6rg\u00fctlenmeleri\u201dnden hi\u00e7bir haberimizin olmay\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekten traji-komik bir durumdur. Halbuki bu bilgiler ve belirlenimlerin bilincinde olmak bir \u00e7ok \u015feyin tekrar\u0131ndan, yan\u0131lt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, tuzaklar\u0131ndan bizi koruyabilirdi.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Solunun da kendi tarihini \u201cMustafa Suphi ve yolda\u015flar\u0131\u201d efsanesinden geri g\u00f6t\u00fcrmeyip, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndaki bir\u00e7ok modern d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f Rum, Ermeni, Bulgar bir\u00e7ok yerli halk\u0131n ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmelerini es ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 da benzer bir \u201c\u00f6ncesizlik\u201d hastal\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Feodal direnmeler<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

K\u00fcrt halk\u0131 \u201csilah\u0131\u201d, \u201cisyan\u0131\u201d ve \u201cda\u011flar\u0131\u201d hep sevmi\u015ftir. K\u00fcrdistan tarihi silahl\u0131 direni\u015fler, isyanlar ve katliamlarla doludur. Resmi tarih bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc birden \u201cayaklanma\u201d\/\u201disyan\u201d olarak tan\u0131mlar. K\u00fcrt tarih\u00e7i ve politik yap\u0131lar\u0131 ise tuttuklar\u0131 pozisyonlara g\u00f6re; e\u011fer K\u00fcrtlerin s\u00fcrekli bir sava\u015f\u0131m i\u00e7inde olduklar\u0131 ve hi\u00e7 boyun e\u011fmedikleri iddias\u0131ndaysalar hepsini \u201cisyan, ba\u015fkald\u0131r\u0131\u201d veya \u201cserh\u0131ldan\u201d olarak; e\u011fer K\u00fcrtlerin s\u00fcrekli ezildikleri ve zulme u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 savunacaklarsa hepsini \u201cdirenme\u201d veya \u201ckatliam\u201d olarak tan\u0131mlama e\u011filimindedirler. Aradaki \u00f6nemli tan\u0131m ve nitelik farklar\u0131 \u00e7o\u011funlukla propaganda ve ajitasyon diline kurban gitmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Tanzimat s\u00fcrecinde, 1500\u2019l\u00fc y\u0131llardan o zamana kadar \u00f6zerk bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f olan K\u00fcrt Beyliklerini merkezi otoriteye ba\u011flamak i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir\u00e7ok askeri sefer vard\u0131r. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131, bir\u00e7o\u011fu ise ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. T\u00fcm 19. y\u00fczy\u0131l boyunca (1806\u20131878) meydana gelen bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 K\u00fcrt siyasi tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan feodal nitelikli direnmeler d\u00f6nemi olarak tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 merkez\u00ee otoritesiyle ittifak<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u201cBav\u00ea Kurdan\u201d(3)<\/strong> Sultan Abd\u00fclhamit ise kendi iktidar\u0131 d\u00f6neminde (1878-1908) farkl\u0131 bir politika izleyerek K\u00fcrt beyliklerini yeniden kazanma yoluna gitti. Onlar\u0131n yerel otoritelerini g\u00fc\u00e7lendirdi; \u201cHamidiye Alaylar\u0131\u201d ad\u0131 verilen \u00f6zel birlikler olu\u015fturarak hem geli\u015fen Ermeni ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 engellemeyi, hem de a\u015firetlerin merkezi otoriteye daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flanmalar\u0131n\u0131 ama\u00e7lad\u0131. Osmanl\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in yerli H\u0131ristiyan halklar\u0131 \u00f6teleyen bir \u0130slam ekseni olu\u015fturmaya \u00e7abal\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 ile Osmanl\u0131 y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131ndaki bu ittifak, \u0130ttihat ve Terakki d\u00f6neminde devam etti. Kemalist iktidar, 1919\u201323 d\u00f6neminde Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n T\u00fcrk ulus devletine \u00e7evrilmesi s\u00fcrecinde de bu ittifaktan yararland\u0131. Bu zaman aral\u0131\u011f\u0131nda \u00e7e\u015fitli K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctlenmeleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, k\u00fclt\u00fcrel talepler dile getirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015fsa da merkezi otorite ile bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil bir uyum aray\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur. Kald\u0131 ki, Osmanl\u0131 devleti Ermeni ve S\u00fcryanilerin tasfiyesinde bu ittifaka yasland\u0131\u011f\u0131 gibi Simko hareketini Asurilere ve \u0130ran\u2019a, Berzenci hareketini ise \u0130ngiltere\u2019ye kar\u015f\u0131 desteklemekteydi.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, ulusal \u00f6rg\u00fctlenmelerin(4)<\/strong> ve baz\u0131 feodal \u00f6nderliklerin merkezi otorite ile kopu\u015fmaya ba\u015flamalar\u0131 T\u00fcrk ulus devletinin kurulmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte s\u00f6z konusu olmu\u015f; \u00e7at\u0131\u015fmalar, direnme ve isyanlar bu s\u00fcre\u00e7le birlikte ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ulusal ba\u015fkald\u0131r\u0131 ve direnmeler<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Modern anlamda talepleri ve duru\u015fu itibariyle ulusal nitelikleri olan ilk K\u00fcrt isyan\u0131 1919\u201321 Ko\u00e7giri hareketidir diyebiliriz.(5)<\/strong> Ko\u00e7giri b\u00f6lgesindeki Zaza ve Alevi K\u00fcrt a\u015firetler 1919\u201322 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kemalist Ankara h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 sava\u015farak, ulusal haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 talep ettiler. Hareket i\u00e7 b\u00f6l\u00fcnme ve yeterli destek g\u00f6rmemesi nedeniyle yenilgiye u\u011frad\u0131. Dersim\u2019deki K\u00fcrt a\u015firetlerin \u00f6nderleri sonu\u00e7ta Ankara h\u00fck\u00fcmetini desteklediler<\/p>\n\n\n\n

1925\u201d\u015eeyh Said ayaklanmas\u0131\u201d, \u00f6z\u00fcnde \u201cAzad\u00ee<\/strong>\u201d \u00f6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli bir ulusal isyan hareketiydi. \u00d6rg\u00fctsel ba\u011flar\u0131 ve \u00f6nderli\u011finden kopart\u0131larak erken \u201cpatlamas\u0131\u201d sa\u011flan\u0131lm\u0131\u015f; isyan direni\u015fe, direni\u015f de yenilgi ve katliama \u201ctedip ve tenkil\u201d e d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Aralar\u0131nda Osmanl\u0131 ordusunda g\u00f6rev yapan K\u00fcrt k\u00f6kenli subaylar\u0131n da bulundu\u011fu, K\u00fcrt ayd\u0131n ve yerel \u00f6nderlerince kurulan Azad\u00ee Cemiyeti (Hizb\u00ea Azad\u00eeya Kurdistan), Ankara h\u00fck\u00fcmetini K\u00fcrt ulusal haklar\u0131n\u0131 tan\u0131maya zorlamak i\u00e7in genel bir hareket planlad\u0131 ise de haz\u0131rl\u0131klar\u0131n istihbarat\u0131n\u0131 alan h\u00fck\u00fcmet Cibranl\u0131 Halit Bey gibi hareketin \u00f6nde gelen isimlerini tutuklamaya ba\u015flad\u0131.(6)<\/strong> Bunun \u00fczerine 1924 y\u0131l\u0131nda Beyt\u00fc\u015f\u015febap\u2019ta Nasturilere kar\u015f\u0131 yok etme hareketi y\u00fcr\u00fcten ordu birliklerindeki aralar\u0131nda General \u0130hsan Nuri\u2019nin de bulundu\u011fu K\u00fcrt subaylar isyan ederek da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131lar.(7)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6nderleri da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen isyan b\u00f6lgesini ele ge\u00e7irmek isteyen h\u00fck\u00fcmet birlikleri ile isyanc\u0131 a\u015firetler aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar oldu.(8)<\/strong> 1925\u2019te Piran\u2019da ba\u015flayan isyan sonucu K\u00fcrt birlikleri Elaz\u0131\u011f ve Diyarbekir ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok kent ve kasabay\u0131 ele ge\u00e7irdiler. Ne var ki sonu\u00e7ta T\u00fcrk ordu birlikleri kanl\u0131 bi\u00e7imde isyan\u0131 bast\u0131rd\u0131. Harek\u00e2t\u0131n \u00f6nde gelen isimlerinden \u015eeyh Said\u2019le beraber 49 ki\u015fi \u201c\u0130stikl\u00e2l Mahkemeleri\u201dnde yarg\u0131lanarak idam edildiler. \u0130syan b\u00f6lgesindeki bir\u00e7ok a\u015firet bat\u0131 b\u00f6lgelerine s\u00fcr\u00fcld\u00fc.(9)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1927 A\u011fr\u0131, \u201cXoyb\u00fbn<\/strong>\u201d(10)<\/strong> cemiyetinin \u00f6rg\u00fctledi\u011fi, bir ulusal ayaklanmad\u0131r. S\u0131n\u0131r \u00f6tesine \u00e7ekilmi\u015f olan direni\u015f\u00e7i ulusal \u00f6nderler taraf\u0131ndan kurulan ve Ermeni hareketiyle de ittifak kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u201cXoyb\u00fbn\u201d \u00d6rg\u00fct\u00fc 1927\u2019den ba\u015flamak \u00fczere A\u011fr\u0131 b\u00f6lgesinde geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir ulusal hareket \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 civar\u0131nda \u201cArarat Cumhuriyeti\u201d ad\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z bir y\u00f6netim kuruldu\u011fu ilan edildi. Ordu birlikleriyle bir\u00e7ok \u00e7at\u0131\u015fmalar meydana geldi. T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti Zilan, Oramar, Tend\u00fcrek gibi y\u00f6relerde kitle katliamlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek hareketi engellemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrk ordusu A\u011fr\u0131\u2019ya y\u00f6nelik 3. harek\u00e2t\u0131nda \u0130ran devletiyle yap\u0131lan antla\u015fmalardan da yararlanarak isyan\u0131 bast\u0131rd\u0131. Burada bir\u00e7ok kitle katliam\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve isyanc\u0131 a\u015firetler bat\u0131 b\u00f6lgelerine s\u00fcrg\u00fcn edildi.(11)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1938 Dersim\u2019de ise herhangi bir ayaklanma s\u00f6z konusu de\u011fildir. T\u00fcrk Devleti son olarak Osmanl\u0131 d\u00f6neminden beri \u00f6zerk bir b\u00f6lge olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan Dersim\u2019e g\u00f6zlerini dikmi\u015fti. Da\u011fl\u0131k bir arazi olmas\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan girilmesini engelleyen bu b\u00f6lge y\u00fczy\u0131llarca \u00f6zg\u00fcn etnik k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131n\u0131 korumu\u015ftu. Devlet \u201c\u015eark Islahat Plan\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda b\u00f6lgeyi t\u00fcm\u00fcyle etnik ar\u0131nd\u0131rma s\u00fcrecine tabi tutmak istiyordu. 1935 y\u0131l\u0131nda \u201cTunceli Kanunu\u201d ad\u0131yla \u00f6zel bir yasa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Dersim\u2019in \u00fczerine askeri operasyonlar d\u00fczenlendi. Dersim a\u015firetleri 1937-38\u2019de bir y\u0131ldan fazla bu sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 direndilerse de, devletin kitle katliamlar\u0131na y\u00f6nelmesi sonucu direni\u015f k\u0131r\u0131ld\u0131. Ordu ma\u011faralara s\u0131\u011f\u0131nan sivil halka kar\u015f\u0131 zehirli gaz kullanm\u0131\u015f, sivil yerle\u015fimleri havadan bombard\u0131man etmi\u015fti.(12)<\/strong> 90 bin ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi Dersim\u2019i \u201ctedip ve tenkil harek\u00e2t\u0131\u201d bir jenosittir.(13)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bunlar d\u0131\u015f\u0131nda T\u00fcrk resmi tarihinin iddia etti\u011fi t\u00fcm \u201cisyan\u201d ve \u201cayaklanmalar\u201d \u00f6z\u00fcnde K\u00fcrdistan\u2019\u0131 yeniden i\u015fgal etme politikalar\u0131 sonucu lokal alanlarda ya\u015fanm\u0131\u015f olan direnmeler veya d\u00fcped\u00fcz katliam hareketleridir.<\/p>\n\n\n\n

O halde sorun, K\u00fcrt ulusunun \u201csilaha sar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131\u201d ve \u201cisyan etmedi\u011fi\/direnmedi\u011fi\u201dnde de\u011fil, bu isyanlar\u0131n neden bu kadar \u00e7abuk s\u00f6nd\u00fcr\u00fclebildi\u011findedir. Bir\u00e7ok \u00e7evresel fakt\u00f6rle birlikte belirleyici olan \u00f6nderlik ve \u00f6rg\u00fctlenme sorunudur. <\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu\u2019da ve G\u00fcney\u2019de… <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Do\u011fu ve G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da s\u00fcrekli bir askeri \u00f6rg\u00fctlenme ve silahl\u0131 m\u00fccadele olagelmi\u015ftir.  \u201cPe\u015fmerge\u201d bu s\u00fcrecin temel bir \u00f6znesidir.<\/p>\n\n\n\n

1943\u2019te Irak y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 isyan eden Barzaniler, \u0130ngilizlerin deste\u011fini alan Irak ordusu taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131l\u0131nca, Mustafa Barzani, \u00f6nderli\u011finde 10 bin ki\u015fiyle birlikte Kas\u0131m 1945\u2019te \u0130ran\u2019a s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar. Burada KOMELA(14)<\/strong> \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019ndaki kolu olarak Rizgar\u00ee \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc kurdular. 1939\u2019da \u015eeyh Mahmut Berzenci\u2019nin yard\u0131mc\u0131s\u0131 Refik Hilmi \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde S\u00fcleymaniye\u2019de kurulan ve KOMELA ile i\u015fbirli\u011fi antla\u015fmas\u0131 yapm\u0131\u015f olan H\u00eaw\u00ee \u00f6rg\u00fct\u00fc de kendisini feshederek Rizgar\u00ee\u2019<\/strong>ye kat\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n\n\n

A\u011fustos 1944 y\u0131l\u0131nda di\u011fer bir K\u00fcrt \u00f6rg\u00fct\u00fc olan H\u00eavi ile D\u0131lanbar Da\u011f\u0131\u2019nda Peymana S\u00easinor anla\u015fmas\u0131 (\u201c\u00dc\u00e7 S\u0131n\u0131r\u201d anla\u015fmas\u0131) imzaland\u0131. K\u00fcrdistan haritas\u0131 ve bayra\u011f\u0131 belirlendi. Bu anla\u015fma T\u00fcrkiye-\u0130ran ve Irak devletlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n birle\u015fti\u011fi noktada ve bu devletlerin K\u00fcrdistan \u00fczerindeki egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 K\u00fcrt ulusal mutabakat\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in K\u00fcrt \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir yer te\u015fkil eder.<\/p>\n\n\n\n

Ekim 1945\u2019te ad\u0131n\u0131 K\u00fcrdistan Demokratik Partisi-\u0130ran (KDP-\u0130) (Part\u00eeya Demoqrat\u00ee Kurdistan -\u00ceran) olarak de\u011fi\u015ftiren parti, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda \u0130ran\u2019daki rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi m\u00fccadelesinde ve 1946\u2019da Mahabad K\u00fcrt Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015funda aktif rol ald\u0131.(15)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131n\u0131n konjonkt\u00fcr\u00fcnde Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019da Mahabad\u2019da kurulan K\u00fcrt Cumhuriyeti sadece 11 ay ya\u015fayabildi. 1946 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda \u0130ran birliklerince i\u015fgal edildi. Cumhurba\u015fkan\u0131 Qadi Mihamedve arkada\u015flar\u0131 idam edildiler. 1942 y\u0131l\u0131ndan beri \u00e7e\u015fitli K\u00fcrt komitelerinin etkin oldu\u011fu ve yerel iktidarlar olu\u015fturdu\u011fu Mahabad b\u00f6lgesinde 1945 y\u0131l\u0131nda k\u0131sa s\u00fcreli de olsa ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrdistan devleti kurulmu\u015f olmas\u0131 K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fimi ve K\u00fcrt \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir noktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Yak\u0131n K\u00fcrdistan tarihinin en etkili K\u00fcrt liderlerinden biri olan Barzani, Mahabad Cumhuriyetinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ard\u0131ndan silahl\u0131 gruplar\u0131yla beraber o d\u00f6nemki SSCB\u2019ye s\u0131\u011f\u0131narak 10 y\u0131l burada kald\u0131. 1958 y\u0131l\u0131nda Irak\u2019ta Emir Faysal y\u00f6netiminin General Abd\u00fcssalam Arif taraf\u0131ndan devrilmesi ard\u0131ndan K\u00fcrdistan\u2019a d\u00f6nerek yeni y\u00f6netime Irak\u2019ta demokratik bir rejim ve federasyon kurulmas\u0131 i\u00e7in destek verdi. <\/p>\n\n\n\n

Ancak BAAS y\u00f6netimleri K\u00fcrdistan\u2019a vermeyi taahh\u00fct ettikleri \u00f6zerklik vaatlerini yerine getirmeyince PDK(16)<\/strong>, 1961 y\u0131l\u0131nda merkezi y\u00f6netime kar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fccadele ba\u015flatt\u0131. K\u0131sa s\u00fcrede Irak\u2019\u0131n kuzeyinde bulunan K\u00fcrdistan b\u00f6lgesinin t\u00fcm\u00fcne egemen oldu. 1970 y\u0131l\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli ate\u015fkesle birlikte aral\u0131ks\u0131z s\u00fcren m\u00fccadele bu tarihte BAAS y\u00f6netimiyle \u201cK\u00fcrdistan\u2019a otonomi\u201d antla\u015fmas\u0131 imzalanmas\u0131 \u00fczerine sona erdi. Ne var ki antla\u015fma 3 y\u0131l boyunca s\u00fcr\u00fcncemede kal\u0131nca 1973 y\u0131l\u0131nda sava\u015f yeniden ba\u015flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu sava\u015fta PDK baz\u0131 \u00f6d\u00fcnler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130ran y\u00f6netimi taraf\u0131ndan desteklenmekteydi. 1975 y\u0131l\u0131nda \u0130ran ve Irak Cezayir Antla\u015fmas\u0131 ile aralar\u0131ndaki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcnce, \u0130ran y\u00f6netimi deste\u011fini \u00e7ekti ve PDK a\u011f\u0131r bir yenilgiye u\u011frayarak, \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7ekilmek zorunda kald\u0131.(17)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1975 yenilgisi sonras\u0131nda Irak K\u00fcrdistan Demokrat Partisi\u2019ndeki b\u00f6l\u00fcnme derinle\u015fti. Baba Barzani\u2019nin ABD\u2019de \u00f6l\u00fcm\u00fc, Talabani \u00f6nderli\u011findeki YNK\u2019nin(18)<\/strong> g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131yla iki \u00f6rg\u00fct aras\u0131nda \u201cBrakuj\u00ee\u201d(19) <\/strong>denilen \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Keza Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019da da \u0130KDP(20)<\/strong> ve Komala(21)<\/strong> vb. \u00f6rg\u00fctler, \u0130ran s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli m\u00fccadele i\u00e7inde oldular. 1970\u2019lerdeki \u015eahl\u0131k rejimine kar\u015f\u0131 devrimci hareketlerin bir\u00e7o\u011fu, K\u00fcrtlere ve K\u00fcrtlerin hak taleplerine olumlu yakla\u015fmaktayd\u0131lar. K\u00fcrtler de 1979\u2019da \u015eahl\u0131k rejiminin devrilmesinde etkin rol oynad\u0131lar, \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131 d\u00f6nemine kadar Dr.A.Qas\u0131mlo \u00f6nderli\u011finde \u00f6zerk bir b\u00f6lge yaratt\u0131lar. Ne var ki, Humeyni rejimi K\u00fcrdistan\u2019a bu kez \u201c\u0130slami s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi\u201d dayatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu yap\u0131lanmalar\u0131n nitelikleri ve zaaflar\u0131 ku\u015fkusuz ayr\u0131 bir yaz\u0131 konusudur. <\/p>\n\n\n\n

Silahl\u0131 isyanlar\u0131n, direnmelerin, s\u00fcrekli bast\u0131r\u0131lmalar\u0131, yenilgi almalar\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131z kalmalar\u0131nda i\u00e7teki yap\u0131sal \u00f6zellikler kadar d\u0131\u015f fakt\u00f6rleri de k\u00fc\u00e7\u00fcmsememek gerekir. 1. ve 2. Emperyalist Payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131ndan sonra Ortado\u011fu\u2019da kurulmu\u015f olan siyasi stat\u00fckolar, s\u00fcrekli olarak K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcr bir toplum olarak \u00f6rg\u00fctlenmesini engellemi\u015fti. Emperyalist g\u00fc\u00e7ler, uluslararas\u0131 kurum ve kurulu\u015flar, bu stat\u00fckoyu hep koruduklar\u0131 gibi; iki kutuplu d\u00fcnya d\u00fczeninde de \u201cSosyalist Do\u011fu Bloku\u201d da bu stat\u00fckoyu koruyan politikalar y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Dolay\u0131s\u0131yla K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal talepleri desteklenmedi\u011fi gibi, s\u00f6m\u00fcrgeci devletlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda da korumas\u0131z kald\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Kuzey\u2019de olanlar: Do\u011fu Mitingleri\u2019nden DDKO\u2019lara<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1938 Dersim jenosidinden sonra Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da Kemalist rejim ulusal m\u00fccadelenin \u00fczerine adeta beton d\u00f6km\u00fc\u015f gibiydi. \u0130\u00e7ten i\u00e7e yanan yurtseverlik ate\u015fine ra\u011fmen, K\u00fcrdistan tamamen susturulmu\u015f, teslim al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n

1950\u2019li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda ilk k\u0131p\u0131rdan\u0131\u015flar g\u00f6r\u00fcld\u00fc. G\u00fcney\u2019de Barzani hareketinin yaratt\u0131\u011f\u0131 co\u015fku ile buraya ba\u011fl\u0131 yerel \u00f6rg\u00fctlenmeler filizlendi. 1959\u2019da \u0130stanbul\u2019da a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 K\u00fcrt \u00f6\u011frencilerinin olu\u015fturdu\u011fu 49 K\u00fcrt ayd\u0131n\u0131n\u0131n tutuklanmas\u0131 (49\u2019lar Olay\u0131), Demokrat Parti\u2019nin K\u00fcrt hareketinin canlanma tehlikesine kar\u015f\u0131 K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 sindirme operasyonuydu. <\/p>\n\n\n\n

1960 Askeri darbesi, muhalif b\u00fct\u00fcn gazetecileri ve tutuklular\u0131 serbest b\u0131rak\u0131rken onlar Harbiye h\u00fccrelerinde kalmaya devam etti.(22)<\/strong> \u00dcstelik \u201cK\u00fcrt tehlikesi\u201dne daha da \u00f6nem vererek, bir\u00e7ok a\u015firet liderini Sivas\u2019ta bir toplama kamp\u0131na kapamay\u0131 da ihmal etmemi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n getirdi\u011fi yeni olanaklar i\u00e7inde K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 da hareketlenir; g\u00f6r\u00fcl\u00fcr! Yay\u0131n d\u00fczeyinde \u00e7abalar g\u00f6z\u00fck\u00fcr. \u201cDicle-F\u0131rat\u201d, \u201c\u0130leri-Yurt\u201d, \u201cDicle Kayna\u011f\u0131\u201d ve \u201cDeng\u201d gibi yay\u0131nlar \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Ard\u0131ndan siyasi \u00f6rg\u00fctlenmeler g\u00fcndeme geldi. 1965\u2019de Av. Faik Bucak <\/strong>\u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kurulan T\u00fcrkiye K\u00fcrdistan Demokrat Partisik\u0131sa s\u00fcre sonra \u00f6nder kadrolardan Dr.Sait K\u0131rm\u0131z\u0131toprak <\/strong>(\u015e\u0131van) ve Sait El\u00e7i<\/strong> aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeler nedeniyle \u201csa\u011f\u201d ve \u201csol\u201d olarak ikiye b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. TKDP ve T-KDP aras\u0131ndaki m\u00fccadele, siyasal-fiziki tasfiyeye y\u00f6neldi. Kuzey\u2019deki b\u00fct\u00fcn hareketler \u00fczerinde tart\u0131\u015fmas\u0131z bir prestiji olan Barzani\u2019nin TKDP\u2019nin \u00f6nderlerini (Dr.\u015e\u0131van, \u00c7eko ve Br\u00fbsk), Sait El\u00e7i olay\u0131 gerek\u00e7esiyle idam ettirmesiyle (1972) TKDP de tasfiyeye u\u011fram\u0131\u015f oldu. TKDP kadrolar\u0131 daha sonra \u201c\u015e\u0131vanc\u0131lar\u201d ad\u0131yla toparlanarak, yeniden \u00f6rg\u00fctlenmeye giri\u015ftiler. <\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer yandan Avrupa\u2019da ba\u015flay\u0131p t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 sars\u0131p etkileyen 68\u2019in devrimci dalgas\u0131 T\u00fcrkiye metropollerine ula\u015fmakta gecikmedi. \u00d6\u011frenci gen\u00e7lik aras\u0131nda h\u0131zla yay\u0131lan radikal sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceler, Marksist-Leninist s\u00f6ylem ve \u00f6rg\u00fctlenmeler K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fini de yak\u0131ndan etkiledi. \u00d6nce FKF (Fikir Kul\u00fcpleri Federasyonu), daha sonra T\u0130P (T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi) i\u00e7inde K\u00fcrt muhalefetleri geli\u015fti. T\u00fcrk Soluna egemen Kemalist yakla\u015f\u0131m ve yorumlar yerine, kendi \u00fclke ger\u00e7ekliklerine y\u00f6nelik aray\u0131\u015flara girdiler.<\/p>\n\n\n\n

T\u0130P\u2019le ili\u015fkiler ve etkileri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

K\u00fcrt ulusal hareketinin kendini toparlay\u0131p TKDP olarak \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flamas\u0131yla, T\u00fcrk sosyalistlerinin legal kitlesel bir partisi olarak T\u0130P \u2018in \u00f6rg\u00fctlenmesi hemen hemen ayn\u0131 d\u00f6nemlere denk gelir. Farkl\u0131 ihtiya\u00e7lardan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve farkl\u0131 dinamiklerden, birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015fmi\u015flerdir. Sosyalist hareket 1961 Anayasas\u0131 nedeniyle legalite kazanm\u0131\u015ft\u0131r ama K\u00fcrt ulusal hareketi i\u00e7in hen\u00fcz hi\u00e7bir legalite zemini yoktur.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte bu tam da bu noktada K\u00fcrt ayd\u0131nlar ve \u00f6\u011frenciler i\u00e7indeki sosyalist e\u011filimin legalitede ifade yollar\u0131 aramas\u0131, Do\u011fu Mitingleriyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan toplumsal taban, T\u0130P\u2019i bir adres haline getirdi. B\u00f6ylece farkl\u0131 alanlarda birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etmi\u015f olan iki muhalif ak\u0131m T\u00fcrk sosyalist hareketi ile K\u00fcrt ulusal demokratik muhalefeti ilk kez T\u0130P b\u00fcnyesinde bir araya geldiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k her ikisi i\u00e7in de kataliz\u00f6r vazifesi g\u00f6recek sosyalist K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 ve gen\u00e7lik kesimi olu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

T\u0130P\u2019in ilk kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda hen\u00fcz illegal TKP\u2019nin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnden uzak kalmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u00f6rg\u00fct\u00fcn K\u00fcrt kitlelere a\u00e7\u0131lmas\u0131nda Mehmet Ali Aybar\u2019\u0131n tavr\u0131n\u0131n da \u00f6nemli rol\u00fc oldu\u011funu hat\u0131rlamakta fayda var. K\u00fcrt ulusal demokratik hareketinin elitleri, sosyalist gen\u00e7leri, b\u00f6ylece T\u0130P\u2019i kendilerini ifade edebilecekleri legal bir siyasi alan olarak g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle bak\u0131l\u0131nca olumlu anlamda T\u00fcrk sosyalist hareketine as\u0131l m\u00fcdahalenin K\u00fcrt demokratlar\u0131ndan geldi\u011fini s\u00f6ylemek daha do\u011frudur. Buradaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki sonu\u00e7lar\u0131 itibariyle olduk\u00e7a \u00f6nemli kazan\u0131mlarla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u0130P\u2019in K\u00fcrdistan\u2019da kitlesel bir tevecc\u00fchle kar\u015f\u0131lanmas\u0131, fraksiyonel b\u00f6l\u00fcnmelerden sonra T\u0130P\u2019in K\u00fcrt k\u00f6kenli kadrolar \u00fczerinde kalmas\u0131 ve nihayet partinin 4. Kongre kararlar\u0131ndan \u201cb\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck\u201d su\u00e7lamas\u0131yla kapat\u0131lmas\u0131 da bunun bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt sosyalistlerin ve demokratlar\u0131n T\u0130P\u2019te \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve bu yap\u0131y\u0131 zorlamalar\u0131, K\u00fcrt ulusal taleplerinin ilk kez legalle\u015fmesini, T\u00fcrk toplumunun geni\u015f kesimlerine ula\u015fmas\u0131n\u0131, ilerici demokrat kesimlerde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Tabii T\u0130P deneyiminin K\u00fcrt sosyalist kadrolar\u0131 \u00fczerinde legalist, reformist kar\u015f\u0131 etkileri de olmu\u015ftur. Bu s\u00fcrece T\u00fcrkiye tarihinin iki \u00f6nemli muhalif g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ilk kez bir araya gelme, ortakl\u0131klar arama ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fma deneyimi olarak bakmakta fayda var.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu Mitingleri’nin anlam\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u00d6\u011frenci gen\u00e7lik ve Ayd\u0131nlar aras\u0131ndaki bu aray\u0131\u015f, toplumsal muhalefet i\u00e7inde kitlelerde de farkl\u0131 bi\u00e7imde geli\u015fiyordu. K\u0131smen \u00f6rg\u00fctl\u00fc k\u0131smen de ba\u011f\u0131ms\u0131z ki\u015filerin ittifak\u0131yla d\u00fczenlenen, T\u0130P taraf\u0131ndan da desteklenmi\u015f olan\u201cDo\u011fu Mitingleri\u201d(23)<\/strong> K\u00fcrt ayd\u0131nlanmas\u0131 ve bilin\u00e7lenmesinde \u00f6nemli bir yere sahip olmu\u015ftur. Diyarbak\u0131r, Hilvan, Siverek, Batman, Kozluk gibi merkezlerde ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu mitingler K\u00fcrt toplumunun legal, y\u0131\u011f\u0131nsal ilk politik g\u00f6sterileri olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da anlaml\u0131d\u0131r. Bu mitingler kitlelerin politikle\u015fmesini h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenme ihtiyac\u0131 duyulmas\u0131nda da etkili oldu. Bir yan\u0131yla \u201cDo\u011fu\u2019nun geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d, \u201cyol, su, fabrika\u201d gibi istemlerle ve \u201cAnayasac\u0131\u201d ve pop\u00fclist bir s\u00f6ylemle geli\u015fse de, K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, K\u00fcrt kimli\u011finin vurguland\u0131\u011f\u0131, ulusal istemlerin hissettirildi\u011fi s\u00fcre\u00e7lerdir bunlar.<\/p>\n\n\n\n

