{"id":418,"date":"1937-08-29T12:49:53","date_gmt":"1937-08-29T09:49:53","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=418"},"modified":"2019-02-16T02:11:41","modified_gmt":"2019-02-15T23:11:41","slug":"bolsevizm-mi-stalinizm-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/1937\/08\/29\/bolsevizm-mi-stalinizm-mi\/","title":{"rendered":"Bol\u015fevizm mi, Stalinizm mi?"},"content":{"rendered":"\n

29 A\u011fustos 1937<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz benzeri gerici d\u00f6nemler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 \u00f6nc\u00fcs\u00fcnden yal\u0131t\u0131p da\u011f\u0131tmakla ve zay\u0131flatmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda politik d\u00fc\u015f\u00fcnceyi \u00e7oktand\u0131r a\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu evrelerin gerisine savurarak, hareketin genel ideolojik d\u00fczeyinin d\u00fc\u015fmesine de neden olur. Bu ko\u015fullarda \u00f6nc\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revi, bu genel gerileme seline kap\u0131lmamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 gitmek gerekir. E\u011fer elveri\u015fsiz g\u00fc\u00e7ler dengesi daha \u00f6nce kazan\u0131lm\u0131\u015f olan politik mevzilerin korunmas\u0131na olanak tan\u0131m\u0131yorsa, en az\u0131ndan ideolojik mevzilerde direnmek gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7mi\u015fte b\u00fcy\u00fck bedeller kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kazan\u0131lan deneyim bu ideolojik mevzilerde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle bir politika budalalara \u201csekterlik\u201d gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ger\u00e7ekte ise bu, gelecek tarihsel y\u00fckseli\u015f dalgas\u0131yla birlikte yeni ve devasa bir s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f yapabilmek i\u00e7in \u00f6nceden haz\u0131rlanmaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Marksizm\u2019e ve Bol\u015fevizm\u2019e kar\u015f\u0131 tepki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck politik yenilgiler, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yerle\u015fik de\u011ferlerin genelde iki do\u011frultuda yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesine yol a\u00e7ar. Bir yanda yenilgilerin deneyimiyle zenginle\u015fen ger\u00e7ek \u00f6nc\u00fc, devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnceyi di\u015fiyle t\u0131rna\u011f\u0131yla savunarak gelecekteki kitle m\u00fccadeleleri i\u00e7in yeni kadrolar\u0131 bu deneyimle e\u011fitmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Di\u011fer yanda ise, yenilgilerden korkuya kap\u0131lan memur kafal\u0131lar, merkezciler ve maymun i\u015ftahl\u0131lar, devrimci gelene\u011fin otoritesini ala\u015fa\u011f\u0131 etmek, \u201cyeni bir ger\u00e7ek\u201d aramak \u00fczere en ba\u015fa d\u00f6nmek i\u00e7in hi\u00e7 vakit kaybetmez.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7o\u011funlukla y\u0131lg\u0131nl\u0131k bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kan bir dizi ideolojik tepki \u00f6rne\u011fi verebiliriz. II. ve III. Enternasyonallerin ve bunlar\u0131n Londra uydular\u0131n\u0131n t\u00fcm politik literat\u00fcr\u00fc bu t\u00fcr \u00f6rneklerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlarda Marksist \u00e7\u00f6z\u00fcmlemenin izine bile rastlanmaz; gelece\u011fe ili\u015fkin olarak s\u00f6ylenmi\u015f tek bir yeni s\u00f6z yoktur. Bu literat\u00fcrde, kli\u015feler, s\u0131radan l\u00e2flar, yalanlar ve \u00f6zellikle de koltuk koruma kayg\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey bulmak olanaks\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcr\u00fcmenin i\u011fren\u00e7 kokusunu duyabilmek i\u00e7in Hilferding\u2019den ya da Otto Bauer\u2019den bir ka\u00e7 sat\u0131r okumak yeterlidir. Komintern\u2019in teorisyenlerinden hi\u00e7 s\u00f6z etmemek daha iyi. \u00dcnl\u00fc Dimitrov, k\u00fc\u00e7\u00fck bir bakkal kadar cahil ve baya\u011f\u0131d\u0131r. Bu gibilerin zihni Marksizm\u2019i yads\u0131maya bile yetmeyecek kadar tembeldir; onlar olsa olsa Marksizm\u2019in \u0131rz\u0131na ge\u00e7ebilirler, o kadar. Ama \u015fimdilik bu \u015fah\u0131slar bizi ilgilendirmiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u201cYenilik\u00e7i\u201dlerimize gelelim\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Eski Avusturya kom\u00fcnistlerinden Willi Schlamm, Moskova Duru\u015fmalar\u0131 \u00fczerine, Yalan\u0131n Diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc gibi anlaml\u0131 bir ba\u015fl\u0131k ta\u015f\u0131yan bir bro\u015f\u00fcr yazd\u0131. Schlamm, \u00f6zellikle g\u00fcncel sorunlara e\u011filen yetenekli bir gazetecidir. Moskova tahrifatlar\u0131n\u0131n ele\u015ftirisi ve \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc itiraflar\u201d\u0131n psikolojik mekanizmas\u0131n\u0131n sergilenmesi Schlamm\u2019\u0131n bro\u015f\u00fcr\u00fcnde m\u00fckemmel bir bi\u00e7imde ba\u015far\u0131lm\u0131\u015f. Ne var ki Schlamm bunlarla yetinmiyor; yenilgilere ve tahrifatlara kar\u015f\u0131 gelecekte bir g\u00fcvence olu\u015fturabilecek yeni bir sosyalizm teorisi geli\u015ftirmek istiyor. Ama Schlamm asl\u0131nda hi\u00e7 de teorisyen olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve hatta anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, sosyalizmin geli\u015fme tarihiyle de pek tan\u0131\u015f\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, yeni bir bula\u015f yapma kisvesi alt\u0131nda, Marks \u00f6ncesi sosyalizme, hem de bunun en geri, en \u0131l\u0131ml\u0131 ve en yavan t\u00fcr\u00fc olan Alman sosyalizmine tam bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131yor. Schlamm, diyalektikten, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden ve s\u00f6z etmeye bile gerek yok, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden vazge\u00e7iyor. Toplumun d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi g\u00f6revini baz\u0131 \u201cebedi\u201d ahlak do\u011frular\u0131n\u0131n ya\u015fama ge\u00e7irilmesine indirgiyor ve bunlar\u0131 bug\u00fcnden ba\u015flayarak, kapitalist rejim alt\u0131nda insanl\u0131\u011fa kabul ettirmeye haz\u0131rlan\u0131yor. Willi Schlamm\u2019\u0131n sosyalizmi ahlak kan\u0131 a\u015f\u0131s\u0131yla kurtarma giri\u015fimi, Kerenski\u2019nin Novaia Russia (Paris\u2019te yay\u0131nlanan eski bir Rus ta\u015fra dergisi) taraf\u0131ndan