{"id":457,"date":"2019-02-16T02:13:51","date_gmt":"2019-02-15T23:13:51","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=457"},"modified":"2019-02-16T02:13:52","modified_gmt":"2019-02-15T23:13:52","slug":"sinif-parti-ve-onderlik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/02\/16\/sinif-parti-ve-onderlik\/","title":{"rendered":"S\u0131n\u0131f, parti ve \u00f6nderlik"},"content":{"rendered":"\n

Bu yaz\u0131 Tro\u00e7ki \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn masas\u0131n\u0131n \u00fczerinde bulunan tamamlanmam\u0131\u015f iki makaleden biridir. T\u00fcrk\u00e7eye Nail Satl\u0131gan taraf\u0131ndan, Tro\u00e7ki\u2019nin \u0130spanya devrimi \u00fczerine yaz\u0131lar\u0131n\u0131n derlendi\u011fi “The Spanish Revolution” (1931-39), Pathfinder Press, NewYork, ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitaptaki metinden \u00e7evrilmi\u015ftir. <\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde geriye itilmi\u015f oldu\u011fu, yaln\u0131z kitle \u00f6rg\u00fctlerinin de\u011fil, ideolojik grupla\u015fmalar\u0131n ve bir s\u00fcr\u00fc grubun giri\u015fti\u011fi t\u00fcrden sorgulamalar\u0131n durumundan da \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Paris\u2019te yay\u0131mlanan Qu\u00e9 faire<\/em>(1)<\/strong> diye bir dergi var. Bu dergi, her nedense kendini Marksist say\u0131yor; ama ger\u00e7ekte sol burjuva ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n ve ayd\u0131nlar\u0131n b\u00fct\u00fcn kusurlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmsemi\u015f olan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f i\u015f\u00e7ilerin ampirizminin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7erisinde kal\u0131yor t\u00fcm\u00fcyle. <\/p>\n\n\n\n

Bilimsel bir temelden yoksun, program\u0131 ve herhangi bir gelene\u011fi olmayan b\u00fct\u00fcn gruplar gibi bu k\u00fc\u00e7\u00fck dergi de, POUM\u2019un(2)<\/strong> eteklerine yap\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131: kitlelere ve zafere giden en kestirme yol buradan ge\u00e7er g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Oysa \u0130spanyol devrimiyle kurdu\u011fu bu ba\u011flar, \u00f6nce hi\u00e7 umulmad\u0131k bir sonu\u00e7 do\u011furdu; dergi ilerlemedi, tersine geriye gitti. Asl\u0131nda bu, e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131na b\u00fct\u00fcn\u00fcyle uygundur. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva tutuculu\u011fu ile proletarya devriminin gerekleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler son derecede geli\u015fmi\u015f bulunuyor. POUM\u2019un politikalar\u0131n\u0131n savunucu ve yorumlay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n gerek siyasal, gerekse teorik alanlarda kendilerini iyice gerilemi\u015f bulmalar\u0131 kadar do\u011fal bir \u015fey olamaz. <\/p>\n\n\n\n

Qu\u00e9 faire <\/em>dergisinin kendi ba\u015f\u0131na hi\u00e7 mi hi\u00e7 \u00f6nemi yoktur. \u0130lgin\u00e7li\u011fi belirtisi oldu\u011fu \u00f6zellikler bak\u0131m\u0131ndand\u0131r. Bu derginin \u0130spanyol devriminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn nedenleri konusundaki de\u011ferlendirmesi \u00fczerinde durmakta yarar g\u00f6rmemiz, bu de\u011ferlendirmenin d\u00fczmece Marksizmin sol kanad\u0131nda \u015fimdilerde h\u00fck\u00fcm s\u00fcren temel \u00f6zellikleri \u00e7ok canl\u0131 bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131\u011fa vuru\u015fundan ileri geliyor. <\/p>\n\n\n\n

Quefaire <\/em>A\u00e7\u0131kl\u0131yor <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Casanova(3)<\/strong> yolda\u015f\u0131n Spain Betrayed <\/em>(\u0130hanete U\u011frayan \u0130spanya) adl\u0131 bro\u015f\u00fcr\u00fcne (Qu\u00e9 faire \u2018<\/em>de y\u00f6neltilen) ele\u015ftiriden bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kelimesi kelimesine aktararak i\u015fe ba\u015flayal\u0131m: <\/p>\n\n\n\n

Devrim neden ezildi? \u2018\u00c7\u00fcnk\u00fc\u2019, diye cevap veriyor yazar (Casanova), \u2018devrimc\u00ee kitleler, ne yaz\u0131k ki Kom\u00fcnist Parti\u2019nin g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc yanl\u0131\u015f politikan\u0131n pe\u015finden gittiler.\u2019 Peki, ama eski \u00f6nderlerini terk eden devrimci kitleler, ne diye Kom\u00fcnist Parti\u2019nin bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda topland\u0131lar \u015feytan a\u015fk\u0131na? \u2018\u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten devrimci bir parti yoktu.\u2019 Kat\u0131ks\u0131z bir totoloji kar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131z. Kitlelerin yanl\u0131\u015f bir politikas\u0131; olgunla\u015fmam\u0131\u015f bir parti, ya toplumsal g\u00fc\u00e7lerin belli bir durumunu (i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n olgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, k\u00f6yl\u00fclerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan yoksunlu\u011fu) g\u00f6sterir ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Casanova\u2019n\u0131n kendisince de sunulan olgulardan hareketle a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekir; ya da devrimi kurtarabilecek olan, yaln\u0131z \u2018iyi niyetli bireyler\u2019in \u00e7abalar\u0131yken birtak\u0131m k\u00f6t\u00fc niyetli bireylerin veya bireylerden olu\u015fan gruplar\u0131n eylemlerinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Casanova, birinci ve Marksist yolu el yordam\u0131yla ara\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra ikinci yolu tutuyor. Bundan sonras\u0131na \u015feytanlar kar\u0131\u015f\u0131r art\u0131k; yenilginin melun sorumlusu anar\u015fistlerin ve b\u00fct\u00fcn \u00f6teki k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytanlar\u0131n yardak\u00e7\u0131l\u0131k ettikleri ba\u015f \u015feytan Stalin\u2019dir; devrimcilerin Tanr\u0131s\u0131, 1917\u2019de Rusya\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 gibi \u0130spanya\u2019ya bir Lenin ya da bir Tro\u00e7ki g\u00f6ndermemi\u015ftir ne yaz\u0131k ki. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Sonra \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor: \u201cKemikle\u015fmi\u015f bir kilise Ortodokslu\u011funu ne pahas\u0131na olursa olsun zorla olgular\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n varaca\u011f\u0131 yer budur.\u201d Bu kadar \u00e7ok basmakal\u0131p s\u00f6z\u00fcn, baya\u011f\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve hatan\u0131n nas\u0131l olup da bu kadar az sat\u0131ra s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirmenin zorlu\u011fu, bu teorik kibirlili\u011fin ihti\u015fam\u0131n\u0131 bir kat daha art\u0131r\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki al\u0131nt\u0131n\u0131n yazar\u0131, \u0130spanyol devriminin yenilgisine herhangi bir a\u00e7\u0131klama getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131yor; \u201ctoplumsal g\u00fc\u00e7lerin durumu\u201d gibisinden derin a\u00e7\u0131klamalar\u0131n gerekli oldu\u011funa i\u015faret ediyor, o kadar. Her t\u00fcrl\u00fc a\u00e7\u0131klamadan ka\u00e7mas\u0131 bir rastlant\u0131 de\u011fildir. Bu Bol\u015fevizm ele\u015ftiricilerinin hepsi birer teorik \u00f6dlektirler; ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda sa\u011flam hi\u00e7bir \u015fey yoktur da ondan. Kendi ifl\u00e2slar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmamak i\u00e7in olgularla oynay\u0131p ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri ard\u0131na gizlenirler. Sanki t\u00fcm bilgeliklerini ortaya koymaya vakitleri yokmu\u015f gibi imalar ve yar\u0131m yamalak d\u00fc\u015f\u00fcncelerle yetinirler. Hi\u00e7bir bilgelikleri yoktur asl\u0131nda. Kibirliliklerini az\u0131c\u0131k kaz\u0131d\u0131n\u0131z m\u0131, alt\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u015farlatanl\u0131k \u00e7\u0131kar. <\/p>\n\n\n\n