DDKO\u2019lar\u0131n analizi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee Hareketi kendisini DDKO (Devrimci Do\u011fu K\u00fclt\u00fcr Ocaklar\u0131)gelene\u011finin bir miras\u00e7\u0131s\u0131 olarak tan\u0131mlar. Ku\u015fkusuz Rizgar\u00ee, DDKO\u2019lar\u0131n tek ve dolays\u0131z miras\u00e7\u0131s\u0131 de\u011fildi. DDKO\u2019da \u00f6rg\u00fctlenen gen\u00e7 K\u00fcrdistanl\u0131lar\u0131n bir\u00e7o\u011fu sonraki y\u0131llarda yaln\u0131z Rizgar\u00ee\u2019nin de\u011fil; \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Yolu\u2019ndan Devrimci Demokratlar\u2019a, KUK\u2019tan Kawa\u2019ya kadar bir\u00e7ok siyasi ak\u0131m\u0131n, \u00f6rg\u00fctlerin de belirleyici kadrolar\u0131 oldular. <\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee de a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak DDKO k\u00f6kenli kadrolardan olmakla birlikte, de\u011fi\u015fik geleneklerden gelen K\u00fcrdistanl\u0131lardan olu\u015fuyordu. 1971 Diyarbekir Cezaevi savunmalar\u0131yla bir siyasi tav\u0131r ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, K\u00fcrt ulusal m\u00fccadelesi ve sosyalizm ekseninde yeni siyasal, \u00f6rg\u00fctsel aray\u0131\u015flar \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f; DDKO\u2019nun bu \u00e7ekirdek grubu etraf\u0131nda \u00e7e\u015fitli k\u00fcmelenmelerle birlikte yeni bir grup do\u011fmu\u015ftur. Bu grubun kendini ideolojik olarak yeniden tan\u0131mlamas\u0131, siyasal bir programa ula\u015fmas\u0131, \u00f6rg\u00fctsel bir muhteva kazanmas\u0131 zaman i\u00e7inde \u015fekillenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle DDKO\u2019lar\u0131n kadro kaynaklar\u0131, \u00f6rg\u00fctlenme ve siyaset bi\u00e7imleri hem Rizgar\u00ee\u2019nin hem de 1970 sonras\u0131 K\u00fcrt ulusal hareketine damgas\u0131n\u0131 vuran siyaset anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 arka plan\u0131n\u0131n analizi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

FKF(24)<\/strong>, \u201cDev-Gen\u00e7’e\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ferek, T\u0130P\u2019ten ve reformcu soldan ideolojik olarak kopu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fi de FKF ve T\u0130P\u2019ten kopu\u015farak 1969\u2019daDDKO\u2019lar\u0131 \u00f6rg\u00fctlediler. DDKO\u2019larla ger\u00e7ekle\u015fen kopu\u015fma, ulusal m\u00fccadeleyle ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 bir kopu\u015ftu. Ancak ideolojik olarak T\u0130P \u00e7izgisine yak\u0131n bir yerde duruyorlard\u0131. Ancak T\u0130P ve K\u00fcrt yurtseverleri aras\u0131ndaki yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ideolojik olarak de\u011fil, siyasi olarak tan\u0131mlamak daha do\u011fru olur<\/p>\n\n\n\n

FKF\u2019nin Dev-Gen\u00e7\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc son kongrede Genel Ba\u015fkan olan Z\u00fclk\u00fcf \u015eahin bu ayr\u0131\u015fmada T\u0130P \u00e7izgisini temsil ediyordu. Z\u00fclk\u00fcf \u015eahin daha sonra Rizgar\u00ee hareketinin kurucu isimleri aras\u0131nda yer ald\u0131..<\/p>\n\n\n\n

DDKO\u2019lar\u0131n m\u00fccadele tarz\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenme anlay\u0131\u015f\u0131yla yasalc\u0131 ve roformist bir \u00e7izgi izlediklerini s\u00f6ylenebilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k o d\u00f6nemlerin \u201cdevrimci\u201d ve \u201csolcu\u201d zeminlerinin me\u015frulu\u011funa kar\u015f\u0131l\u0131k \u201cK\u00fcrt sorunu\u201dnun b\u00fcy\u00fck bir tabu olu\u015fu, tart\u0131\u015f\u0131lamay\u0131\u015f\u0131, K\u00fcrt gen\u00e7lerinin siyasal olarak radikal bir ad\u0131m att\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n

DDKO\u2019lar, T\u00fcrkiye\u2019deki legal kitlesel ilk K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctlenmesi olarak ulusal demokratik harekette bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131na tekab\u00fcl eder. A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devrimci \u00fcniversite gen\u00e7li\u011fi olu\u015fturmakla beraber KDP, \u201cDo\u011fulu ayd\u0131nlar\u201d ve T\u0130P i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fan sosyalist kadrolar\u0131n bir t\u00fcr ittifak\u0131 gibidir. Gerek DDKO\u2019lar ve gerekse  \u201cDo\u011fu Mitingleri\u201dnin \u00f6rg\u00fctleyicilerinin \u00fc\u00e7 ayr\u0131 bile\u015feni vard\u0131. Bu, ulusal m\u00fccadelenin o d\u00f6nemdeki kadro kaynaklar\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir. <\/p>\n\n\n\n

Birincisi; K\u00fcrdistan\u2019da medrese e\u011fitimi g\u00f6rerek, buradaki ulusal k\u00fclt\u00fcrel gelenek\u00e7i de\u011ferleri ta\u015f\u0131yan, daha \u00e7ok Barzani hareketine sempati g\u00f6steren k\u00f6y ve kasaba k\u00f6kenli K\u00fcrt entelijansiyas\u0131 (din adamlar\u0131, esnaflar, sanatk\u00e2rlar ve bir k\u0131s\u0131m tacirler). Bunlar daha \u00e7ok TKDP i\u00e7inde veya sempatizan olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi; K\u00fcrdistan\u2019\u0131n suskunluk d\u00f6neminde kimi s\u00f6m\u00fcrge metropollerinde, kimi Avrupa\u2019da e\u011fitim g\u00f6rerek, meslek veya stat\u00fc edinen K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131yd\u0131. Gazeteci, doktor, avukat, yazar, \u00f6\u011frenci olan bu gurupta \u0131l\u0131ml\u0131 sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceler egemendi. Genellikle T\u0130P i\u00e7inde veya ba\u011f\u0131ms\u0131z liberal ayd\u0131nlar olarak tav\u0131r al\u0131yorlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise; yine metropollerdeki \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011fin dinamik, radikal \u00f6\u011felerini i\u00e7eriyordu. Marksizmden ve Marksizm etkisindeki ulusal kurtulu\u015f hareketlerinden derinden etkilenen bu gurup, ayn\u0131 zamanda d\u00f6nemin \u00f6zelliklerini yans\u0131tan bi\u00e7imde aktif bir m\u00fccadele tarz\u0131 aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indeydiler ve \u00e7o\u011fu kez \u00f6nc\u00fc rol\u00fc \u00fcstleniyorlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, her kaynak kendisiyle beraber bamba\u015fka zaaflar\u0131 da b\u00fcnyeye ta\u015f\u0131yarak uzun s\u00fcre KUKM\u2019nin kendi ayaklar\u0131 \u00fczerine dikilmesine kendi i\u00e7inden engeller olu\u015fturdu. \u00d6rne\u011fin; geleneksel yurtsever-ulusalc\u0131 ayd\u0131nlar, uzun s\u00fcre G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019daki Barzani hareketinin yede\u011fi olma ve Kuzeyi tabi k\u0131lma \u00e7izgisini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k K\u00fcrdistan\u00ee de\u011ferleri ve kitle ba\u011flar\u0131 di\u011ferlerine g\u00f6re daha g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. <\/p>\n\n\n\n

\u201cDo\u011fulu Sosyalist\u201d Ayd\u0131nlar ise, a\u015f\u0131r\u0131 bir ihtiyatl\u0131l\u0131k i\u00e7erisinde sorunu d\u00fczen s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 fazla zorlamadan \u00e7\u00f6zmeyi \u00f6ng\u00f6ren reformcu sol tarz\u0131n temsilcili\u011fini yap\u0131yorlard\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn modern tarzda yeniden \u00fcretilmesinde ve sorunun Avrupa\u2019ya, metropollere diplomasi yoluyla ta\u015f\u0131nmas\u0131nda etkili olmaktayd\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc gurup eliyle ise; T\u00fcrkiye\u2019deki hemen b\u00fct\u00fcn sol fraksiyon ve d\u00fcnya sosyalist hareketinin kutupla\u015fmalar\u0131n\u0131, onlar\u0131n zaaflar\u0131yla birlikte K\u00fcrdistan\u2019a ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sosyalist K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fi K\u00fcrdistan devriminin ideolojik-teorik siyasal sorunlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan, ihtilalci \u00f6rg\u00fctlenmelere ve yeni m\u00fccadele tarzlar\u0131n\u0131n denenmesine kadar bir dizi alanda her t\u00fcrl\u00fc giri\u015fimcili\u011fin ve de\u011fi\u015fimin \u00f6nc\u00fcs\u00fc olmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

70\u2019li y\u0131llarda T\u00fcrkiye, tarihinin en dinamik toplumsal ve siyasal de\u011fi\u015fimlerini ya\u015famaktayd\u0131. \u00d6\u011frenci hareketleri b\u00fct\u00fcn okullar\u0131 sarm\u0131\u015f, \u00f6zellikle ABD emperyalizmine kar\u015f\u0131 protestolar yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, sosyalist hareket biraz da pop\u00fclist bir tarzda toprak i\u015fgalleri, mitingler, destek grevleri ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerle kitlelere ta\u015f\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 D\u0130SK b\u00fcnyesinde yeni bir canlan\u0131\u015f g\u00f6steriyor, yayg\u0131n grev dalgalar\u0131yla birlikte 15\u201316 Haziran 1970\u2019de \u0130stanbul\u2019da burjuvaziye korkulu anlar ya\u015fat\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt ulusal muhalefeti de hen\u00fcz \u201cezilen do\u011fulu halk\u0131m\u0131z\u201d halk\u00e7\u0131 s\u00f6yleminin k\u0131y\u0131lar\u0131nda dola\u015fsa bile DDKO ile birlikte kitlesel bir atak yapm\u0131\u015f, Do\u011fu\u2019nun geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6keninde etnik bir temel, K\u00fcrt sorunu oldu\u011funu tart\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u201dDo\u011fu\u2018da komando zulm\u00fcn\u00fcn te\u015fhir edilmesi\u201d konusunun T\u00fcrk ayd\u0131nlar ve sosyalistler aras\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 da bu d\u00f6neme rastlar. K\u00fcrt a\u015firetler \u00fczerinde doktora tezi haz\u0131rlayan Dr. \u0130smail Be\u015fik\u00e7i<\/strong>, Do\u011fu Anadolu\u2019nun D\u00fczeni<\/em> ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ile birlikte T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda K\u00fcrt sorununa bilimsel bir yans\u0131zl\u0131kla yakla\u015fan ilk ki\u015fi oldu. \u201cDo\u011fu Mitingleri\u201d ve DDKO s\u00fcre\u00e7lerine de yak\u0131ndan tan\u0131kl\u0131k eden Be\u015fik\u00e7i, K\u00fcrt ulusal demokratik muhalefetinin ideolojik-teorik in\u015fa s\u00fcrecine daha sonra bilimsel bilgi \u00fcretimiyle \u00f6nemli katk\u0131larda da bulunacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

12 Mart 1971 darbesi ve sonras\u0131 T\u00fcrk solu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

12 Mart 1971 Muht\u0131ras\u0131 ile sonu\u00e7lanan s\u00fcre\u00e7, T\u00fcrkiye sosyalist hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan safla\u015fmalar\u0131n da netle\u015fti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 oldu. \u201cMDD [Mill\u00ee Demokratik Devrim]\u201d tezleri ile \u201cKemalist Devrim\u201dciler gen\u00e7li\u011fi ve sosyalist hareket \u201cSol Cunta\u201d giri\u015fimlerinin yede\u011fine tak\u0131lmak istenmekteydi. \u0130deolojik radikalizmlerine kar\u015f\u0131l\u0131k bir\u00e7ok grubun Kemalist darbeci subaylar\u0131n strateji veya taktikleri i\u00e7inde hareket etmi\u015f olduklar\u0131 sonradan daha a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde de\u015fifre oldu. Her iki ipte de oynayan Kuvvet Komutanlar\u0131 di\u011ferleri ile uzla\u015farak \u201cSol Cunta\u201dy\u0131 tasfiye etti, \u201cm\u00fcdahale\u201d karar\u0131 ald\u0131lar. 12 Mart\u00e7\u0131lar\u0131n \u201creform\u201d h\u00fck\u00fcmetleri ad\u0131yla yumu\u015fak ini\u015f yapmalar\u0131ndan sonra, toplumsal muhalefeti ezme giri\u015fimleri sosyalist hareketteki ayr\u0131\u015fmada keskin bir rol oynad\u0131. Ne var ki Kemalistlerle olu\u015fan bu ideolojik-siyasal ba\u011fla\u015f\u0131kl\u0131k sonraki y\u0131llarda belli bi\u00e7imler alt\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etti.<\/p>\n\n\n\n

Cuntaya tav\u0131r alarak silahl\u0131 m\u00fccadeleye sar\u0131lan THKO ve THKP-C gibi \u00f6rg\u00fctler, reformizmle radikalizmin kopu\u015funu i\u015faret eder. Bu s\u00fcre\u00e7te Latin Amerika, K\u00fcba, Vietnam ve \u00c7in\u2019deki devrimlerin belirleyici etkisi alt\u0131ndaki bu hareketler buna uygun teori ve \u00f6rg\u00fctlenmeler geli\u015ftirdiler.\u201dPolitikle\u015fmi\u015f askeri sava\u015f stratejisi\u201dne ba\u011fl\u0131 olarak, \u015fehir gerillas\u0131 ve Parti-Cephe modelini benimseyen THKP-C\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k, THKO silahl\u0131 halk sava\u015f\u0131n\u0131 ve k\u0131r gerillas\u0131n\u0131 temel al\u0131yordu. B\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u201c\u00c7in Modelini\u201d \u00fclkeye uyarlayan ve yar\u0131-feodal yap\u0131n\u0131n egemen oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan PDA [Proleter Devrimci Ayd\u0131nl\u0131k] grubu ise Ayd\u0131nl\u0131k<\/em>‘tan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

THKP-C ve THKO kadrolar\u0131 12 Mart s\u00fcrecinde askeri rejime kar\u015f\u0131 militanca m\u00fccadelelerin \u00f6nc\u00fcleri oldular. Nurhak\u2019larda Sinan\u2019larla, K\u0131z\u0131ldere\u2019de Mahir\u2019lerle yaz\u0131lan devrimci manifestolar, Denizlerin dara\u011fac\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131 dik g\u00f6\u011f\u00fcslemeleri ve daha bir \u00e7ok devrimci eylem, devrimci hareket a\u00e7\u0131s\u0131ndan sava\u015f\u00e7\u0131 bir gelenek ve taban yaratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

SBKP \u00e7izgisindeki TKP, \u00c7KP \u00e7izgisinden PDA ve legal alandaki T\u0130P gibi grup ve \u00f6rg\u00fctler ise bu tarz\u0131 \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck burjuva macerac\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/em>\u201d, \u201cgo\u015fizm<\/em>\u201d, \u201cfa\u015fizme davet \u00e7\u0131karmak<\/em>\u201dla su\u00e7luyorlard\u0131. 70 sonras\u0131 PDA\u2019da (Proleter Devrimci Ayd\u0131nl\u0131k) yollar T\u0130\u0130KP (T\u00fcrkiye \u0130htilalci \u0130\u015f\u00e7i-K\u00f6yl\u00fc Partisi) ve TKP\/ML-T\u0130KKO (T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\/Marksist-Leninist), \u201ck\u0131r gerillas\u0131, Kemalizm ele\u015ftirisi, K\u00fcrt ulusal sorunu<\/em>\u201d gibi ba\u015fl\u0131klarda ayr\u0131ld\u0131. TKP\/ML-T\u0130KKO radikal bir silahl\u0131 k\u00f6yl\u00fc devrimcili\u011finin kopu\u015funu temsil ediyordu. T\u0130KKO t\u00fcm \u201cMisak-i Milli<\/em>\u201dyi temel alan bir stratejiye sahip olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, kadrolar\u0131n\u0131n niteli\u011fi ve m\u00fccadele tarz\u0131n\u0131n uygunlu\u011fu nedeniyle \u201ck\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe dayal\u0131 gerilla m\u00fccadelesine<\/em>\u201d \u00f6zellikle Dersim\u2019de taban bulabildi.<\/p>\n\n\n\n

Kayda de\u011fer bir nokta da 70\u2019li y\u0131llarda \u201ci\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc ittifak\u0131 ve k\u0131ra dayal\u0131 silahl\u0131 m\u00fccadele<\/em>\u201d eksenindeki t\u00fcm yap\u0131lanmalar\u0131n, kendilerini \u201cT\u00fcrk Solu\u201d i\u00e7inde konumland\u0131rmalar\u0131na ra\u011fmen esas olarak Alevi-K\u00fcrt k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve onlar\u0131n \u015fehir varo\u015flar\u0131ndaki uzant\u0131lar\u0131 olan gecekondu yoksullar\u0131 aras\u0131nda varl\u0131k bulabilmeleridir.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u0131llar ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk sosyalist hareketinde yaln\u0131zca radikal-reformist ekseninde de\u011fil, \u00e7ok merkezli uluslararas\u0131 sosyalist harekete ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fik par\u00e7alanma ve fraksiyonlara da tan\u0131kl\u0131k etti. Bu ayr\u0131\u015fmalara kar\u015f\u0131n T\u00fcrk Solu \u00fczerindeki genel Kemalist-\u015foven etki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirdi.<\/p>\n\n\n\n

1971 Diyarbekir s\u0131k\u0131y\u00f6netim yarg\u0131lamalar\u0131 ve DDKO savunmas\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1971 Diyarbekir S\u0131k\u0131y\u00f6netim Askeri Mahkemesindeki yarg\u0131lamalar\u0131 ve cezaevi prati\u011fi K\u00fcrt ulusal demokratik ve sosyalist hareketinin de\u011fi\u015fim ve ayr\u0131\u015fmalar ge\u00e7irdi\u011fi bir d\u00f6neme tan\u0131kl\u0131k etmektedir. S\u00f6m\u00fcrge mahkemeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201csiyasal savunma\u201d yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmamas\u0131 \u00f6nemli bir ayra\u00e7 olu\u015fturur. S\u0131k\u0131y\u00f6netim Adli M\u00fc\u015favirli\u011finin mahkemelerde siyasi bir metin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla aileleri de kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli bask\u0131 ve y\u00f6nlendirmelere kar\u015f\u0131l\u0131k gen\u00e7 DDKO\u2019lular siyasal savunmay\u0131 tercih ettiler.(25)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu savunmalarda, Asker\u00ee Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, \u201cK\u00fcrt diye bir ulus yoktur, K\u00fcrt\u00e7e diye bir dil yoktur, bunlar\u0131 s\u00f6ylemek b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckt\u00fcr\u201d temelindeki iddianamesine kar\u015f\u0131l\u0131k K\u00fcrt diye ayr\u0131 bir ulusun, K\u00fcrt\u00e7e diye ayr\u0131 bir dilin var oldu\u011fu tarihsel ve sosyolojik temelleriyle ortaya konulmaktayd\u0131. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n demokratik haklar\u0131, uygulanan ulusal bask\u0131, ink\u00e2r ve asimilasyon politikalar\u0131 da te\u015fhir edilerek; DDKO\u2019lar \u00e7er\u00e7evesindeki demokratik talepler daha da somut bir bi\u00e7imde dile getirilmekteydi. Bu metinler Kemalizmin, resmi ideoloji ve resmi tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da radikal ele\u015ftiriler olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan tarihsel \u00f6nemi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6nemli hukuki kayg\u0131lar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, sorunu yasal bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zlenebilir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Savunmalar\u0131n yaz\u0131l\u0131p haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6nde gelen isimler M\u00fcmtaz Kotan <\/strong>ve \u0130brahim G\u00fc\u00e7l\u00fc<\/strong> idi. Tutuklu olmamas\u0131na ra\u011fmen Orhan Kotan ile Avukat Ru\u015fen Arslan ve \u015eerafettin Kaya\u2019n\u0131n katk\u0131lar\u0131 yapmaktayd\u0131.(26) <\/strong>K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve sosyo-ekonomik toplumsal yap\u0131s\u0131 \u00fczerindeki tezleri nedeniyle \u00fcniversiteden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve S\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemelerinde yarg\u0131lanmakta olan Dr. \u0130smail Be\u015fik\u00e7i, DDKO san\u0131klar\u0131n\u0131n savunma yapmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik eden ve destekleyen aktif bir tav\u0131r g\u00f6sterdi. Metinlerin haz\u0131rlanmas\u0131nda da \u00f6nemli katk\u0131lar sunmaktayd\u0131. Kendisi de bir bilim adam\u0131 olarak resmi ideolojinin ve \u00fcniversitelerin inkarc\u0131 tavr\u0131n\u0131 hedef alan radikal bir savunma \u00e7izgisi izlemekteydi. \u0130hsan Aksoy<\/strong> ve Faruk Aras<\/strong>\u2019\u0131n bulundu\u011fu di\u011fer bir DDKO grubu da benzer bir perspektifte savunma yapt\u0131lar.(27) <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mahkemelerde toplu olarak siyasi savunma yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 bir korku perdesini y\u0131rtm\u0131\u015f oldu. Gen\u00e7ler b\u00f6ylece toplumda art\u0131k devletin ideolojik ve siyasi bask\u0131lar\u0131na sesleri y\u00fckselten, bilin\u00e7li, e\u011fitimli, kararl\u0131 insanlar bulundu\u011fu mesaj\u0131n\u0131 vermi\u015f oldular. Bu da sonraki geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an bir ko\u00e7ba\u015f\u0131 i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc. Savunmalar siyasi bir kariyer kazand\u0131rd\u0131 ve bir misyon y\u00fckledi o insanlara. M\u00fccadeleye istekli ku\u015faklar i\u00e7in bir g\u00fcven ve istek yaratt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

DDKO Savunmas\u0131 12 Mart s\u00fcrecindeki yarg\u0131lamalarda K\u00fcrt sorununu cesaretle ortaya koyan ilk ve tek savunma de\u011fildi. 1969 y\u0131l\u0131nda, Antalya\u2019da g\u00f6r\u00fclen TKDP davas\u0131nda Said El\u00e7i ve \u015eakir Ep\u00f6zdemir\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 savunmalar bir ilk niteli\u011findedir. Keza 1971 T\u0130\u0130KP savunmas\u0131n\u0131n(28)<\/strong> siyasi talepler ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri bak\u0131m\u0131ndan bir\u00e7ok noktada DDKO savunmas\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. DDKO savunmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi, bu savunman\u0131n bizzat K\u00fcrt gen\u00e7leri taraf\u0131ndan topluca, Mahkemelere, Resmi ideolojiye ve devlet kurumlar\u0131na kar\u015f\u0131 politik bir tav\u0131r olarak ortaya konmas\u0131d\u0131r.(29)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece 1971\u201374 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Diyarbak\u0131r S\u0131k\u0131y\u00f6netim Askeri Cezaevinde olu\u015fan \u201cOcak Kom\u00fcn\u00fc<\/strong>\u201d(30)<\/strong>, Rizgar\u00ee hareketinin aktif kadrolar\u0131n\u0131n bulu\u015ftu\u011fu; d\u00fczenli e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapan, tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten ayn\u0131 zamanda entelekt\u00fcel bir odak haline gelmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Komal Yay\u0131nevi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1974 y\u0131l\u0131nda cezaevinden tahliye olan Ocak Kom\u00fcn\u00fc \u00fcyeleriyle birlikte i\u00e7lerinde TKDP\u2019nin b\u00f6lge sekreterli\u011fine getirilmi\u015f olan Orhan Kotan dahil olmak \u00fczere Sol KDP\u2019nin kimi \u00f6nde gelen isimleri Mu\u015f\u2019ta geni\u015f bir toplant\u0131 d\u00fczenlerler. Ad\u0131 konulmam\u0131\u015f bir Kongre niteli\u011findeki bu toplant\u0131da Rizgar\u00ee hareketinin temellerini atan kararlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Buna g\u00f6re K\u00fcrt sorununun kamuoyunda tart\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sosyalist ve demokratlara benimsetilmesi ve as\u0131l olarak da ulusal demokratik muhalefetin ideolojik-teorik olarak tahkim edilmesi gibi ama\u00e7larla yay\u0131n faaliyeti \u00f6rg\u00fctlenmesi; m\u00fccadelenin kitleselle\u015ftirilmesi i\u00e7in de DDKO tarz\u0131nda legal kitle \u00f6rg\u00fctlerinin olu\u015fturulmas\u0131 gibi kararlar al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece K\u00fcrdistan\u2019da geleneksel yurtsever milliyet\u00e7i kadrolar ile, metropol \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 sosyalist K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fi aras\u0131nda bir ittifak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oluyordu. 1974\u201375 y\u0131llar\u0131nda kurulan Komal<\/strong> Yay\u0131nevi ile DDKD<\/strong>\u2019ler (Devrimci Demokratik K\u00fclt\u00fcr Dernekleri) bu s\u00fcrecin iki legal aya\u011f\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n