yaln\u0131zca sevin\u00e7le de\u011fil, ayn\u0131 zamanda gururla kar\u015f\u0131land\u0131: Yay\u0131n kurulu, hakl\u0131 olarak, Schlamm\u2019\u0131n, uzun s\u00fcredir kat\u0131 ve sert s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi kavray\u0131\u015f\u0131na inan\u00e7, umut ve sevgiyle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ger\u00e7ek Rus sosyalizminin ilkelerine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sonucuna vard\u0131. Ger\u00e7ekten de, Rus \u201cSosyalist Devrimciler\u201din (SR) \u00f6zg\u00fcn doktrini, teorik \u00f6nc\u00fclleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Mart (1848!) \u00f6ncesi Alman sosyalizmine bir geri d\u00f6n\u00fc\u015ften ibaretti. Ku\u015fkusuz Kerenski\u2019den d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihini Schlamm\u2019dan daha iyi bilmesini beklemek b\u00fcy\u00fck haks\u0131zl\u0131k olur. Daha \u00f6nemlisi, bug\u00fcn Schlamm ile dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olan Kerenski\u2019nin, h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkan\u0131 iken, \u201cAlman genel kurmay\u0131n\u0131n casuslar\u0131\u201d su\u00e7lamas\u0131yla Bol\u015fevikler\u2019in maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zulm\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015f olmas\u0131, yani bug\u00fcn Schlamm\u2019\u0131n modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f metafizik d\u00fc\u015f\u00fcncelerle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tahrifat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 bizzat kendisinin d\u00fczenlemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Schlamm ve benzerlerinin g\u00f6sterdi\u011fi ayd\u0131nca tepkinin ard\u0131ndaki psikolojik mekanizmay\u0131 anlamak olduk\u00e7a kolay. Bu ki\u015filer, belirli bir d\u00f6nem, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ad\u0131na yemin eden ve diyalektik materyalizm l\u00e2fz\u0131na ibadet eden bir politik harekete kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu, Almanya\u2019da oldu\u011fu gibi Avusturya\u2019da da felaketle noktalanm\u0131\u015f, ve Schlamm bu felaketten \u015fu ba\u015ftan savma sonucu \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r: Bak\u0131n s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve diyalektik nelere yol a\u00e7\u0131yor! Ve bulu\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131 tarihsel deneyimle ve\u2026 ki\u015fisel bilgi zenginli\u011fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fundan, bizim yenilik\u00e7imiz de yeni bir iman ararken, \u00e7oktan terkedilmi\u015f k\u00f6hne bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yeniden ke\u015ffetmi\u015ftir; \u00fcstelik bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yaln\u0131zca Bol\u015fevizm\u2019in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Marksizm\u2019in de kar\u015f\u0131s\u0131na cesaretle dikmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk bak\u0131\u015fta, Schlamm\u2019\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi ideolojik tepki t\u00fcr\u00fc (Marks\u2019tan\u2026 Kerenski\u2019ye!) \u00fczerinde durmaya de\u011fmeyecek kadar ilkel g\u00f6r\u00fcnmektedir ama asl\u0131nda son derece \u00f6\u011freticidir. Tam da bu ilkel niteli\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc, \u00f6zellikle de Bol\u015fevizm\u2019den blok halinde vazge\u00e7i\u015fte ifadesini bulanlar ba\u015fta olmak \u00fczere, t\u00fcm \u00f6teki tepki bi\u00e7imlerinin ortak paydas\u0131n\u0131 temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Marksizm\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f m\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marksizm en y\u00fcksek tarihsel ifadesini Bol\u015fevizm\u2019de bulmu\u015ftur. Proletaryan\u0131n ilk zaferi ve ilk i\u015f\u00e7i devleti Bol\u015fevizm bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Art\u0131k hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 bu olaylar\u0131 tarihten silmeyi ba\u015faramaz. Ne var ki, Ekim Devrimi\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc durumuna d\u00fc\u015fmesi, bask\u0131, soygun ve tahrifat d\u00fczeniyle b\u00fcrokrasinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne, Schlamm\u2019\u0131n do\u011fru olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi yalan diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmesi \u00fczerine, bir\u00e7ok bi\u00e7imci ve y\u00fczeysel kafa, kestirme bir bi\u00e7imde, Bol\u015fevizm\u2019den vazge\u00e7medik\u00e7e Stalinizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmenin olanaks\u0131z oldu\u011fu sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k bildi\u011fimiz gibi, Schlamm daha da ileri gidiyor ve yozla\u015farak Stalinizme d\u00f6n\u00fc\u015fen Bol\u015fevizm\u2019in bizzat Marksizmden t\u00fcredi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla da, Marksizm\u2019in temellerine dayanarak Stalinizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmenin olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor. Daha az tutarl\u0131 ama say\u0131ca daha fazla bir grup insan da bunun tersini savunarak, Bol\u015fevizm\u2019den Marksizm\u2019e d\u00f6nmek gerekti\u011fini savunuyor. Hangi yoldan ve hangi Marksizm\u2019e d\u00f6n\u00fclecek? Marksizm, Bol\u015fevizm bi\u00e7imini alarak \u201ciflas\u201d etmeden \u00f6nce, sosyal demokrasi bi\u00e7imi alt\u0131nda \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fc. O halde, \u201cMarksizm\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d parolas\u0131 II. ve III. Enternasyonal d\u00f6nemlerinin \u00fczerinden s\u0131\u00e7rayarak I. Enternasyonal\u2019e d\u00f6nmek anlam\u0131na gelir. Ama I. Enternasyonal de zaman\u0131nda yenilgiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Yani, \u00f6n\u00fcnde sonunda, Marks ve Engels\u2019in Toplu Eserler\u2019ine d\u00f6nmek gerekiyor. Bu s\u0131\u00e7rama, \u00e7al\u0131\u015fma odas\u0131ndan \u00e7\u0131kmadan ve hatta terlikleri bile \u00e7\u0131karmadan yap\u0131labilir. Ama o zaman, Bol\u015fevizm\u2019i ve Ekim Devrimi\u2019ni de kapsayan onlarca y\u0131ll\u0131k teorik ve politik m\u00fccadeleyi bir kenara b\u0131rakarak, bu klasik yap\u0131tlardan (Marks 1883\u2019de, Engels 1895\u2019de \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr), yeni d\u00f6nemin g\u00f6revlerine nas\u0131l