Yazar\u0131m\u0131z\u0131n ima ve yar\u0131m yamalak d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ad\u0131m ad\u0131m tahlil edelim. Ona g\u00f6re kitlelerin yanl\u0131\u015f bir politikas\u0131, ancak \u201ctoplumsal g\u00fc\u00e7lerin belli bir durumunu g\u00f6sterdi\u011fi\u201d, yani i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n olgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve k\u00f6yl\u00fclerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan yoksunlu\u011funun g\u00f6stergesi oldu\u011fu oranda a\u00e7\u0131klanabilir. Totoloji arayan birisi, bundan daha yavan\u0131n\u0131 nerede olsa bulamazd\u0131. \u201cKitlelerin yanl\u0131\u015f politikas\u0131\u201d kitlelerin \u201colgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131yla\u201d a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Peki, ama kitlelerin \u201colgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d ne demektir? Onlar\u0131n, yanl\u0131\u015f politikalara yatk\u0131nl\u0131klar\u0131d\u0131r besbelli. Yanl\u0131\u015f politika, tam olarak neden ibaretti, ba\u015flat\u0131c\u0131lar\u0131 kimlerdi, kitleler mi, yoksa \u00f6nderleri mi: Yazar\u0131m\u0131z bunlar\u0131 s\u00f6ylemeden ge\u00e7iyor. Bir totolojiye ba\u015fvurarak sorumlulu\u011fu kitlelere at\u0131veriyor. B\u00fct\u00fcn hainlerin, ka\u00e7aklar\u0131n ve onlar\u0131n avukatlar\u0131n\u0131n klasik hilesi, s\u00f6z konusu olan \u0130spanyol proletaryas\u0131 olunca iyice i\u011fren\u00e7le\u015fiyor. <\/p>\n\n\n\n

Hainlerin Safsatas\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

1936 Temmuzu\u2019nda (daha \u00f6ncesini bir yana b\u0131rakal\u0131m) \u0130spanyol i\u015f\u00e7ileri, Halk Cephesi\u2019nin korumas\u0131 alt\u0131nda gizli tertiplerini haz\u0131rlayan subaylar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 geri p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fcler. Kitleler, kendiliklerinden milisler ve i\u015f\u00e7i komiteleri yaratt\u0131lar; bunlar gelecekteki diktat\u00f6rl\u00fcklerinin birer kalesiydi. \u00d6b\u00fcr yandan proletaryan\u0131n \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fctleri, bu komiteleri yok etmekte, i\u015f\u00e7ilerin \u00f6zel m\u00fclkiyete taarruzlar\u0131n\u0131 tas ye etmekte, i\u015f\u00e7i milislerini burjuvazinin komutas\u0131na t\u00e2bi k\u0131lmakta burjuvaziye yard\u0131mc\u0131 oldular; POUM, bunun \u00f6tesinde h\u00fck\u00fcmete kat\u0131larak bu kar\u015f\u0131devrimci i\u015flerin do\u011frudan sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi. <\/p>\n\n\n\n

Proletaryan\u0131n \u201colgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d bu \u00f6rnekte neyin g\u00f6stergesidir? Besbelli yaln\u0131zca \u015funun: Se\u00e7tikleri do\u011fru siyasal \u00e7izgiye kar\u015f\u0131n kitleler, Sosyalistler, Stalinistler, Anar\u015fistler ve POUM\u2019culann burjuvaziyle olan koalisyonunu par\u00e7alayamam\u0131\u015flard\u0131r. Bu safsata \u00f6rne\u011fi, bir t\u00fcr mutlak olgunluk kavram\u0131n\u0131 kendine ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak al\u0131r. Bu \u00f6ylesine eksiksiz bir durumdur ki kitleler, do\u011fru bir \u00f6nderli\u011fe ihtiya\u00e7 duymazlar, dahas\u0131 kitlelerin g\u00fcc\u00fc, kendi \u00f6nderliklerine kar\u015f\u0131 fethetmeye yeterlidir. B\u00f6yle bir olgunluk yoktur, olamaz da. <\/p>\n\n\n\n

\u201cPeki, ama bu denli do\u011fru devrimci i\u00e7g\u00fcd\u00fc, bu denli \u00fcst\u00fcn sava\u015f nitelikleri g\u00f6steren i\u015f\u00e7iler, hain bir \u00f6nderli\u011fe ni\u00e7in teslim olsunlar?\u201d diye itiraz ediyorlar bizim akl\u0131 evveller. Cevab\u0131m\u0131z \u015fudur: Kat\u0131ks\u0131z teslimiyetin izi bile yoktu ortada. \u0130\u015f\u00e7ilerin y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolu ile \u00f6nderli\u011fin \u00e7izgisi aras\u0131nda hep bir a\u00e7\u0131 olu\u015ftu. En kritik anlarda da bu a\u00e7\u0131 180 derece oldu. Bu anlarda \u00f6nderlik, i\u015f\u00e7ilerin silahl\u0131 g\u00fc\u00e7le boyunduruk alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak yard\u0131m etti. <\/p>\n\n\n\n

1937 May\u0131s\u0131\u2019nda Katalonya i\u015f\u00e7ileri, yaln\u0131z kendi \u00f6nderlikleri olmadan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ona kar\u015f\u0131 ayakland\u0131lar. Anar\u015fist \u00f6nderler (ucuz yoldan devrimcilik taslayan zavall\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k burjuvalar) CNT(4)<\/strong> May\u0131s ay\u0131nda iktidar\u0131 ele ge\u00e7irip diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmak isteseydi bunu kolayca yapabilece\u011fini kendi bas\u0131nlar\u0131nda y\u00fczlerce kez tekrarlad\u0131lar. Anar\u015fist \u00f6nderler, bu kez ar\u0131 ger\u00e7e\u011fi dile getiriyorlar. POUM \u00f6nderli\u011fi, ilen CNT\u2019nin kuyru\u011funa tak\u0131ld\u0131; ancak politikalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015fik bir lafazanl\u0131kla \u00f6rtt\u00fc. Burjuvazinin \u201colgunla\u015fmam\u0131\u015f\u201d proletaryan\u0131n May\u0131s ayaklanmas\u0131n\u0131 ezmesi yaln\u0131z ve yaln\u0131z bu sayede oldu. <\/p>\n\n\n\n