Sonradan s\u0131k s\u0131k \u201c\u00f6zele\u015ftiri\u201dsinin dile getirilece\u011fi gibi, bu kadrolar\u0131n belli bir siyasi \u00f6rg\u00fctlenme modeliyle ortaya \u00e7\u0131kmak yerine, yay\u0131n faaliyetini ve legal derneklerini \u00f6ne \u00e7\u0131karmas\u0131, sonraki y\u0131llarda s\u00fcrekli devam edecek olan \u201c\u00f6rg\u00fctlenme krizi\u201dnin de temellerini atm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Bu kararlar gere\u011fince 1975 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131nda yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flayan Komal yay\u0131nevi o g\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda bir\u00e7ok tabuyu y\u0131kan yay\u0131nlar\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. DDKO savunmas\u0131, \u0130smail Be\u015fik\u00e7i\u2019nin Bilim Y\u00f6ntemi<\/em>\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019de uygulan\u0131\u015f\u0131, Kemalizmi, T\u00fcrk resmi tarih ve resmi ideolojisini yo\u011fun olarak ele\u015ftirdi\u011fi, K\u00fcrt sorununun \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131n\u0131 inceleyen eserleri; Dr. \u015e\u0131van\u2019\u0131n K\u00fcrt Millet Hareketleri<\/em>(31)<\/em><\/strong> gibi eserleri yay\u0131nland\u0131. Yay\u0131nlar \u201cK\u00fcrt, K\u00fcrdistan\u201d gibi panik yaratan kavramlar\u0131 cesaretle kullanmaktayd\u0131. Kitaplar\u0131n \u00f6ns\u00f6zlerinde geni\u015f siyasi de\u011ferlendirmeler yap\u0131lmas\u0131, perspektifler a\u00e7\u0131lmas\u0131 da ba\u015fka bir \u00f6zelliktir. Komal yay\u0131nevi bu yay\u0131n \u00e7izgisi ve siyasal destekle K\u00fcrdistan\u2019da belli bir etki yaratmakta ve sempati toplamakta gecikmedi.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015f \u00e7eli\u015fki, temel \u00e7eli\u015fki ve \u201chedef-engel\u201d meseleleri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Komal kitaplar\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6zlerindeki giri\u015filen programatik tart\u0131\u015fmalar i\u00e7in \u201cHedef-Engel\u201d meselesi iyi bir \u00f6rnektir. \u201cKo\u00e7giri Halk Hareketi\u201d kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde K\u00fcrt ulusal hareketini sosyalist siyasal m\u00fccadelenin bir par\u00e7as\u0131 olarak yeniden tan\u0131mlama \u00e7abas\u0131 vard\u0131r. D\u00f6nemin yaz\u0131nsal referanslar\u0131na uygun olarak Politzer\u2019in ya da Mao\u2019nun kategorile\u015ftirdi\u011fi \u201cba\u015f \u00e7eli\u015fki, temel \u00e7eli\u015fki\u201d ba\u011flam\u0131nda \u201dK\u00fcrt halk\u0131n\u0131n BA\u015e \u00c7EL\u0130\u015eMES\u0130\u2019nin MERKEZ\u0130 OTOR\u0130TE \u0130LE\u201d oldu\u011fu, \u201cuydu-arac\u0131 a\u011fa, m\u00fctegalibe, e\u015fraf gibi s\u0131n\u0131flarla K\u00fcrt halk\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmenin ise \u0130K\u0130NC\u0130L B\u0130R \u00c7EL\u0130\u015eME\u201d oldu\u011fu tespiti yap\u0131lmaktad\u0131r; ikincil \u00e7eli\u015fkinin kutuplar\u0131 ise \u201cba\u015f \u00e7eli\u015fki\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde hedef de\u011fil engeldirler\u201d denilmektedir.(32) <\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt feodal s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n \u201chedef de\u011fil engel\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131 \u201canti-feodal ilkeden sapma\u201d olarak yo\u011fun ele\u015ftirilere hedef olmu\u015f, grubu da zorlayan i\u00e7 tart\u0131\u015fmalar sonucunda Rizgar\u00ee Dergisi yaz\u0131 kurulu, 1977 y\u0131l\u0131nda\u201d \u201cHedef-Engel\u201d konusunu tart\u0131\u015farak, i\u015fbirlik\u00e7i feodal s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131n da \u201chedef\u201d oldu\u011fu tespitini yapan bir \u00f6zele\u015ftiri yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.(33)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yine Ko\u00e7giri<\/em> kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcn\u00fc K\u00fcrt ulusal demokratik hareketinin ideolojik-siyasal yaz\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli k\u0131lan yanlar\u0131ndan biri de, ba\u015f\/temel \u00e7eli\u015fki bab\u0131nda, hedefe oturtulan \u201cMerkezi Otorite\u201dnin \u2013T\u00fcrk devletinin- \u201c…emperyalist d\u00fcnya sistemine ba\u011f\u0131ml\u0131, alt emperyalist bir birim<\/em><\/strong> ve s\u00f6m\u00fcrgeci bir devlet<\/em><\/strong>\u201d(34)<\/strong> olarak tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1970\u2019li y\u0131llar\u0131n son yar\u0131s\u0131na kadar T\u00fcrk sosyalist hareketinin T\u00fcrkiye\u2019yi yayg\u0131n olarak emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131 yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge bir \u00fclke\u201d olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u201calt-emperyalist bir birim\u201d ve \u201cs\u00f6m\u00fcrgeci devlet\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a yeni ve radikal bir ideolojik siyasal kopu\u015fun da habercisi oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u201cAlt-emperyalist birim\u201d tan\u0131m\u0131 sonraki y\u0131llarda ihmal edilse de \u201cs\u00f6m\u00fcrgecilik\u201d tespiti T\u00fcrk ve K\u00fcrt solu aras\u0131ndaki ayr\u0131\u015fman\u0131n temel kavramlar\u0131ndan biri haline geldi. Siyasi ittifaklar s\u00f6z konusu oldu\u011funda K\u00fcrt sosyalistlerini ay\u0131rt eden ilke \u201canti-s\u00f6m\u00fcrgecilik<\/strong>\u201d idi.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin s\u00f6m\u00fcrgeci bir devlet ve K\u00fcrdistan\u2019\u0131n da ayr\u0131 bir tarihsel, sosyolojik b\u00fct\u00fcnl\u00fck ta\u015f\u0131yan s\u00f6m\u00fcrge bir \u00fclke oldu\u011fu tezinin kurulmas\u0131nda, \u201cDo\u011fu Sorunu\u201d denilen olgunun etnik temelleri oldu\u011funu savundu\u011fu i\u00e7in T\u00fcrk \u00fcniversitelerinden d\u0131\u015flanan Dr. \u0130smail Be\u015fik\u00e7i\u2019nin \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 oldu\u011funu belirtmek gerekir.(35) <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siyasi ayr\u0131\u015fmalar ve \u201cRizgar\u00ee Deklerasyonu\u201d<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

DDKD\u2019lerin K\u00fcrt \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011finin \u00e7ekim merkezleri haline geldi\u011fi, T\u00fcrk sosyalist hareketindeki yeni grupla\u015fma be safla\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde siyasal geli\u015fmeler k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde ayr\u0131\u015fmay\u0131 dayatt\u0131. TKDP\u2019nin mevcut program\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmeyi kabul etmeyen ekip, \u201cT\u00fcrk Solundan ayr\u0131, di\u011fer s\u0131n\u0131f ve tabakalardan ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenme\u201d, \u201cs\u00f6m\u00fcrgecilik tezi\u201d, \u201cK\u00fcrt halk\u0131n\u0131n anti-s\u00f6m\u00fcrgeci m\u00fccadelesinin ideolojik politik in\u015fa s\u00fcreci\u201d, \u201cKemalizm ve sosyal-\u015fovenizm\u201d <\/em>ele\u015ftirisi ba\u015fl\u0131klar\u0131nda bir \u201cdeklarasyon\u201d yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Daha sonra \u201cRizgar\u00ee\u201d yay\u0131n\u0131n\u0131n manifestosu olacak bu deklarasyonla ayr\u0131\u015fma netle\u015fti. TKDP\u2019yi reorganize etmeyi ama\u00e7layan \u201c\u015e\u0131vanc\u0131lar\u201d ayr\u0131\u015fman\u0131n \u00f6b\u00fcr ucunu olu\u015fturuyordu. Derneklerde y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalarda \u0130stanbul ve Diyarbekir DDKD \u201c\u015e\u0131vanc\u0131lar\u201d, Ankara DDKD \u201cRizgar\u00ee\u201d, \u0130zmir DDKD ise \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z\u201d kalmay\u0131 se\u00e7ti. Legal alandaki bu yans\u0131ma nedeniyle \u015e\u0131van hareketi, \u201cDDKD\u201d ya da \u201cDevrimci Demokratlar\u201d olarak an\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 y\u0131llarda -1975- Avukat Kemal Burkay<\/strong>\u2019\u0131n \u00f6nderli\u011finde SBKP yanl\u0131s\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131 reformcu sosyalist bir \u00e7izgi izleyen TKSP<\/strong> [T\u00fcrkiye K\u00fcrdistan\u0131 Sosyalist Partisi] \u00f6rg\u00fctlendi. Bu ak\u0131m\u0131n legal alandaki s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ise \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck Yolu\u201d yay\u0131n\u0131 ve DHKD\u2019ler yapmaktayd\u0131. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Yolu, K\u00fcrdistanl\u0131 \u00f6\u011fretmenler ve memur kitlesi ile ayd\u0131nlar aras\u0131nda daha yayg\u0131nd\u0131. \u00d6zelikle Kuzey b\u00f6lgesindeki yurtsever taban \u00fczerinde de etkiliydi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cSa\u011f KDP\u201d olarak bilinen TKDP\u2019de ise, partinin egemen \u00e7izgisine muhalif gen\u00e7lik ve bir k\u0131s\u0131m ayd\u0131nlar ayr\u0131larak \u201cKUK<\/strong>\u201du (K\u00fcrdistan Ulusal Kurtulu\u015f\u00e7ular\u0131) olu\u015fturmu\u015flard\u0131. KUK, T\u00fcrkiye KDP\u2019sinden \u00f6nemli bir destek alarak ayr\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ve silahl\u0131 aparat\u0131 bulunmaktayd\u0131. Nispeten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00e7izgi izlemeye, ulusal ve sosyalist s\u00f6ylemi dengelemeye \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00e7izgi izliyorlard\u0131. \u00d6zellikle g\u00fcney b\u00f6lgelerinde yurtsever K\u00fcrdistan k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve Mellalar aras\u0131nda bir taban\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015e\u0131vanc\u0131lar, 1978\u2019de T-KDP\u2019yi reorganize ederek \u201cK\u0130P<\/strong>\u201d (K\u00fcrdistan \u0130\u015f\u00e7i Partisi) ad\u0131n\u0131 ald\u0131lar. Fakat sa\u011f ve sol KDP\u2019lerin miras\u00e7\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7 birlikleri i\u00e7inde bir araya gelmeye \u00e7abalad\u0131klar\u0131 kadar, i\u00e7 b\u00f6l\u00fcnmeler ge\u00e7irmekten de kurtulamad\u0131lar. \u201cDevrimci Demokratlar\u201d da SBKP yanl\u0131s\u0131 ama daha sert bir \u00e7izgi izlemekte TKP ile ittifak\u0131 esas almaktayd\u0131lar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k K\u00fcrdistan\u2019da kasaba esnaf\u0131, zanaatkarlar, \u00f6\u011frenciler ve geleneksel yurtsever taban \u00fczerinde etkiliydiler.<\/p>\n\n\n\n

TKSP, K\u0130P (P\u00ea\u015feng) ve KUK 1979\u2019da T\u00fcrkiye\u2019deki Ulusal Demokratik Cephe\u2019ye benzer bi\u00e7imde K\u00fcrdistan\u2019da UDG (Ulusal Demokratik G\u00fc\u00e7 Birli\u011fi) olu\u015fturdular. UDG, silahl\u0131 ve siyasal radikalizme bir kar\u015f\u0131 hat \u00e7ekmeyi, buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de \u201cfa\u015fizme kar\u015f\u0131 ortak blok\u201d olu\u015fturmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. \u015eiarlar\u0131, \u201cT\u00fcrkiye\u2019ye demokrasi, K\u00fcrdistan\u2019a \u00f6zerklik!<\/em>\u201d idi…<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi \u201canti-s\u00f6m\u00fcrgeci m\u00fccadele, ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenme<\/em>\u201d gibi temel ba\u015fl\u0131klar b\u00fct\u00fcn e\u011filimlerdeki K\u00fcrt solunca benimsenmesine ra\u011fmen, \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z-Birle\u015fik-Sosyalist K\u00fcrdistan<\/em>\u201d, \u201ctek ve merkezi \u00f6rg\u00fct<\/em>\u201d konular\u0131 temel ayr\u0131l\u0131k konular\u0131 olmaya devam ediyordu.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee d\u0131\u015f\u0131nda bu tezleri savunarak \u00f6rg\u00fctlenen bir di\u011fer yap\u0131lanma da Kawa<\/strong> oldu. Kadrolar\u0131n\u0131 DDKO, DDKD gibi \u00f6rg\u00fctlenmelerden, \u00f6\u011frenci gen\u00e7lik ve K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131ndan alan Kawa, K\u00fcrdistan\u2019da \u201canti-sosyal emperyalist<\/em><\/strong>\u201d ilke ile hareket ediyordu. SSCB\u2019nin \u201csosyal-emperyalist<\/em>\u201d olarak tan\u0131mlayan ve SBKP yanl\u0131s\u0131 gruplarla ideolojik-siyasal m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcten Kawa, T\u00fcrk solunda ya\u015fanan \u201cMaoculuk<\/em>\u201d, \u201c\u00fc\u00e7 d\u00fcnya<\/em>\u201d ve \u201cAEP<\/em>\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131yla 1978\u2019de b\u00f6l\u00fcnme ge\u00e7irdi ve Kawa, Deng\u00ea Kawa olarak ikiye ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6nemin ilgin\u00e7 ayr\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri de, K\u00fcrt solunun yo\u011fun ideolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n T\u00fcrk sosyalist hareketindeki yank\u0131lar\u0131d\u0131r. En reformistinden, en radikaline kadar b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk solu, \u201cs\u00f6m\u00fcrgecilik ve ayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme<\/em>\u201d tezine \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ve onu \u201cayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 burjuvazinin, K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011finin tezi olarak<\/em>\u201d mahkum etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u201culusal sorun, Kemalizm<\/em>\u201d  gibi konularda yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmeler ve tart\u0131\u015fmalar\u0131 da y\u00fcr\u00fctmek zorunda kald\u0131lar. T\u00fcrk solu i\u00e7inde yaln\u0131zca Kurtulu\u015f<\/em><\/strong> (KSD) grubu s\u00f6m\u00fcrgecilik tezini benimsedi, fakat \u201cortak \u00f6rg\u00fctlenme<\/em>\u201dyi savundu. Kurtulu\u015f i\u00e7inde geli\u015fen K\u00fcrt muhalefeti ise ayr\u0131larak Teko\u015fin<\/em> <\/strong>grubunu kurdular. Tro\u00e7kist yap\u0131lardan \u0130\u015f\u00e7i Cephesi<\/em><\/strong> de 1979\u2019da s\u00f6m\u00fcrge K\u00fcrdistan tespiti yaparak \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrdistan\u201d slogan\u0131na sahip \u00e7\u0131kt\u0131.(36)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk sosyalistleri i\u00e7indeki tart\u0131\u015fmalar daha sonra TKEP <\/strong>[T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Emek Partisi] gibi \u00f6rg\u00fctlerin \u201cK\u00fcrdistan seksiyonu\u201d kurmalar\u0131 ve daha sonra bunlar\u0131n da ayr\u0131\u015fmalar\u0131na do\u011fru uzand\u0131. 1980\u2019li y\u0131llarda KKP\u2019nin kurulu\u015fu b\u00f6yle bir s\u00fcrece denk d\u00fc\u015fer.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019de \u201cYaz\u0131 Kurulu\u201d d\u00f6nemi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Rizgar\u00eekadrolar\u0131 i\u00e7in hen\u00fcz somut bir siyasi \u00f6rg\u00fctlenme modeli yoktu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Rizgar\u00ee Dergisi<\/em>\u2019nin Yaz\u0131 Kurulu(37)<\/strong>, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ideolojik oldu\u011fu kadar pratik olarak da siyasi bir merkez rol\u00fc \u00fcstlenmi\u015f oluyordu.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131 kurulu \u00f6n\u00fcne, K\u00fcrdistan ihtilalinin teorik tezlerinin, programatik sorunlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 koymakta ve bunu  \u201canti-s\u00f6m\u00fcrgeci ulusal demokratik m\u00fccadelenin ideolojik-politik in\u015fa s\u00fcreci<\/em>\u201d olarak adland\u0131rmaktayd\u0131. \u00d6rg\u00fctsel in\u015fan\u0131n da buna g\u00f6re bi\u00e7imlenmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Dolay\u0131s\u0131yla nas\u0131l bir \u00f6rg\u00fctlenme olaca\u011f\u0131n\u0131n cevab\u0131 da zaten hen\u00fcz verilmi\u015f de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

Ortada hen\u00fcz \u00e7er\u00e7evelenmi\u015f haz\u0131r tezler yoktur, ama yaz\u0131 kurulu her bir konuyu kendi aras\u0131nda tart\u0131\u015farak ortak metinlere ula\u015fmakta ve bunlar\u0131 dergide tart\u0131\u015fmaya a\u00e7maktad\u0131r. Yap\u0131lan i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc gere\u011fi Rizgar\u00ee dergisinin her say\u0131s\u0131nda K\u00fcrdistan ihtilalinin temel programatik konular\u0131ndan birisi tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmaktayd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrdistan\u2019\u0131n bir s\u00f6m\u00fcrge oldu\u011fu tezi, K\u00fcrt ulusunun kendi kaderini tayin hakk\u0131 i\u00e7in ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesi gerekti\u011fi tezleri; Kemalizm, resmi tarih ve resmi ideoloji ele\u015ftirileri; anti-s\u00f6m\u00fcrgeci ulusal demokratik m\u00fccadele kavram\u0131; parlamento se\u00e7imleri [se\u00e7im siyaseti] ve legal m\u00fccadele [demokratik kitle \u00f6rg\u00fctleri anlay\u0131\u015f\u0131] ile ilgili tezler hep bu s\u00fcre\u00e7te olgunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee, uluslararas\u0131 sosyalist hareketteki kutupla\u015fmalar ve onlar\u0131n T\u00fcrkiye ve K\u00fcrdistan\u2019a yans\u0131malar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda da ba\u011f\u0131ms\u0131z bir tutum tak\u0131nd\u0131. SBKP\u2019yi, \u00c7KP\u2019yi ya da AEP\u2019i d\u00fcnya sosyalist hareketinin merkezi g\u00f6ren \u00e7izgilere kar\u015f\u0131 tav\u0131r ald\u0131\u011f\u0131 gibi; kendini \u201cMarksist-Leninist\u201d bir d\u00fczlemde tan\u0131mlamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k III. Enternasyonal prati\u011finin, Lenin, Stalin ya da Mao\u2019nun ele\u015ftirisinden de ka\u00e7\u0131nm\u0131yordu. T\u00fcrk Solu\u2019nu genel olarak \u201csosyal \u015foven\u201d bir tutum tak\u0131nmakla ele\u015ftiriyor; Marksizm-Leninizmin dogmatik ve \u015fabloncu bir tarzda de\u011fil, \u00fclkelerin somut ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

70\u2019li y\u0131llar\u0131n h\u0131zl\u0131 sosyal, siyasal geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 dinamik ortam\u0131nda Rizgar\u00ee dergisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanan tezler olduk\u00e7a k\u0131sa zamanda ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc, taraftar kazand\u0131 ve bir tak\u0131m \u00f6rg\u00fctsel bi\u00e7imler kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Bir bak\u0131ma siyasal hareketlilik ve \u00f6rg\u00fctsel talepler, teorik tart\u0131\u015fmalar\u0131n, ideolojik-siyasal in\u015fa s\u00fcrecinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n belirli kentlerinde, metropollerde K\u00fcrt \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011finin, medrese k\u00f6kenli K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n tevecc\u00fch ettikleri bir siyasal hareket geli\u015fti. \u00c7e\u015fitli sendika ve meslek \u00f6rg\u00fctlerinde \u201canti-s\u00f6m\u00fcrgeci muhalefet\u201d gruplar\u0131 olu\u015ftu. Bir\u00e7ok yerde ASDKD<\/strong>\u2019ler (Anti-S\u00f6m\u00fcrgeci Demokratik K\u00fclt\u00fcr Dernekleri<\/em>) kuruldu, vb. <\/p>\n\n\n\n

Bu hareketin sadece dergi yaz\u0131 kurulu ile y\u00f6nlendirilmesi ve taleplere cevap vermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi tabii. <\/p>\n\n\n\n

80 \u00f6ncesinin karakteristik \u00f6zelliklerinden biri de \u201cFa\u015fizme Kar\u015f\u0131 m\u00fccadele\u201d ekseniyle belirlenmesidir. Fa\u015fizme kar\u015f\u0131 burjuva demokrasisinin savunulmas\u0131 bir\u00e7ok grubu Ecevit-CHP iktidar\u0131n\u0131n Milliyet\u00e7i Cephe (MC) veya MHP kar\u015f\u0131s\u0131nda savunulmas\u0131 ve se\u00e7imlerde desteklemesine g\u00f6t\u00fcrmekteydi. \u201cKemalizm\u201d, \u201cCHP\u201d ve \u201cParlamentarizm\u201d olgular\u0131n\u0131n k\u00f6kl\u00fc bir ele\u015ftirisi 1977 y\u0131l\u0131nda Rizgar\u00ee<\/em>\u2019de yay\u0131nlanarak, s\u00f6m\u00fcrgeci parlamentonun, \u0131rk\u00e7\u0131-\u015foven bir parti olarak tan\u0131mlanan CHP ile i\u015fbirli\u011finin reddi gibi radikal \u00e7\u0131k\u0131\u015flar, \u201canti-s\u00f6m\u00fcrgeci muhalefetin ba\u011f\u0131ms\u0131z se\u00e7im siyaseti\u201d reformist \u201csol\u201dlar taraf\u0131ndan \u015fiddetle reddedildi.<\/p>\n\n\n\n

Fakat bu ideolojik-politik duru\u015f, hem s\u00f6m\u00fcrgeci burjuva parlamentosu, hem de d\u00fczen partileriyle \u201culusal demokratik muhalefetin\u201d radikal kopu\u015fu anlam\u0131na gelmesi bak\u0131m\u0131ndan tarihsel bir tav\u0131r al\u0131\u015f\u0131 ifade etmekteydi. Parlamentonun reddedilmesi, fakat se\u00e7imlerin bir platform olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 savunan Rizgar\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z yurtsever adaylar\u201d d\u00f6nemini ba\u015flatt\u0131. 77\u2019de blok halinde Ecevit\u2019i iktidara ta\u015f\u0131ma i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk ve K\u00fcrt \u201csol\u201dlar\u0131 daha sonraki se\u00e7imlerde \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z se\u00e7im siyaseti\u201d etraf\u0131nda k\u00fcmelenmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

1978\u201379 y\u0131llar\u0131 K\u00fcrdistan\u2019da politikle\u015fmenin \u00fcst boyutlara vard\u0131\u011f\u0131 ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir. Ulusal hareket o g\u00fcne kadar yakalad\u0131\u011f\u0131 en geni\u015f kitleselle\u015fme boyutuna varm\u0131\u015ft\u0131.  \u00d6yle ki, Mahalli Se\u00e7imlerde, daha \u00f6nce reddedilmi\u015f olan \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z Se\u00e7im Siyaseti\u201d bu kez benimsenince, Diyarbekir Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Mehdi Zana, A\u011fr\u0131\u2019da Urfan Alparslan gibi yurtsever devrimci demokrat isimlerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlukla se\u00e7ilebilmesi bunun bir g\u00f6stergesi say\u0131labilir. Ayn\u0131 se\u00e7imlerde daha bir\u00e7ok il\u00e7e ve beldede ba\u011f\u0131ms\u0131z yurtsever adaylar se\u00e7imleri kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yerel y\u00f6netimlerin ulusal g\u00fc\u00e7lerce kazan\u0131lmas\u0131 ve K\u00fcrdistan\u2019daki yo\u011fun kitleselle\u015fme ve politikle\u015fmenin, rejimi en az muhalefetin silahlanmas\u0131 kadar tedirgin etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z Birle\u015fik Sosyalist K\u00fcrdistan\u201d talebi ve \u201canti-s\u00f6m\u00fcrgeci ulusal demokratik m\u00fccadele\u201d kavramlar\u0131 ile ulusal ve toplumsal kurtulu\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin tek bir devrim program\u0131 olarak form\u00fcle edilmesi Rizgar\u00ee<\/em>\u2019nin ay\u0131rt edici \u00e7izgileri oldu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi, m\u00fccadele y\u00f6ntemleri ve G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019daki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tav\u0131r konular\u0131 Rizgar\u00ee<\/em> yaz\u0131 kurulundaki ba\u015fl\u0131ca gerilim konular\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee – Ala Rizgar\u00ee yol ayr\u0131m\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee<\/em> yaz\u0131 kurulu \u00f6rg\u00fctlenme konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine varamadan 1978 y\u0131l\u0131nda b\u00f6l\u00fcnmeye u\u011frad\u0131. Yaz\u0131 kurulundaki ayr\u0131l\u0131k derneklere, alanlardaki yerel inisiyatiflere yans\u0131d\u0131. Yer yer gerilim ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n oldu\u011fu bu s\u00fcre\u00e7 sonunda \u0130brahim G\u00fc\u00e7l\u00fc, Hatice Ya\u015far ve \u0130kram Delen \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki yaz\u0131 kurulu \u00fcyeleri Ala Rizgar\u00ee<\/em> ad\u0131yla yeni bir yay\u0131n \u00e7\u0131kararak yeni bir \u00f6rg\u00fctlenmeye ge\u00e7tiler. Ala Rizgar\u00ee<\/em> daha radikal bir \u00e7izgi vaat etmekte ve K\u00fcrdistan taban\u0131na yay\u0131lmay\u0131 ama\u00e7lamaktayd\u0131.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcmtaz Kotan, Orhan Kotan, Ru\u015fen Arslan ve Y\u0131lmaz Balka\u015f\u2019tan olu\u015fan di\u011fer yaz\u0131 kurulu \u00fcyeleri de ayn\u0131 isimle Rizgar\u00ee<\/em> yay\u0131n\u0131n\u0131 devam ettirme karar\u0131 ald\u0131lar. Di\u011fer yaz\u0131 kurulu \u00fcyelerince \u201cburjuva milliyet\u00e7isi\u201d olmakla su\u00e7lanmalar\u0131na onlar K\u00fcrdistan\u2019a \u00f6zg\u00fc bir Marksist-Leninist \u00e7izgi izleme d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, \u00f6n\u00fcne \u201cD\u00f6rt par\u00e7ada tek ve merkezi proletarya partisi\/Kom\u00fcnist Partisi\u201d perspektifi koymu\u015f, bu \u00e7izgide \u00e7al\u0131\u015fmalara da y\u00f6nelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee – Ala Rizgar\u00ee ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcyle siyasal ve ideolojik nedenlere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur. Ayr\u0131\u015fmalar\u0131n kayna\u011f\u0131nda y\u00f6netici kadrolardaki siyaset yapma anlay\u0131\u015f\u0131 ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6nemli yer tuttu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ki\u015fisel uyumsuzluklar, \u00e7at\u0131\u015fma ve g\u00fcvensizlikler de rol oynamaktayd\u0131. Ku\u015fkusuz t\u00fcm bunlar\u0131n ideolojik ve siyasal kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 da vard\u0131. Her t\u00fcr ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ideolojik olarak detayland\u0131rmak, siyasal bir zemine oturtmak hi\u00e7 de g\u00fc\u00e7 de\u011fil. Y\u00f6netici kadrolardaki bu ayr\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7evreye, kadrolara do\u011fru yans\u0131y\u0131\u015flar\u0131nda da, \u00e7o\u011funlukla \u00f6nder kabul edilen ki\u015filere g\u00fcvenme ve onu destekleme, \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 veya dayan\u0131\u015fmac\u0131 duygular rol oynamaktayd\u0131. Bir kez kopu\u015ftuktan sonra bu kanatlar\u0131n birbirlerine alternatif olarak farkl\u0131 ideolojik\/siyasal kulvarlarda ilerlemeleri daha rahatl\u0131kla m\u00fcmk\u00fcn oluyordu. <\/p>\n\n\n\n

Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da 1970\u201380 aras\u0131nda silahl\u0131 aparat\u0131 bulunan veya \u00f6n\u00fcne silahl\u0131 m\u00fccadeleyi koyup, buna g\u00f6re yap\u0131lanan\/yap\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015fan gruplar\u0131n oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur. Fakat 15 A\u011fustos 1984 at\u0131l\u0131m\u0131na kadar bunlar\u0131n hemen hepsi -PKK d\u00e2hil- ger\u00e7ek anlamda bir gerilla hareketi yaratman\u0131n hen\u00fcz \u00e7ok uza\u011f\u0131ndayd\u0131lar. Var olan askeri aparatlar ise, ya sivil fa\u015fist \u00e7etelerle ya yerel gericilerle \u00e7at\u0131\u015fma, ya da kamula\u015ft\u0131rma ve cezaland\u0131rma temelindeki eylemlerde yer al\u0131yorlard\u0131. Dahas\u0131 gruplar birbirlerine kar\u015f\u0131 hegemonya kurma m\u00fccadelesinde s\u0131k s\u0131k \u015fiddete ba\u015fvuruyor ve askeri aparatlar bu y\u00f6nde kullan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

\u201cApoculuk’tan\u201d PKK\u2019ye…<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1977 y\u0131l\u0131nda \u00f6nceleri pek \u00f6nemsenmeyen, K\u00fcrdistan\u2019da say\u0131lar\u0131 enflasyonla yar\u0131\u015fan grupla\u015fmalardan biri olarak g\u00f6r\u00fclen bir grubun daha ad\u0131 duyulmaya ba\u015flad\u0131. Siyaset sahnesine ilkin \u201cUKO\u201d (Ulusal Kurtulu\u015f Ordusu) ve \u201cApocular\u201d olarak giren bu grubun en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6rg\u00fctlenmelerden farkl\u0131 olarak lideri Abdullah \u00d6calan<\/strong>\u2019\u0131n (Apo) karizmatik ki\u015fili\u011fi \u00e7evresinde yo\u011funla\u015farak geli\u015fmesiydi.<\/p>\n\n\n\n

Hareketin temel \u00f6zelliklerinden biri de, kadro kaynaklar\u0131n\u0131n di\u011fer \u00f6rg\u00fctlenmelerden olan farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Rizgar\u00ee de d\u00e2hil hemen hemen t\u00fcm \u00f6rg\u00fctlenmeler ayn\u0131 kadro kaynaklar\u0131 \u00fczerinden birbirleriyle kopu\u015fan\/birle\u015fen \u201cakraba\u201d \u00f6rg\u00fctlerden olu\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k \u201cApocular\u201d\u0131n bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fmesiydi.<\/p>\n\n\n\n

THKP-C\u2019nin silahl\u0131 m\u00fccadele \u00e7izgisinden esinlenen hareket, kadrolar\u0131n\u0131 da bu \u00e7izgiden K\u00fcrdistan\u00ee temelde ideolojik-politik olarak kopu\u015fan \u00f6\u011frenci gen\u00e7likten kazanmaktayd\u0131. Di\u011fer bir kadro kayna\u011f\u0131 da metropol ve K\u00fcrt kasabalar\u0131ndaki i\u015fsiz gen\u00e7lik ve kent yoksullar\u0131yd\u0131. Legal \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imlerini reddetmeleri; silahl\u0131 ve profesyonel kadrolar\u0131 kullan\u0131\u015f bi\u00e7imleriyle K\u00fcrdistan\u2019a yeni bir siyaset \u00fcslubu getiren  \u201cApocular\u201d, alan hakimiyeti sa\u011flamak i\u00e7in rakip g\u00f6rd\u00fckleri K\u00fcrt ve T\u00fcrk gruplar\u0131na, sivil fa\u015fistlere ya da a\u015firetlere kar\u015f\u0131 giri\u015ftikleri m\u00fccadele ile k\u0131sa zamanda taban kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u201cApocular\u201d hem T\u00fcrk, hem de K\u00fcrt soluna kar\u015f\u0131 retci-\u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 ve uzla\u015fmaz bir kimlikle karakterize olmu\u015flard\u0131. Di\u011fer gruplar da yer yer onlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseme e\u011filimindeydiler veya \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck burjuva macerac\u0131lar\u0131<\/em>\u201d, \u201canar\u015fistler<\/em>\u201d, \u201cK\u00fcrt milliyet\u00e7ileri<\/em>\u201d, \u201cprovokatif bir grup<\/em>\u201d  olarak su\u00e7lamakta ve tecrit etmekteydiler.<\/p>\n\n\n\n