ge\u00e7ilebilir? Bol\u015fevizm\u2019in tarihsel bak\u0131mdan \u201ciflas\u201d etmi\u015f bir e\u011filim olarak yads\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nerenlerden hi\u00e7biri yeni bir yol g\u00f6sterememi\u015ftir. B\u00f6ylece, her \u015fey Kapital\u2019i incelemek y\u00f6n\u00fcnde basit bir \u00f6\u011f\u00fcde indirgenmektedir. Bu \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn itiraz edilecek bir yan\u0131 yok ama Bol\u015fevikler de Kapital\u2019i incelemi\u015flerdi, hem de olduk\u00e7a iyi bir bi\u00e7imde. Ne var ki bu, Sovyet devletinin yozla\u015fmas\u0131n\u0131 ve Moskova duru\u015fmalar\u0131n\u0131n tezg\u00e2hlanmas\u0131n\u0131 engelleyemedi. \u00d6yleyse ne yapmal\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevizm Stalinizmden sorumlu mudur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn gericilerin, Men\u015feviklerin, anar\u015fistlerin ve kendilerini Marksist sayan kimi sol doktrinerlerin inand\u0131\u011f\u0131 ve bizzat Stalin\u2019in iddia etti\u011fi gibi, ger\u00e7ekten de Stalinizm Bol\u015fevizm\u2019in me\u015fru bir \u00fcr\u00fcn\u00fc m\u00fcd\u00fcr? Bunlar, \u201cBiz ba\u015f\u0131ndan beri hep s\u00f6ylemi\u015ftik\u201d diyor, \u201cDi\u011fer sosyalist partilerin yasaklanmas\u0131yla, anar\u015fistlerin ezilmesiyle, Sovyetlerde Bol\u015feviklerin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131yla ba\u015flayan s\u00fcrecin sonunda, Ekim Devrimi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak b\u00fcrokrasinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne varacakt\u0131. Stalinizm, Leninizm\u2019in hem devam\u0131 hem de iflas\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme tarz\u0131ndaki hata, Bol\u015fevizm\u2019in, Ekim Devrimi\u2019nin ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00f6rt\u00fck bir bi\u00e7imde \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmesidir. Bol\u015fevizm, birbirine d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerin m\u00fccadelesinden olu\u015fan bir tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde de\u011fil de bo\u015flukta evrilmi\u015f gibi g\u00f6sterilmektedir. H\u00e2lbuki Bol\u015fevizm, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na<\/p>\n\n\n\n

s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131 olmakla birlikte, onunla \u00f6zde\u015f olmayan politik bir ak\u0131md\u0131r. Ve SSCB\u2019de, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, y\u00fcz milyondan fazla k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ve \u00e7e\u015fitli ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bask\u0131, sefalet ve cehaletten olu\u015fan bir miras vard\u0131r. Bol\u015fevikler taraf\u0131ndan kurulan devlet, sadece Bol\u015feviklerin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve iradelerini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyini, halk\u0131n toplumsal bile\u015fimini, barbar ge\u00e7mi\u015fin ve daha az barbar olmayan d\u00fcnya emperyalizminin bask\u0131s\u0131n\u0131 da yans\u0131t\u0131r. Sovyet devletinin yozla\u015fma s\u00fcrecini saf Bol\u015fevizm\u2019in evrimi olarak g\u00f6stermek, saf bir mant\u0131k kullanarak, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \u00f6\u011felerinden yaln\u0131zca biri u\u011fruna, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin kendisini g\u00f6rmezden gelmektir. Bu temel yanl\u0131\u015f\u0131n t\u00fcm lekelerinden kurtulmak i\u00e7in ad\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a koymak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Nitekim Bol\u015fevizm de kendisini hi\u00e7bir zaman bizzat kendi eseri olan Ekim Devrimi\u2019yle ya da Sovyet devletiyle \u00f6zde\u015f olarak g\u00f6rmemi\u015ftir. Bol\u015fevizm kendisini tarihin etkenlerinden biri olarak, tarihin \u201cbilin\u00e7li\u201d, \u00e7ok \u00f6nemli ama asla belirleyici olmayan bir etkeni olarak kabul etmi\u015ftir. Biz hi\u00e7bir zaman tarihsel s\u00fcbjektivizm hatas\u0131na d\u00fc\u015fmedik. Belirleyici etkeni (\u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin verili temelinde) s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde, yaln\u0131zca ulusal \u00f6l\u00e7ekteki de\u011fil, uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekteki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevikler k\u00f6yl\u00fclerin k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva e\u011filimlerine \u00f6d\u00fcnler verirken, partiye giri\u015fi s\u0131k\u0131 kurallara ba\u011flarken, partideki yabanc\u0131 unsurlar\u0131 ay\u0131klarken, di\u011fer partileri yasaklarken, NEP\u2019i (Mart 1921\u2019deki 10. Parti Kongresi\u2019nde kabul edilen, piyasa d\u00fcrt\u00fclerine ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6zel m\u00fclkiyete a\u00e7\u0131lmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren \u201cYeni Ekonomi Politikas\u0131\u201d) uygulamaya koyarken, baz\u0131 i\u015fletmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6d\u00fcn verip geri ad\u0131m atarken ya da emperyalist h\u00fck\u00fcmetlerle diplomatik anla\u015fmalar yaparken, kendileri i\u00e7in ba\u015f\u0131ndan beri teorik olarak a\u00e7\u0131k olan \u015fu temel ger\u00e7ekten gerekli sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yorlard\u0131: \u0130ktidara gelmek kendi ba\u015f\u0131na ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, partiyi tarihsel s\u00fcrecin mutlak efendisi haline getirmez. Ku\u015fkusuz parti, iktidara geldikten sonra, \u00f6nceden sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir g\u00fc\u00e7le toplumun geli\u015fmesini etkileme olana\u011f\u0131na kavu\u015fur. Ama buna kar\u015f\u0131l\u0131k parti, toplumun t\u00fcm di\u011fer unsurlar\u0131n\u0131n etkisine on kat daha a\u00e7\u0131k bir hale gelir; d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerin do\u011frudan darbeleriyle iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilir; daha yava\u015f seyreden bir evrim i\u00e7inde, iktidarda kalmakla birlikte, kendi i\u00e7inde yozla\u015fabilir. Stalinist b\u00fcrokrasinin koku\u015fmu\u015flu\u011fu i\u00e7inde Bol\u015fevizm\u2019e kar\u015f\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 bir arg\u00fcman arayan bu sekter ukalalar\u0131n kavrayamad\u0131klar\u0131, tam da tarihsel s\u00fcrecin bu diyalekti\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda bu beylerin s\u00f6ylemek