\u0130spanyol kitlelerinin, \u00f6nderlerinin pe\u015finden gitmekten ba\u015fka bir \u015fey yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 tekrarlamak i\u00e7in s\u0131n\u0131f ile parti aras\u0131ndaki, kitleler ile \u00f6nderler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerden hi\u00e7bir \u015fey anlam\u0131yor olmak gerekir. S\u00f6ylenebilecek tek \u015fey, her seferinde \u00f6nlerindeki engelleri havaya u\u00e7urup do\u011fru yolu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan kitlelerin; sava\u015f\u0131n alevlerinin tam ortas\u0131nda, devrimin gereklerine uygun d\u00fc\u015fecek yeni bir \u00f6nderlik yaratmaya g\u00fc\u00e7lerinin yetmemi\u015f oldu\u011fudur. \u00d6n\u00fcm\u00fczde duran, devrimin \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131n\u0131n h\u0131zla yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fi, \u00f6nderli\u011fin ya da \u00f6nderli\u011fin \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmlerinin \u00e7abucak s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fman\u0131 taraf\u0131na ge\u00e7ti\u011fi son derece dinamik bir s\u00fcre\u00e7tir. Bizim akl\u0131evveller ise salt statik bir tart\u0131\u015fmaya girmi\u015fler: Bir b\u00fct\u00fcn olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, neden k\u00f6t\u00fc bir \u00f6nderli\u011fin pe\u015finden gitti? <\/p>\n\n\n\n

Diyalektik Yakla\u015f\u0131m <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Evrimci ve liberal tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden al\u0131nma eski bir \u00f6zdeyi\u015f vard\u0131r: Her halk hak etti\u011fi h\u00fck\u00fcmete kavu\u015fur. Oysa tarih, bir ve ayn\u0131 halk\u0131n g\u00f6rece k\u0131sa bir \u00e7a\u011f boyunca \u00e7ok farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmetlerce y\u00f6netilebildi\u011fini (Rusya, \u0130talya, Almanya, \u0130spanya vb.), ayr\u0131ca bu h\u00fck\u00fcmetlerin s\u0131ras\u0131n\u0131n hi\u00e7 de bir ve ayn\u0131 do\u011frultuda (s\u00f6z gelimi liberal evrimciler taraf\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi istibdattan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe) gitmedi\u011fini g\u00f6sterir. \u0130\u015fin s\u0131rr\u0131 \u015furadad\u0131r ki bir halk, d\u00fc\u015fman s\u0131n\u0131flardan, s\u0131n\u0131flar\u0131n kendisi de, farkl\u0131 \u00f6nderlikler alt\u0131nda yer alan farkl\u0131, k\u0131smen de antagonist tabakalardan olu\u015fur; dahas\u0131 her halk, gene s\u0131n\u0131flardan olu\u015fan ba\u015fka halklar\u0131n etkisi alt\u0131nda kal\u0131r. H\u00fck\u00fcmetler, bir \u201chalk\u201d\u0131n sistemli bir bi\u00e7imde geli\u015fen \u201colgunlu\u011funu\u201d dile getirmez; de\u011fi\u015fik s\u0131n\u0131flar ve bir ve ayn\u0131 s\u0131n\u0131f i\u00e7erisindeki de\u011fi\u015fik tabakalar aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin, nihayet, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin (ittifaklar, \u00e7at\u0131\u015fmalar, sava\u015flar ve benzerinin) etkisinin birer \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Buna \u015funu da eklemek gerekir: Bir h\u00fck\u00fcmet, bir kez kurulunca, kendisini \u00fcreten g\u00fc\u00e7ler dengesinden \u00e7ok daha uzun s\u00fcre ayakta durabilir. Devrimler, darbeler, kar\u015f\u0131devrimler vb., tam da bu tarih\u00ee \u00e7eli\u015fkiden do\u011far. <\/p>\n\n\n\n

Bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6nderli\u011fi sorununu ele al\u0131rken bu diyalektik yakla\u015f\u0131m\u0131n ta kendisi gerekli olur. Liberallere \u00f6yk\u00fcnmekle bizim akl\u0131evveller, her s\u0131n\u0131f\u0131n hak etti\u011fi \u00f6nderli\u011fe kavu\u015ftu\u011fu aksiyomunu sessizce benimsemi\u015f oluyorlar. Ger\u00e7ekte \u00f6nderlik hi\u00e7 de bir s\u0131n\u0131f\u0131n s\u0131rf bir \u201cyans\u0131ma\u201ds\u0131 ya da onun \u00f6zg\u00fcr yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fildir. \u00d6nderlik, de\u011fi\u015fik s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar ya da belirli bir s\u0131n\u0131f i\u00e7erisindeki de\u011fi\u015fik tabakalar aras\u0131ndaki s\u00fcrt\u00fc\u015fme s\u00fcreci i\u00e7inde bi\u00e7imlenir. \u00d6nderlik, bir kez do\u011fdu mu, daima s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00fczerine y\u00fckselir; b\u00f6ylelikle \u00f6teki s\u0131n\u0131flar\u0131n bask\u0131 ve etkisine a\u00e7\u0131k hale gelir. Proletarya, tam bir i\u00e7 yozla\u015fmaya u\u011fram\u0131\u015f, ama bu yozla\u015fmay\u0131 b\u00fcy\u00fck olaylar\u0131n ortas\u0131nda dile getirme f\u0131rsat\u0131n\u0131 hen\u00fcz bulamam\u0131\u015f bir \u00f6nderli\u011fe uzun s\u00fcre \u201ckatlanabilir\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6nderlik ile s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyi keskin bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir tarih\u00ee \u015fok gereklidir. En g\u00fc\u00e7l\u00fc tarih\u00ee \u015foklar sava\u015flar ve devrimlerdir. Sava\u015f ve devrim, tam da bundan dolay\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu kez gafil avlar. Ama eski \u00f6nderli\u011fin i\u00e7 yozla\u015fmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurdu\u011fu durumlarda bile s\u0131n\u0131f, hele eski \u00f6nc\u00fc partinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden yararlanabilecek yetenekte g\u00fc\u00e7l\u00fc devrimci kadrolar\u0131 \u00f6nceki d\u00f6nemden miras olarak almam\u0131\u015fsa, yeni bir \u00f6nderli\u011fi kendili\u011finden yaratamaz. Bir s\u0131n\u0131f ile onun \u00f6nderli\u011fi aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin Marksist yorumu, yani skolastik de\u011fil de diyalektik yorumu, yazar\u0131m\u0131z\u0131n legalist safsatas\u0131nda iler tutar yer b\u0131rakmaz. <\/p>\n\n\n\n