Gerek gruplar aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar ve gerekse Siverek prati\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi feodallerle giri\u015filen m\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda a\u015firetler aras\u0131 kan davas\u0131na \u00e7ekilme, devletin tezg\u00e2hlad\u0131\u011f\u0131 provokasyonlar b\u00fcy\u00fck kadro kay\u0131plar\u0131na yol a\u00e7maktayd\u0131. Hareketin kitlesel geni\u015flemesi ve devletin boy hedefi haline gelmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan sorunlar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131, ku\u015fatman\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131nda ya\u015fanan yetersizlik ve yetmezlikler, \u00f6rg\u00fct\u00fc yeni taktik aray\u0131\u015flara itti.<\/p>\n\n\n\n

1978 sonbahar\u0131nda partile\u015ferek PKK<\/strong> (Partiya Karkar\u00ean Kurdistan) ad\u0131n\u0131 alan hareket, K\u00fcrdistan\u2019da s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan\u0131 ile birlikte yo\u011funla\u015fan operasyon ve tutuklanmalar kar\u015f\u0131s\u0131nda kadrolar\u0131n\u0131 sistematik bir bi\u00e7imde Ortado\u011fu\u2019ya \u00e7ekerek s\u00fcreci g\u00f6\u011f\u00fcslemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ulusal kurtulu\u015f sava\u015flar\u0131 ve sosyalist m\u00fccadelenin sanc\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Marksist literat\u00fcrde \u201csosyalizm ve ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131mlanan bu ili\u015fki, teoriden ziyade pragmatist bir yordamla ilerleyen bir ittifak olarak y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Bu sadece kendi co\u011frafyam\u0131za \u00f6zg\u00fc de\u011fil, \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya\u201d olarak nitelenen hemen t\u00fcm s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge alanlar\u0131nda ya\u015fanan bir sorunsald\u0131. S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin di\u011fer kurbanlar\u0131 durumundaki ezilen uluslar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fme \u00e7abalar\u0131, bir demokrasi ve e\u015fitlenme enerjisi olarak, kendisine ancak sosyalist siyasan\u0131n teori ve prati\u011finde bir yer bulabiliyordu. Fakat bu enerjiyi ta\u015f\u0131yan s\u0131n\u0131flar\u0131n \u2013ayd\u0131nlar, orta s\u0131n\u0131f ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn- sahip olduklar\u0131\u0131 siyasal k\u00fclt\u00fcr ve nihai talepleri bak\u0131m\u0131ndan sosyalist \u00f6ng\u00f6r\u00fclerle organik bir ili\u015fkisi kurulam\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalist sistem, metropol proletaryas\u0131n\u0131n devrimci talepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, onu sistemin bir par\u00e7as\u0131 haline getirecek ekonomik ve siyasal \u00f6d\u00fcnlere raz\u0131 olduk\u00e7a; siyasi iktidar\u0131 t\u00fcm\u00fcyle kaybetmektense k\u00e2r\u0131n\u0131 payla\u015fmaya, devleti demokratikle\u015ftirmeye ve sosyalizasyona y\u00f6neldik\u00e7e, sisteme kar\u015f\u0131 y\u00f6nelen devrimci dinamizm de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelere, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe, k\u0131r yoksullar\u0131na, varo\u015flara kaymaktayd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

60\u2019l\u0131 y\u0131llara gelindi\u011finde uluslararas\u0131 sosyalist hareket daha \u00e7ok ayd\u0131n ve \u00f6\u011frenci gen\u00e7lik \u00fczerinden yay\u0131lma e\u011filimi g\u00f6sterdi. 1968, sosyalist hareketin eski kal\u0131p ve s\u0131n\u0131f taban\u0131ndan \u00e7\u0131karak daha geni\u015f kitlelere yay\u0131lmas\u0131n\u0131n da habercisiydi. S\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131n, ezilen uluslar\u0131n ayd\u0131n tabakas\u0131 da hem bu dalgan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015flar, hem de kendi \u00f6zg\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131n ancak bu potan\u0131n i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fine olan inan\u00e7la sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6rg\u00fctlenmelere sar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Frans\u0131z ihtilalinin jakoben, ayd\u0131nlanmac\u0131 ve ulusal fikirlerinin entelijensiya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dalga dalga \u00e7evreye ta\u015f\u0131nmas\u0131na benzer bir durum ya\u015fanmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra bir yanda ABD\u2019nin liderli\u011findeki kapitalist d\u00fcnya, di\u011fer tarafta SSCB\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki sosyalist d\u00fcnya olarak iki gerilimli kutba b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan d\u00fcnyada, s\u00f6m\u00fcrge uluslar\u0131n mevcut stat\u00fckodan kurtulu\u015flar\u0131n\u0131n tek yolu SSCB\u2019nin himayesi veya deste\u011finin sa\u011flanmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Sovyet yanl\u0131s\u0131 guruplar\u0131n ana d\u00fcrt\u00fcs\u00fc bu d\u0131\u015f politika beklentisine dayan\u0131yordu. Fakat pratikte asl\u0131nda Sovyet politikas\u0131n\u0131n kom\u00fcnist partiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mevcut dengeleri\/stat\u00fcy\u00fc korumak oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda da alternatif yol ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar aranmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu aray\u0131\u015flar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131k merkezinde de sembol haline gelen Vietnam ve K\u00fcba anti-emperyalist ulusal kurtulu\u015f sava\u015flar\u0131na, dengeyi bozaca\u011f\u0131na inan\u0131lan ve \u00f6nc\u00fc kadrolar \u00fczerine kurulu bir silahl\u0131 m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131 oturmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011finin sosyalist hareketle ba\u011flanmalar\u0131 da d\u00fcnyadaki pek \u00e7ok benzerleri gibi \u00f6ncelikle sosyalist hareketin felsefi tezlerinden hareketle geli\u015fti. \u201cDo\u011funun geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, K\u00fcrt halk\u0131 \u00fczerindeki bask\u0131lar\u201d gibi olgular ancak sosyalist siyasal tezlerle a\u00e7\u0131klanabiliyor, sistem i\u00e7inde hi\u00e7bir hayat hakk\u0131 tan\u0131nmayan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck taleplerinin ancak sosyalist hareket sayesinde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi bir ufuk beliriyordu.<\/p>\n\n\n\n

Liberal, demokrat ve ulusal d\u00fc\u015f\u00fcncelere a\u00e7\u0131k K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n (ki kendilerine o g\u00fcnlerde \u201cDo\u011fulu ayd\u0131nlar\u201d deniliyordu), \u00f6\u011frencilerin h\u0131zla T\u0130P ve FKF i\u00e7erisinde yer almalar\u0131 bu etkinin bir sonucudur. Bu deneyimin pek de \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmayan sonu\u00e7lar\u0131ndan biri, T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan ziyade, a\u011f\u0131rl\u0131kla feodal ya da k\u00f6yl\u00fcl\u00fck \u00f6zelliklerine ra\u011fmen K\u00fcrt ve Alevi gibi ezilen ulus ve inan\u00e7 gruplar\u0131ndan insanlar\u0131n sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncelere meyletmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Sosyalist hareket ile onun kitle taban\u0131n\u0131n e\u011filim ve talepleri aras\u0131nda uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekteki bu \u00e7eli\u015fkiye, T\u00fcrkiye\u2019de bir ba\u015fka \u00e7eli\u015fki daha eklendi. K\u00fcrt ayd\u0131n ve \u00f6rgenci gen\u00e7li\u011fi sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ancak T\u00fcrk solu \u00fczerinden alabilme \u015fans\u0131na sahiptiler. T\u00fcrk solu ise uluslararas\u0131 sosyalist hareketin kavramlar\u0131n\u0131 terc\u00fcme ederken ayn\u0131 zamanda onu \u201cT\u00fcrkle\u015ftirmi\u015f<\/em>\u201dti.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin T\u00fcrk solu taraf\u0131ndan \u201cT\u00fcrkle\u015ftirilmi\u015f\u201d yorum ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri [program ve \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri] \u00e7ok ge\u00e7meden K\u00fcrtlerin T\u00fcrk solu ile \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na ve kendi yollar\u0131n\u0131 aramalar\u0131na neden oldu. DDKO\u2019lar\u0131n kurulu\u015fu, T\u00fcrk soluyla kopu\u015fun ilk pratik ifadesidir. 70\u2019li y\u0131llarda ise ard\u0131 ard\u0131na K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131 ve giderek K\u00fcrdistan\u2019\u0131 ayr\u0131 bir \u00fclke olarak telaffuz eden politik \u00f6rg\u00fctlenmeler do\u011fdu. B\u00f6ylece \u201cK\u00fcrt solu\u201d ya da \u201cK\u00fcrt sosyalist hareketi\u201d denebilecek dinamik bir \u00e7izgi olu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt ulusal sorununun yaln\u0131zca sosyalist hareket \u00fczerinden tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6rg\u00fctlenebildi\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olur. Hay\u0131r, tersine, 70\u2019li y\u0131llara gelindi\u011finde 20\u2019li ve 30\u2019l\u0131 y\u0131llar boyunca Kemalist Cumhuriyet taraf\u0131ndan \u201ctedip, tenkil ve tehcir\u201d ile bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f irili ufakl\u0131 bir\u00e7ok K\u00fcrt isyanlar\u0131n\u0131n, direni\u015flerinin miras\u0131 \u00fczerinden y\u00fckselen; 40\u2019l\u0131 ve 50\u2019li y\u0131llar boyunca da olduk\u00e7a sessiz ve derinden giden, fakat G\u00fcney ve Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019daki ulusal \u00f6rg\u00fctlenme ve fikir ak\u0131mlar\u0131yla birlikte y\u00fcr\u00fcyen bir K\u00fcrt ulusal demokratik hareketi zaten mevcuttu. Bu geleneksel ak\u0131m \u00f6zellikle medrese k\u00f6kenli K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131, \u00e7ar\u015f\u0131 esnaf\u0131 gibi orta s\u0131n\u0131fla desteklenen ve fakat K\u00fcrt k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 bir milliyet\u00e7ili\u011fi temsil ediyordu. <\/p>\n\n\n\n

Liberal, demokrat ya da sosyalist hi\u00e7bir T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131n\u0131n, bu K\u00fcrt ulusal dinami\u011fi ile ilgili bir tan\u0131m veya ilgisi g\u00f6r\u00fclm\u00fcyordu. Olguyu \u00fcniversite \u00e7evrelerinde tan\u0131mlayan ilk ve \u00e7ok uzun y\u0131llar tek ba\u015f\u0131na tart\u0131\u015fmak zorunda kalan \u0130smail Be\u015fik\u00e7i oldu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sosyalizmin teorik tezlerini geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan verimli bir gen\u00e7 ku\u015fak olu\u015fmu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n

60\u2019l\u0131 y\u0131llar bu geleneksel \u00e7izgiye kimisi Avrupa kimisi T\u00fcrkiye metropollerinde okumu\u015f ve sol d\u00fc\u015f\u00fcnceye a\u00e7\u0131k bir ayd\u0131n z\u00fcmre daha eklemi\u015fti. 70\u2019l\u0131 y\u0131llar, bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan K\u00fcrt ulusal hareketinin sosyalist gen\u00e7lik ku\u015fa\u011f\u0131yla bir bi\u00e7imde yeniden olu\u015fmas\u0131n\u0131n, sentezlenme \u00e7abalar\u0131na da sahne olmaktad\u0131r. \u00d6yle ki 90\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar K\u00fcrt ulusal hareketinin geleneksel kadro ve \u00e7izgisi \u00e7ok \u00f6nemli oranda sosyalist program ve kadrolar\u0131n ideolojik hegemonyas\u0131 alt\u0131nda kald\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee<\/em>\u2019nin teorik tezlerinin olu\u015fturulmas\u0131nda etkili bir yere sahip olan Orhan Kotan<\/strong>, uluslararas\u0131 sosyalist hareketin ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleriyle ne t\u00fcr bir sentez olu\u015fturabilece\u011fine, bunun K\u00fcrt ulusal demokratik m\u00fccadelesiyle bulu\u015fma veya \u00e7at\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fan, ne t\u00fcr programatik \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulunabilece\u011fine kafa yoran bir teoriysen olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Orhan Kotan\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131 K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal zul\u00fcmden kurtulu\u015f problemiyle, onun d\u00fcnya ve T\u00fcrkiye ile olan evrensel ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131, sosyalist h\u00fcmanizm zemininde kurma \u00e7abas\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. <\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 sosyalist hareketin, \u201cbarutu t\u00fckenmi\u015f burjuvazinin demokratik g\u00f6revlerini \u00fcstlenerek, ulusal demokratik devrimi sosyalist devrime ta\u015f\u0131ma\u201d ad\u0131na ulusal kurtulu\u015f hareketlerine \u00f6nderlik etme tezinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorun ve \u00e7at\u0131\u015fmalar \u2013bir bak\u0131ma bu sanc\u0131l\u0131 a\u015fk- 90\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar Orhan Kotan\u2019\u0131n -ve tabii Rizgari\u2019nin- \u201cK\u00fcrdistan ihtilali\u201d \u00fczerine geli\u015ftirdi\u011fi tezlerin de bel kemi\u011fini olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Reel sosyalizmin \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc, kapitalizmin kendini yeniden toparlad\u0131\u011f\u0131 \u201ck\u00fcreselle\u015fme\u201d d\u00f6neminde ise bu sanc\u0131l\u0131 a\u015fk yerini ayr\u0131l\u0131\u011fa terk etti. Uluslararas\u0131 sosyalist hareketin ulusal kurtulu\u015f hareketlerine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etme, demokratik devrimleri tamamlama gibi iddialar\u0131 teorik olarak da sona erdi. Sosyalist kamptan bir t\u00fcrl\u00fc gelmeyen siyasal destek, zaten yoksulluk i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7s\u00fcz bu y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n \u00fczerine s\u00fcrekli \u201cd\u00fcnya devrimini ta\u015f\u0131ma\u201d y\u00fck\u00fc bindirilmesi, el alt\u0131ndan desteklenen ve man\u00fcpilatif bir hale d\u00f6n\u00fc\u015fen silahl\u0131 m\u00fccadele ile marjinal ter\u00f6rist hareketler haline \u00e7evrilen ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131mlar\u0131 da yol ayr\u0131mlar\u0131na geldiler. Sistem G\u00fcney Afrika \u00f6rne\u011findeki gibi onlar\u0131 yeniden bir bi\u00e7imde i\u00e7ine almaya ba\u015flam\u0131\u015f, hatta SSCB\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra buralardaki ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k isteklerini d\u00fcped\u00fcz destekler hale gelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Kotan, 1973 TKDP Program Tasla\u011f\u0131n\u0131 kaleme al\u0131rken ulusal demokratik d\u00fczeyle sosyalist d\u00fczeyin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131, ulusal demokratik bir partinin \u00f6n\u00fcne sosyalist programlar dayat\u0131lmamas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir:\u00a0<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye K\u00fcrdistan\u0131n\u2019da Marksist-Leninist m\u00fccadeleyi \u00f6nerenler, T-DKP\u2019yi Marksist-Leninist parti gibi g\u00f6rmek isteyenler b\u00fcy\u00fck bir hata i\u00e7indedirler. Emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisinin yani modern toplum s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 olu\u015fturan burjuva-proleter m\u00fccadelesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc elbette ki sosyalizmden ge\u00e7er. Ancak halk\u0131n\u0131n %100\u2019\u00fc son derece geri bir \u00fcretim bi\u00e7imi i\u00e7inde bulunan ve ba\u015fl\u0131ca unsuru (%85-90) k\u00f6yl\u00fc y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n te\u015fkil etti\u011fi K\u00fcrdistan\u2019da T-KDP Marksist-Leninist m\u00fccadele i\u00e7inde de\u011fildir. Bu \u00f6nerinin sahibi de\u011fildir. Ve bu \u00f6nerinin sahibi olamaz. T-KDP, halk\u0131n s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131n\u0131n sorular\u0131na cevap veren ve \u00f6zlemlerini b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran bir CEPHE partisidir. Bir M\u0130LL\u0130 partidir.(38)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

1982\u2019de ise Rizgar\u00ee<\/em>\u2019nin \u201cideolojik in\u015fa s\u00fcreci\u201dnin ard\u0131ndan karar k\u0131l\u0131nan \u00f6rg\u00fctlenme modeli \u201cK\u00fcrdistan\u2019da d\u00f6rt par\u00e7ada tek ve merkezi proletarya partisi\u201d olarak sonu\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee<\/em> deklarasyonundan beri \u201cayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme\u201d olarak form\u00fcle edilen anlay\u0131\u015f, s\u0131n\u0131f ve \u00fclke temelinde de somutla\u015ft\u0131r\u0131larak \u201cd\u00f6rt par\u00e7ada tek ve merkezi proletarya partisi\u201d olarak somutla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Rizgar\u00ee<\/em> dergisi 9. say\u0131 ve \u00d6zel Ek 10. say\u0131larda bu \u00f6rg\u00fctlenme perspektifinin ana ba\u015fl\u0131klar\u0131 da a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u201cK\u00fcrdistan\u2019da kom\u00fcnist \u00f6nc\u00fcn\u00fcn \u00f6rg\u00fctlenerek sava\u015f alan\u0131ndaki yerini almas\u0131, kapitalist k\u00f6leli\u011fe kar\u015f\u0131 Marksist-Leninist m\u00fccadele ve K\u00fcrdistanl\u0131 sosyalist siyasal g\u00fc\u00e7lerin birli\u011fi<\/em>\u201d \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 bu a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n sonu\u00e7lar\u0131yd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrdistan proletaryas\u0131n\u0131n ihtilalci bir s\u0131n\u0131f \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak PART\u0130 ve b\u00fct\u00fcn ulusal demokratik g\u00fc\u00e7lerin ortak taarruz cephesinde birle\u015fecekleri bir ulusal kurtulu\u015f CEPHES\u0130\u2026 Form\u00fclasyon buydu.<\/p>\n\n\n\n

1980 y\u0131l\u0131nda ise bu perspektife uygun olarak K\u00fcrdistan Kom\u00fcnist Partisi \u00f6rg\u00fctlenme plan\u0131, program\u0131 ve t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc kabul edilmi\u015fti. \u00d6rg\u00fctlenme plan\u0131na g\u00f6re d\u00f6rt par\u00e7ada ayr\u0131 sekretaryalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmenin t\u00fcm K\u00fcrdistan\u2019\u0131 kapsamas\u0131 gerekiyordu. Ayn\u0131 program uyar\u0131nca \u00fclkedeki Rizgari<\/em> faaliyetleri bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi organizasyonuna ba\u011fland\u0131. T\u00fcm \u00f6rg\u00fctsel faaliyetler \u201cSiyasi Kurul\u201dca y\u00f6netildi ve KKP \u00f6rg\u00fctlenme plan\u0131, program\u0131 ve t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc belirlenen \u00fcyelere a\u00e7\u0131larak \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrdistan Kom\u00fcnist Partisi \u0130n\u015fa Komitesi yay\u0131n organ\u0131nda, eski parti programlar\u0131n\u0131n K\u00fcrdistan\u2019da ulusal kurtulu\u015fa denk d\u00fc\u015fen ulusal demokratik devrim program\u0131 ile kendilerini s\u0131n\u0131rlad\u0131klar\u0131, toplumsal kurtulu\u015fa denk d\u00fc\u015fen sosyalist devrimi ulusal demokratik s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine hapsettikleri ele\u015ftirisi yap\u0131l\u0131r: <\/p>\n\n\n\n

Biliyoruz ki ulusal olamayanlar, enternasyonalist olamazlar. Biz K\u00fcrdistanl\u0131 Marksistler, ilke olarak kendi \u00fclkemizde \u00f6rg\u00fctlenmeyi, devrimci proletaryan\u0131n d\u00fcnya d\u00fczeyindeki m\u00fccadelesinin militan cephelerinden biri olarak K\u00fcrdistan proletaryas\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemeyi g\u00f6rev sayar\u0131z.(39)<\/strong> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Sosyalist d\u00fczey ile ulusal demokratik d\u00fczeyin tek bir program i\u00e7inde ve b\u00fct\u00fcnsellik i\u00e7inde yer almas\u0131 gerekiyor. (Yekiti<\/em>, s.4)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Her ne kadar o g\u00fcnlerde \u201cd\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz berrak, hedeflerimiz net, yolumuz ayd\u0131nl\u0131kt\u0131r\u201d diyerek \u00f6zg\u00fcven belirtilmekteyse de, 1987\u2019de \u00f6rg\u00fct model ve program\u0131 yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilerek \u201csosyalist ve yurtseverlerin bile\u015fkeni\u201d bir CEPHE modelinde karar k\u0131l\u0131n\u0131r. Merkez Komitesi\u2019nde yer ald\u0131\u011f\u0131 PRK\/Rizgar\u00ee [Partiya Rizgar\u00eeya Kurdistan] kendisini \u201csosyalist muhteval\u0131 bir K\u0130TLE PART\u0130S\u0130\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Parti program\u0131, K\u00fcrdistan devriminin ULUSAL DEMOKRAT\u0130K ve SOSYAL\u0130ST olarak birbiriyle i\u00e7 i\u00e7e, ancak ay\u0131rt edilmesi gerekli ikili bir karakter ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek asgari ve azami program hedeflerini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.(40)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Orhan Kotan 1990 y\u0131l\u0131nda Leninist \u00f6rg\u00fctlenmenin burjuvaziye ait g\u00f6revleri yoksul ve geri kitlelerin \u00fczerine y\u00fckledi\u011fi, bu y\u00fczden de b\u00fcrokratizmin temeli olan illegal \u00e7elik \u00e7ekirdek, \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fct gibi kavramlar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir: <\/p>\n\n\n\n

Geri bir \u00fclkede \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00e7elik yap\u0131lanmas\u0131, merkezi yan\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u0130llegal, \u00f6nc\u00fc ve merkezi bir yap\u0131lanma… Stalin ile beraber kurumla\u015f\u0131p, \u00f6zellikle geri \u00fclkelere ihra\u00e7 edilen bu \u00f6rg\u00fct anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 biz t\u00fcm\u00fc ile devrald\u0131k. Bu da bizim tarihsel talihsizli\u011fimizin ba\u015fl\u0131ca nedeni oldu.(41)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu nedenle de \u201cher birinin tepesine k\u00fc\u00e7\u00fck Stalinler\u2019in t\u00fcnedi\u011fi\u201d 30 y\u0131ll\u0131k siyasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u00f6rg\u00fctlerin yoldan \u00e7ekilmelerini talep etmekte ve legal \u00f6rg\u00fctlenmelere ge\u00e7ilmesini \u00f6nermektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u201cTeoride panik yaratan bir kavram: Fa\u015fizm\u201d<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee<\/em> Dergisi<\/em>\u2019nin 9. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan, egemen solun fa\u015fizm ve Kemalizm tahlillerinin, anti-fa\u015fist m\u00fccadele taktiklerinin ele\u015ftirildi\u011fi uzun makaleye b\u00f6yle bir giri\u015fle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu tahliller Rizgar\u00ee<\/em>\u2019nin Stalinist merkez sol \u00e7izgiyle, III. Enternasyonal prati\u011finin ele\u015ftirildi\u011fi bir ideolojik kopu\u015fmas\u0131na tan\u0131kl\u0131k eder. K\u00fcrt sosyalist hareketi i\u00e7inde Stalinizme en pop\u00fcler oldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7te al\u0131nan bu kar\u015f\u0131 tav\u0131r, k\u0131smi olarak Tro\u00e7ki\u2019nin, Gramsci veya Luxemburg\u2019un Marksist kaynaklar olarak referans g\u00f6sterildi\u011fi radikal bir teorik konumlan\u0131\u015ft\u0131r. Bu metinle birlikte Rizgar\u00ee<\/em> hem \u201cTro\u00e7kist\u201d hem \u201cK\u00fcrt milliyet\u00e7isi\u201d olarak su\u00e7lan\u0131p, anti-fa\u015fist cephenin d\u0131\u015f\u0131nda at\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir tepkiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Anti-fa\u015fizm konusunda \u201cT\u00fcrkiye\u2019de Kuran-\u0131 Kerim haline gelen \u00abFa\u015fizme Kar\u015f\u0131 Birle\u015fik Cephe\u00bb\u2019nin yazar\u0131 \u201cDimitrov\u2019un Fa\u015fizm tahlillerinin yetersiz, anti-fa\u015fist siyasal strateji ve taktiklerinin ise yanl\u0131\u015f\u201d oldu\u011fu belirtilen metinde; burjuva bask\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm bi\u00e7imlerini, t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri \u201cfa\u015fizm\u201d olarak nitelemenin yanl\u0131\u015f olaca\u011f\u0131, fa\u015fizmin as\u0131l olarak \u201cburjuva rasyonelli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda bir olgu oldu\u011fu belirtiliyordu. Bu tahlile g\u00f6re, fa\u015fist hareket as\u0131l olarak k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n d\u00fczen d\u0131\u015f\u0131 muhalefetlerinin \u00fczerinde y\u00fckselmekteydi. Buna g\u00f6re fa\u015fist iktidar da devletin burjuvaziye kar\u015f\u0131 da g\u00f6rece bi\u00e7imde \u00f6zerkle\u015fmesi, onun i\u00e7in de buyurgan hale gelmesi demekti. Tekelci sermaye ekonomik iktidar\u0131n\u0131 da kaybetmemek i\u00e7in, siyasal iktidar\u0131n\u0131 da payla\u015fmaya raz\u0131 geliyordu.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de ise burjuvazinin hemen her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimi \u201cfa\u015fizm\u201d olarak tan\u0131mlanmakta, fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele \u201ckapitalist k\u00f6leli\u011fe kar\u015f\u0131\u201d m\u00fccadeleden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in de m\u00fccadele fa\u015fist \u00e7etelerle sokak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na hapis olmakta, hedef olarak da burjuva demokrasisini ge\u00e7ememekteydi. Ayr\u0131ca T\u00fcrk solu \u201cfa\u015fizm\u201d \u015fablonunu bol bol kullanarak da Kemalizmi tahlil edememekte, K\u00fcrdistan\u2019daki s\u00f6m\u00fcrgeci yap\u0131y\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmekteydi.<\/p>\n\n\n\n

Kemalizmin, \u201csiyasi ve ideolojik olarak fa\u015fizm ile fevkalade benzer uygulamalar i\u00e7inde oldu\u011fu\u201d tespiti yap\u0131lmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

Kemalizm, \u00e7\u00f6z\u00fclen,\u00a0 \u00e7\u00fcr\u00fcyen feodalizmin i\u00e7inden gelen, kapitalistle\u015fme evresinde, toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeyi kald\u0131ramayacak alt yap\u0131 kurumlar\u0131na sahip olunan bir d\u00f6nemde, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru geli\u015ftirilen kapitalistle\u015fmedir. Kemalizm, y\u00fcr\u00fctmenin s\u0131n\u0131fa kars\u0131 \u00f6zerkle\u015fti\u011fi bir devlet bi\u00e7imidir. Bu yan\u0131 ile Bonapartist karakteristikler ta\u015f\u0131r. Ancak, Kemalizm ile Bonapartizmi \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. (..)\u201cKemalizm\u2019in in\u015fa s\u00fcreci ise, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmesinde etkin bir yeri olan asker b\u00fcrokrasinin, y\u00fcr\u00fctmede do\u011frudan bulunduklar\u0131 bir evredir. 1919-22 sava\u015f\u0131n\u0131n y\u00f6neticileri, siyasi iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015flerdir.(42)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

T\u00fcrk solu ile \u201cs\u00f6m\u00fcrgecilik ve ayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme\u201d noktalar\u0131nda geli\u015fen ideolojik m\u00fccadele Kemalizm ve fa\u015fizm ile ilgili saptamalarla daha da derinle\u015fmi\u015ftir. Kemalizmin hi\u00e7 olmazsa ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u201canti-emperyalist, ulusal kurtulu\u015f\u00e7u, ilerici \u00f6zellikler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131\u201d yolundaki genel kabul, o evrede K\u00fcrt hareketleri taraf\u0131ndan da payla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Rizgar\u00ee<\/em>\u2019nin Kemalizme y\u00f6neltti\u011fi bu radikal ele\u015ftiriler, T\u00fcrk solundan b\u00fcy\u00fck tepkiler g\u00f6rmekteydi.<\/p>\n\n\n\n

Nedir ki 12 Eyl\u00fcl darbesinin eli kula\u011f\u0131ndad\u0131r, uzun boylu teorik-ideolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131n yerini sola y\u00f6nelen topyek\u00fbn tehdide kar\u015f\u0131 ortak duru\u015fun, pratik ihtiya\u00e7lar\u0131 alacakt\u0131r. Ama sol hareketin ald\u0131\u011f\u0131 yenilginin ideolojik kaynaklar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken eski tip mevzile\u015fmeler \u00f6nemini yitirmi\u015f olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rg\u00fct kadrolar\u0131n\u0131n ard\u0131 ard\u0131na tutuklamalar ge\u00e7irdi\u011fi bir d\u00f6nemin ard\u0131ndan Avrupa\u2019da 12 Eyl\u00fcl  Cuntas\u0131 ile ilgili parti bildirisinde yap\u0131lan tahlil \u201c12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn militarist-b\u00fcrokratik bir devlet darbesi\u201d(43)<\/strong>  oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n