istedikleri \u015fudur: Kendi yozla\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvenceler bar\u0131nd\u0131rmayan bir devrimci parti i\u015fe yaramaz. Ku\u015fkusuz, b\u00f6yle bir kriter kar\u015f\u0131s\u0131nda Bol\u015fevizm a\u00e7\u0131k\u00e7a mahkum olur, \u00e7\u00fcnk\u00fc herhangi bir t\u0131ls\u0131ma sahip de\u011fildir. Ne var ki, bu kriterin kendisi yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce somut bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyi gerektirir: Parti nas\u0131l ve neden \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr? \u015eimdiye kadar, Bol\u015fevikler d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme sunmad\u0131. Ve Bol\u015fevikler bunu yaparken hi\u00e7 de Bol\u015fevizm\u2019den kopma gere\u011fi duymad\u0131; tersine, Bol\u015fevizm\u2019in yazg\u0131s\u0131n\u0131 inceleyebilmek i\u00e7in gereken her \u015feyi Bol\u015fevizm\u2019in kendi cephaneli\u011finde buldular. Vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7 \u015fudur: Ku\u015fkusuz Stalinizm Bol\u015fevizm\u2019den t\u00fcremi\u015ftir; ama bu mant\u0131ksal de\u011fil, diyalektik bir t\u00fcreme bi\u00e7iminde olmu\u015ftur; yani Bol\u015fevizm\u2019in devrimci olumlamas\u0131 olarak de\u011fil, termidorcu yads\u0131nmas\u0131 olarak. Bunlar hi\u00e7 de bir ve ayn\u0131 \u015feyler de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevizm\u2019in temel \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, Bol\u015fevikler SSCB\u2019nin y\u00f6netici partisinin sonradan \u00e7\u00fcr\u00fcmesinin nedenlerini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in Moskova duru\u015fmalar\u0131na gerek duymad\u0131lar. Bu t\u00fcr bir evrim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6nceden g\u00f6rm\u00fc\u015f ve bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015flerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131. Bol\u015feviklerin yaln\u0131zca Ekim Devrimi\u2019nin arifesinde de\u011fil, ondan y\u0131llarca \u00f6nce de dile getirdikleri \u00f6ng\u00f6r\u00fcy\u00fc an\u0131msayal\u0131m: Ulusal ve uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte g\u00fc\u00e7lerin yeniden k\u00fcmelenmesi, proletaryaya ilk kez, Rusya gibi geri kalm\u0131\u015f bir \u00fclkede iktidara gelme olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Ama ayn\u0131 yeniden k\u00fcmelenme, az \u00e7ok k\u0131sa bir zaman i\u00e7inde ileri \u00fclkelerin proletaryas\u0131 zafere ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, Rusya\u2019da i\u015f\u00e7i devletinin ayakta kalamayaca\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6nceden kesin bir bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir. Sovyet rejimi tek ba\u015f\u0131na kal\u0131rsa, ya y\u0131k\u0131lacak ya da yozla\u015facakt\u0131r. Daha do\u011frusu, \u00f6nce yozla\u015facak sonra da y\u0131k\u0131lacakt\u0131r. 1905\u2019ten ba\u015flayarak, ben de bu konuda pek \u00e7ok kez yazd\u0131m. Rus Devrim Tarihi adl\u0131 kitab\u0131mda Bol\u015fevik y\u00f6neticilerin 1917\u2019den 1923\u2019e de\u011fin bu konuda s\u00f6yledikleri derlenmi\u015ftir. Bunlar\u0131n hepsi \u015fu bi\u00e7imde \u00f6zetlenebilir: E\u011fer Bat\u0131\u2019da devrim olmazsa, Bol\u015fevizm ya \u00fclke i\u00e7inde kar\u015f\u0131devrimle, ya d\u0131\u015f m\u00fcdahaleyle ya da ikisinin bile\u015fimiyle tasfiye edilecektir. \u00d6zellikle Lenin, Sovyet rejiminin b\u00fcrokratikle\u015fmesinin teknik ya da \u00f6rg\u00fctsel bir sorun de\u011fil, i\u015f\u00e7i devletinin yozla\u015fmas\u0131n\u0131n olas\u0131 ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu\u011funu pek \u00e7ok kez belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

1922 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda, partinin XI. Kongresinde, Lenin NEP d\u00f6neminde, liberal Profes\u00f6r Ustrialov ba\u015fta olmak \u00fczere baz\u0131 burjuva politikac\u0131lar\u0131n Rusya\u2019daki Sovyet iktidar\u0131na vermeyi kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 destek \u00fczerine konu\u015ftu. Ustrialov, bir Kadet, bir burjuva olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u201cRusya\u2019daki Sovyet iktidar\u0131n\u0131 desteklemekten yanay\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc bu iktidar s\u0131radan bir burjuva iktidar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fme yoluna girmi\u015ftir\u201d der. Lenin d\u00fc\u015fman\u0131n bu pervas\u0131z s\u00f6zlerini \u201ckom\u00fcnistlerin kaypak ya\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131na\u201d tercih eder. Sert ve yal\u0131n bir bi\u00e7imde partiyi tehlike konusunda uyar\u0131r: \u201cUstrialov\u2019un s\u00f6z etti\u011fi t\u00fcrden geli\u015fmeler olas\u0131d\u0131r. Bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek gerekir, Tarih her t\u00fcrden d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme sahne olmu\u015ftur. \u0130nanca, \u00f6zveriye ve di\u011fer kusursuz ahlaki \u00f6zelliklere bel ba\u011flamak, politikada ciddiyetle hi\u00e7 bir bi\u00e7imde ba\u011fda\u015fmaz. \u00c7ok az say\u0131da insan m\u00fckemmel ahlaki \u00f6zelliklere sahiptir ama tarihin yazg\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen dev kitlelerdir. Ve kitleler bu bir avu\u00e7 erdemli ki\u015fiden ho\u015flanmazlarsa, onlara hi\u00e7 de kibar davranmaz.\u201d K\u0131sacas\u0131: Parti evrimin tek etkeni de\u011fildir ve geni\u015f bir tarihsel \u00f6l\u00e7ekte, belirleyici etken olamaz.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 son kongre olan bu kongredeki konu\u015fmas\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr: \u201cBir ulus bir di\u011ferini yenilgiye u\u011frat\u0131p \u00fclkesini fethedebilir. Bu herkes i\u00e7in basit ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015feydir. Ama bu uluslar\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerinin ne olaca\u011f\u0131 sorunu o kadar basit de\u011fildir. E\u011fer galip ulusun k\u00fclt\u00fcr\u00fc yenilen ulusunkinden \u00fcst\u00fcnse, galip ulus kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc di\u011ferine kabul ettirir; ama e\u011fer s\u00f6z konusu olan bunun tersi ise, yenik taraf kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yenen tarafa dayat\u0131r. Buna benzer bir olay RSFSC\u2019nin (Rus Sovyet Federe Sosyalist Cumhuriyeti) ba\u015fkentinde ya\u015fanmad\u0131 m\u0131? Ve 4700 kom\u00fcnistin (t\u00fcm\u00fc en iyilerden olu\u015fan, yakla\u015f\u0131k bir t\u00fcmen kom\u00fcnist) yabanc\u0131 bir k\u00fclt\u00fcre boyun e\u011fmesiyle sonu\u00e7lanmad\u0131 m\u0131?\u201d Bunlar 1922 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda s\u00f6ylenmi\u015fti, hem de ilk kez de\u011fil. Tarihi yapan (en iyiler bile olsa) birka\u00e7 ki\u015fi de\u011fildir; \u00fcstelik bu se\u00e7kinler bile \u201cyabanc\u0131\u201d bir k\u00fclt\u00fcr, yani burjuva k\u00fclt\u00fcr\u00fc etkisine girip yozla\u015fabilir. S\u00f6z konusu olan yaln\u0131zca Sovyet devletinin sosyalizm yolundan ayr\u0131lma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda, elveri\u015fsiz tarihsel ko\u015fullar alt\u0131nda, Bol\u015fevik Parti bile Bol\u015fevizm\u2019ini yitirebilir.<\/p>\n\n\n\n