Rus \u0130\u015f\u00e7ileri Nas\u0131l Olgunla\u015ft\u0131? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yazar, proletaryan\u0131n olgunlu\u011funu salt statik bir \u015fey san\u0131yor. Oysa devrim s\u0131ras\u0131nda bir s\u0131n\u0131f\u0131n bilinci, devrimin seyrini do\u011frudan belirleyen en dinamik s\u00fcre\u00e7tir. Ocak 1917\u2019de, hatta Mart ay\u0131nda, \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n devrilmesinin ard\u0131ndan, Rus proletaryas\u0131n\u0131n sekiz, dokuz ay sonra iktidar\u0131 fethedecek kadar \u201colgunla\u015f\u0131p olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131\u201d sorusunu cevapland\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc? <\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, o s\u0131rada toplumsal ve siyasal bak\u0131mdan son derece heterojendi. Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, \u00e7o\u011fu kez gerici olan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin sa ar\u0131ndan, geri k\u00f6yl\u00fclerden, kad\u0131nlardan ve gen\u00e7likten gelenlerle y\u00fczde 30-40 oran\u0131nda yenilenmi\u015fti. Bol\u015fevik Parti\u2019yi 1917 Mart\u0131\u2019nda izleyenler i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nemsiz bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131yd\u0131; \u00fcstelik partinin kendi i\u00e7erisinde anla\u015fmazl\u0131k vard\u0131. \u0130\u015f\u00e7ilerin ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu, Men\u015fevikler ile Sosyal Devrimciler\u2019i, yani tutucu sosyal yurtseverleri destekliyordu. Ordu ve k\u00f6yl\u00fcler bak\u0131m\u0131ndan durum daha da az elveri\u015fliydi. Bunlara eklenmesi gerekenler var: \u00fclkede genel k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, k\u00f6yl\u00fcler ile askerler \u015f\u00f6yle dursun, \u00f6zellikle ta\u015frada, proletaryan\u0131n en geni\u015f katmanlar\u0131 aras\u0131ndaki siyasal tecr\u00fcbe eksikli\u011fi. <\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevizm\u2019in \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri nelerdi? A\u00e7\u0131k ve enine boyuna d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir devrim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 devrimin ba\u015f\u0131nda savunan yaln\u0131zca Lenin idi. Partinin Rusya\u2019daki kadrolar\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k, bir hayli de \u015fa\u015fk\u0131nd\u0131. Ama parti, ileri i\u015f\u00e7ilere s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinletiyordu. Lenin\u2019in parti kadrolar\u0131 kat\u0131nda b\u00fcy\u00fck otoritesi vard\u0131. Lenin\u2019in siyasal anlay\u0131\u015f\u0131, devrimin il\u00ee geli\u015fmesine uygun d\u00fc\u015f\u00fcyor, her yeni olay bu anlay\u0131\u015f\u0131 peki\u015ftiriyordu. Bu \u00fcst\u00fcnl\u00fckler, bir devrimci durumda, yani keskin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ko\u015fullar\u0131nda harikalar yaratt\u0131. Parti, politikas\u0131n\u0131 Lenin\u2019in anlay\u0131\u015f\u0131na, yani devrimin fiili gidi\u015fine uygun d\u00fc\u015fecek bi\u00e7imde mevzilendirmekte gecikmedi. Bu sayede ileri i\u015f\u00e7ilerin on binlercesi aras\u0131nda sa\u011flam destek buldu. Parti, birka\u00e7 ay i\u00e7inde, devrimin geli\u015fmesinden g\u00fc\u00e7 alarak i\u015f\u00e7ilerin \u00e7o\u011funlu\u011funu \u015fiarlar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funa inand\u0131rabildi. Sovyetler halinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olan bu \u00e7o\u011funluk ise, askerler ile k\u00f6yl\u00fcleri kendine \u00e7ekmeyi ba\u015fard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu dinamik, diyalektik s\u00fcreci proletaryan\u0131n olgunlu\u011fu ya da olgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 gibi bir form\u00fcle nas\u0131l s\u0131\u011fd\u0131rabiliriz? Rus proletaryas\u0131n\u0131n 1917 \u015eubat ya da Mart\u0131\u2019ndaki olgunlu\u011funda muazzam bir etken Lenin idi. Lenin ise, g\u00f6kten d\u00fc\u015fmemi\u015fti. O, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimci gelene\u011fini ki\u015file\u015ftiriyordu. Lenin\u2019in \u015fiarlar\u0131n\u0131n kitlelere ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in, ba\u015flang\u0131\u00e7ta say\u0131ca az olsa da kadrolar\u0131n var olmas\u0131 gerekiyordu; kadrolar\u0131n, ge\u00e7mi\u015fin tecr\u00fcbesinin t\u00fcm\u00fcne dayal\u0131 olarak, \u00f6nderli\u011fe g\u00fcven duymas\u0131 gerekiyordu. Bu \u00f6\u011feleri hesap d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak, ya\u015fayan devrimi yok saymaktan, onun yerine bir soyutlamay\u0131, \u201cg\u00fc\u00e7ler dengesi\u201dni, ge\u00e7irmekten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc devrimin geli\u015fmesi, tam da, proletaryan\u0131n bilincindeki de\u011fi\u015fmelerin etkisi alt\u0131nda g\u00fc\u00e7ler dengesinde meydana gelen aral\u0131ks\u0131z ve h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fmeden, geri katmanlar\u0131n ileri katmanlar\u0131n \u00e7ekim alan\u0131na girmesinden, s\u0131n\u0131f\u0131n kendi g\u00fcc\u00fcne g\u00fcveninin artmas\u0131ndan ibarettir. Bu s\u00fcrecin hayat\u00ee etkeni partidir, t\u0131pk\u0131 parti mekanizmas\u0131n\u0131n hayat\u00ee etkeninin de onun \u00f6nderli\u011fi olmas\u0131 gibi. Devrimci bir d\u00f6nemde \u00f6nderli\u011fin rol\u00fc ve sorumlulu\u011fu \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n

\u201cOlgunlu\u011fun\u201d G\u00f6relili\u011fi <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekim zaferi proletaryan\u0131n \u201colgunlu\u011funun\u201d ciddi bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Ama bu olgunluk g\u00f6relidir. Bu proletaryan\u0131n ta kendisi, kendi saflar\u0131ndan \u00e7\u0131kan bir b\u00fcrokrasinin birka\u00e7 y\u0131l sonra devrimi bo\u011fmas\u0131na izin vermi\u015ftir. Zafer, hi\u00e7 de proletaryan\u0131n \u201colgunlu\u011funun\u201d olgunla\u015fm\u0131\u015f meyvesi de\u011fildir. Zafer stratejik bir g\u00f6revdir. Kitleleri seferber etmek i\u00e7in devrimci bir bunal\u0131m\u0131n elveri\u015fli ko\u015fullar\u0131ndan yararlanmak gerekir; kitlelerin \u201colgunlu\u011funun\u201d mevcut d\u00fczeyini bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak al\u0131p onlar\u0131 ileriye itmek, d\u00fc\u015fman\u0131n kesinlikle her \u015feye kadir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7eli\u015fkilerle par\u00e7alanm\u0131\u015f oldu\u011funu, heybetli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ard\u0131nda pani\u011fin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc onlara \u00f6\u011fretmek gerekir. Bol\u015fevik Parti bu i\u015fi ba\u015faramasayd\u0131 proletarya devriminin zaferinin s\u00f6z\u00fc bile edilemezdi. Sovyetler, kar\u015f\u0131devrimin alt\u0131nda ezilir, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin k\u00fc\u00e7\u00fck akl\u0131evvelleri de, Rusya\u2019da ancak k\u00f6ks\u00fcz hayalperestlerin say\u0131ca o denli ufak, olgunluktan o denli uzak olan proletaryan\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015fleyebileceklerinden dem vuran makaleler, kitaplar yazarlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

K\u00f6yl\u00fclerin Yard\u0131mc\u0131 Rol\u00fc <\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00f6yl\u00fclerin \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan yoksunlu\u011fundan\u201d s\u00f6z edilmesi bir o kadar soyut, bilgi\u00e7\u00e7e ve yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bizim akl\u0131evvel, kapitalist toplumda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devrimci program\u0131 ya da ba\u011f\u0131ms\u0131z devrimci inisiyatif yetene\u011fi olan bir k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ne zaman, nerede g\u00f6rm\u00fc\u015f? K\u00f6yl\u00fcler, devrimde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rol oynayabilirler, ama bu ancak yard\u0131mc\u0131 bir rol olabilir. <\/p>\n\n\n\n