Bildirinin \u00f6nemli yanlar\u0131ndan biri de T\u00fcrkiye\u2019de 12 Mart gibi askeri darbe d\u00f6nemleri de\u011ferlendirilirken, o g\u00fcne de\u011fin sol hareketler i\u00e7inde pek g\u00f6r\u00fclmeyen bi\u00e7imde 27 May\u0131sla ilgili \u00f6zele\u015ftiri de i\u00e7eren yeni belirlemeler yap\u0131lmas\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de solun hemen hemen t\u00fcm\u00fc, yirmi y\u0131l \u00f6nceki bir askeri darbeyi, 27 May\u0131s darbesini \u015fu ya da bu kadar ilerici g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Hala da 27 May\u0131s\u2019a \u00f6vg\u00fcler d\u00fczmektedirler. Biz K\u00fcrdistanl\u0131 Marksistler, ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7inde yeterli bilgi ve bilince sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in o g\u00fcnlerde gerekli ve yeterli a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yapamam\u0131\u015ft\u0131k. Sonralar\u0131 daha berrak ve net olarak g\u00f6rebildiklerimizi yazd\u0131k. K\u0131saca \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: Siyasal d\u00fczeyde 27 May\u0131s, asker sivil b\u00fcrokrasinin iktidara m\u00fcdahalesi olarak bi\u00e7imlendi. Ve bir darbe ile ger\u00e7ekle\u015ftirildi. DP\u2019nin iktidar\u0131ndan sonra, iktidar \u00fczerindeki haklar\u0131n\u0131 azar azar kaybeden Kemalist iktidar erki (erk: g\u00fc\u00e7, yetke) 27 May\u0131s\u2019ta bu haklar\u0131n\u0131 nispeten geri almay\u0131 ama\u00e7lad\u0131. Tarihsel toplumsal a\u00e7\u0131dan bu bir geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ifade eder, bu anlamda gericidir. Somut siyasal pratikte ise ilerici ve demokratik bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Onun ilerici ve demokratik bi\u00e7imleri, kendi do\u011fas\u0131ndan kaynaklanm\u0131yordu. Tam tersine, toplumsal alanda yerini alan burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ifadesi idi.(44)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Darbenin yaratt\u0131\u011f\u0131 karamsar tabloya ra\u011fmen Orhan Kotan, kendi deyimiyle \u201cOrtado\u011fu\u2019nun devrimci depremlere gebe\u201d oldu\u011funa inan\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n

\u201cOrtado\u011fu emperyalizmin yumu\u015fak karn\u0131yd\u0131, emperyalizmin \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kilitlendi\u011fi bu stat\u00fckonun ortas\u0131nda ise beyni ve iskeleti s\u00f6m\u00fcrgeciler taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015f K\u00fcrdistan, durmaktayd\u0131, stat\u00fckonun kilidini a\u00e7acak anahtar ise K\u00fcrdistan devrimiydi.\u201d (agy<\/em>.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bildirilerde Rizgar\u00ee 9<\/em>\u2019daki fa\u015fizm tahliline uyarl\u0131 olarak yap\u0131lan \u201cmilitarist b\u00fcrokratik cunta\u201d tan\u0131m\u0131, \u201cRizgar\u00ee 12 Eyl\u00fcl\u2019e fa\u015fist demiyor!\u201d tarz\u0131nda bir tecrit gerek\u00e7esi yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn 2. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc i\u00e7in ortak platformdan ni\u00e7in \u00e7ekildik? Ayr\u0131 Dur, Ortak Vur!..<\/em>(45)<\/em><\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 bro\u015f\u00fcrde bu kavramsal tart\u0131\u015fman\u0131n siyasal pratikteki sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde durulmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

…bu gruplar\u0131n hi\u00e7birinin sa\u011flam ve tutarl\u0131 bir fa\u015fizm teorileri yoktur… Fa\u015fizm \u00fczerinde \u015furadan buradan a\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve alt alta s\u0131ralanm\u0131\u015f bir form\u00fcller y\u0131\u011f\u0131n\u0131 ile ajitatif sava\u015f sloganlar\u0131 egemen ideolojinin yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00f6\u011felerdir. Tutarl\u0131 bir fa\u015fizm teorisine sahip olunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de , fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede zikzakl\u0131, karars\u0131z, ilkesiz davran\u0131lmaktad\u0131r. (…) 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinin en \u00f6nemli karakteristi\u011fi, fa\u015fizme kar\u015f\u0131 verilen m\u00fccadelede g\u00f6sterilen ola\u011fan\u00fcst\u00fc beceriksizlik ve tutars\u0131zl\u0131klard\u0131r. (…) Sa\u011f -sol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 kal\u0131plar\u0131 i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015f\u0131ld\u0131, sosyalist hareket sivil fa\u015fist \u00e7etelere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele perspektifi i\u00e7ine hapsoldu, kapitalist devlet ayg\u0131t\u0131 hedef d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

1980 cuntas\u0131 ve \u201cyol ayr\u0131mlar\u0131\u201d: Tasfiyeler\u2026<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

12 Eyl\u00fcl 1980 cuntas\u0131 ile ba\u015flayan d\u00f6nemi, T\u00fcrk ve K\u00fcrt sol hareketleri i\u00e7in genel bir yenilgi ve tasfiye d\u00f6nemi olarak tan\u0131mlamak yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kimi guruplar sahip olduklar\u0131 kitlesel g\u00fcce ve olanaklara ra\u011fmen marjinalle\u015fip tasfiyeye u\u011frarken, kimi guruplar da d\u00f6neme uygun politikalar izleme, f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirme, yenilgiden dersler \u00e7\u0131karma temelinde kendilerini yenilemeyi ba\u015fard\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n

80 \u00f6ncesinde kitle tabanlar\u0131, k\u00f6yl\u00fcl\u00fck ba\u011flant\u0131lar\u0131, sahip olduklar\u0131 olanaklar, hatta askeri aparatlar\u0131 bulunmas\u0131na ra\u011fmen en b\u00fcy\u00fck tasfiyeye K\u0130P ve KUK \u00f6rg\u00fctleri u\u011frad\u0131lar. TKSP \u0131l\u0131ml\u0131-reformcu \u00e7izgisinde belli bir i\u00e7 tutarl\u0131l\u0131k g\u00f6stererek geri \u00e7ekilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Cunta d\u00f6nemi bir \u00e7ok gurubun ise giderek marjinalle\u015fmesi ve etkisizle\u015fmesine de yol a\u00e7t\u0131. Hareketler \u00f6rg\u00fcts\u00fcz yakalanm\u0131\u015f, \u201cparti\u201d veya \u201c\u00f6rg\u00fct\u201dler ise s\u00fcreci kar\u015f\u0131layacak g\u00fc\u00e7te olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015flard\u0131. Legalize olmu\u015f, geni\u015flemesine b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ama derinlik kazanamam\u0131\u015f \u00f6rg\u00fctler, yo\u011funla\u015fan operasyon ve tutuklamalarla militarizmin kolay hedefleri haline gelmi\u015fti. Y\u00fczlerce, binlerce kadro g\u00f6zalt\u0131, tutuklama ve cezaevlerinde i\u015fkence ve ate\u015f alt\u0131nda s\u0131nav verirken; d\u0131\u015far\u0131da kalan kadrolar da d\u00fczenli ya da d\u00fczensiz olarak yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaktayd\u0131lar. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fc geri \u00e7ekilme, ama b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc tela\u015f i\u00e7indeki bir ka\u00e7\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece hem T\u00fcrk, hem K\u00fcrt devrimci hareketi s\u00fcrg\u00fcn ve m\u00fcltecilikle kitlesel olarak tan\u0131\u015ft\u0131. Uzaktan ve biraz da hayali bilgilerle tan\u0131nan Avrupa, Ortado\u011fu ve G\u00fcney K\u00fcrdistan alanlar\u0131 art\u0131k devrimci kadrolar i\u00e7in somut ve ger\u00e7ek y\u00fczleriyle \u00f6\u011frenilmeye ba\u015fland\u0131. Ama buralar da en az sorgu, i\u015fkence ve cezaevleri kadar zorlu bir s\u0131nav alanlar\u0131 olarak belirmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

Bireyler de, \u00f6rg\u00fctler de bu s\u0131navdan k\u0131r\u0131l\u0131p d\u00f6k\u00fclerek, d\u00fc\u015f\u00fcncede ve eylemde t\u00fckenerek ya da kendini bamba\u015fka bir tarzda \u00fcreterek ya\u015faman\u0131n bir yolunu buldular.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcre\u00e7ten kendini yenileyerek, at\u0131l\u0131m yap\u0131p g\u00fc\u00e7lenerek \u00e7\u0131kan tek hareket PKK oldu. Di\u011ferleri bamba\u015fka ser\u00fcvenler ya\u015fayarak k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc veya etkilerini  yitirdiler. Kimileri kendilerini yeni bir tarzda a\u015fmay\u0131 denedi…<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee<\/em>, Ala Rizgar\u00ee<\/em> ve Kawa<\/em>\u2019n\u0131n \u00f6zg\u00fcn tutumlar\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Cunta d\u00f6nemini ve 15 A\u011fustos \u00f6ncesini anlat\u0131rken Rizgar\u00ee\u2019nin devrimci tutumuna vurgu yapmak gere\u011fi vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu husus, genellikle g\u00f6rmezden gelinen ve Rizgar\u00ee\u2019nin de pek fazla tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131, d\u00f6nemin ilkeli devrimci tutumlar\u0131na \u00f6rnek te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcre\u00e7 ayn\u0131 zamanda bir devrimci hareket i\u00e7in olabilecek talihsizliklerle doludur. Birincisi; Rizgar\u00ee, 12 Eyl\u00fcl\u2019den \u00f6nce ge\u00e7irdi\u011fi b\u00f6l\u00fcnmenin etkilerini a\u015f\u0131p toparlanmadan, cunta d\u00f6nemine \u00f6rg\u00fcts\u00fcz yakalanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130kincisi; 1980\u2019de ge\u00e7irdi\u011fi operasyonlarda \u00f6nder kadrolar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 tutuklanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131n Rizgar\u00ee, cuntaya kar\u015f\u0131 direni\u015f ve m\u00fccadele bayra\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckseltece\u011fini ayn\u0131 gece (bir Alman gazete ve TV\u2019sine verilen deme\u00e7le) ilan eden ilk hareketlerden\/\u00f6rg\u00fctlerden biridir. Cunta ko\u015fullar\u0131nda da\u011f\u0131lmak bir yana, \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. De\u015fifre olan ve aranan kadrolar\u0131na yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 getiren Rizgar\u00ee, \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in hem G\u00fcney  K\u00fcrdistan\u2019a, hem de K\u00fc\u00e7\u00fck G\u00fcney\u2019e (Suriye) se\u00e7kin kadrolar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

O d\u00f6nemde siyasi gruplar SSCB, Arnavutluk ve \u00c7in ekseninde kutupla\u015fmalar\u0131 sonucunda aralar\u0131nda k\u0131yas\u0131ya \u00e7at\u0131\u015f\u0131rken, bu kamplar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda duran hareketlerin ise ku\u015fatmaya u\u011frad\u0131klar\u0131 biliniyor. \u00d6zellikle SBKP \u00e7izgisi, b\u00f6lgede kendi inisiyatifi d\u0131\u015f\u0131nda ku\u015f u\u00e7urtmuyor; G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da Irak Kom\u00fcnist Partisi (IKP), Suriye\u2019de bizzat devletin kendisi El-Muhaberat eliyle ve Filistin \u00f6rg\u00fctleri, cunta ko\u015fullar\u0131 nedeniyle alana giren \u00f6rg\u00fctleri kendi denetimleri ve fiili ku\u015fatma alt\u0131nda tutmak istiyorlard\u0131. Bu kamp i\u00e7inde konumlanan gruplar ya bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini kabulleniyor ya da  katlanmak zorunda kal\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu ko\u015fullara kar\u015f\u0131 siyasi ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir titizlik g\u00f6steren Rizgar\u00ee, \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 alanlarda hi\u00e7bir denetim ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini kabul etmedi, bu tip bir ili\u015fkiye girmedi. Bunun bedelini ise Suriye alan\u0131ndaki kadrolar\u0131n\u0131n 1981 y\u0131l\u0131nda iki kez tutuklanarak T\u00fcrkiye\u2019deki askeri rejime iade edilmesiyle \u00f6dedi.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Rizgar\u00ee cunta ko\u015fullar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenme, illegal yay\u0131n gibi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. 1982 y\u0131l\u0131nda Ankara ve \u0130stanbul\u2019da ciddi eylemler ger\u00e7ekle\u015ftirdi. 1983 y\u0131l\u0131nda Suriye\u2019de bulunan bir k\u0131s\u0131m kadrolar\u0131n\u0131n KKP-\u0130\u00d6 olarak askeri \u00f6rg\u00fctlenme i\u00e7in K\u00fcrdistan\u2019a silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmayla girmeleri de kritik bir giri\u015fim olarak de\u011ferlendirilmelidir. Fakat sonu\u00e7 olarak ba\u015far\u0131s\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ala Rizgar\u00ee<\/strong> de hem Suriye hem G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019a \u00e7ekilen gruplardan biriydi. Bu grup da 12 Eyl\u00fcl operasyonlar\u0131nda bir\u00e7ok kadrosunun tutuklanmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6nder kadrolar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak G\u00fcney\u2019e ta\u015f\u0131may\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece \u201csilahl\u0131 m\u00fccadele\u201d konsepti i\u00e7in de acil ve kendili\u011finden ko\u015fullar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunuyordu. Ne var ki \u201csilahl\u0131 m\u00fccadele – siyaset\u201d ili\u015fkisinin teorik \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri a\u015fan, sert realitesi, hi\u00e7 hesaplanmayan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkilerinin ve gerilimlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 da beraberinde getirdi.<\/p>\n\n\n\n

Kadrolar aras\u0131ndaki gerilim ve siyasetteki bu k\u0131r\u0131lma,  m\u00fcltecilik ko\u015fullar\u0131nda belli bir s\u00fcre sonra ayr\u0131l\u0131klar\u0131n daha da derinle\u015fmesine ve K\u00fcrdistan\u2019dan uzakla\u015farak Avrupa\u2019ya y\u00f6nelinmesine neden oldu. \u00d6zellikle YNK ile iyi ili\u015fkiler i\u00e7inde olmas\u0131na ra\u011fmen Ala Rizgar\u00ee\u2019nin \u201csilahl\u0131 m\u00fccadele\u201d deneyimi ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenme yava\u015f yava\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Bir k\u0131s\u0131m Ala Rizgari kadrosu ise Avrupa yerine \u00fclkeye d\u00f6nmeyi ye\u011fleyerek \u00f6rg\u00fctlenmeyi burada geli\u015ftirmeyi denedilerse de; Cunta\u2019n\u0131n K\u00fcrdistan\u2019da yaratt\u0131\u011f\u0131 ortam onlar\u0131n kolayca tecrit edilip yakalanmalar\u0131na yol a\u00e7\u0131yordu. Bir\u00e7ok giri\u015fim bu kadrolar\u0131n yakalanmalar\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00f6rg\u00fctsel b\u00f6l\u00fcnmeler nedeniyle, cunta d\u00f6nemini da\u011f\u0131n\u0131k ve b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bi\u00e7iminde kar\u015f\u0131lamak durumunda kalan radikal \u00f6rg\u00fctlerden biri de Kawa<\/strong>\u2019d\u0131r. Arnavutluk (AEP) \u00e7izgisinde karar k\u0131lan grup hen\u00fcz partile\u015fmeden PS\u015eK<\/strong> (Pe\u015fmergey\u00ean Sora \u015eore\u015fa Kurd\u0131stan) ve KP\u015eK<\/strong> olarak ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130deolojik ve siyasal temele dayanmaktan \u00e7ok, \u00f6rg\u00fctlenme tarz\u0131 ve kadrolar\u0131n niteli\u011fine g\u00f6re belirlenen bu ayr\u0131l\u0131k harekete g\u00fc\u00e7 kaybettirdi. Geni\u015flemesini K\u00fcrt kent ve kasabalar\u0131ndaki i\u015fsiz ve alt k\u00fclt\u00fcr gruplar\u0131na yayan, beri yanda ayd\u0131n ve \u00f6\u011frenci kadrolar da bar\u0131nd\u0131ran her iki grup da silahl\u0131 m\u00fccadele amac\u0131 ta\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Onlar da bu g\u00fc\u00e7s\u00fcz yap\u0131yla militarizmin darbelerini almaktan kurtulamam\u0131\u015flard\u0131. Fakat bundan daha \u00f6nemlisi, cephe gerisine \u00e7\u0131kmak ve sava\u015f\u00e7\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenme haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Suriye\u2019yi se\u00e7en Kawa\u2019n\u0131n \u00f6nder kadrolar\u0131n\u0131n, 1981 y\u0131l\u0131nda Kam\u0131\u015fl\u0131\u2019da Suriye ve T\u00fcrk ordusunun ortak bir operasyonu sonucu topluca katledilmeleridir. Bu trajik olay Ortado\u011fu\u2019ya a\u00e7\u0131lan gruplar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 dayatma, komplo ve tahribatlar\u0131n boyutunu  g\u00f6stermektedir. Kam\u0131\u015fl\u0131 katliam\u0131ndaki etkenlerden biri de Kawa\u2019n\u0131n \u201canti-sovyetik\u201d bir grup olarak Suriye politikas\u0131na ters d\u00fc\u015fmesiydi.<\/p>\n\n\n\n

5 No\u2019lu zindan<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

S\u00f6m\u00fcrgeci militarist rejim, binlerce yurtsever, devrimci ve sosyalist kadroyu, binlerce yurtsever K\u00fcrdistan k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc i\u015fkenceden ge\u00e7irdi. Diyarbekir zindan\u0131 K\u00fcrdistan\u2019daki onlarca i\u015fkence oca\u011f\u0131n\u0131n merkezi durumundayd\u0131. Bu insanlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc PKK sempatizanlar\u0131 veya kadrolar\u0131ndan olu\u015fuyordu. Binlerce ki\u015fi tutukland\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelere g\u00f6re dosyalara ayr\u0131l\u0131p yarg\u0131lanmaktayd\u0131. Kitlesel yarg\u0131lanan di\u011fer gruplar da KUK ve DDKD idi. Ayr\u0131ca, TKSP, Rizgar\u00ee, Ala Rizgar\u00ee, Kawa, Deng\u00ea Kawa davalar\u0131yla T\u00fcrk  Solundan TKP\/ML, HK  gibi gruplar bulunmaktayd\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Siverek olaylar\u0131na ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak \u201cT\u0131r\u015fik\u00e7iler\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan Bucak ve S\u00fcleymanl\u0131 a\u015firetinin unsurlar\u0131 da yarg\u0131lanmaktayd\u0131. Ve tabii ki, cunta K\u00fcrt k\u00f6kenli milletvekili ve ayd\u0131nlar\u0131 ya bireysel ya da yak\u0131n g\u00f6rd\u00fckleri bir dosyaya yamayarak i\u015fkence  tezgah\u0131ndan ge\u00e7irmeyi ihmal etmemekteydi.<\/p>\n\n\n\n

Zindanlardaki kitlenin genel k\u00f6yl\u00fcl\u00fck \u00f6zellikleri, bilin\u00e7 ve kararl\u0131l\u0131k \u00f6\u011felerinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, kadrolar\u0131n s\u00fcreci kar\u015f\u0131lamadaki zay\u0131fl\u0131k ve yetmezlikleri; \u00f6rg\u00fcts\u00fcz yakalanma ve darbenin yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131lg\u0131nl\u0131k; sol i\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k ve g\u00fcvensizlik gibi bir\u00e7ok zaaf kar\u015f\u0131s\u0131nda, Devlet olanca g\u00fcc\u00fc ve barbarl\u0131\u011f\u0131yla cezaevine y\u00f6neldi. Da\u011f\u0131n\u0131k  ve yeteneksiz direnme \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n idare 1981 y\u0131l\u0131na geldi\u011finde hemen hemen t\u00fcm cezaevini \u201ckurallara uydurmu\u015f\u201d teslim alm\u0131\u015ft\u0131. Bunun da \u00f6tesine ge\u00e7erek \u00f6nemli say\u0131da kadro ve sempatizan\u0131 itiraf\u00e7\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f, art\u0131k ko\u011fu\u015flar\u0131 ihanete zorlamaktayd\u0131. Koyu bir i\u015fkence ve vah\u015fet d\u00f6nemi ya\u015fanmaktayd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sonraki s\u00fcrecin belirleyicisi haline gelecek olan direni\u015f\u00e7i bir \u00e7izgi de belirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.  Mazlum Do\u011fan\u2019\u0131n intihar\u0131, 1982 \u00d6l\u00fcm Orucu Direni\u015fi, 1983 May\u0131s\u2019\u0131nda D\u00f6rtlerin kendilerini yakma eylemi gibi sembolik olarak da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etkiler yaratan eylemler bu \u00e7izgiyi temsil eder.<\/p>\n\n\n\n

Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonucu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

90\u2019l\u0131 y\u0131llarda K\u00fcrt siyasi hareketi, Diyarbekir Zindan\u0131 ile, Ortado\u011fu ve Avrupa\u2019daki siyasi g\u00f6\u00e7menlerin bu s\u00fcre\u00e7teki tav\u0131rlar\u0131na, y\u00f6nelimlerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 olarak yeniden bi\u00e7imlenmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

PKK\u2019nin Filistin\u2019de mevzilenmesiyle elde etti\u011fi imk\u00e2nlar\u0131, 15-16 A\u011fustos 1984\u2019te silahl\u0131 m\u00fccadele kanalize etmesi; di\u011fer gruplar\u0131n Ortado\u011fu prati\u011finde tutunamay\u0131p Avrupa ko\u015fullar\u0131na uyum sa\u011flama \u00e7abalar\u0131, yeni d\u00f6nemin \u00e7ok daha farkl\u0131 bi\u00e7imler \u00fczerinde geli\u015fmesinde etkili oldu. PKK silahl\u0131 m\u00fccadele sayesinde K\u00fcrdistan k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden kitlesel bir destek al\u0131rken ve geleneksel yurtseverin ise tevecc\u00fch\u00fcn\u00fc kazan\u0131rken; Rizgar\u00ee de dahil di\u011fer \u00f6rg\u00fctlenmeler \u00f6zellikle \u00fclkedeki tabanlar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kaybetti veya olduk\u00e7a gerilediler.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019nin (Ala Rizgar\u00ee d\u00e2hil) K\u00fcrt ulusal demokratik hareketinin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ideolojik-siyasal zemine oturmas\u0131nda \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. K\u00fcrt sosyalist gruplar\u0131 \u00e7ok uzun s\u00fcre T\u00fcrk solundan ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenmeyi reddettiler. K\u00fcrt ulusal demokratik hareketinin kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u00e7 dinamikleri oldu\u011fu, buraya yaslanmak gerekti\u011fi \u0131srarla vurguland\u0131. K\u00fcrdistan devriminin kendine \u00f6zg\u00fc teorik tezleri tarihsel perspektifi olmas\u0131 gerekti\u011fi ve bunun yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc kaynaklar\u0131 bulundu\u011fu da ortaya konuldu. Rizgar\u00ee taraf\u0131ndan savunulup tart\u0131\u015f\u0131lan tezlerin PKK dahil bir\u00e7ok K\u00fcrdistanl\u0131 grubu etkileyip de\u011fi\u015ftirdi\u011fini s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt ulusal demokratik hareketine ait anti-s\u00f6m\u00fcrgecilik, ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenme, ayr\u0131lma hakk\u0131, Kemalizm ve resmi ideoloji ele\u015ftirileri gibi bir\u00e7ok temel tezin, T\u00fcrk soluna, sosyalistlerine, demokratlar\u0131na aktar\u0131lmas\u0131nda da  ciddi bir etkisi olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Olumsuzlu\u011fu ise teorik ve ideolojik m\u00fccadeledeki radikalizme ra\u011fmen bunu siyasal bir g\u00fc\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctsel formlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremeyi\u015fidir; b\u00f6ylece bir\u00e7ok yeti\u015fkin kadro siyaset d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f veya kendi nosyonlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131larla hareket etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee hareketi s\u00f6m\u00fcrgeci metropollerdeki \u00f6\u011frenci gen\u00e7lik ve ayd\u0131nlar, baz\u0131 meslek gruplar\u0131 i\u00e7inde geli\u015fmi\u015f ama as\u0131l hedef kitlesi olana K\u00fcrdistan\u2019a n\u00fcfuz edememi\u015ftir. Ne \u015fehirlerdeki K\u00fcrt i\u015f\u00e7ilerine ne de K\u00fcrt k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne… Adana\u2019n\u0131n kenar semtlerinde, Tatvan, Varto, Malazgirt, Ergani gibi baz\u0131 lokal alanlarda kasaba d\u00fczeyinde geli\u015fmeler kal\u0131c\u0131 ve etkili olamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt ulusal hareketinin ana g\u00f6vdesi olan K\u00fcrt k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve kent yoksullar\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131, onlar\u0131n dilinden konu\u015fup, onlar\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen bir yap\u0131 olu\u015fturulamad\u0131. Programatik olarak \u00f6ng\u00f6rmesine ra\u011fmen silahl\u0131 m\u00fccadeleyi \u00f6rg\u00fctleyemedi.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bunlar bir d\u00f6nemin siyasi kadrolar\u0131n\u0131n gen\u00e7lik hevesiyle bol bol konu\u015fan ama s\u00f6ylediklerini yapamayan insanlar olarak kitlede g\u00fcvensiz bir profil edinmesine neden oldu.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, s\u0131n\u0131f ideolojisi ve s\u0131n\u0131f \u00f6rg\u00fct\u00fc d\u00fczeyinde hareket edilmesine ra\u011fmen, s\u0131n\u0131f\u0131n (k\u00f6yl\u00fcler, k\u0131r yada kent yoksullar\u0131, i\u015f\u00e7iler, sendikalar gibi) kendi \u00f6zg\u00fcn talepleri i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlendirilmesine giri\u015filmemesi, politikalar geli\u015ftirilmemi\u015f olmas\u0131 da bir ba\u015fka a\u00e7maz olu\u015fturmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00f6m\u00fcrgeci metropollerin varo\u015flar\u0131n\u0131 dolduran K\u00fcrdistanl\u0131 k\u0131r yoksullar\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde hem s\u0131n\u0131f hem de ulusal demokratik taleplerin d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131nda bu ihmalin rol\u00fc b\u00fcy\u00fck olmal\u0131. Bu da \u00f6rg\u00fctlerin as\u0131l olarak ulusal demokratik kitlesel bir zeminde durduklar\u0131, Marksizmin daha \u00e7ok siyasal bir retorik olarak  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir olgu. <\/p>\n\n\n\n

Bundand\u0131r ki, 12 Eyl\u00fcl rejiminin yaratt\u0131\u011f\u0131 tahribatlar\u0131n \u00fczerine Do\u011fu Bloku\u2019nun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi s\u00fcre\u00e7lerinin hemen ard\u0131ndan sosyalist s\u00f6ylemin h\u0131zla ve rahatl\u0131kla terk edilebilmesi olduk\u00e7a kolay oldu.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer \u00f6rg\u00fctlerin de Rizgar\u00ee gibi kendi hedef kitlelerinin uza\u011f\u0131nda kalmalar\u0131, s\u00f6ylemlerini prati\u011fe ge\u00e7iremeyi\u015fleri; siyasal bo\u015flu\u011fun PKK taraf\u0131ndan doldurulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Siz siyasal bir \u00f6zne olmay\u0131 ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, bu bo\u015fluk ba\u015fka bi\u00e7imde yerini doldurmakta gecikmez. <\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee dahil di\u011fer K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctlenmeleri de kendi sosyal ve siyasal tabanlar\u0131yla, hedef kitleleriyle sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler geli\u015ftirebilmi\u015f olsayd\u0131; ulusal demokratik m\u00fccadele daha b\u00fcy\u00fck geli\u015fmeler sa\u011flayabilirdi. Tek\u00e7i bir \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131 de\u011fil, demokratik bir \u00e7o\u011fulculuk egemen olabilirdi. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrdistan ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan 1980 d\u00f6nemi Diyarbekir 5 no\u2019lu zindan\u0131n\u0131 ve 16 A\u011fustos 1984\u2019te T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 gerilla m\u00fccadelesinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 tarihsel d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131 olarak ele almak yerinde olur. Her iki s\u00fcrecin hem K\u00fcrt toplumu hem de b\u00f6lgenin politik dengeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaln\u0131z yak\u0131n d\u00f6nem de de\u011fil kal\u0131c\u0131, uzun vadeli etkileri olmu\u015ftur. Bu s\u00fcre\u00e7teki k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler, 80 \u00f6ncesi K\u00fcrt siyasetinin b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn atmosferini de de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir.(46)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Diyarbekir Cezaevinin 90\u2019l\u0131 y\u0131llardaki K\u00fcrt siyasetinin \u015fekillenmesi ve belirlenmesinde temel bir rol\u00fc olmu\u015ftur. T\u0131pk\u0131 1971\u2019deki S\u0131k\u0131y\u00f6netim Askeri Mahkemelerindeki yarg\u0131lamalar ve cezaevi s\u00fcre\u00e7leri gibi, 1980 d\u00f6nemi uygulamalar da ard\u0131 s\u0131ra gelen siyaset ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131 derinden etkilemi\u015ftir. Bu etkilenmeyi daha h\u0131zl\u0131 bir radikalle\u015fme bi\u00e7iminde \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt sorununu \u201cen \u00f6nemli milli sorunumuz\u201d diye tarif etmelerine ra\u011fmen, T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131 ve politikac\u0131lar\u0131 aras\u0131nda K\u00fcrt toplumu ve politik yap\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda yayg\u0131n bir cehalet g\u00f6ze \u00e7arpar. K\u00fc\u00e7\u00fcmseme ve basite indirgeme ile mal\u00fcl bir \u201coryantalist\u201d yakla\u015f\u0131m K\u00fcrt toplumundaki de\u011fi\u015fim dinamiklerini g\u00f6rmeyi ve siyasi taleplerini anlamay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Uzun y\u0131llar Diyarbekir Zindan\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015f zul\u00fcmleri g\u00f6rmezden-duymazdan gelmeyi ye\u011fleyen bu \u00e7evrelerde; son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r da K\u00fcrt sorununun [daha \u00f6zel anlat\u0131m\u0131yla PKK\u2019nin geli\u015fmesi ve silahl\u0131 m\u00fccedelenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131] Diyarbekir Zindan\u0131yla a\u00e7\u0131klama e\u011filimi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Onlara g\u00f6re 12 Eyl\u00fcl cuntas\u0131n\u0131n Diyarbekir cezaevindeki zul\u00fcm politikas\u0131 olmasayd\u0131, K\u00fcrt sorunu \u015fiddet temelinde var olmayabilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak Diyarbekir 5\u2019nolu zindan\u0131n\u0131 kendinden sonraki siyasi radikalle\u015fmenin temel nedeni saymak yerine, \u00f6nemli etkenlerden biri, siyasi k\u0131r\u0131lma ve de\u011fi\u015fimlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olarak de\u011ferlendirmek daha do\u011fru olur.<\/p>\n\n\n\n