1923\u2019te son bi\u00e7imini alan Sol Muhalefet, bu tehlikenin a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kavran\u0131\u015f\u0131ndan do\u011fdu. Yozla\u015fman\u0131n belirtilerini g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne izleyen Sol Muhalefet, Termidor tehdidinin kar\u015f\u0131s\u0131na proleter \u00f6nc\u00fcn\u00fcn bilin\u00e7li iradesini \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ne var ki, bu \u00f6znel etken yetersiz kald\u0131. Lenin\u2019in tan\u0131m\u0131yla m\u00fccadelenin sonucunu belirleyen \u201cdev kitleler\u201d \u00fclkedeki yokluktan ve \u00e7ok uzun bir d\u00fcnya devrimi bekleyi\u015finden bitkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Kitleler cesaretlerini yitirmi\u015fti. B\u00fcrokrasi \u00fcst\u00fcn geldi, proleter \u00f6nc\u00fcye h\u00e2kim oldu, Marksizm\u2019i ayaklar alt\u0131na ald\u0131 ve Bol\u015fevik Parti\u2019yi yoldan \u00e7\u0131kard\u0131. Stalinizm zafer kazand\u0131. Bol\u015fevizm, Sol Muhalefet bi\u00e7imi alt\u0131nda, Sovyet b\u00fcrokrasisinden ve onun Komintern\u2019inden koptu. Geli\u015fmenin ger\u00e7ek seyri b\u00f6yle oldu.<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015fkusuz Stalinizm bi\u00e7imsel olarak Bol\u015fevizm\u2019den t\u00fcremi\u015ftir. Moskova b\u00fcrokrasisi kendisini Bol\u015fevik Parti olarak adland\u0131rmay\u0131 bug\u00fcn bile s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. B\u00fcrokrasinin b\u00fct\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131, kitleleri daha fazla aldatabilmek i\u00e7in eski Bol\u015fevizm etiketini kullanmaktan ibaret. Kabu\u011fu \u00e7ekirdek, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc ger\u00e7ek sanan teorisyenler ise daha da ac\u0131nacak durumda. Stalinizm ile Bol\u015fevizm\u2019i \u00f6zde\u015fle\u015ftirerek Termidorculara en b\u00fcy\u00fck hizmeti sunuyorlar ve dolay\u0131s\u0131yla da a\u00e7\u0131k\u00e7a gerici bir rol oynuyorlar.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn di\u011fer partilerin politik arenan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lmas\u0131yla, halk\u0131n farkl\u0131 katmanlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131t \u00e7\u0131kar ve e\u011filimlerinin kendi ifadelerini, \u015fu ya da bu \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00f6netici parti i\u00e7inde bulmalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Politik a\u011f\u0131rl\u0131k merkezi proleter \u00f6nc\u00fcden b\u00fcrokrasiye do\u011fru kayd\u0131k\u00e7a, parti hem toplumsal bile\u015fimi hem de ideolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015fime u\u011fruyordu. Evrimin co\u015fkun seyri nedeniyle parti, son 15 y\u0131l i\u00e7inde, sosyal demokrasinin yar\u0131m as\u0131r s\u00fcren yozla\u015fmas\u0131ndan \u00e7ok daha k\u00f6kl\u00fc bir yozla\u015fmaya u\u011frad\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc tasfiyeler Bol\u015fevizm ile Stalinizm aras\u0131nda kanla \u00e7izilmi\u015f bir \u00e7izgi de\u011fil, bir kan g\u00f6l\u00fc olu\u015fturuyor. T\u00fcm eski Bol\u015fevik ku\u015fa\u011f\u0131n, i\u00e7 sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015f olan ara ku\u015fa\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ve Bol\u015fevik geleneklere ciddi bi\u00e7imde sahip \u00e7\u0131kan gen\u00e7 ku\u015fa\u011f\u0131n bir kesiminin katledilmesi, Stalinizm ile Bol\u015fevizm\u2019in yaln\u0131zca politik<\/p>\n\n\n\n

bak\u0131mdan de\u011fil, do\u011frudan fiziksel bak\u0131mdan da ba\u011fda\u015fmaz oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor. Nas\u0131l oluyor da b\u00fct\u00fcn bunlar baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmeyebiliyor?<\/p>\n\n\n\n

Stalinizm ve \u201cdevlet sosyalizmi\u201d Anar\u015fistler ise, Stalinizmi yaln\u0131zca Bol\u015fevizm\u2019in ve Marksizm\u2019in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda genel olarak \u201cdevlet sosyalizminin\u201d bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcyor. Bakunin\u2019in ataerkil \u201c\u00f6zg\u00fcr kom\u00fcnler federasyonlar\u0131\u201dn\u0131n yerine daha modern bir \u00f6zg\u00fcr Sovyetler federasyonunu ge\u00e7irmeye niyetleniyorlar. Ama anar\u015fistler, eskiden oldu\u011fu gibi, merkezi devlet iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Ger\u00e7ekten de, \u201cdevlet\u00e7i\u201d Marksizm\u2019in bir kolu olan sosyal demokrasi, iktidara ge\u00e7er ge\u00e7mez sermayenin resmi acentesi haline gelmi\u015ftir; bir di\u011fer kolu ise, yeni bir ayr\u0131cal\u0131kl\u0131lar kast\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Her \u015fey apa\u00e7\u0131k ortada: k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kayna\u011f\u0131 devlettir. Geni\u015f bir tarihsel perspektif i\u00e7inde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu t\u00fcrden bir ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmede ger\u00e7e\u011fin bir k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131na rastlama olana\u011f\u0131 vard\u0131r. Bir bask\u0131 ayg\u0131t\u0131 olarak devletin politik ve ahlaki koku\u015fma kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu yads\u0131nmaz bir ger\u00e7ektir. Deneyimlerimizin g\u00f6sterdi\u011fi gibi, ayn\u0131 \u015fey i\u015f\u00e7i devleti i\u00e7in de do\u011frudur. Dolay\u0131s\u0131yla Stalinizm, devletin deli g\u00f6mle\u011finin hen\u00fcz y\u0131rt\u0131l\u0131p at\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 bir toplum a\u015famas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr diyebiliriz. Ancak bu durum, Bol\u015fevizm\u2019i ve Marksizm\u2019i de\u011ferlendirmek i\u00e7in hi\u00e7bir veri sunmadan, yaln\u0131zca insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n genel d\u00fczeyini ve \u00f6zellikle de, proletarya ile burjuvazi aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerini niteler. \u0130\u015f\u00e7i devleti de olsa, devletin s\u0131n\u0131flar\u0131n barbarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucu oldu\u011fu ve insanl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ek tarihinin devletin ortadan kalkmas\u0131ndan sonra ba\u015flayaca\u011f\u0131 konusunda anar\u015fistlerle anla\u015fmaya varabiliriz ama geriye b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla \u015fu sorun kal\u0131r: Devletin nihai olarak s\u00f6n\u00fcmlenmesini sa\u011flayacak yollar ve y\u00f6ntemler hangileridir? Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015ften edindi\u011fimiz deneyim, bunun anar\u015fizmin y\u00f6ntemleriyle ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fine tan\u0131kl\u0131k etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyadaki kayda de\u011fer tek anar\u015fist \u00f6rg\u00fct olan \u0130spanyol CNT\u2019nin (Ulusal \u0130\u015f\u00e7i Konfederasyonu) \u015fefleri, kritik bir anda, burjuvazinin bakanlar\u0131 haline geldi. Anar\u015fist teoriye a\u00e7\u0131k\u00e7a ihanet etmelerinin gerek\u00e7esi olarak da \u201cistisnai ko\u015fullar\u201d\u0131n bask\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steriyorlar. Ama her ciddi devrimci \u00f6rg\u00fct, zaten tam da bu \u201cistisnai ko\u015fullar\u201d i\u00e7in kendini haz\u0131rlar. \u0130spanya deneyi \u201cnormal ko\u015fullarda\u201d burjuva devletin izniyle yay\u0131nlanan bro\u015f\u00fcrlerde devletin \u201cyads\u0131nabilece\u011fini\u201d ama devrim ko\u015fullar\u0131n\u0131n devletin olumsuzlanmas\u0131na hi\u00e7bir olanak tan\u0131may\u0131p, devleti ele ge\u00e7irmeyi gerektirdi\u011fini bir kez daha kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Devletin i\u015fini bir kalemde bitiremediler diye \u0130spanyol anar\u015fistlerini su\u00e7lamaya hi\u00e7 niyetimiz yok. \u0130ktidar\u0131 ele ge\u00e7irdikten sonra bile (anar\u015fist i\u015f\u00e7ilerin kahramanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n, \u0130spanyol anar\u015fist \u015fefler bunu beceremediler) devrimci bir parti toplumun mutlak efendisi de\u011fildir. Ama bar\u0131\u015f d\u00f6nemine tamamen uygun oldu\u011fu halde, devrimin \u201cistisnai ko\u015fullar\u0131\u201d ortaya \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz aceleyle vazge\u00e7ilmesi gereken anar\u015fist teoriyi en a\u011f\u0131r bi\u00e7imde su\u00e7luyoruz. Eskiden, orduyu en \u00e7ok y\u0131pratan \u015feyin sava\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen generallere rastlan\u0131rd\u0131 (ku\u015fkusuz b\u00f6yleleri \u015fimdi de vard\u0131r). Devrimin doktrinlerini alt\u00fcst etti\u011finden yak\u0131nan devrimciler bu generallerden hi\u00e7 de daha iyi durumda de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Marksistler nihai ama\u00e7 konusunda, yani devletsiz toplum sorununda anar\u015fistlerle tamamen ayn\u0131 kan\u0131dad\u0131r. Marksizm\u2019in \u201cdevlet\u00e7i\u201d say\u0131labilece\u011fi tek nokta, bu t\u00fcr bir topluma ula\u015fman\u0131n sadece devleti yok saymakla ba\u015far\u0131lamayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Stalinizm deneyimi Marksizm\u2019in \u00f6\u011fretisini asla ge\u00e7ersiz k\u0131lmaz, bu \u00f6\u011fretiyi tersinden do\u011frular. Proletaryaya, belirli bir durumda, do\u011fru bir y\u00f6neli\u015fe girmesini ve bu durumu etkin bir bi\u00e7imde kullanmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011freten devrimci bir doktrin, zaferin otomatik g\u00fcvencesini kesinlikle kendi i\u00e7inde ta\u015f\u0131maz. Ama buna kar\u015f\u0131l\u0131k, zafer yaln\u0131zca bu doktrin sayesinde olanakl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, bu zaferi tek bir eylem olarak tan\u0131mlamak da olanaks\u0131zd\u0131r. Sorunu geni\u015f bir tarihsel d\u00f6nem perspektifi i\u00e7inde ele almak gerekir. Ekonomik bak\u0131mdan geri ve emperyalizm taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f ilk i\u015f\u00e7i devleti Stalinizmin jandarma karakoluna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ama ger\u00e7ek Bol\u015fevizm bu jandarma karakoluna kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadele ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Stalinizm, ayakta kalabilmek i\u00e7in \u015fimdi yaln\u0131zca SSCB\u2019de de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u0130spanya\u2019da da \u201cTro\u00e7kizm\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan Bol\u015fevizm\u2019e kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k bir i\u00e7 sava\u015f y\u00fcr\u00fctmek zorundad\u0131r. Eski Bol\u015fevik Parti \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr ama Bol\u015fevizm her yerde ba\u015f kald\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Stalinizmin Bol\u015fevizm\u2019den ya da Marksizm\u2019den kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek, kar\u015f\u0131devrimin devrimden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekle tamamen ayn\u0131 \u015feydir. Asl\u0131nda tutucu olan liberallerin d\u00fc\u015f\u00fcncesini ve sonra da reformist d\u00fc\u015f\u00fcnceyi bi\u00e7imlendiren hep bu \u015fema olmu\u015ftur. Toplumun s\u0131n\u0131fl\u0131 yap\u0131s\u0131 nedeniyle, devrimler her zaman kar\u015f\u0131devrimlere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ukalalar, \u201cBu, devrimci y\u00f6ntemde i\u00e7sel bir kusur oldu\u011funu g\u00f6stermez mi?