\u0130spanyol k\u00f6yl\u00fcleri, \u00e7ok kez c\u00fcretli davran\u0131p y\u00fcreklice sava\u015ft\u0131lar. Ama k\u00f6yl\u00fclerin t\u00fcm k\u00fctlesini aya\u011fa kald\u0131rmak i\u00e7in proletaryan\u0131n burjuvaziye kar\u015f\u0131 kesin bir ayaklanmayla \u00f6rnek olmas\u0131, devrimin olanakl\u0131 oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131 k\u00f6yl\u00fclere a\u015f\u0131lamas\u0131 gerekiyordu. Oysa o s\u0131rada proletaryan\u0131n kendisinin devrimci inisiyatifi , her ad\u0131mda kendi \u00f6rg\u00fctlerince felce u\u011frat\u0131lmaktayd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Proletaryan\u0131n \u201colgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d, k\u00f6yl\u00fclerin \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan yoksunlu\u011fu\u201d tarih\u00ee olaylarda ne niha\u00ee ne de temel birer etkendir. S\u0131n\u0131flar\u0131n bilincinin temelinde s\u0131n\u0131flar\u0131n kendileri, say\u0131sal g\u00fc\u00e7leri, iktisad\u00ee hayat i\u00e7indeki rolleri yatar. S\u0131n\u0131flar\u0131n temelinde kendisi de \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fme d\u00fczeyiyle belirlenen \u00f6zg\u00fcl bir \u00fcretim sistemi yatar. B\u00f6yle olunca \u0130spanyol proletaryas\u0131n\u0131n yenilgisini teknolojinin d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyinin belirledi\u011fi, neden s\u00f6ylenemesin? <\/p>\n\n\n\n

Ki\u015fili\u011fin Rol\u00fc <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yazar\u0131m\u0131z, tarih\u00ee s\u00fcrecin diyalektik ko\u015fullan\u0131\u015f\u0131n\u0131n yerine mekanik determinizmi ge\u00e7iriyor. \u0130yi ve k\u00f6t\u00fc bireylerin rol\u00fc konusundaki ucuz alaylar\u0131n\u0131n nedeni de bu. Tarih bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi s\u00fcrecidir. Ama s\u0131n\u0131flar, t\u00fcm a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 otomatik olarak ve kendili\u011finden koymazlar. S\u0131n\u0131flar\u0131n m\u00fccadele s\u00fcreci i\u00e7inde yaratt\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli organlar, \u00f6nemli ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 gibi bozulmalara da u\u011frar. Bu, tarihte ki\u015filiklerin oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcn de temelini olu\u015fturur. Hitler\u2019in otokratik y\u00f6netiminin elbette b\u00fcy\u00fck nesnel nedenleri vard\u0131r, ama Hitler\u2019in oynad\u0131\u011f\u0131 muazzam tarih\u00ee rol\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ancak kal\u0131n kafal\u0131 bilgi\u00e7ler yads\u0131yabilir. Lenin\u2019in 3 Nisan 1917 g\u00fcn\u00fc Petrograd\u2019a var\u0131\u015f\u0131 Bol\u015fevik Parti\u2019ye zaman\u0131nda y\u00f6n de\u011fi\u015ftirtmi\u015f, partinin devrimi zafere g\u00f6t\u00fcrmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Akl\u0131evvellerimiz diyebilirler ki, Lenin 1917 ba\u015f\u0131nda yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6lseydi Ekim Devrimi \u201cgene de\u201d ger\u00e7ekle\u015firdi. Do\u011fru de\u011fildir bu. Lenin, tarih\u00ee s\u00fcrecin ya\u015fayan \u00f6\u011felerinden birisini temsil ediyordu. O, proletaryan\u0131n en faal b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn tecr\u00fcbesini ve anlay\u0131\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ki\u015file\u015ftirmi\u015fti. Onun devrim arenas\u0131na vaktinde \u00e7\u0131kmas\u0131, \u00f6nc\u00fcy\u00fc seferber etmek, ona i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile k\u00f6yl\u00fc kitlelerini toparlama f\u0131rsat\u0131n\u0131 vermek i\u00e7in gerekliydi. Sava\u015f\u0131n kritik anlar\u0131nda ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131n rol\u00fc ne denli belirleyiciyse, tarih\u00ee d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131n\u0131n kritik anlar\u0131nda siyasal \u00f6nderlik de o denli belirleyici bir etken haline gelebilir. Tarih otomatik bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fildir. Yoksa \u00f6nderlere, partilere, programlara, teorik m\u00fccadelelere ne gerek kal\u0131rd\u0131? <\/p>\n\n\n\n

\u0130spanya\u2019da Stalinizm <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yazar soruyor demin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi: \u201cPeki ama eski \u00f6nderlerini terk eden devrimci kitleler, ne diye Kom\u00fcnist Parti\u2019nin bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda topland\u0131lar \u015feytan a\u015fk\u0131na?\u201d. Sorun yanl\u0131\u015f konuluyor. Devrimci kitlelerin eski \u00f6nderlerinin hepsini terk etti\u011fi do\u011fru de\u011fildir. Eskiden \u00f6zg\u00fcl \u00f6rg\u00fctlerle ili\u015fkileri bulunan i\u015f\u00e7iler, g\u00f6zleyip yoklarken, bunlara olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. \u0130\u015f\u00e7iler, g\u00f6zlerini bilin\u00e7li hayata a\u00e7m\u0131\u015f olan partiden kolay kolay kopmazlar genellikle. Ayr\u0131ca Halk Cephesi i\u00e7erisindeki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 koruma onlar\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu: Herkes birbiriyle anla\u015ft\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re her \u015fey yolunda gidiyor olmal\u0131yd\u0131. Yeni ve taze kitlelerin, biricik muzaffer proletarya devrimini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve \u0130spanya\u2019ya silah sa\u011flayabilece\u011fi umulan parti olarak Komintern\u2019e y\u00f6nelmeleri do\u011fald\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca Komintern Halk Cephesi krinin en ate\u015fli \u015fampiyonuydu; bu, tecr\u00fcbesiz i\u015f\u00e7i katmanlar\u0131na g\u00fcven a\u015f\u0131l\u0131yordu. Halk Cephesi i\u00e7inde Komintern, devrimin burjuva karakterinin en ate\u015fli \u015fampiyonuydu; bu, k\u00fc\u00e7\u00fck, k\u0131smen de orta burjuvazi i\u00e7in bir g\u00fcven kayna\u011f\u0131 oluyordu. Kitleler bu y\u00fczden \u201cKom\u00fcnist Parti\u2019nin bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda topland\u0131lar.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Yazar\u0131m\u0131z, sorunu proletarya sanki bol \u00e7e\u015fitli bir ayakkab\u0131c\u0131daym\u0131\u015f da yeni bir \u00e7ift \u00e7izme se\u00e7iyormu\u015f gibi g\u00f6steriyor. Bu basit i\u015flem bile, herkesin bildi\u011fi gibi, her zaman ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7 vermez. Yeni bir \u00f6nderlik s\u00f6z konusu olunca se\u00e7me olana\u011f\u0131 \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Kitlelerin geni\u015f tabakalar\u0131, ancak yava\u015f yava\u015f, ancak bir\u00e7ok a\u015famadan ge\u00e7en kendi tecr\u00fcbelerine dayanarak yeni bir \u00f6nderli\u011fin eskisinden daha sa\u011flam, daha g\u00fcvenilir, daha sad\u0131k oldu\u011funa ikna olabilir. Do\u011frudur, bir devrim s\u0131ras\u0131nda, yani olaylar\u0131n h\u0131zla de\u011fi\u015fti\u011fi zamanlarda zay\u0131f bir parti, k\u0131sa s\u00fcrede b\u00fcy\u00fcy\u00fcp g\u00fc\u00e7l\u00fc bir parti haline gelebilir, yeter ki devrimin seyrini a\u00e7\u0131kl\u0131kla anlas\u0131n, lafazanl\u0131ktan ba\u015f\u0131 d\u00f6nmeyen, bask\u0131lardan y\u0131lmayan sa\u011flam kadrolara sahip olsun. Ama b\u00f6yle bir partinin devrimden \u00f6nce elde bulunmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kadrolar\u0131 e\u011fitme s\u00fcreci uzunca bir zaman\u0131 gerektirir ve devrim bu zaman\u0131 tan\u0131maz. <\/p>\n\n\n\n