Diyarbekir cezaevi K\u00fcrt ulusal sorununun varolmas\u0131n\u0131n bir nedeni de\u011fildir; s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. On binlerce insan\u0131n, \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00f6rg\u00fcts\u00fcz, k\u00f6yl\u00fc kasabal\u0131, kad\u0131n, erkek, \u00e7ocuk demeksizin sirk\u00fcle oldu\u011fu bu \u00fcnl\u00fc zindan, 1970\u2019lerdeki siyasal kabar\u0131\u015fa devlet taraf\u0131nda verilen bir cevapt\u0131r. Kemalist askeri diktan\u0131n s\u00f6m\u00fcrgedeki K\u00fcrt ulusal hareketini t\u0131rpanlamak amac\u0131yla Diyarbekir\u2019da azg\u0131n ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz metotlarla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu cezaevinin, metropollerde benzerleri olan Metris ve Mamak gibi pilot cezaevleri de as\u0131l olarak sol, devrimci muhalefeti t\u00f6rp\u00fclemek i\u00e7in kurulmu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019deki sol-sosyalist hareketleri yak\u0131ndan izleyenler, 1980 ve 90\u2019l\u0131 y\u0131llar boyunca ya\u015fanan tart\u0131\u015fma ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131n esas b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, sosyal ve siyasal sorunlardan \u00e7ok cezaevlerindeki direni\u015fler ve m\u00fccadeleler \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6receklerdir. Cezaevlerindeki direni\u015f\u00e7ilik \u00fczerine \u00e7ok ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve keskin bir s\u00f6ylemle y\u00fcr\u00fct\u00fclen polemiklerin damgas\u0131n\u0131 vurdu\u011fu bir politik edebiyat s\u00f6z konusudur. <\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019nin de bu edebiyata bir katk\u0131s\u0131 \u201cDiyarbekir Cezaevi Raporu<\/strong>\u201d 1 ve 2. kitaplar\u0131yla g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.(47)<\/strong> \u00d6rg\u00fcte g\u00f6nderilen raporlardan yararlan\u0131larak haz\u0131rlanan her iki kitap da bir\u00e7ok polemik konusu olmu\u015f ve i\u00e7erdi\u011fi anlat\u0131mlar ve dili itibariyle yo\u011fun tepki toplam\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Fiziki olarak daralt\u0131lm\u0131\u015f m\u00fccadele alan\u0131n\u0131n, toplumsal tahlil ve siyasi \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daraltt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bunun en \u00f6nemli kan\u0131t\u0131 cezaevi direni\u015flerinde hakl\u0131 bir sayg\u0131nl\u0131k kazansalar bile, ayn\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin toplumsal taban olarak bekledikleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulamam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k cezaevleri kadrolar\u0131n bireysel ya da gruplar olarak, kendi i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131na yolculuk etmelerine, kendilerini yeniden ke\u015ffetmelerine ve farkl\u0131 duyarl\u0131l\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na imkan tan\u0131mas\u0131yla da etkileri oldu. Uzun y\u0131llar boyunca \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7ocuk ve karde\u015f sevgisiyle cezaevlerindeki yak\u0131nlar\u0131na sahip \u00e7\u0131kan ailelerin, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n \u00e7\u0131plak zoru ve siyaset ili\u015fkisini kendi deneyimleri ve ke\u015ffetmeleri ile ortaya \u00e7\u0131kan sivil hareketler de bu d\u00f6nemin karakteristik \u00fcr\u00fcnlerinden biridir. <\/p>\n\n\n\n

Diyarbekir Cezaevi ba\u011flam\u0131nda \u201cdireni\u015f ve teslimiyet\u201d konusu siyasi tart\u0131\u015fmalarda belli bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olmakla birlikte, tek ba\u015f\u0131na K\u00fcrt ulusal hareketinin siyasalla\u015fma ve radikalle\u015fmesini temsil etti\u011fini s\u00f6ylemek abart\u0131l\u0131 olur. tutsaklar\u0131n ittifakla \u201cteslimiyet\u201d veya \u201cvah\u015fet d\u00f6nemi\u201d olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 ve Askeri cuntan\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015fkence fantazilerini uygulayabildi\u011fi bir d\u00f6nem; \u00f6nce PKK\u2019nin \u00f6nder kadrolar\u0131ndan Mazlum Do\u011fan<\/strong>\u2019\u0131n kendini feda eylemi; ard\u0131ndan 18 May\u0131s 1982\u2019de D\u00f6rtlerin(48)<\/strong> kendilerini yakarak verdikleri direni\u015f manifetsou; ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Temmuz ay\u0131nda ba\u015flayan, Kemal Pir, Hayri Durmu\u015f, Akif Y\u0131lmaz <\/strong>ve Ali \u00c7i\u00e7ek\u2019<\/strong>in \u201cT\u00fcrkiye ve K\u00fcrdistan\u2019daki ilk \u00f6l\u00fcm orucu \u015fehitleri\u201d olarak tarihe ge\u00e7meleriyle geli\u015fen eylemler sonucunda t\u00fcm cezaevi kitlesinin topyek\u00fcn ba\u015fkald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 5 Eyl\u00fcl \u201883 toplu isyan\u0131n\u0131n ard\u0131ndan k\u0131r\u0131labilmi\u015fti. Cezaevi y\u00f6netiminin kontrol\u00fc yeniden ele almak i\u00e7in Ocak 1984\u2019te ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131lar ise neredeyse 6 ay boyunca s\u00fcren fiili direni\u015fler, protesto eylemleri ve \u00f6l\u00fcm oru\u00e7lar\u0131 ile kar\u015f\u0131land\u0131 ve sonucunda bir denge durumu sa\u011fland\u0131.(49) <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Diyarbekir Cezaevi prati\u011finin \u00f6\u011fretti\u011fi ger\u00e7ek en dip noktas\u0131na kadar ula\u015fan sefalet ve teslimiyetin bile sonu\u00e7ta tamamiyle de\u011fi\u015ftirilip direni\u015fe zafere d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fiydi. Bence en a\u015fa\u011f\u0131larda s\u00fcr\u00fcklenerek onurlar\u0131 k\u0131r\u0131lan tutsaklar\u0131n bunu bir kader olarak kabullenip i\u00e7selle\u015ftirmek yerine bedeller \u00f6deyerek de olsa \u00fcstesinden gelmeyi \u00f6\u011frenmeleri, siyasi refleksler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da topluma verilen \u00e7ok anlaml\u0131 bir mesaj oldu.<\/p>\n\n\n\n

12 Mart cezaevlerindeki siyasi duru\u015flar\u0131 DDKO\u2019lu gen\u00e7ler \u00fczerinden onlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki siyasi yap\u0131lanmalara prestij kazand\u0131rm\u0131\u015fken; 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn Diyarbekir zindan\u0131 PKK\u2019nin prestij kazand\u0131rd\u0131. 1980 \u00f6ncesi kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki gruplara kar\u015f\u0131 da uygulad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddet ve eylem bi\u00e7imleriyle antipati duyulan, cezaevinin ilk y\u0131llardaki prati\u011fi ile de k\u00f6t\u00fc bir s\u0131nav verdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yayg\u0131n olan PKK, kadro ve kitle direni\u015fleri sonucu bu intibay\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kald\u0131rd\u0131. Yarg\u0131lamalar s\u0131ras\u0131nda yayg\u0131n olar siyasi ve ideolojik savunmalar yap\u0131ld\u0131. Bu tutumlar sonu\u00e7 olarak kitlede sempatiyle kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee ve Ala Rizgar\u00ee hareketlerinin kadrolar\u0131 ise Diyarbekir cezaevinde say\u0131sal olarak olduk\u00e7a az ve etkisiz kalm\u0131\u015flard\u0131. Yarg\u0131lamalar s\u0131ras\u0131ndaki tutumlar\u0131, cezaevi tav\u0131rlar\u0131 belli bir d\u00fczeyi korumakla birlikte; \u00f6zellikle eski, deneyimli ve yetkin kadrolar\u0131ndan beklenen \u00f6nc\u00fc-direni\u015f\u00e7i tutum yerine daha temkinli ve korumac\u0131 bir \u00e7izgi izlenmesi d\u00fc\u015f\u00fck bir profil edinmesine neden oldu. Bununla beraber direni\u015flere aktif bi\u00e7imde kat\u0131lmaktan geri kalmamakta; dayan\u0131\u015fmac\u0131, payla\u015f\u0131mc\u0131, kom\u00fcnal bir ko\u011fu\u015f ya\u015fam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00f6zen g\u00f6stermekteydiler. Cezaevi s\u00fcreci kadro kayb\u0131na neden olmad\u0131; tutuklu bulunan kadrolar\u0131n neredeyse tamam\u0131 serbest kald\u0131ktan sonra da aktif-\u00f6rg\u00fctl\u00fc siyasete devam ettiler.<\/p>\n\n\n\n

Diyarbekir S\u0131k\u0131y\u00f6netim Askeri mankemesindeki yarg\u0131lamalar s\u0131ras\u0131nda, cezaevleri ko\u015fullar\u0131na paralel bi\u00e7imde mahkemeler de bir \u015fiddet alan\u0131yd\u0131. Savunma haz\u0131rlanmas\u0131 da, yap\u0131lmas\u0131 da ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede zorla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Duru\u015fma salonunda g\u00f6zlerin tek bir noktaya dikili olarak tutulmas\u0131, sorulan sorulara ise esas duru\u015f halinde \u201cevet\u201d ya da \u201chay\u0131r\u201d bi\u00e7iminde k\u0131sa cevaplar verilmesi d\u0131\u015f\u0131ndaki her hareket \u00f6l\u00fcmc\u00fcl dayaklarla cezaland\u0131r\u0131l\u0131yordu. Buna ra\u011fmen her\u015feyi g\u00f6ze alarak siyasi duru\u015flar\u0131n\u0131 ortaya koyan insanlar cezaland\u0131r\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee, Ala Rizgar\u00ee Davas\u0131nda yap\u0131lan s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki savunmalar, dergide tart\u0131\u015f\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015flerin desteklenmesi; K\u00fcrt ulusunun varl\u0131\u011f\u0131 ve kendi kaderini tayin hakk\u0131 ilkesi \u00fczerine oturtulmu\u015ftu.(50) <\/strong>Sosyalist d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn deklare edilmesi ve yap\u0131lan t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n demokratik d\u00fczlemde ele al\u0131nmas\u0131 da savunmalar\u0131n di\u011fer aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu. \u00d6rg\u00fctsel konum, bu \u00e7er\u00e7evede ifade edilebilecek siyasi talepler ve eylemler ise savunmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktayd\u0131. Tersine Rizgar\u00ee\u2019nin bir \u00f6rg\u00fct olmad\u0131\u011f\u0131, legal d\u00fczeydeki bir yay\u0131n faaliyeti ve fikir hareketi oldu\u011fu oldu\u011fu savunulmaktayd\u0131. \u00d6rg\u00fct\u00fcn savunulmam\u0131\u015f olmas\u0131 K\u00fcrt hareketleri i\u00e7inde \u201csavunma gelene\u011fi\u201d ile \u00f6ne \u00e7\u0131kan Rizgar\u00ee \u00f6nderleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir geri \u00e7ekilme olarak \u00e7e\u015fitli ele\u015ftirilere u\u011frad\u0131.(51)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bunu sadece hukuki kayg\u0131larla izah edilmesi yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir. \u00d6ncelikle san\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu 1980 \u00f6ncesi s\u0131k\u0131y\u00f6netim d\u00f6nemindeki operasyonlarda tutuklanm\u0131\u015flard\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131 ile ilgili de\u015fifre olmu\u015f \u00e7ok \u00f6nemli bir veri bulunmuyordu. \u00d6rg\u00fctsel d\u00fczeyin savunulmas\u0131, bir de\u015fifrasyon veya itiraf gibi ortaya \u00e7\u0131kabilir veya \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fcten yap\u0131y\u0131 hedef haline getirebilir endi\u015fesi ta\u015f\u0131maktayd\u0131. \u0130kincisi; temel \u00f6rg\u00fctsel bi\u00e7imler bulunmas\u0131na, hiyerar\u015fik bir ba\u011f ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7abalar\u0131 bulunmas\u0131na ra\u011fmen hen\u00fcz somut bir \u00f6rg\u00fctlenme modeli \u00fczerinde karar k\u0131l\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131 da \u201c\u00f6rg\u00fct de\u011filiz\u201d savunmas\u0131 \u201cyemin etsem ba\u015f\u0131m a\u011fr\u0131maz\u201d bi\u00e7iminde bir do\u011fruluk inanc\u0131na da yaslan\u0131yordu. Bunun yan\u0131 s\u0131ra hukuki kayg\u0131lar\u0131n da pay\u0131 \u00f6nemli pay\u0131 bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019nin Diyarbekir Cezaevi s\u00fcrecinde siyasal yaz\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir katk\u0131 da Recep Mara\u015fl\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n 1984 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u201cDiyarbekir Rizgar\u00ee Davas\u0131nda Siyasi Savunma<\/em>\u201ds\u0131d\u0131r.(52)<\/strong> Keza 1985 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrdistan Kom\u00fcnist Partisi \u0130n\u015fa \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn faaliyetlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc yarg\u0131lanan Yakup \u00c7i\u00e7ek, Abdullah Uzun<\/strong> ve \u015eeyhmus \u00d6zzengin<\/strong> de -ki bu arkada\u015flar Suriye s\u0131n\u0131r\u0131ndan \u00e7at\u0131\u015fma ile alana girmi\u015flerdi- siyasi savunma yapt\u0131lar. 1987 y\u0131l\u0131nda da ilk K\u00fcrt\u00e7e siyasi savunma metni bu yarg\u0131lamalar s\u0131ras\u0131nda yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Gerilla m\u00fccadelesi ve yol ayr\u0131mlar\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Cezaevindeki bu dirili\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc ile, 1984 A\u011fustos\u2019unda Eruh ve \u015eemdinli bask\u0131nlar\u0131yla d\u0131\u015far\u0131da PKK taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan gerilla m\u00fccadelesi K\u00fcrt toplumunda da radikal ve uzun vadeli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin habercisi oldu. Bu tarihten sonra siyasetin b\u00fct\u00fcn eski parametreleri, akt\u00f6rleri ve uygulama alan\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 bir y\u00f6ne do\u011fru geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn operasyonlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Ortado\u011fu\u2019ya \u00e7ekilen T\u00fcrk ve K\u00fcrt devrimci \u00f6rg\u00fctleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu alan\u0131n adeta bir \u201cKurtlar sofras\u0131\u201d, bir \u201ccan pazar\u0131\u201d gibiydi. Siyasetin t\u00fcm\u00fcyle \u201cilkelerden\u201d olu\u015ftu\u011funu sanan kadrolar, burada tek ge\u00e7erli ilkenin nas\u0131l olursa olsun \u201cayakta kalabilmek\u201d oldu\u011funu \u00f6\u011frendiklerinde, \u00e7oktan dejenerasyona ya da tasfiyeye u\u011fram\u0131\u015f oluyorlard\u0131. \u0130stihbarat \u00f6rg\u00fctlerinin cirit att\u0131\u011f\u0131, manip\u00fclasyon ve dayatmalar\u0131n, \u00e7\u0131kar ili\u015fkilerinin son derece bulan\u0131k bir zemin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu alana en iyi uyum sa\u011flama yetene\u011fini, son derece pragmatist bir \u00f6nderlik anlay\u0131\u015f\u0131na sahip olan PKK g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015fkusuz \u201cayakta kalabilmek\u201d bu t\u00fcr ili\u015fkilere uyum yeterli de\u011fildir. Bu a\u00e7\u0131dan PKK\u2019nin silahl\u0131 m\u00fccadeleyi \u00fclke i\u00e7ine ta\u015f\u0131mas\u0131 olduk\u00e7a bir kritik rol oynad\u0131. 16 A\u011fustos\u2019ta Eruh ve \u015eemdinli\u2019de T\u00fcrk karakollar\u0131n\u0131n bas\u0131lmas\u0131 ve kentte propaganda yap\u0131lmas\u0131yla ba\u015flayan silahl\u0131 m\u00fccadele, 40 y\u0131ll\u0131k askeri sessili\u011fin ard\u0131ndan bir K\u00fcrt ulusal \u00f6rg\u00fct\u00fc ad\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f bir meydan okuma olarak da etkili bir manifesto niteli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131. Eylemin bir gelip ge\u00e7ici ve arkas\u0131 olmayan bir giri\u015fim olabilece\u011fi ya da provokasyon ku\u015fkular\u0131 zamanla da\u011f\u0131l\u0131p, gerilla m\u00fccadelesinin kal\u0131c\u0131 mesajlar vermeye devam etmesiyle de o zamana kadar marjinal bir silahl\u0131 grup olarak bak\u0131lan PKK, yurtsever K\u00fcrt k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden b\u00fcy\u00fck destek almaya ve kitleselle\u015fmeye ba\u015flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

PKK hareketi b\u00f6ylece kendisinin sadece Ortado\u011fu\u2019daki ili\u015fkilere mahkum konumundan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, kitle deste\u011fi ve eylem g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan da oyunda her zaman rol alabilecek bir akt\u00f6r haline gelmi\u015fti. PKK\u2019de zaten ba\u015flang\u0131\u00e7ta var olan \u201clider eksenli\u201d geli\u015fmenin gerilla m\u00fccadelesi, cezaevleri ve kitleselle\u015fme ile birlikte lider de efsanele\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131. Referans al\u0131nan Vietnam prati\u011finden \u00f6yk\u00fcnerek \u00d6calan art\u0131k \u201cBa\u015fkan Apo\u201d [Serok Apo] olarak \u201cdokunulmaz bir \u00f6nder\u201d vasf\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcrdistan\u2019daki geleneksel a\u015firet\u00e7i \u00f6zellikler, k\u00f6yl\u00fcl\u00fck bilinci bu feti\u015fizmi besledi. Sol\u2019dan gelen \u00f6zellikle Stalinist \u201ctek adam\u201d liderlik-\u00f6nc\u00fcl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131 onun yenden ve yeniden \u00fcretilmesine, organize edilmesine hizmet etti. Bir ba\u015fka deyi\u015fle K\u00fcrdistan\u2019da kitlelerin politizasyonu siyasal taleplerin i\u00e7eri\u011fiyle de\u011fil, liderin sembolle\u015ftirilmesiyle \u201ckurtar\u0131c\u0131, ulusal kahraman\u201d mitosu yarat\u0131lmas\u0131yla geli\u015fti; bu yan\u0131yla da \u00f6rg\u00fct\u00fcn demokratik mekanizmalar edinmesinin de \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Gerilla m\u00fccadelesine destek vermek i\u00e7in harekete ge\u00e7en T\u00fcrk solu da, K\u00fcrt kurumlar\u0131n\u0131n, organlar\u0131n, kurtulu\u015f ideolojisinin de\u011fil lider k\u00fclt\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesine hizmet etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

PKK\u2019nin bizi \u201cserh\u0131ldan\u201dla kitle deste\u011finin artm\u0131\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal, K\u00f6y koruculu\u011fu ve \u00d6zel sava\u015f konseptlerini devreye sokmas\u0131yla K\u00fcrdistan \u201cd\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu\u201d olarak da tabir edilen s\u00fcrekli bir sava\u015f alan\u0131 haline gelmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum Rizgar\u00ee de dahil, o g\u00fcne kadar uzun vadede \u201csilahl\u0131 m\u00fccadeleyi \u00f6rg\u00fctlemeyi\u201d de d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olan b\u00fct\u00fcn irili ufakl\u0131 \u00f6rg\u00fctler i\u00e7in kitle tabanlar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a daralaca\u011f\u0131 bir d\u00f6nemi de beraberinde getirdi. Radikal bir y\u00f6nelim i\u00e7indeki kadrolar, bu beklentilerinin kendi \u00f6rg\u00fctleri taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, t\u00fcm ele\u015ftirel bak\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen gerilla hareketine aktif ya da lojistik destek vermeye ba\u015flad\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerilla m\u00fccadelesi K\u00fcrdistan\u2019da saflar\u0131 keskin bi\u00e7imde ay\u0131rmakta, devlet ter\u00f6r\u00fc ile gerilla aras\u0131nda siyasi veya ahlaki bir tercih yapmay\u0131 dayatmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

90\u2019l\u0131 y\u0131llar boyunca geli\u015fen, artan veya azalan PKK\u00a0<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u0130smail Be\u015fik\u00e7i, 15 A\u011fustos at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \u201cs\u00f6m\u00fcrge insan\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgeci kar\u015f\u0131s\u0131nda asl\u0131nda ilk kur\u015funu kendi s\u00f6m\u00fcrge ki\u015fili\u011fine atm\u0131\u015f oldu\u011fu\u201d tespitini yapan Frantz Fanon\u2019la benzer bir \u015fekilde \u201cK\u00fcrdistan\u2019\u0131n ilk kur\u015funu\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Be\u015fik\u00e7i gerilla m\u00fccadelesinin K\u00fcrt toplumunda yapt\u0131\u011f\u0131 toplumsal ve siyasal de\u011fi\u015fikliklere, \u00f6zellikle k\u00f6yl\u00fc kitleleri ve kad\u0131nlar \u00fczerindeki etkisine dikkat \u00e7ekmektedir. <\/p>\n\n\n\n

1970\u2019li y\u0131llarda Rizgar\u00ee hareketinin geli\u015ftirdi\u011fi tezlerde \u00f6nemli bir entelekt\u00fcel katk\u0131s\u0131 bulunan Be\u015fik\u00e7i, kendisi de bir t\u00fcrl\u00fc g\u00fcn y\u00fcz\u00fc g\u00f6rmeden tutuldu\u011fu cezaevlerinde haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Devletleraras\u0131 S\u00f6m\u00fcrge; K\u00fcrdistan<\/em> (1990) ve Bir Ayd\u0131n, Bir \u00d6rg\u00fct ve K\u00fcrt Sorunu<\/em> (1990) kitaplar\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tezlerden ba\u015fl\u0131cas\u0131 PKK ve Gerilla hareketinin K\u00fcrdistan toplumu \u00fczerindeki etkileriydi.<\/p>\n\n\n\n

Bir\u00e7o\u011fu PKK\u2019den daha \u00f6nce ve daha k\u00f6kl\u00fc temellere sahip olmas\u0131na, K\u00fcrdistan k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, gen\u00e7li\u011fi, ayd\u0131nlar\u0131 ve yurtseverleri aras\u0131nda kitle destekleri bulunmas\u0131na ra\u011fmen (DDKD, KUK, PSK, Rizgar\u00ee, Ala Rizgar\u00ee, Kawa vd.) gibi \u00f6rg\u00fctlerin ve liderlerin; PKK kar\u015f\u0131s\u0131nda kitle tabanlar\u0131n\u0131 yetirmelerinin ve giderek etkisiz kalmalar\u0131n\u0131n nedenini burada aramak yerinde olur.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee Marksist-Leninist ideolojiyi benimsemekle beraber d\u00fcnya sosyalist hareketlerindeki, Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in, Arnavutluk ya da Latin Amerika kutupla\u015fmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmaya \u00f6zen g\u00f6stermi\u015fti. Bu deneyimlerin t\u00fcm\u00fcne sahip \u00e7\u0131kan ama ayn\u0131 zamanda ele\u015ftirel bir tutum tak\u0131nan bir \u00e7izgiydi bu. Temel gerek\u00e7esi K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kendi \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131na uygun bir modelin \u201c\u015fablon\u201dlarla ithal edilemeyece\u011fi, ancak diyalektik-tarihsel materyalizmin \u201c\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda\u201d kendi modelini yaratabilece\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131yd\u0131. Bu ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 nedeniyle yaln\u0131zca akt\u00fcel kutupla\u015fmalar kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fil, Marksist solun tarihsel tart\u0131\u015fma konular\u0131nda da olduk\u00e7a cesur tav\u0131lar alabiliyordu. <\/p>\n\n\n\n