\u201d diye soruyor. Ne var ki, ne liberaller ne de reformistler, bug\u00fcne de\u011fin \u201cdaha ekonomik\u201d y\u00f6ntemler icat etmeyi beceremedi. Ya\u015fayan bir tarihsel s\u00fcreci akla uygun hale getirmek pek kolay de\u011filse de, Stalinizmin \u201cdevlet sosyalizmi\u201dnden, fa\u015fizmin Marksizm\u2019den, gericili\u011fin devrimden, k\u0131sacas\u0131 anti-tezin tezden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 mant\u0131k d\u00fczeyinde ileri s\u00fcrerek, bu dalgalar\u0131n ard\u0131 ard\u0131na geli\u015fimini ak\u0131lc\u0131 bir bi\u00e7imde yorumlamak hi\u00e7 de zor de\u011fildir. Pek \u00e7ok ba\u015fka alanda oldu\u011fu gibi bu alanda da, anar\u015fist d\u00fc\u015f\u00fcnce liberal rasyonalizmin tutsa\u011f\u0131 olarak kalmaktad\u0131r. Diyalekti\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde ger\u00e7ek devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnce olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Stalinizmin kayna\u011f\u0131 olarak Bol\u015fevizm\u2019in politik \u201cg\u00fcnah\u201dlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ak\u0131lc\u0131lar\u0131n ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmeleri zaman zaman, en az\u0131ndan d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte, daha somut bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor. Onlara g\u00f6re Stalinizm b\u00fct\u00fcn olarak Bol\u015fevizm\u2019den de\u011fil, Bol\u015fevizm\u2019in politik g\u00fcnahlar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Gorter, Pannekoek, Alman \u201cSpartakistler\u201d vb. bize, Bol\u015feviklerin proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ge\u00e7irdiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Stalin ise, parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine b\u00fcrokrasinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ge\u00e7irmi\u015ftir. Bol\u015fevikler kendi partileri d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm partileri yok etmi\u015ftir; Stalin ise, Bonapartist kli\u011fin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in Bol\u015fevik partiyi bo\u011fmu\u015ftur. Bol\u015fevikler burjuvaziye \u00f6d\u00fcnler vermi\u015ftir; Stalin ise burjuvazinin m\u00fcttefiki ve deste\u011fi olmu\u015ftur. Bol\u015fevikler eski sendikalara ve burjuva parlamentosuna kat\u0131lma zorunlulu\u011funu kabul etmi\u015ftir; Stalin ise sendika b\u00fcrokrasisiyle ve burjuva demokrasisiyle dostluk ba\u011flar\u0131 kurmu\u015ftur. Benzer yakla\u015f\u0131mlar istenildi\u011fi kadar \u00e7o\u011falt\u0131labilir. D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda uyand\u0131rabilecekleri etkiye kar\u015f\u0131n, bunlar i\u00e7erikten tamamen yoksun yakla\u015f\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Proletarya ancak \u00f6nc\u00fcs\u00fc yoluyla iktidara gelebilir. Bir devlet iktidar\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fu da, kitlelerin yetersiz k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeyinden ve heterojenli\u011finden kaynaklan\u0131r. Kitlelerin tutsakl\u0131ktan kurtulma e\u011filimleri, parti bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f devrimci \u00f6nc\u00fcde kristalle\u015fir. S\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6nc\u00fcye g\u00fcveni sa\u011flanmadan, \u00f6nc\u00fc s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan desteklenmeden, iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi s\u00f6z konusu olamaz. \u0130\u015fte bu anlamda, proleter devrimi ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f\u0131n davas\u0131d\u0131r ama bunlar ancak \u00f6nc\u00fcn\u00fcn y\u00f6netiminde ger\u00e7ekle\u015febilir. Sovyetler, \u00f6nc\u00fc ile s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc ba\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bu bi\u00e7ime devrimci i\u00e7eri\u011fini ancak parti verebilir. Bu, Ekim Devrimi\u2019nin olumlu deneyimi ve di\u011fer \u00fclkelerin (Almanya, Avusturya, \u0130spanya) olumsuz deneyimiyle kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim, ne istedi\u011fini bilen bir partinin politik y\u00f6netimi olmaks\u0131z\u0131n, proletaryan\u0131n iktidar\u0131 nas\u0131l ele ge\u00e7irebilece\u011fini, hi\u00e7 kimse ne pratikte g\u00f6sterebilmi\u015f, ne de ka\u011f\u0131t \u00fczerinde a\u00e7\u0131klamaya kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Muhafazakar bir \u00e7o\u011funlu\u011fun hakimiyeti, \u0130ngiltere\u2019deki parlamenter sistemi ne kadar de\u011fi\u015ftirirse, bir partinin Sovyetleri politik y\u00f6netimi alt\u0131nla almas\u0131 da, kendi ba\u015f\u0131na Sovyet sistemini o kadar de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer Sovyet partilerinin yasaklanmas\u0131na gelince, bu hi\u00e7 de herhangi bir Bol\u015fevik \u201cteoriden\u201d kaynaklanm\u0131yordu; her taraftan d\u00fc\u015fmanlarla \u00e7evrili, geri kalm\u0131\u015f ve bitkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir \u00fclkede, diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn savunulmas\u0131 i\u00e7in al\u0131nm\u0131\u015f bir \u00f6nlemdi. Sonradan, bizzat y\u00f6netici parti i\u00e7inde hiziplerin yasaklanmas\u0131yla tamamlanan bu \u00f6nlemin ne b\u00fcy\u00fck tehlikeler bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 Bol\u015fevikler ba\u015f\u0131ndan beri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Ne var ki, tehlikenin kayna\u011f\u0131 doktrin ya da taktik de\u011fil, i\u00e7te ve d\u0131\u015fta zor durumlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunan diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn maddi zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Devrim hi\u00e7 de\u011filse Almanya\u2019da zafere ula\u015fm\u0131\u015f olsayd\u0131, di\u011fer Sovyet partilerini yasaklama zorunlulu\u011fu bir anda ortadan kalkacakt\u0131. Tek parti h\u00e2kimiyetinin totaliter Stalinist rejime hukuki \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olarak hizmet etti\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir ger\u00e7ektir. Ama b\u00f6yle bir evrimin nedeni ne Bol\u015fevizm\u2019de, hatta ne de ge\u00e7ici bir sava\u015f \u00f6nlemi olarak di\u011fer partilerin yasaklanmas\u0131nda de\u011fil, proletaryan\u0131n Avrupa\u2019da ve Asya\u2019da u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bir dizi yenilgide aranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Anar\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey s\u00f6z konusudur. Devrimin kahramanca m\u00fccadeleler d\u00f6neminde, Bol\u015fevikler ger\u00e7ekten devrimci olan anar\u015fistlerle elele y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Parti bunlar\u0131n \u00e7o\u011funu saflar\u0131na kazand\u0131. Bu sat\u0131rlar\u0131n yazar\u0131, devletin derhal ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 deneyini halk\u0131n onay\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirebilmeleri i\u00e7in baz\u0131 b\u00f6lgelerin anar\u015fistlere<\/p>\n\n\n\n