POUM\u2019un \u0130haneti <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130spanya\u2019daki b\u00fct\u00fcn \u00f6teki partilerin solunda POUM yer alm\u0131\u015ft\u0131. Ku\u015fkusuz bu partinin kucaklad\u0131\u011f\u0131 devrimci proleter unsurlar eskiden anar\u015fizme s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131 de\u011fillerdi. Ama \u0130spanyol devriminin geli\u015fiminde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir rol oynayan, bu partinin ta kendisi oldu. POUM\u2019un bir kitle partisi haline gelmesi olanaks\u0131zd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunun i\u00e7in \u00f6nce eski partileri devirmek gerekiyordu. Uzla\u015fmaz bir m\u00fccadele vermeden, burjuva karakterlerini ac\u0131mas\u0131zca te\u015fhir etmeden bu eski partileri devirmek ise olanaks\u0131zd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Gel gelelim POUM, eski partileri ele\u015ftirirken b\u00fct\u00fcn temel sorunlarda kendini onlara t\u00e2bi k\u0131ld\u0131. \u201cHalk\u00e7\u0131\u201d se\u00e7im blokuna kat\u0131ld\u0131; i\u015f\u00e7i komitelerini tas ye eden h\u00fck\u00fcmete girdi; bu h\u00fck\u00fcmet koalisyonunu yeniden kurmak i\u00e7in bir m\u00fccadeleye giri\u015fti; anar\u015fist \u00f6nderli\u011fe defalarca boyun e\u011fdi; bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, yanl\u0131\u015f bir sendika politikas\u0131 uygulad\u0131; 1937 May\u0131s ayaklanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yalpalayan, devrimci olmayan bir tav\u0131r ald\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Genel olarak determinizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda POUM\u2019un politikas\u0131n\u0131n bir rastlant\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek elbette m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ne var ki POUM\u2019un merkezcili\u011fini do\u011furan nedenler dizisi kesinlikle \u0130spanyol ya da Katalan proletaryas\u0131n\u0131n durumunun salt bir yans\u0131mas\u0131 de\u011fildir. \u0130ki ayr\u0131 nedensellik, aralar\u0131nda bir a\u00e7\u0131yla birbirine yakla\u015fm\u0131\u015f, belirli bir anda da d\u00fc\u015fmanca bir \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7ine girmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Eski uluslararas\u0131 tecr\u00fcbeleri, Moskova\u2019n\u0131n n\u00fcfuzunu, bir dizi yenilginin etkisini vb. g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak POUM\u2019un neden merkezci bir parti olarak a\u00e7\u0131l\u0131p geli\u015fti\u011fini siyasal ve psikolojik a\u00e7\u0131dan a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ama bu onun merkezci karakterini de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fi gibi merkezci bir partinin devrim \u00fczerinde her zaman bir fren etkisi yapaca\u011f\u0131, her seferinde ister istemez kendi kafas\u0131n\u0131 par\u00e7alayaca\u011f\u0131, devrimin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne yol a\u00e7abilece\u011fi ger\u00e7e\u011fini de ortadan kald\u0131rmaz, Gene bu, Katalan kitlelerinin POUM\u2019dan \u00e7ok daha devrimci, POUM\u2019un da kendi \u00f6nderli\u011finden daha devrimci oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini ortadan kald\u0131rmaz. Bu ko\u015fullarda yanl\u0131\u015f politikalar\u0131n sorumlulu\u011funu kitlelerin \u201colgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na\u201d atmak, siyasal m\u00fc islerin s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurduklar\u0131 bir \u015farlatanl\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey olmaz. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6nderli\u011fin Sorumlulu\u011fu <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tarihin tahrifi, i\u015fte burada, \u0130spanyol kitlelerinin yenilgisinin sorumlulu\u011funun kitlelerin devrimci hareketim felce u\u011fratan ya da d\u00fcped\u00fcz ezen partilere de\u011fil de emek\u00e7i kitlelere at\u0131lmas\u0131nda yat\u0131yor. POUM\u2019un savunucular\u0131, kendi sorumluluklar\u0131n\u0131 omuzlamaktan ka\u00e7mak i\u00e7in \u00f6nderlerin sorumlulu\u011funu d\u00fcped\u00fcz yads\u0131yorlar. Yenilgileri kozmik geli\u015fmeler zincirinin zorunlu birer halkas\u0131 gibi g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fan bu iktidars\u0131zl\u0131k felsefesi, yenilginin \u00f6rg\u00fctleyicilerinin programlar, partiler ve ki\u015filikler gibi somut etkenler oldu\u011funu ortaya koymaktan acizdir ve zaten bunu yapmay\u0131 reddeder. Bu kadercilik ve bitkinlik felsefesi, devrimci eylemin teorisi olan Marksizme taban tabana z\u0131tt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7 sava\u015f, siyasal g\u00f6revlerin asker\u00ee ara\u00e7larla \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir s\u00fcre\u00e7tir. Bu sava\u015f\u0131n sonucu \u201cs\u0131n\u0131f g\u00fc\u00e7lerinin durumu\u201dyla belirlenseydi sava\u015f\u0131n kendisine gerek olmazd\u0131. Sava\u015f\u0131n kendi \u00f6rg\u00fctleni\u015fi, kendi politikalar\u0131, kendi y\u00f6ntemleri, kendi \u00f6nderli\u011fi vard\u0131r; sava\u015f\u0131n kaderini do\u011frudan do\u011fruya belirleyen bunlard\u0131r. Elbette \u201cs\u0131n\u0131f g\u00fc\u00e7lerinin durumu\u201d b\u00fct\u00fcn \u00f6teki siyasal etkenler i\u00e7in bir temel sa\u011flar; ama nas\u0131l bir binan\u0131n temeli duvarlar\u0131n, pencerelerin, kap\u0131lar\u0131n, \u00e7at\u0131lar\u0131n \u00f6nemini azaltmazsa \u201cs\u0131n\u0131flar\u0131n durumu\u201d da, partilerin, bunlar\u0131n stratejilerinin, \u00f6nderliklerinin \u00f6nemini ortadan kald\u0131rmaz. Akl\u0131evvellerimiz, somutu soyut i\u00e7inde eriterek yan yolda durdular asl\u0131nda. Sorunun en \u201cderin\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, \u0130spanyol proletaryas\u0131n\u0131n yenilgisinin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin yetersiz geli\u015fmesinden ileri geldi\u011fini il\u00e2n etmek olurdu. Her budalan\u0131n isterse kullanabilece\u011fi bir anahtard\u0131r bu. <\/p>\n\n\n\n