O d\u00f6nemin ay\u0131rtedici \u201canti\u201d ilkeleri (anti-emperyalist, anti-fa\u015fist, anti-feodal) kar\u015f\u0131s\u0131nda sosyalistleri di\u011ferlerinden ay\u0131rt eden ger\u00e7ek duru\u015fun anti-kapitalist ilke oldu\u011fu savunarak da, Ulusal kurtulu\u015f\u00e7u K\u00fcrt hareketleri i\u00e7inde \u201canti-kapitalist\u201d ilkeyle hareket eden tek \u00f6rg\u00fct durumundayd\u0131. K\u00fcrdistan devriminin niteli\u011fi \u201canti-kapitalist<\/strong>\u201d olarak belirleniyor; ulusal ve toplumsal kurtulu\u015fun i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011fu belirlenerek devrimin s\u00fcrekli ve kesintisiz oldu\u011fu kabul ediliyordu. K\u00fcrt ulusunun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc ve K\u00fcrdistan \u00fclkesinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 toplumsal kurtulu\u015f m\u00fccadelesinin \u201cbir g\u00f6revi\u201d olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7izgisiyle radikal sol bir eksene oturan Rizgar\u00ee bu yan\u0131yla \u201cTro\u00e7kist\u201d olmakla; \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z birle\u015fik ve sosyalist K\u00fcrdistan\u201d\u0131 acil siyasi talepler olarak alan anti-s\u00f6m\u00fcrgeci ilkesi nedeniyle de \u201cK\u00fcrt milliyet\u00e7isi\u201d olmakla \u201csu\u00e7\u201dlan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Stalin ve 3. Enternasyonal prati\u011finin ele\u015ftirisi; Fa\u015fizm ve d\u00fcnya devrimi tahlillerinde Tro\u00e7ki\u2019nin referans al\u0131nmas\u0131, egemen solun kolayca \u201cafaroz\u201d edebildi\u011fi alanlarda tutum al\u0131nabildi\u011finin \u00f6rnekleri. Sosyalist in\u015fa deneyimlerinin, devrimci pratiklerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn ele\u015ftirel bir anlay\u0131\u015fla tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 o g\u00fcnler i\u00e7in olduk\u00e7a radikal bir tav\u0131rd\u0131r. Egemen olan Sovyet ve anti sovyet kutuplardan birinin tezlerini ba\u011fnazca ba\u011flanmak, Marks, Lenin, Stalin ve ya Mao ad\u0131na ne yap\u0131lm\u0131\u015fsa fanatik\u00e7e savunmakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019nin Marksist ideolojinin sahiplenilmesi konusundaki bu \u00f6zg\u00fcr ve \u00f6zg\u00fcn tavr\u0131, sonraki y\u0131llarda T\u00fcrk ve K\u00fcrt solunda, \u00f6zellikle Do\u011fu Blokunun [Reel sosyalizmin] \u00e7\u00f6kmesinin ard\u0131ndan g\u00f6r\u00fclen siyasal-ideolojik k\u0131r\u0131lmalar\u0131n etkisinden g\u00f6rece daha az etkilenmesine yarad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Ne var ki ancak \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f hareketine dayanarak ilerleyebilecek olan anti-kapitalist bir siyasi \u00f6rg\u00fctlenmeyi \u00f6ng\u00f6ren Rizgar\u00ee; a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak k\u00f6yl\u00fcl\u00fck, kasaba esnaf\u0131 ve metropol varo\u015flar\u0131ndaki kent yoksullar\u0131ndan olu\u015fan ulusal hareketin kitle taban\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok daha nesnel bir k\u0131r\u0131lmayla y\u00fcz y\u00fcze kald\u0131. Kendisini \u201cs\u0131n\u0131f intihar\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f \u00f6nc\u00fc sosyalist kadrolar\u201d a\u00e7\u0131s\u0131ndan bile olduk\u00e7a sorunlu olan bir proleter devrimci misyonun bamba\u015fka siyasal e\u011filim ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yan bir kitle taban\u0131 \u00fczerine oturtulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir a\u00e7maz olu\u015fturmaktayd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla sosyalizm sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ideolojik ba\u011fnazl\u0131ktan uzak durmu\u015f olmas\u0131n\u0131n, bu pratik zorunluluk kar\u015f\u0131s\u0131nda fazla bir yard\u0131m\u0131 olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal ve ulusal kurtulu\u015fun birbirine ba\u011fl\u0131 tek bir s\u00fcre\u00e7 olarak ele al\u0131nmas\u0131, devrim \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fcn eksiksiz olarak bu d\u00fczlemde y\u00fcr\u00fcyece\u011fi anlam\u0131na gelmez. K\u00fcrdistan devriminin ulusal karekteri itibariyle bile sistemin rasyonalleri d\u0131\u015f\u0131nda duran ve onu zorlayan anti-s\u00f6m\u00fcrgeci ve enternasyonalist [Ortado\u011funun stat\u00fckolar\u0131n\u0131 sarsacak olan] bir karaktere sahip olmas\u0131; devrimci \u00f6znenin ve politik akt\u00f6rlerin tutumlar\u0131n\u0131n otomatik olarak buna uyumlu oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Nitekim hem kadrolar bak\u0131m\u0131ndan hem de s\u0131n\u0131f temeli bak\u0131m\u0131ndan ters e\u011filimler bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 ra\u011fmen bu ikameci zorlama \u00e7at\u0131\u015fma ve ayr\u0131\u015fmalar\u0131 da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bunun somut yans\u0131mas\u0131 \u201cNas\u0131l bir \u00f6rg\u00fct?\u201d sorusuna halen, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda bile halen uygun bir cevap bulunamamas\u0131yla kendini g\u00f6sterir. \u201cS\u0131n\u0131f partisi\u201d mi, \u201cKitle partisi\u201d mi? Yoksa her ikisini i\u00e7 i\u00e7e bar\u0131nd\u0131ran bir \u201cParti \u00f6nderli\u011finde Cephe modeli\u201d mi? Geleneksel sol ve ya ulusal \u00f6rg\u00fctlenmelerden farkl\u0131 bir yol veya tarz bulabilmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc?<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee hareketi 12 Eyl\u00fcl Cuntas\u0131n\u0131 siyasal ter\u00f6r\u00fcyle cezaevlerinde, s\u00fcrg\u00fcnde veya tutunabildi\u011fi k\u0131s\u0131tl\u0131 alanlarda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 10 y\u0131l boyunca, \u201cD\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fc m\u00fcfrezesi olarak K\u00fcrdistan\u2019\u0131n d\u00f6rt par\u00e7as\u0131nda tek ve merkezi proletarya partisi olarak \u00f6rg\u00fctlenme\u201d perspektifiyle hareket etti. K\u00fcrdistan Komunist Partisi\u2019ni in\u015fa etmeyi hedefleyen \u201c\u00d6rg\u00fctlenme plan\u0131 ve program\u0131\u201d bu temeldeki \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n somut \u00fcr\u00fcnleridir. Hatta Cuntaya \u00f6n gelen g\u00fcnlerde ideolojik bir birlik ve netlik sa\u011flanabilmesi i\u00e7in kadrolar aras\u0131nda yayg\u0131n olarak \u201cMarksizmi \u00f6\u011frenelim kampanyas\u0131<\/strong>\u201d y\u00fcr\u00fct\u00fclmekteydi.<\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee, \u00f6rg\u00fctlenme perspektifini tamamen \u201cs\u0131n\u0131f eksenli proletarya partisi\u201d \u00fczerine oturtmas\u0131na, arka planda K\u00fcrdistan Kom\u00fcnist Partisi \u0130n\u015fa \u00d6rg\u00fct\u00fc y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine ra\u011fmen, legal planda adeta utanga\u00e7 bi\u00e7imde parti ad\u0131n\u0131n kullan\u0131lmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 ilgin\u00e7 bir paradoks olu\u015fturur. Bu duru\u015fun, \u00f6rg\u00fctlenme modeli konusunda \u00f6nder kadrolardaki karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ya da farkl\u0131 tutumlar\u0131n bulunmas\u0131n\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Nitekim i\u00e7 tart\u0131\u015fmalarda bir siyasi yap\u0131n\u0131n kendi kendisini \u201cs\u0131n\u0131f partisi\u201d ilan etmesinin, s\u0131n\u0131fa ait g\u00f6rev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u201c\u00fcstlenmesi\u201dnin \u201cikameci-b\u00fcrokratik\u201d bir anlay\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan hareketle, mevcut yap\u0131n\u0131n bir \u201cge\u00e7is s\u00fcreci\u201d ya\u015famas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci ise b\u00f6lgelerdeki kendili\u011finden ya da iradi olarak olu\u015fmu\u015f mevcut b\u00fct\u00fcn legel yada illegal birimlerin faaliyetlerinin \u201cSiyasi Kurul<\/strong>\u201d ad\u0131 verilen bir \u00fcst organ taraf\u0131ndan koordine edildi\u011fi, parti in\u015fas\u0131na y\u00f6nlendirildi\u011fi bir modelle kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. 12 Eyl\u00fcl cuntas\u0131n\u0131n etkisini en yo\u011fun hissettirdi\u011fi g\u00fcnlerde m\u00fccadele alan\u0131nda kalmaya \u0131srar ederek bir yandan siyasi propoganda ve ajitasyon, te\u015fhir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcp; ayn\u0131 zamanda da hem ekonomik sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc hem de siyasi eylemlere haz\u0131rl\u0131k bab\u0131nda askeri timlerin olu\u015fturulmas\u0131; \u201ckamula\u015ft\u0131rma\u201d eylemlerine giri\u015filmesi(53)<\/strong> \u201cSiyasi Kurul<\/strong>\u201d d\u00f6neminin; siyasi tasfiyecili\u011fin geli\u015fti\u011fi bir s\u00fcrece kar\u015f\u0131 bir siyasi kararl\u0131l\u0131k \u00f6rne\u011fi g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

1985 y\u0131l\u0131nda Rizgar\u00ee\u2019nin \u00f6nder kadrolar\u0131 M\u00fcmtaz Kotan<\/strong> ve Ru\u015fen Arslan<\/strong>\u2019la birlikte \u201880 d\u00f6nemi tutuklu kadrolar\u0131n cezalar\u0131n\u0131 bitirerek tahliye olmalar\u0131 ve Avrupa\u2019ya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar \u00f6rg\u00fctlenme ile ilgili bir tav\u0131r de\u011fi\u015fikli\u011fini daha g\u00fcndeme getirdi. 1982-86 y\u0131llar\u0131nda Avrupa\u2019da bir araya gelen merkez kadrolarda \u00f6rg\u00fctlenmeye bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fik e\u011filimler de ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fen ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde \u201cKom\u00fcnist Partisi\u201d ile \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapman\u0131n do\u011fru olmayaca\u011f\u0131, \u201cUlusal Cephe\u201d tipinde bir \u00f6rg\u00fctlenmeye ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmas\u0131 fikri a\u011f\u0131rl\u0131k kazan\u0131r. Bu kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda Avrupa\u2019da \u201csosyalist sol\u201d kimli\u011fiyle K\u00fcrdistan ad\u0131na diplomasi yapman\u0131n zorluklar\u0131; Do\u011fu Blokun\u2019daki \u00e7\u00f6z\u00fclme i\u015faretleri; i\u00e7 ve d\u0131\u015f sosyalist hareketlerdeki yenilgi ve prestij kayb\u0131n\u0131n da \u00f6nemli rol\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. <\/p>\n\n\n\n

12 Eyl\u00fcl s\u00fcrecinden ge\u00e7en b\u00fct\u00fcn yap\u0131larda oldu\u011fu gibi ge\u00e7mi\u015fin muhasebesinin, \u00f6zele\u015ftirisinin yap\u0131lmas\u0131nda da kimi ayr\u0131l\u0131klar, k\u0131r\u0131lmalar ya\u015fansa da Kom\u00fcnist Parti \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir kitle \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak tasarlanan \u201cR\u00eaxistina Rizgar\u00eeya Kurdistan<\/strong>\u201dn\u0131n [K\u00fcrdistan Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc] (1987) kurularak \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Temsili d\u00fczeyde art\u0131k hi\u00e7bir a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 yap\u0131lmayan ve neredeyse utanga\u00e7l\u0131kla sessizli\u011fe mahkum edilmi\u015f olan K\u00fcrdistan Kom\u00fcnist Partisi \u00f6rg\u00fctlenmesi ile R\u00eaxistina Rizgar\u00ee \u00f6rg\u00fctlenmesi bir y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcre bir arada g\u00f6t\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken; s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki ayn\u0131 kadrolar \u00fczerinde iki ayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7iminin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin \u201cabsurd\u201dl\u00fc\u011f\u00fc, ya\u015fanan tart\u0131\u015fma ve i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar sonucunda Kom\u00fcnist Parti \u201cdondurularak\u201d sosyalistlerle yurtsever kadrolar\u0131n bile\u015feni olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve \u201csosyalist muhteval\u0131 kitle partisi\u201d olarak tan\u0131mlanan \u201cPart\u00eeya Rizgar\u00eeya Kurdistan<\/strong>\u201d (PRK\/Rizgar\u00ee<\/em><\/strong>) ad\u0131n\u0131 alan \u00f6rg\u00fctlenme modelinde karar k\u0131l\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1987\u2019de kabul edilip a\u00e7\u0131klanan Parti Program\u0131 \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z Birle\u015fik K\u00fcrdistan\u201d \u015fiar\u0131na sahip \u00e7\u0131kmakla birlikte art\u0131k \u201cd\u00f6rt par\u00e7ada tek ve merkezi \u00f6rg\u00fct\u201d, \u201cproletarya partisi\u201d ve \u201cMarksist-Leninist ideoloji\u201d gibi kavramlar kullan\u0131lmamakta, \u00f6nceki a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131n tersine \u00f6rg\u00fctlenmenin \u201cKuzey par\u00e7as\u0131ndan\u201d y\u00fckselinece\u011fi vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Parti\u2019nin t\u00fcm\u00fcyle tasfiye edilmeyip \u201cdondurulmas\u0131\u201d gibi ilgin\u00e7 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu bulunmas\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi olarak halen cezaevlerinde ve alanlarda bulunan sosyalist nitelikli yolda\u015flar\u0131n tepkisi g\u00f6sterilmektedir. Merkezde yap\u0131lan \u00f6rg\u00fctlenme modeli de\u011fi\u015fikli\u011finin \u201ca\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru\u201d kadrolara benimsetilmesinde beklenildi\u011fi gibi bir\u00e7ok sorun ya\u015fanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Program ve t\u00fcz\u00fcklerde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler, ne \u00f6rg\u00fctlenme ve ne de siyasi bunal\u0131m\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131na yeterli olmad\u0131. Bu de\u011fi\u015fim cezaevleri ve T\u00fcrkiye\u2019deki kadrolar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc taraf\u0131ndan \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d ve \u201csa\u011f tasfiyecilik\u201d olarak nitelendirildi. Tam da Do\u011fu Blokunun da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve 1. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131n\u0131n patlak verdi\u011fi 90\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda derinle\u015fen bu tart\u0131\u015fma, ideolojik k\u0131r\u0131lmalar\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 da derinle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

Bu ko\u015fullarda 1991 y\u0131l\u0131nda toplanan 1. Parti konferans\u0131 yeniden yol ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ve b\u00f6l\u00fcnmelere sahne oldu. Konferans\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fi Rizgar\u00ee\u2019nin teorik beyni say\u0131lan ve radikal sosyalist bir \u00e7izgiyi temsil eden Orhan Kotan\u2019\u0131n \u201cB\u00fcy\u00fck Kararlar \u0130\u00e7in K\u00fc\u00e7\u00fck D\u00fc\u015f\u00fcnceler<\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yeni manifesto idi. Buna g\u00f6re Marksizm-Leninizmden de, sosyalist \u00f6ng\u00f6r\u00fclerden, illegal ve silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme modellerinden de vazge\u00e7ilmesi \u00f6nerildi\u011fi gibi; Ba\u011f\u0131ms\u0131z Birle\u015fik K\u00fcrdistan tezinin de hi\u00e7bir realitesi olmad\u0131\u011f\u0131; TC s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde K\u00fcrt kimli\u011finin anayasal \u00e7er\u00e7evede tan\u0131nmas\u0131 talebiyle T\u00fcrkiye\u2019deki demokratikle\u015fme s\u00fcrecine legal ara\u00e7larla destek verilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131yordu. \u00d6zal d\u00f6neminde yap\u0131lmakta olan a\u00e7\u0131l\u0131mlarla Yeni D\u00fcnya D\u00fczeni\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya dengeleri i\u00e7inde legal \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn t\u00fcm\u00fcyle a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc kopard\u0131 ve asl\u0131nda; siyaset yapma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, g\u00fcven bunal\u0131m\u0131, ki\u015fisel \u00e7at\u0131\u015fmalar, yolsuzluk ve kariyer hesapla\u015fmalar\u0131ndan kaynaklanan daha derindeki sorunlar\u0131n g\u00f6lgede kalmas\u0131na neden oldu. Nitekim Konferansta ayr\u0131lma karar\u0131 veren grup asl\u0131nda \u00e7ok daha farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekte ve Rizgar\u00ee, Ala Rizgar\u00ee benzeri \u00f6rg\u00fctlerin i\u00e7inde yer alaca\u011f\u0131 bir ulusal demokratik cephe \u00f6rg\u00fctlenmesi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yollar\u0131n\u0131 aramaktayd\u0131. Zaten bu aray\u0131\u015f\u0131n bir sonucu olarak Hevgirt\u0131n(54)<\/strong> adl\u0131 bir \u00f6rg\u00fct kurulduysa da istenilen hedeflere ula\u015f\u0131lamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Beri yandan 1. Parti Konferans\u0131, sosyalist ideallere ve ulusal kurtulu\u015f konseptine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulay\u0131p; Parti Program ve t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde bir dizi de\u011fi\u015fimleri karar alt\u0131na alsa da; pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar, aysbergin su \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclmeyen b\u00fcy\u00fck g\u00f6vdesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 engellere tak\u0131lmaktan kurtulamad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ve K\u00fcrdistan\u2019da d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu \u00f6zel sava\u015f konseptinin toplumu h\u0131zla sar\u0131p sarmalad\u0131\u011f\u0131; siyasi cinayetler; k\u00f6y ve kasabalar\u0131n yak\u0131l\u0131p bo\u015falt\u0131lmas\u0131; i\u00e7 darbeler, polis operasyonlar\u0131 ile belirlenen 90\u2019l\u0131 y\u0131llar boyunca; Rizgar\u00ee kadrolar\u0131 bir yandan kendi alanlar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fckseltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bir yandan da \u00f6rg\u00fct sorunlar\u0131n\u0131n ayaklar\u0131n\u0131 durmadan a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekti\u011fi bir i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fma s\u00fcreci ya\u015famaktan kurtulamad\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n

\u201cSiyasi \u00e7al\u0131\u015fma b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n can damar\u0131d\u0131r\u201d \u015fiar\u0131na naif bi\u00e7imde sar\u0131larak, \u00f6zverili bir tempo tutturmaya \u00e7al\u0131\u015fan kadrolar, ikide bir ayaklar\u0131na dolanan, onlar\u0131n gah polis operasyonlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131kta kalmalar\u0131, gah siyasi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n geli\u015fmesine kar\u015f\u0131l\u0131k i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00e7eli\u015fmelerin daha b\u00fcy\u00fck bir enerjiyi s\u00f6m\u00fcrmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda; sorunun kaynaklar\u0131na inmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Burada g\u00f6r\u00fclen \u015fey asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn dejenere yap\u0131s\u0131yla eski tarz siyaset yapma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ile, illegal bi\u00e7imler, gizemler arkas\u0131nda kendini gizleyen bir \u201c\u015feflik\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n; komplocu bir tarz\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum \u201c\u00f6rg\u00fctsel yenilenme ve at\u0131l\u0131m\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, hem siyaset ahlak\u0131, hem \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemleri hem de \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri \u00fczerinde daha derinlikli bir felsefi tart\u0131\u015fmay\u0131 da beraberinde getirdi. <\/p>\n\n\n\n

Ne var ki lider eksenli \u00f6rg\u00fctlenme tarz\u0131n\u0131n reddedilmesi, siyasal \u00f6ng\u00f6r\u00fclere uygun bir \u00f6rg\u00fctlenme ayg\u0131t\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sihirli bir form\u00fcl olmaktan uzakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc kadrolar\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, e\u011filimleri ve art\u0131k k\u00f6kle\u015fmi\u015f siyaset yapma bi\u00e7imleri her \u201cYenilenme<\/strong>\u201d giri\u015fimini trajik bir \u201cYinelenme<\/strong>\u201dye mahkum etme riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

PRK\/Rizgar\u00ee bug\u00fcn az say\u0131daki kadrolar \u00fczerinde de olsa var olma iddias\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. \u00c7ok daha b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ise 70\u2019li y\u0131llardan bu yana \u201cRizgar\u00ee gelene\u011fi diyebilece\u011fimiz ele\u015ftirici, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u00e7\u0131 ve sosyalist \u00f6zelliklerini ve \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerini ba\u011f\u0131ms\u0131z politik \u015fahsiyetler olarak ya da farkl\u0131 \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131larda s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. <\/p>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019nin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bu daralma ve eliminasyon, asl\u0131nda genel olarak 70\u2019li y\u0131llardan gelen pek \u00e7ok yap\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 benzer bi\u00e7imlerde ilerlemi\u015ftir. Ki\u015fisel tutumlar\u0131n ya da zaaflar\u0131n olumlu olumsuz etkileri oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur. Buna kar\u015f\u0131n her \u00f6zg\u00fcn durumun bunlar\u0131n bile ortak bir yanlar\u0131 ve temellendirebilece\u011fimiz toplumsal arka planlar\u0131 olaca\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Ku\u015fkusuz yaz\u0131l\u0131p tart\u0131\u015f\u0131labilecek, ayr\u0131nt\u0131land\u0131ralabilecek pek \u00e7ok konu ver.<\/p>\n\n\n\n

Ben bu deneme \u00e7er\u00e7evesinde ki\u015fisel bir tart\u0131\u015fmaya girmekten \u00e7ok hepimizin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 o b\u00fcy\u00fck resmin i\u00e7erisinde, Rizgar\u00ee hareketinin izledi\u011fi yol ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 genel olarak i\u015faret edip anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. <\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Rizgar\u00ee\u2019nin \u00f6rg\u00fctsel olarak bir kimlik bunal\u0131m\u0131, bir karars\u0131zl\u0131k i\u00e7inde kalarak zemin kaybetti\u011fi s\u00f6ylenebilir. <\/p>\n\n\n\n

\u0130deoloji, kendini besleyecek bir pratikle birlikte geli\u015ftirilemedi\u011fi i\u00e7in, ideolojik in\u015fa denilen s\u00fcre\u00e7 konformist tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten, g\u00f6rece se\u00e7kinci bir kadro tipi yaratt\u0131. Teorik ve ideolojik olarak olduk\u00e7a yetkin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen bu kadrolar, di\u011fer K\u00fcrdistanl\u0131 gruplar\u0131n prati\u011fini \u201cK\u00f6t\u00fc bir senaryodan iyi film \u00e7\u0131kmaz\u201d diyerek k\u00fc\u00e7\u00fcmseme e\u011filimindeydi. \u201cSenaryo iyiyse film de mutlaka iyi olacakt\u0131r\u201d yarg\u0131s\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 bir yana, onu bir t\u00fcrl\u00fc filme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremeyen hareket; elinde gayet iyi oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 kendi senaryosu (ideoloji ve program) ile kala kalm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasetin akt\u00f6rleri de rolleri de s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde iyi ya da k\u00f6t\u00fc kendi yollar\u0131n\u0131 bulmu\u015ftu. K\u00f6t\u00fc y\u00f6netmenlerin iyi ele\u015ftirmenler olarak ciddiye al\u0131nmas\u0131 ise olduk\u00e7a zor olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Siyasal hedeflere ve toplumsal ihtiya\u00e7lara uygun bir \u00f6rg\u00fctlenme yarat\u0131lamay\u0131\u015f\u0131 ve bu alanda g\u00f6sterilen \u00e7e\u015fitli karars\u0131zl\u0131klar; se\u00e7kinci siyaset tarz\u0131n\u0131n kendine uygun lider eksenli b\u00fcrokratik \u00f6rg\u00fctlenme tarz\u0131n\u0131n yerle\u015fip kurumla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ster ulusal, ister s\u0131n\u0131fsal, isterse dini, hangi ideolojik k\u0131l\u0131f\u0131 ku\u015fan\u0131rsa ku\u015fans\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00fcrokratik mekanizmalar sonu\u00e7ta sadece kendileri i\u00e7in vard\u0131r. Kendilerini do\u011furan ama\u00e7lar, paradigmalar de\u011fi\u015fti\u011fi halde bile kendilerine yeni paradigmalar ihdas ederek var olmaya devam ederler. Ve yine bilinen bir \u015fey, bir yerde bir ilke, bir ideoloji veya bir adam tart\u0131\u015f\u0131lmaz, dokunulamaz, bir tabu haline getiriliyorsa, burada esas olarak bundan \u00e7\u0131kar uman bir kast\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7 dinamikleri par\u00e7alanm\u0131\u015f bir ulusun, kurtulu\u015f m\u00fccadelesi i\u00e7in tercih edebilece\u011fi \u00e7ok de\u011fi\u015fik \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri yoktur. Daha do\u011far do\u011fmaz illegal olmak zorunda kal\u0131r: yasa d\u0131\u015f\u0131d\u0131r ve kat\u0131 gizlilik kurallar\u0131, \u201ciyi niyetli\u201d t\u00fcm s\u00f6ylemlere ra\u011fmen a\u00e7\u0131kl\u0131k, demokrasi ve dolay\u0131s\u0131yla denetlenebilir olma imkanlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r\u2026 D\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc darbelerine kar\u015f\u0131 \u00f6r\u00fclmek zorunda olunan bu z\u0131rh, bir s\u00fcre sonra i\u00e7indekilerin de \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7ar!! D\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 me\u015frula\u015fan b\u00fct\u00fcn gizlilik \u00f6nlemleri, ayn\u0131 zamanda yapt\u0131klar\u0131ndan sorumsuz ve denetlenemez bir b\u00fcrokratik kast\u0131n kendisini korumas\u0131na, gizlemesine de yarar.<\/p>\n\n\n\n

\u015eiddetle belirlenen bir m\u00fccadele ortam\u0131 en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u00f6rg\u00fctlerde bile \u015fiddetin me\u015frula\u015fmas\u0131na, kan\u0131ksanmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Silahl\u0131 m\u00fccadeleye karar veren \u00f6rg\u00fctlerde ise bir s\u00fcre sonra silah\u0131n dilinin siyasete, \u00f6rg\u00fcte egemen olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Gerilla m\u00fccadelesi s\u00f6m\u00fcrgecilerin zorbal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 toplumun \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesinin kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7ar; \u00f6zg\u00fcrl\u00fck mevzileri olu\u015fturur. Ne var ki bir yandan da silah\u0131n yaln\u0131z d\u00fc\u015fman\u0131 cayd\u0131rmakla kalmay\u0131p, siyasal rakipleri ve i\u00e7 itirazlar\u0131 da cayd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131nca i\u00e7 d\u00fc\u015fmanlar \u00e7o\u011falmaya ba\u015flar, hamaset artar. B\u00fct\u00fcn i\u00e7 isyanlar, itirazlar en kolay yoldan bast\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ak\u0131ldan \u00e7ok duyguyu \u00f6rg\u00fctleyen bir tarikat anlay\u0131\u015f\u0131 esas olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda \u0130deolojilerin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, ac\u0131y\u0131 hafifletici ve katlanabilir hale getiren s\u00f6ylemleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Sloganlar, analitik d\u00fc\u015f\u00fcncenin yerini ald\u0131\u011f\u0131nda tart\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rma de\u011fil, ezbere \u00f6\u011frenilmi\u015f form\u00fcllerin tekrarlanmas\u0131 s\u00f6z konusudur art\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokratik \u00f6rg\u00fctlenmeler i\u00e7in \u201cmerkez\u201d ve \u201cotorite\u201d kavramlar\u0131 kutsald\u0131r. Geni\u015f taban piramidin tepesini ta\u015f\u0131mak i\u00e7in vard\u0131r. Ulus veya s\u0131n\u0131f iradesini \u201cParti\u201dye, parti kadrolara, kadrolar \u201c\u00f6nderli\u011fe\u201d devreder. Hepsi birbirinin yerine ikame olur. \u201cYolda\u015f \u00d6calan\u201d\u0131n \u201cBa\u015fkan Apo\u201d haline gelmesi, \u201cg\u00fcne\u015fimiz\u201d denmesi, modern zamanlar\u0131n peygamberi gibi nitelenmesi b\u00f6yle bir s\u00fcrecin sonucudur.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi yap\u0131lar ve lider eksenli \u00f6rg\u00fctlenmeler zay\u0131f insanlara ihtiya\u00e7 duymu\u015ftur. Bireysel zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak geli\u015fen \u201cTek Adam\u201d \u00f6rg\u00fctleri, bu kez de g\u00fc\u00e7lenen bireyleri zay\u0131flatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Otoriter \u00f6rg\u00fctlenmelerin zay\u0131f ki\u015filere ihtiyac\u0131 oldu\u011fu gibi tersi de do\u011frudur: toplumlar zay\u0131flay\u0131p g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftik\u00e7e, g\u00fc\u00e7l\u00fc lider ve otorite iste\u011fi de artar. S\u00f6m\u00fcrge insan\u0131 zay\u0131ft\u0131r, donan\u0131ms\u0131zd\u0131r. Kaba bir g\u00fc\u00e7le ezildi\u011fi i\u00e7in ya o g\u00fcce istemeden boyun e\u011fmek ya da ba\u015fka bir kar\u015f\u0131-g\u00fcce s\u0131\u011f\u0131nmak durumundad\u0131r. B\u00fcy\u00fck toplumsal sars\u0131nt\u0131lardan ge\u00e7en toplumlarda da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir otorite iste\u011fi do\u011fmas\u0131 nedensiz de\u011fildir: \u00c7\u00f6k\u00fcnt\u00fc alt\u0131nda kalan toplumlar\u0131n can havliyle ayetlere, sloganlara, \u015feflere sar\u0131lmas\u0131n\u0131n sosyal psikolojik temelleri vard\u0131r. D\u00fcnyada ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck k\u00fcresel krizler hemen her toplumda diktat\u00f6rler, totaliter ideolojiler, bask\u0131c\u0131 rejimler do\u011furmu\u015ftur. Bunun geri ya da ileri, feodal ya da kapitalist toplum ve k\u00fclt\u00fcr yap\u0131s\u0131yla da ilgisi yoktur.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrdistan\u2019daki siyasal \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerinin karizmatik liderlere dayanan, monolitik bir bi\u00e7imde geli\u015fmesini de b\u00f6yle tan\u0131mlayabiliriz. Geleneksel a\u015firet\u00e7i ili\u015fkiler oldu\u011fu gibi, uluslararas\u0131 sosyalist hareketten ithal edilen \u00f6rg\u00fctlenme modelleri de lider eksenli ve merkeziyet\u00e7idir. K\u00fcrdistan\u2019da sadece a\u015firet ve \u015feyh-m\u00fcrit ili\u015fkilerini ya\u015fam\u0131\u015f olan k\u0131r yoksulu bir taban \u00fczerine, ayd\u0131n politik kadrolar\u0131n Stalinist yorumuyla Bol\u015fevik \u00f6rg\u00fctlenmenin oturtuldu\u011funu ve ayn\u0131 zamanda da s\u00f6m\u00fcrgecilerin Kemalist ve Baas\u00e7\u0131 Jakobenizme de \u00f6zendiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, \u00f6rg\u00fctlenmelerin bir noktadan sonra toplumsal enerji kar\u015f\u0131s\u0131nda neden \u00f6n a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil t\u0131kay\u0131c\u0131 bir baraj haline geldiklerini anlamak da kolayla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrdistan\u2019da elan mevcut olan siyasi \u00f6rg\u00fct ve liderlerin \u00e7izgilerinde \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar olmas\u0131na ra\u011fmen gerek beslendikleri ideolojik kaynaklar ve referanslar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, gerekse siyaset ve \u00f6rg\u00fct k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirlerine a\u015f\u0131r\u0131 derecede benziyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Eylemin gereklili\u011fi ile olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fan kadrolar, her halde var olan durumu rasyonelle\u015ftirmek yerine \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 aramaya, denemeye devam etmek zorundalar.<\/p>\n\n\n\n

Haziran 2010<\/strong><\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Dipnotlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1.)<\/strong> K\u00fcrt\u00e7e, [Kurmanci] \u201cKurtulu\u015f\u201d anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

2.)<\/strong> PRK – rizgar\u00ee<\/strong>; \u201cPartiya Rizgar\u00eeya Kurdistan = K\u00fcrdistan Kurtulu\u015f Partisi\u201d, k\u0131saca \u201cRizgar\u00ee\u201d olarak an\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

3.)<\/strong> \u201cBav\u00ea Kurdan = K\u00fcrtlerin babas\u0131<\/p>\n\n\n\n

4.)<\/strong> Bilenen ilk K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctlenmesi Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda,  1908 y\u0131l\u0131nda \u015eeyh Abd\u00fclkadir ve Emin Bedirhan Beyler taraf\u0131ndan kurulan \u201cK\u00fcrd Teav\u00fcn ve Terakki Cemiyeti\u201ddir. Cemiyet K\u00fcrt toplumunun e\u011fitim, \u00f6\u011frenim ve toplumsal geli\u015fmesi i\u00e7in \u00e7abay\u0131 esas almaktayd\u0131. 1918 y\u0131l\u0131nda ba\u015fkent \u0130stanbul\u2019da K\u00fcrt ayd\u0131n ve \u00f6nde gelen \u015fahsiyetleri taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olan \u201cK\u00fcrdistan Teali Cemiyeti\u201d ise politik ama\u00e7lar\u0131 olan bir cemiyettir. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu b\u00fcnyesinde K\u00fcrtler i\u00e7in \u00f6zy\u00f6netim haklar\u0131n\u0131 savunmaktayd\u0131. Cemiyetin ba\u015fkan\u0131 ayn\u0131 zamanda Osmanl\u0131 Ayan \u00fcyesi olan Seyit Abd\u00fclkadir\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n

5.)<\/strong> Ko\u00e7giri Halk Hareketi, Komal Yay\u0131nlar\u0131, 1976, Ankara.<\/p>\n\n\n\n

6.)<\/strong> Hasretyan, M. A.- Ahmad, K. M.- C\u0131wan, M.; 1925 K\u00fcrt Ayaklanmas\u0131 (\u015eeyh Sait Hareketi)<\/em>; J\u00eena N\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, Uppsala, Sweden 1985. <\/p>\n\n\n\n