Partinin ve \u00f6nderli\u011fin \u00f6nemini s\u0131f\u0131ra indirmekle bu akl\u0131evveller, devrimci zaferin olanakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 genel olarak yads\u0131yorlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar\u0131n daha elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131 beklemek i\u00e7in en ufak bir gerek\u00e7e yoktur. Kapitalizmin ilerlemesi durmu\u015ftur, proletarya say\u0131ca b\u00fcy\u00fcmemektedir, tersine, b\u00fcy\u00fcmekte olan, proletaryan\u0131n sava\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmay\u0131p eksilten, bilinci \u00fczerinde de olumsuz bir etkisi olan i\u015fsizler ordusudur. Ayn\u0131 \u015fekilde kapitalist rejimde k\u00f6yl\u00fclerin daha y\u00fcksek bir devrimci bilince ula\u015fabileceklerine inanmak i\u00e7in de herhangi bir neden yoktur. \u00d6yleyse yazar\u0131m\u0131z\u0131n tahlilinden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 tam bir k\u00f6t\u00fcmserlik, devrimci perspekti erden uzakla\u015fma oluyor, \u015funu da (haklar\u0131n\u0131 yememek i\u00e7in) belirtmek gerekir ki, ne dediklerini kendileri de anlam\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n

Zaten kitlelerin bilincinden bekledikleri de akla s\u0131\u011far gibi de\u011fildir. \u0130spanyol i\u015f\u00e7ileri de, \u0130spanyol k\u00f6yl\u00fcleri de, bu s\u0131n\u0131flar\u0131n bir devrimci durumda verebileceklerinin azam\u00eesini verdiler. Kastetti\u011fimiz tam da milyonlar\u0131n, on milyonlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu s\u0131n\u0131ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Quefaire, <\/em>s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin seyri ve gericili\u011fin sald\u0131r\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda korkuya kap\u0131l\u0131p k\u00fc\u00e7\u00fck dergilerini ve teorik et\u00fctlerini k\u0131y\u0131da k\u00f6\u015fede, kitlelerin hareketi \u015f\u00f6yle dursun, devrimci d\u00fc\u015f\u00fcncenin bile g\u00fcncel geli\u015fmelerinin uza\u011f\u0131nda yay\u0131mlayan o k\u00fc\u00e7\u00fck okullardan ya da kiliselerden birini temsil ediyor, o kadar. <\/p>\n\n\n\n

\u0130spanyol Devriminin Bast\u0131r\u0131lmas\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130spanyol proletaryas\u0131, emperyalistler, \u0130spanyol cumhuriyet\u00e7ileri, sosyalistler, anar\u015fistler, Stalinistler, sol cenahta da POUM\u2019dan olu\u015fan bir koalisyona yenik d\u00fc\u015ft\u00fc. Bunlar\u0131n hepsi, \u0130spanyol proletaryas\u0131n\u0131n ilen ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu sosyalist devrimi felce u\u011fratt\u0131. Sosyalist devrimi \u00f6nlemek kolay bir i\u015f de\u011fildir. Ac\u0131mas\u0131z bask\u0131, \u00f6nc\u00fcn\u00fcn katledilmesi, \u00f6nderlerin idam\u0131 vb.den farkl\u0131 y\u00f6ntemleri hen\u00fcz hi\u00e7 kimse bulmu\u015f de\u011fildir. POUM, bunu istemiyordu elbette. O, bir yandan cumhuriyet\u00e7i h\u00fck\u00fcmet i\u00e7inde yer al\u0131p sad\u0131k bir bar\u0131\u015fsever muhalefet olarak iktidar partilerinin genel blo\u011funa girmek; \u00f6b\u00fcr yandan da amans\u0131z bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu bir s\u0131rada bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve yolda\u015f\u00e7a ili\u015fkiler kurmak istiyordu. Tam da bu y\u00fczden POUM, kendi politikas\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerin kurban\u0131 oldu. <\/p>\n\n\n\n

\u0130ktidar bloku i\u00e7inde en tutarl\u0131 politikay\u0131 izleyenler Stalinistlerdi. Burjuva cumhuriyet\u00e7i kar\u015f\u0131devrimin sava\u015f \u00f6nc\u00fcs\u00fc onlard\u0131. Onlar, proletarya devrimini \u201cdemokrasi\u201d bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda kendilerinin bo\u011fabilece\u011fini \u0130spanyol ve d\u00fcnya burjuvazisine kan\u0131tlayarak fa\u015fizm ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak istediler. Politikalar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc buydu. \u0130spanyol Halk Cephesi\u2019nin m\u00fc isleri, bug\u00fcn kabahati GPU\u2019ya(5)<\/strong> y\u00fcklemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Eminim ki GPU\u2019nun c\u00fcr\u00fcmleri kar\u015f\u0131s\u0131nda ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc oldu\u011fumuzdan ku\u015fkulan\u0131lamaz. Gene de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyor ve i\u015f\u00e7ilere anlat\u0131yoruz ki GPU, bu kez olsa olsa Halk Cephesi\u2019nin hizmetindeki en kararl\u0131 m\u00fcfreze olarak i\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. GPU\u2019nun g\u00fcc\u00fc de, Stalin\u2019in oynad\u0131\u011f\u0131 tarih\u00ee rol de burada yat\u0131yordu. Ancak cahil dar kafal\u0131lar, Ba\u015f \u015eeytan ile ilgili aptalca k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fakalarla buna kulak asmayabilirler. <\/p>\n\n\n\n

Bu beylerin devrimin toplumsal karakteri sorununa bile ald\u0131rd\u0131klar\u0131 yok. Moskova\u2019n\u0131n u\u015faklar\u0131, \u0130ngiltere ve Fransa yarar\u0131na, \u0130spanyol devriminin burjuva oldu\u011funu il\u00e2n ettiler. Halk Cephesi\u2019nin haince politikalar\u0131, bu sahtek\u00e2rl\u0131k \u00fczerinde y\u00fckseltildi. \u0130spanyol devrimi ger\u00e7ekten burjuva olsayd\u0131 bile bu politikalar tamamen yanl\u0131\u015f olurdu. Kald\u0131 ki daha ba\u015ftan devrim, proleter karakterini Rusya\u2019daki 1917 devriminden \u00e7ok daha belirgin bir bi\u00e7imde dile getirmi\u015fti. Bug\u00fcn POUM\u2019un \u00f6nderli\u011finde Andres Nin\u2019in(6)<\/strong> politikalar\u0131n\u0131n fazla \u201csolcu\u201d oldu\u011funu, yap\u0131lmas\u0131 gerekenin Halk Cephesi\u2019nin sol cenah\u0131 olarak kalmak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen beyler oturuyor. Ger\u00e7ek talihsizlik, Lenin ve Ekim devriminin otoritesi arkas\u0131na gizlenen Nin\u2019in Halk Cephesi\u2019nden kopmaya bir t\u00fcrl\u00fc karar veremeyi\u015fi olmu\u015ftur. <\/p>\n\n\n\n

Ciddi sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki hava\u00ee tutumuyla kendini zor duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmekte acele eden Victor Serge(7)<\/strong>, Nin\u2019in Oslo ya da Coyoacan\u2019dan(8)<\/strong> gelecek emirlere boyun e\u011fmek istemedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Cidd\u00ee bir adam, bir devrimin s\u0131n\u0131fsal i\u00e7eri\u011fi sorununu baya\u011f\u0131 dedikodulara indirgeyebilir mi? Que faire\u2019<\/em>li akl\u0131evvellerin bu soruya verilecek hi\u00e7bir cevaplar\u0131 yoktur. Sorunun kendisini bile anlam\u0131\u015f de\u011filler. \u201cOlgunla\u015fmam\u0131\u015f\u201d proletaryan\u0131n kendi iktidar organlar\u0131n\u0131 kurdu\u011fu, i\u015fletmeleri ele ge\u00e7irdi\u011fi, \u00fcretimi d\u00fczenlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada POUM\u2019un, burjuva cumhuriyet\u00e7ileri ve burjuval\u0131kta onlardan a\u015fa\u011f\u0131 kalmayan sosyalistler ve Stalinistlerle ittifak i\u00e7inde, proletarya devrimine sald\u0131r\u0131p onu bo\u011fan burjuva anar\u015fistlerinden kopmaktan kendini al\u0131koymak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ne anlam\u0131 var ki! Bu t\u00fcr \u201c\u00f6nemsiz\u201d \u015feyler, \u201ckemikle\u015fmi\u015f Ortodokslu\u011fun\u201d temsilcilerinden ba\u015fkas\u0131n\u0131 ilgilendirmiyor anla\u015f\u0131lan. Onun yerine Que faire\u2019<\/em>li akl\u0131evvellerin elinde proletaryan\u0131n olgunlu\u011fu ile g\u00fc\u00e7ler dengesini devrimci s\u0131n\u0131f stratejisiyle ilgili b\u00fct\u00fcn sorunlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00f6l\u00e7ecek \u00f6zel bir ayg\u0131t var… <\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1.)<\/strong> Qu\u00e9 faire? <\/em>(Ne Yapmal\u0131?): Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin (PCF) Merkez Komite \u00fcyesi Andre Ferrat\u2019n\u0131n y\u00f6netimindeki muhalif bir grup taraf\u0131ndan, 1934\u2019ten itibaren yay\u0131mlanan ve esas olarak PCF \u00fcyelerine seslenen bir dergi. Andre Ferrat 1936 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131nda Halk Cephesi politikas\u0131na muhalefetini belirtti\u011fi \u0130\u00e7in PCF\u2019den ihra\u00e7 edildi.
<\/p>\n\n\n\n

2.)<\/strong> POUM: <\/em>(Partido Obrero de Uni cacion Maricista – Birle\u015fik Marksist \u0130\u015f\u00e7i Partisi): \u0130spanya\u2019daki Tro\u00e7kist \u00f6rg\u00fct ICE (Iz- quierda Comunista Espanol – \u0130spanyol Kom\u00fcnist Solu) 15 Eyl\u00fcl 1934\u2019te toplanan konferans\u0131nda Tro\u00e7ki\u2019nin \u00f6nerdi\u011fi taktiklere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ve daha sonra da Joquin Maurin\u2019in \u00f6nderli\u011findeki BOC (Bloc Obrer i Cumperol – \u0130\u015f\u00e7i K\u00f6yl\u00fc Bloku) ile birle\u015ferek 29 eyl\u00fcl 1935\u2019te POUM\u2019un kurulmas\u0131- n\u0131 sa\u011flad\u0131. 1922\u2019den itibaren \u0130spanyol Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin (PCE) bir \u00fcyesi olan Maurin BOC\u2019u kurmadan hemen \u00f6nce (1931) Kom\u00fcnist Enternasyonal Y\u00fcr\u00fctme Kurulu\u2019nun Tro\u00e7ki\u2019yi a\u00e7\u0131k\u00e7a su\u00e7lamas\u0131 \u00f6nerisini geri \u00e7evirdi\u011fi i\u00e7in PCE\u2019den ihra\u00e7 edilmi\u015fti.
<\/p>\n\n\n\n

3.)<\/strong> Casanova: \u0130spanya\u2019daki Uluslararas\u0131 Tugaylar\u2019da \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015f Polonya\u2019l\u0131 bir Tro\u00e7kist\u2019in takma ad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

4.)<\/strong> CNT (Confederacion Nacional del Trabajo <\/em>\u2013 Ulusal Emek Konfederasyonu): \u00dclkenin en b\u00fcy\u00fck i\u015f\u00e7i sendikas\u0131. Anar\u015fist e\u011filimli. <\/p>\n\n\n\n

5.)<\/strong> GPU: (NKVD) Sovyet Gizli Polis \u00d6rg\u00fct\u00fc
<\/p>\n\n\n\n

6.)<\/strong> Andres Nin (1892-1937): \u0130spanya\u2019da CNT\u2019nin genel sekreteri. CNT delegesi olarak gitti\u011fi Moskova\u2019da K\u0131z\u0131l Sendikalar Enternasyonali\u2019nin sekreterli\u011fine getirildi. Tro\u00e7ki ile aras\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen \u0130spanyol Sol Muhalefeti\u2019nin y\u00f6neticisi. POUM\u2019un kurucula- r\u0131ndan. J. Maurin\u2019in i\u00e7 sava\u015f\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda milliyet\u00e7ilerin eline esir d\u00fc\u015fmesi \u00fczerine \u00f6r- g\u00fct\u00fcn y\u00f6neticili\u011fini yapt\u0131. 1937 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda \u0130spanya\u2019da faaliyet g\u00f6stermekte olan GPU taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131larak i\u015fkence sonucu \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.
<\/p>\n\n\n\n

7.)<\/strong> Victor Serge: Narodnizm yanl\u0131s\u0131 Rus bir anne-babann\u0131n Bel\u00e7ika\u2019da s\u00fcrg\u00fcnde do\u011fan o\u011flu. Ekim devriminden \u00f6nce anar\u015fizm taraftar\u0131 olan V. Serge, devrimle birlikte Marksizm\u2019e y\u00f6neldi. Tro\u00e7ki ile uzun s\u00fcren ki\u015fisel dostlu\u011fu da bundan sonra ba\u015fl\u0131yor. Rus devrimine ve \u0130spanya \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131\u2019na kat\u0131lan Serge, Marksist d\u00f6nemlerinde bile liberter e\u011filimlerini terk etmeyip Marksizm ile anar\u015fizmi birle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kron\u015ftad \u00fczerine Tro\u00e7ki ile giri\u015fti\u011fi tart\u0131\u015fmalardan sonra liberterli\u011fe geri d\u00f6nd\u00fc. \u0130spanya\u2019da POUM\u2019u destekledi.
<\/p>\n\n\n\n

8.)<\/strong> Oslo ve Coyoacan: O y\u0131llarda, Tro\u00e7ki Meksika\u2019n\u0131n Coyoacan kentinde s\u00fcrg\u00fcnde olup arada Norve\u00e7\u2019in ba\u015fkenti Oslo\u2019ya gelmi\u015fti. Serge\u2019nin Oslo ve Coyoacan\u2019dan gelecek emirlerden s\u00f6z etmesi asl\u0131nda Tro\u00e7ki\u2019yi hedef al\u0131yor. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu yaz\u0131 Tro\u00e7ki \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn masas\u0131n\u0131n \u00fczerinde bulunan tamamlanmam\u0131\u015f iki makaleden biridir. T\u00fcrk\u00e7eye Nail Satl\u0131gan taraf\u0131ndan, Tro\u00e7ki\u2019nin \u0130spanya devrimi \u00fczerine yaz\u0131lar\u0131n\u0131n derlendi\u011fi “The Spanish Revolution” (1931-39), Pathfinder Press, NewYork, ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitaptaki metinden \u00e7evrilmi\u015ftir.  \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde geriye itilmi\u015f oldu\u011fu, yaln\u0131z kitle \u00f6rg\u00fctlerinin de\u011fil, ideolojik grupla\u015fmalar\u0131n ve bir s\u00fcr\u00fc grubun giri\u015fti\u011fi t\u00fcrden sorgulamalar\u0131n durumundan […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":458,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[699],"tags":[534,533,526,144,159,47],"class_list":["post-457","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leninist-parti","tag-leon","tag-onderlik","tag-parti","tag-sinif","tag-trocki","tag-ve"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=457"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1012,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/457\/revisions\/1012"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}