7.)<\/strong> G\u00fcndo\u011fan, Cemil; 1924 Beyt\u00fc\u015fsebap \u0130syan\u0131 ve \u015eeyh Sait Ayaklanmas\u0131na Etkileri\u201d, Komal Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1994.<\/p>\n\n\n\n

8.)<\/strong> Bruinessen, Martin Van, \u015eeyh Sait Ayaklanmas\u0131\u2019n\u0131n Dinsel ve Etnik Nedenler<\/em>i, \u00e7ev. Levent Kafadar, Birikim, 32, Aral\u0131k 1991. <\/p>\n\n\n\n

9.)<\/strong> Kahraman, Ahmet; K\u00fcrt \u0130syanlar\u0131, (Tedip ve Tenkil)<\/em>, Mezopotamya Yay\u0131nlar\u0131, 2001, K\u00f6ln.<\/p>\n\n\n\n

10.)<\/strong> Xoyb\u00fbn – (Ciwata Serxwebuna Kurd), 1927 y\u0131l\u0131nda L\u00fcbnan\u2019da S\u0131n\u0131r \u00f6tesine \u00e7ekilmi\u015f olan Azadi Cemiyeti \u00fcyeleri ve di\u011fer par\u00e7alardaki \u00f6nde gelen \u015fahsiyetlerle birlikte kuruldu. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, par\u00e7alarda ortak m\u00fccadeleyi ve Ermeni hareketiyle dayan\u0131\u015fmay\u0131 esas alan \u00f6rg\u00fct, A\u011fr\u0131 b\u00f6lgesinde geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir ulusal hareket \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

11.)<\/strong>  Nuri, \u0130hsan; A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 \u0130syan\u0131<\/em>; Med Yay., \u0130stanbul, 1992.<\/p>\n\n\n\n

12.)<\/strong> Kahraman, Ahmet; 2001.<\/p>\n\n\n\n

13.)<\/strong> Be\u015fik\u00e7i, \u0130smail; Tunceli Kanunu (1935) ve Dersim Jenosidi, Belge, \u0130stanbul, 1990.<\/p>\n\n\n\n

14.)<\/strong> KOMELA (Komeley\u00ea Jiyan\u00eaw\u00ea Kurdistan \/ K\u00fcrdistan Dirili\u015f Toplulu\u011fu), 16 A\u011fustos 1943\u2019te \u0130ran y\u00f6netimi alt\u0131nda bulunan Mahabad\u2019da kuruldu.<\/p>\n\n\n\n

15.)<\/strong> Kadri Cemil Pa\u015fa (Zinar Silopi); Doza Kurd\u0131stan<\/em> (K\u00fcrdistan Davas\u0131), Beyrut,1969,-1989, K\u00fcrdistan Press, Stockholm.<\/p>\n\n\n\n

16.)<\/strong> PDK \/ Part\u00eeya Demokrata Kurdistan a Irak – PDK-I (K\u00fcrdistan Demokrat Partisi – Irak)<\/em> 1946 y\u0131l\u0131nda kurulan PDK, a\u015firet milislerine dayal\u0131 bir silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesi de [Pe\u015fmerge birlikleri<\/em>]  bulunan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasi partidir. \u201cIrak\u2019a demokrasi, K\u00fcrdistan\u2019a otonomi\u201d \u015fiar\u0131yla m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. 22 Ocak 1946\u2019da Mahabad Cumhuriyeti kurulunca Irak-\u0130ran K\u00fcrtlerinin birlik d\u00fc\u015f\u00fcncesi g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f ve Rizgar\u00ee ve di\u011fer milliyet\u00e7i gruplar\u0131n\u0131n da kat\u0131lmas\u0131yla 16 A\u011fustos 1946\u2019da K\u00fcrdistan Demokrat Partisi-Irak kurulmu\u015f ve genel sekreterli\u011fine Mahabad K\u00fcrt Cumhuriyeti\u2019nde ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revi yapan Mela Mustafa Barzani se\u00e7ildi.PDK\u2019de \u00f6nemli da\u011f\u0131lma ve i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde Talabani \u00f6nderli\u011findeki grup ayr\u0131 bir parti kurdu. Mustafa Barzani\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Partinin y\u00f6netimini o\u011fullar\u0131 Mesud ve \u0130dris Barzani birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fcler. Mesud Barzani halen hem PDK\u2019nin hem de Irak K\u00fcrdistan\u0131 B\u00f6lgesel Y\u00f6netiminin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmektedir.<\/p>\n\n\n\n

17.)<\/strong> David McDowall: A Modern History of the Kurds, London 1996.<\/p>\n\n\n\n

18.)<\/strong> YNK \/ Yek\u00eet\u00eeya Ni\u015ftiman\u00eeya Kurdistan – YNK [K\u00fcrdistan Yurtseverler Birli\u011fi – KYB) 1975 y\u0131l\u0131nda Barzani \u00f6nderli\u011findeki K\u00fcrdistan Demokrat Partisi\u2019nden kopan ve daha sosyalist bir \u00e7izgi izleme e\u011filimindeki kadrolar taraf\u0131ndan kurulan bir K\u00fcrt partisidir. YNK\u2019nin liderli\u011fini, \u015fu anda Irak Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten Celal Talabani yapmaktad\u0131r. PDK ve YNK, Pe\u015fmerge<\/em> ad\u0131 verilen silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeleri bulunan iki rakip K\u00fcrt \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak uzun y\u0131llar Irak Merkezi y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 gerilla sava\u015f\u0131 verdikleri gibi kendi aralar\u0131nda da sava\u015ft\u0131lar. K\u00fcrt siyasi literat\u00fcr\u00fcnde \u201cBrak\u00fbj\u00ee<\/em>\u201d ad\u0131 verilen bu m\u00fccadele, 1998 y\u0131l\u0131nda Washington\u2019da ABD\u2019nin arabuluculu\u011fuyla Barzani ve Talabani aras\u0131nda yap\u0131lan bir anla\u015fma ile son bulmu\u015ftur. 2003 y\u0131l\u0131nda Irak\u2019taki BAAS diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn devrilmesinden sonra her iki parti aralar\u0131ndaki siyasi anla\u015fmazl\u0131klara son vererek ortak bir K\u00fcrt y\u00f6netimi olu\u015fturulmas\u0131 konusunda anla\u015ft\u0131lar. Her iki parti Irak K\u00fcrdistan B\u00f6lgesel Y\u00f6netimi<\/em> Parlamentosunda \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturuyor ve h\u00fck\u00fcmeti payla\u015f\u0131yorlar. 2009 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Irak meclis se\u00e7imlerine PDK ve YNK \u00f6rg\u00fctleri ortak liste ile kat\u0131larak 53 milletvekili \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

19.)<\/strong> \u201cKarde\u015f kavgas\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n

20.) <\/strong>70\u2019li y\u0131llarda Dr. <\/strong>Abdurrahman Qasumlu \u00f6nderli\u011finde sosyalist-demokrat bir \u00e7izgi izleyen KDP-\u0130,\u201d\u0130ran\u2019a Demokrasi, K\u00fcrdistan\u2019a otonomi\u201d<\/em> ilkesiyle \u0130ran monar\u015fisine kar\u015f\u0131 etkili bir silahl\u0131 muhalefet y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 1979 y\u0131l\u0131nda \u0130ran\u2019daki \u015eahl\u0131k rejiminin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra k\u0131sa bir d\u00f6nem Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019da \u00f6zerk bir y\u00f6netim kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131 ise da Humeyni \u00f6nderli\u011findeki \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti b\u00f6lgeyi yeniden ele ge\u00e7irdi.  Abdurrahman Qasumlu ve iki arkada\u015f\u0131 1989 y\u0131l\u0131nda Viyana\u2019da \u0130ran rejiminin ajanlar\u0131nca d\u00fczenlenen suikast sonucu \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ard\u0131ndan \u0130KDP Genel Sekreterli\u011fine se\u00e7ilen Dr.Sad\u0131k \u015eerefkendi ve 4 arkada\u015f\u0131 1992 y\u0131l\u0131nda Berlin\u2019de yine \u0130ran ajanlar\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen suikast sonucu hayatlar\u0131n\u0131 kaybettiler.<\/p>\n\n\n\n

21.)<\/strong> KOMALA – (K\u00fcrt \u0130\u015f\u00e7ileri Devrimci \u00d6rg\u00fct\u00fc)-  IKDP kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmayan Marksist e\u011filimli bu \u00f6rg\u00fct sosyalist bir \u0130ran devleti i\u00e7inde K\u00fcrt \u00f6zerkli\u011fini savunur ve rejim muhalifidir.<\/p>\n\n\n\n

22.)<\/strong> Naci Kutlay, 49\u2019lar Dosyas\u0131<\/em>, F\u0131rat Yay\u0131nlar\u0131, 1994. 49 ki\u015filik listede yak\u0131n d\u00f6nemde K\u00fcrt siyasal hareketinde aktif roller alm\u0131\u015f pek \u00e7ok isim yer almaktayd\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze ili\u015fkin bir \u00e7\u0131karsama yapmak i\u00e7in bu listeye bir g\u00f6z atmakta fayda vard\u0131r: Sait El\u00e7i, Sait K\u0131rm\u0131z\u0131toprak, Musa Anter, Naci Kutlay, Ali Karahan, \u015eevket Turan, Ya\u015far Kaya, Ziya \u015eerefhano\u011flu, Medet Serhat, \u00d6rfi Akkoyunlu, Ziya Acar, Canip Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Nurettin Y\u0131lmaz, Esat Cemilo\u011flu, Nazmi Balka\u015f, \u015eerafettin El\u00e7i, Necati Siyahkan …. <\/p>\n\n\n\n

23.)<\/strong> Be\u015fik\u00e7i, \u0130smail; Do\u011fu Mitingleri\u2019nin Analizi<\/em> (1967), Yurt Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1992.<\/p>\n\n\n\n

24.)<\/strong> FKF (Fikir Kul\u00fcpleri Federasyonu); \u00e7e\u015fitli \u00fcniversitelerde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olan sosyalist \u00f6\u011frenci gen\u00e7lik kul\u00fcpleriydi.<\/p>\n\n\n\n

25.)<\/strong> DDKO savunmalar\u0131 i\u00e7in bkz.: Devrimci Do\u011fu K\u00fclt\u00fcr Ocaklar\u0131 Dava Dosyas\u0131 1, Komal Yay\u0131nlar\u0131, 1975, Ankara.<\/p>\n\n\n\n

26.)<\/strong> DDKO savunmas\u0131 ve iddianameye cevap metinlerinde imzas\u0131 bulunan ki\u015filer: M\u00fcmtaz Kotan, Fikret \u015eahin, \u0130brahim G\u00fc\u00e7l\u00fc, Y\u00fcmn\u00fc Budak, Nezir \u015eemmikanl\u0131, Ali Beyk\u00f6yl\u00fc, Mahmut K\u0131l\u0131n\u00e7, Ali Y\u0131lmaz Balka\u015f ve Battal Bate\u2019ydi.  <\/p>\n\n\n\n

27.)<\/strong> Bu grupta da \u0130hsan Aksoy, Faruk Aras, Ferid Uzun, Nusret K\u0131l\u0131\u00e7aslan, Sabri \u00c7epik, Zeki Kaya, Hasan Acar, \u0130hsan Yavuzt\u00fcrk, Niyazi D\u00f6nmez gibi isimler yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

28.)<\/strong>\u201cT\u00fcrkiye \u0130htilalci \u0130\u015f\u00e7i-K\u00f6yl\u00fc Partisi\u201d davas\u0131nda, Do\u011fu Perin\u00e7ek, G\u00fcn Zileli, At\u0131l Ant ve Halil Berktay\u2019\u0131n imzalar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ve Ankara S\u0131k\u0131y\u00f6netim As.Mahkemesine verilen savunma.<\/p>\n\n\n\n

29.)<\/strong> G\u00fcndo\u011fan, Cemil; Kawa Davas\u0131 Savunmas\u0131 ve K\u00fcrtlerde Siyasi Savunma Gelene\u011fi, Vate Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2007.<\/p>\n\n\n\n

30.)<\/strong> \u201cOcak Kom\u00fcn\u00fc\u201dnde M\u00fcmtaz Kotan, \u0130brahim G\u00fc\u00e7l\u00fc, Y\u00fcmn\u00fc Budak, Y\u0131lmaz Balka\u015f, Mahmut K\u0131l\u0131n\u00e7, Ali Beyk\u00f6yl\u00fc ve Battal Bate gibi DDKO kadrolar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Dr.\u0130smail Be\u015fik\u00e7i, Kaz\u0131m Baba, Erdal \u015eenel, H\u00fcseyin Topta\u015f, Ali Yal\u00e7\u0131n, \u00c7etin Day\u0131, Mehmet Uzun ve Recep Mara\u015fl\u0131 gibi ba\u015fka davalardan yarg\u0131lanan \u00f6\u011fretmen ve \u00f6\u011frenciler de yer almaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

31.)<\/strong> Dr. Sait K\u0131rm\u0131z\u0131toprak\u2019\u0131n bu eserinin Irak K\u00fcrt Halk Hareketi ve Baas Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/em> (Komal, 1975) ad\u0131yla sadece G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019a ili\u015fkin b\u00f6l\u00fcmleri yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

32.)<\/strong> Ko\u00e7giri Halk Hareketi (Komal 1976).<\/em> \u201cKo\u00e7giri \u00dczerine Birka\u00e7 S\u00f6z \u2013 O g\u00fcnlerden bu yana…\u201d s.14 -15.<\/p>\n\n\n\n

33.)<\/strong> Hedef \u2013 Engel \u00dczerine \u2013\u00d6zele\u015ftiri-<\/em>, Komal Yay\u0131nlar\u0131 18, \u00d6zel Dizi, 1977 Ankara. 1976 y\u0131l\u0131nda Rizgari yay\u0131n kurulu olu\u015funcaya kadar Komal Yay\u0131nevinin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131n \u00f6ns\u00f6zleri birer siyasal bildirge niteli\u011findeydi. \u00d6rne\u011fin Irak K\u00fcrt Halk Hareketi ve Baas Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/em> ile Ko\u00e7giri Halk Hareketi<\/em>\u2019nin \u00f6ns\u00f6zleri ba\u015fl\u0131ca siyasal tezlerin ortaya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 metinlerdi. Bu metinlerin olu\u015fmas\u0131nda daha sonra Rizgar\u00ee Yaz\u0131 Kurulu\u2019nda yer alan ve almayan bir\u00e7ok ki\u015finin bir bi\u00e7imde katk\u0131lar\u0131 bulunsa da Orhan Kotan taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015flard\u0131, onun \u00fcslubunu, d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011fini ta\u015f\u0131rlar. \u201cHedef-Engel\u201d meselesi \u00fczerine verilen \u00f6zele\u015fti karar\u0131, Rizgar\u00ee Yaz\u0131 Kurulunun bir \u201cideolojik \u00fcretim merkezi\u201d haline gelmesiyle birlikte, siyasi hareket a\u00e7\u0131s\u0131ndan adeta \u201cresmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u201d haline gelen bu tip belirlemelere m\u00fcdahale edilmesinin bir \u00f6rne\u011fi olu\u015fturur. Bir bak\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00fcretim s\u00fcreci b\u00f6ylelikle kolektifle\u015ftirilmi\u015f olmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

34.)<\/strong> Agy<\/em>, s.14-15.<\/p>\n\n\n\n

35.)<\/strong> Do\u011fu Anadolu\u2019nun D\u00fczeni, Sosyo-ekonomik ve Etnik Temeller<\/em> kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 olarak Be\u015fik\u00e7i, ilk \u00f6nceleri Rizgar\u00ee yaz\u0131 kolektifinde yer almas\u0131na ra\u011fmen, daha sonra d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00fcretimini bu \u00e7evrede ama ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Komal Yay\u0131nevi\u2019nin kurulu\u015funa da aktif olarak kat\u0131lan Be\u015fik\u00e7i, K\u00fcrt sorununa ili\u015fkin tezlerini Bilim Y\u00f6ntemi, \u00dcniversite \u00d6zerkli\u011fi ve Demokratik Toplum<\/em> ilkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir dizi \u00f6rnek [T\u00fcrk Tarih Tezi, Mecburi \u0130sk\u00e2n, Cumhuriyet Halk F\u0131rkas\u0131, Tunceli Kanunu ve Dersim Jenosidi gibi] olgular \u00fczerinden incelemekteydi. Bu tezlerinin genel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ise bitmek bilmeyen yarg\u0131lamalar\u0131ndaki savunmalar\u0131nda ve Devletleraras\u0131 S\u00f6m\u00fcrge K\u00fcrdistan<\/em> kitab\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131. Be\u015fik\u00e7i\u2019nin Bilim Y\u00f6ntemi, T\u00fcrkiye\u2019deki Uygulama<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00f6rt kitab\u0131 Komal\u2019da yay\u0131nland\u0131. Serinin 5. kitab\u0131 ve Devletleraras\u0131 S\u00f6m\u00fcrge K\u00fcrdistan<\/em> kitab\u0131 ise Belge yay\u0131nlar\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

36.)<\/strong> \u0130\u015f\u00e7i Cephesi<\/em>, say\u0131 1 (1980).<\/p>\n\n\n\n

37.)<\/strong> Rizgar\u00ee Yaz\u0131 Kurulu\u2019nda M\u00fcmtaz Kotan, Orhan Kotan, \u0130brahim G\u00fc\u00e7l\u00fc, Ru\u015fen Arslan, Hatice Ya\u015far, \u0130kram Delen ve Ali Y\u0131lmaz Balka\u015f gibi isimler yer ald\u0131. \u0130smail Be\u015fik\u00e7i, Fikret \u015eahin ve Mehmet Uzun ise k\u0131sa s\u00fcrelerle de olsa yaz\u0131 kurulunda bulunan isimlerdi.<\/p>\n\n\n\n

38.)<\/strong> Sait Aydo\u011fmu\u015f, \u2018Sol\u2019, K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan Sorununu Sollad\u0131 m\u0131? Serisini \u0130lgilendiren \u00d6nemli Bir Belge<\/em>, \u201cT\u00fcrk Solu ve Baz\u0131 Yanl\u0131\u015flar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, (1974-75), bak.: http:\/\/www.kurdinfo.com\/nivis\/sait64.htm.<\/p>\n\n\n\n

39.)<\/strong> Filistin Facias\u0131!,<\/em> Deng\u00ea Komal, \u00d6zel Bro\u015f\u00fcr No:1, Duisburg 1982.<\/p>\n\n\n\n

40.)<\/strong>  Siyasi Program<\/em>\u201d, PRK (Rizgar\u00ee), 1988, s.51; 2. bask\u0131 PRK (Rizgar\u00ee Yay\u0131nlar\u0131) No 19, 1991.<\/p>\n\n\n\n

41.)<\/strong> \u201cB\u00fcy\u00fck Kararlar \u0130\u00e7in K\u00fc\u00e7\u00fck D\u00fc\u015f\u00fcnceler\u201d, PRK\/Rizgar\u00ee 1. Konferans\u0131, Tutanak ve Belgeler No 2<\/em>, Rizgari Bas\u0131m Yay\u0131m Merkezi Yay\u0131nlar\u0131, s.32, Ekim 1991, s.10-50. <\/p>\n\n\n\n

42.)<\/strong> Rizgar\u00ee, S.9,<\/em> \u201cFa\u015fizm\u201d, s.79.<\/p>\n\n\n\n

43.)<\/strong> Rizgar\u00ee<\/em>, \u201c12 Eyl\u00fcl Darbesinin Anatomisi\u201d, Deng\u00ea Komal, Nr.2, 30 Kas\u0131m 1980, Duisburg.<\/p>\n\n\n\n

44.)<\/strong> Agy<\/em>., \u201c12 Eyl\u00fcl darbesinin Anatomisi\u201d, s.,72.<\/p>\n\n\n\n

45.)<\/strong> 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn 2. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc i\u00e7in ortak platformdan ni\u00e7in \u00e7ekildik? Ayr\u0131 Dur, Ortak Vur!.. (Deng\u00ea Komal, \u00d6zel Bro\u015f\u00fcr, s.12, A\u011fustos 1982, Duisburg.<\/p>\n\n\n\n

46.)<\/strong> Rizgar\u00ee s\u00fcrecini de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu yaz\u0131 vesilesiyle, cezaevlerinde, s\u00fcrg\u00fcnlerde, m\u00fccadelenin her alan\u0131nda \u00f6zveriyle \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bedeller \u00f6demi\u015f ve \u00f6demekte olan b\u00fct\u00fcn yolda\u015flar\u0131m\u0131 sayg\u0131 ve minnetle anmak istiyorum. Benzerlerinden ne duygu olarak, ne de nitelik olarak kesinlikle ayr\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmemekle beraber Rizgar\u00ee\u2019nin durumuna \u00f6zel olarak e\u011filen bu yaz\u0131 vesilesiyle ; 1978\u2019de ayr\u0131l\u0131k g\u00fcnlerindeki gerilimin tek talihsiz kurban\u0131 olan M\u00fcrsel Delen<\/em><\/strong>\u2019in; 1979\u2019de Ankara Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde i\u015fkence ile katledilen Ya\u015far G\u00fcndo\u011fdu<\/em><\/strong>\u2019nun; 1984 Diyarbakir zindan\u0131ndaki Ocak direni\u015finde ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiren Remzi Ayt\u00fcrk<\/em><\/strong>\u2019\u00fcn hat\u0131ralar\u0131 \u00f6n\u00fcnde sayg\u0131yla e\u011filiyorum. <\/p>\n\n\n\n

47.)<\/strong> Bkz: Diyarbekir Cezaevi Raporu, 1 -2 Rizgar\u00ee<\/em>, 1988 -1989, Rizgar\u00ee Bas\u0131m Yay\u0131n Merkezi. PRK\/Rizgar\u00ee, 1999 y\u0131l\u0131ndaki Kongresinde Cezaevi Raporu \u201czindanlarda militanca direni\u015fin mahkum edilmeye, teslimiyet\u00e7ili\u011fin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir belge\u201d olarak kabul edilip \u00f6zele\u015ftiri yapma karar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

48.)<\/strong> Ferhat Kurtay, E\u015fref Any\u0131k, Mahmut Zengin ve Necmi \u00d6ner.<\/p>\n\n\n\n

49.)<\/strong> Diyarbekir Cezaevindeki 1984 Ocak direni\u015finde Necmettin B\u00fcy\u00fckkaya i\u015fkence sonucu, Remzi Ayt\u00fcrk ve Y\u0131lmaz Demir intihar eylemleri ile; Orhan Keskin ve Cemal Arat ise \u00f6l\u00fcm orucunda hayatlar\u0131n\u0131 kaybettiler.<\/p>\n\n\n\n

50.)<\/strong> 1980 Diyarbekir S\u0131k\u0131y\u00f6netim Komutanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Mahkemesinde g\u00f6r\u00fclen Rizgar\u00ee-Ala Rizgar\u00ee Ana davas\u0131nda san\u0131k olan Derginin sahipli\u011fini de yapan Ru\u015fen Arslan sorgu a\u015famas\u0131nda Derginin amac\u0131na ve yay\u0131n \u00e7izgisine sahip \u00e7\u0131kan s\u00f6zl\u00fc bir savunma yapm\u0131\u015f; keza Ala Rizgar\u00ee davas\u0131ndan Muhlis Erdem, M. \u015eah \u00d6zg\u00fcl, M.Nuri Aslan ve S\u00fcleyman G\u00fcney toplu savunma yaparken; Kamil S\u00fcmb\u00fcl yaz\u0131l\u0131 savunmas\u0131n\u0131 mahkemeye sunmu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n

51.)<\/strong> Kawa Davas\u0131 Savunmas\u0131 ve K\u00fcrtlerde Siyasi Savunma Gelene\u011fi <\/em>isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Cemil G\u00fcndo\u011fan<\/strong> (Vate, \u0130stanbul, 2007) o s\u00fcre\u00e7te, M\u00fcmtaz Kotan ve Ru\u015fen Arslan gibi savunma yapmas\u0131 beklenen \u00f6nder kadrolar\u0131n Rizgar\u00ee\u2019nin \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131s\u0131n\u0131 savunmaktan geri durmas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmektedir. Her siyasal duru\u015fun mutlaka bir ideolojik i\u00e7eri\u011fi olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k; buna kar\u015f\u0131n mutlaka \u00f6rg\u00fctsel bir bi\u00e7imin olmas\u0131 gerekmeyebilir. Yine de o g\u00fcnlerde parti olarak olmasa bile belli bir \u00f6rg\u00fctsel formasyonu olan Rizgar\u00ee\u2019nin bu d\u00fczeyini savunmaman\u0131n taktik mi yoksa hukuksal kayg\u0131larla m\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

52.)<\/strong> Recep Mara\u015fl\u0131<\/strong>, Diyarbekir Rizgar\u00ee Davas\u0131nda Siyasi Savunma<\/em>, Komal Yay\u0131nlar\u0131, 1989 Duisburg Almanya; 1992 \u0130stanbul. Rizgar\u00ee-Ala Rizgar\u00ee davas\u0131n\u0131n ikinci grup davas\u0131na dahil edilerek \u0130stanbul Metris cezaevinden Diyarbak\u0131r\u2019a nakledildi\u011fim 1983 A\u011fustosu\u2019nda mahkemeye hem yaz\u0131l\u0131 bir savunma verdim hem de Eyl\u00fcl duru\u015fmas\u0131nda okuma f\u0131rsat\u0131m oldu. 1984 y\u0131l\u0131nda karar duru\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00f6l\u00fcm orucu nedeniyle hastanede oldu\u011fum i\u00e7in ula\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m son savunmam\u0131 ise daha geni\u015f\u00e7e haz\u0131rlay\u0131p Askeri Yarg\u0131tay\u2019a g\u00f6nderebildim. Siyasi savunma yapmaya kendim karar vermekle beraber bunun ki\u015fisel bir duru\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtmem gerek. Birincisi, o g\u00fcnlerde siyasi yap\u0131 i\u00e7indeki konumum nedeniyle bu tavr\u0131n zaten temsili bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131. \u0130kincisi, cezaevindeki yolda\u015flarla \u00e7ok zor imkanlarla ancak aylar sonra g\u00f6r\u00fc\u015febildi\u011fimizde de bu \u00f6neriyle birlikte zaten savunma yap\u0131lmas\u0131 grubun ortak iradesi olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Haz\u0131rl\u0131k ve yaz\u0131m a\u015famas\u0131 da kolektif bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Bir\u00e7ok arkada\u015f\u0131n katk\u0131s\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n

53.)<\/strong> 1982-83 y\u0131llar\u0131nda \u0130stanbul, Ankara, Adana gibi T\u00fcrkiye metropollerinde bir dizi kamula\u015ft\u0131rma eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirerek dikkatleri \u00fczerine toplayan Rizgar\u00ee, siyasi polisin \u00f6rg\u00fct \u00fczerine yo\u011funla\u015fmas\u0131 neticesinde; eylemci birimlerle birlikte siyasi kurul \u00fcyeleri ve b\u00f6lge birimleri de operasyona u\u011frayarak yakaland\u0131lar. \u0130stanbul ve Adana S\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemeleri taraf\u0131ndan yarg\u0131lanarak m\u00fcebbet hapis cezalar\u0131 alan Nesimi Yaman, Sedat G\u00fcn\u00e7ekti, Abdurrahim G\u00fcm\u00fc\u015ftekin, Nedim Baran, Ayhan Bing\u00f6l <\/strong>ve \u0130brahim Bing\u00f6l<\/strong> uzun y\u0131llar Malatya, Antep, Bursa gibi \u00e7e\u015fitli cezaevlerinde yatarak direni\u015f\u00e7i bir \u00e7izgiyi temsil ettiler.<\/p>\n\n\n\n

54.)<\/strong> Hevg\u0131rt\u0131n<\/strong>, Konferansta ayr\u0131lan Rizgar\u00ee merkez kadrolar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Ala Rizgar\u00ee, PSK, KUK, K\u0130P gibi \u00f6rg\u00fctlerden kopan gruplar veya ba\u011f\u0131ms\u0131z politik ki\u015filer taraf\u0131ndan kuruldu. Olu\u015fum 1992 y\u0131l\u0131nda toplanan kongresiyle T\u00fcrkiye K\u00fcrdistan Demokrat Partisi ile birle\u015fme karar\u0131 alarak PDK\/Bakur<\/strong> ad\u0131yla partile\u015fti. Ne var ki PDK\/Bakur i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fik e\u011filim ve kadrolar\u0131 ortakla\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015faramad\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcrede yeni b\u00f6l\u00fcnme ve ayr\u0131l\u0131klar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Recep Mara\u015fl\u0131 \u00dclkemizin, toplumumuzun olduk\u00e7a dinamik bir siyasal ya\u015fam\u0131 var. Son otuz y\u0131l i\u00e7erisinde gerek sosyalist siyasal m\u00fccadele ve gerekse ulusal kurtulu\u015f hareketi alan\u0131nda pek \u00e7ok \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131, hareket veya ak\u0131m ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, geli\u015fti, g\u00fc\u00e7lendi veya zay\u0131flay\u0131p sahneden \u00e7ekildi. Kimi zaman oldu ki ideolojik ve siyasal b\u00f6l\u00fcnmelerin h\u0131z\u0131 i\u00e7inde, kimin, neden, nas\u0131l birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tan\u0131namaz […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":485,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[641],"tags":[79,554,550,551,117,552,549,206,116,59,47,553],"class_list":["post-484","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurt-sorunu","tag-bir","tag-deneme","tag-hareket","tag-kurdistan","tag-kurtulus","tag-mucadelesindeki","tag-rizgarinin","tag-sosyalist","tag-ulusal","tag-uzerine","tag-ve","tag-yeri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=484"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2634,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions\/2634"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}