b\u0131rak\u0131lmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Lenin ile birlikte pek \u00e7ok kez ara\u015ft\u0131rd\u0131. Ama i\u00e7 sava\u015f, abluka ve a\u00e7l\u0131k ko\u015fullar\u0131 bu t\u00fcr planlara fazla olanak tan\u0131mad\u0131. Ya Kron\u015ftad ayaklanmas\u0131? Yaln\u0131zca k\u00f6yl\u00fc k\u00f6kenli askerlerin ayaklanmas\u0131na birka\u00e7 \u015faibeli anar\u015fist kat\u0131ld\u0131 diye, devrimci h\u00fck\u00fcmetin, ba\u015fkenti denetleyen bir kaleyi ba\u015fkald\u0131ran denizcilere \u201chediye\u201d etmesi ku\u015fkusuz beklenemezdi. Olaylar\u0131n somut tarihsel \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesinde, Kron\u015ftad, Makno ve devrimin di\u011fer belirleyici olmayan olaylar\u0131 etraf\u0131ndaki cehalet ve duygusall\u0131\u011f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 efsanelere yer yoktur.<\/p>\n\n\n\n

Geriye yaln\u0131zca Bol\u015feviklerin, ba\u015f\u0131ndan beri uygulad\u0131klar\u0131 ikna y\u00f6nteminin yan\u0131 s\u0131ra kimi zaman olduk\u00e7a kat\u0131 bir bi\u00e7imde zor kullanm\u0131\u015f olmalar\u0131 kal\u0131yor. Devrimden sonra b\u00fcrokrasinin bask\u0131 sistemini tekeline ald\u0131\u011f\u0131 yads\u0131nmaz bir ger\u00e7ektir. Devrim ve kar\u015f\u0131devrim gibi alt-\u00fcst olu\u015f a\u015famalar\u0131 da d\u00e2hil, geli\u015fmenin her a\u015famas\u0131 bir \u00f6nceki a\u015famadan \u00e7\u0131kar, k\u00f6kleri ordad\u0131r ve onun baz\u0131 \u00e7izgilerini ta\u015f\u0131r. Webb \u00e7ifti de d\u00e2hil olmak \u00fczere, liberaller her zaman, Bol\u015fevik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n ikinci bask\u0131 rejimi oldu\u011funu iddia etti. B\u00f6ylelikle, monar\u015finin ve soylulu\u011fun tasfiyesi, topra\u011f\u0131n k\u00f6yl\u00fclere verilmesi, sermayenin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi, planl\u0131 ekonominin uygulanmas\u0131, ateist e\u011fitimin ba\u015flat\u0131lmas\u0131, vb. gibi \u201c\u00f6nemsiz detaylar\u0131\u201d g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f oluyorlar. Liberal anar\u015fist d\u00fc\u015f\u00fcnce de, tamamen ayn\u0131 bi\u00e7imde, Bol\u015fevik devrimin t\u00fcm bask\u0131 \u00f6nlemleriyle, toplumsal ili\u015fkilerin kitleler lehine alt-\u00fcst edili\u015fini simgeledi\u011fini; buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Stalin\u2019in Termidorcu darbesinin, Sovyet toplumunu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir az\u0131nl\u0131k lehine yeniden bi\u00e7imlendirdi\u011fini g\u00f6rmezden geliyor. Stalinizm ile Bol\u015fevizm aras\u0131nda kurulan \u00f6zde\u015fliklerde, sosyalist bir kriterin izine bile rastlanmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Teori sorunlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevizm\u2019in temel \u00f6zelliklerinden biri de, doktrin sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki dikkati ve titizli\u011fidir. Lenin\u2019in 27 ciltlik yap\u0131t\u0131, her zaman teori konusunda son derece titiz bir tutumun \u00f6rne\u011fi olarak kalacakt\u0131r. Bol\u015fevizm bu temel nitelikten yoksun olsayd\u0131, tarihsel rol\u00fcn\u00fc asla yerine getiremezdi. Kaba, cahil ve tamamen ampirik olan Stalinizm, bu bak\u0131mdan da Bol\u015fevizm ile tam bir kar\u015f\u0131tl\u0131k i\u00e7indedir.<\/p>\n\n\n\n

10 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre \u00f6nce muhalefet, program\u0131nda \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yap\u0131yordu: \u201cLenin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden bu yana, tek amac\u0131 Stalinist gurubun uluslararas\u0131 proleter devrim yolundan sapmas\u0131n\u0131 teorik olarak me\u015frula\u015ft\u0131rmak olan bir dizi yeni \u2018teori\u2019 yarat\u0131ld\u0131\u201d. Ge\u00e7enlerde, \u0130spanyol devrimine kat\u0131lm\u0131\u015f olan Amerikal\u0131 sosyalist Liston Oak \u015funlar\u0131 yazd\u0131: \u201cAsl\u0131nda Stalinistler, Marks ve Lenin\u2019i revizyona tabi tutma konusunda bug\u00fcn en u\u00e7 noktaya gitmi\u015ftir. Bernstein, Marks\u2019\u0131n revize edilmesinde Stalin\u2019in kat etti\u011fi yolun yar\u0131s\u0131n\u0131 bile tamamlamaya cesaret edememi\u015ftir.\u201d Tamamen do\u011fru. Yaln\u0131z, Bernstein\u2019in ger\u00e7ekten teorik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n oldu\u011funu eklemek gerekiyor; o, sosyal demokrasinin reformist prati\u011fi ile program\u0131 aras\u0131nda bir uyum sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6zenle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Stalinist b\u00fcrokrasi ise Marksizm\u2019le hi\u00e7bir ortak yan\u0131 bulunmamas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra herhangi bir programa, doktrine ya da sisteme de yabanc\u0131d\u0131r. \u0130deolojisi tamamen polisiye bir \u00f6znellik, prati\u011fi ise kat\u0131ks\u0131z \u015fiddetin ampirizmi taraf\u0131ndan belirlenmi\u015ftir. Bu gasp\u00e7\u0131lar kast\u0131, bizzat temel \u00e7\u0131karlar\u0131 nedeniyle teoriye d\u00fc\u015fmand\u0131r; toplumsal rol\u00fcn\u00fc hakl\u0131 g\u00f6sterme konusunda ne kendine ne de ba\u015fkalar\u0131na hesap veremez. Stalin, Marks\u2019\u0131 ve Lenin\u2019i teorisyenlerin kalemiyle de\u011fil, GPU\u2019nun (Gizli polis \u00f6rg\u00fct\u00fc) \u00e7izmeleriyle revize etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ahlaki sorunlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Maskeleri Bol\u015fevikler taraf\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen palavrac\u0131lar, \u00f6zellikle Bol\u015fevizm\u2019in \u201cgayr\u0131 ahlakili\u011finden\u201d yak\u0131nmay\u0131 adet haline getirdi. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, demokrat ayd\u0131n, sosyalist, edebiyat\u00e7\u0131, parlamenter vb. \u00e7evrelerde, de\u011fer yoklu\u011funu \u00f6rtmek i\u00e7in, saymaca de\u011ferler ve saymaca bir dil kullan\u0131l\u0131r. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n (\u201cya\u015fa ve b\u0131rak ba\u015fkalar\u0131 da ya\u015fas\u0131n\u201d) h\u00e2kim oldu\u011fu bu geni\u015f ve curcuna topluluk Marksizm ne\u015fterinin hassas tenine de\u011fmesine hi\u00e7 katlanamaz. \u0130ki kamp aras\u0131nda bocalayan teorisyenler, yazarlar ve ahlak\u00e7\u0131lar, Bol\u015feviklerin anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fc niyetle abartt\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201cd\u00fcr\u00fcst\u00e7e\u201d i\u015fbirli\u011fi yapmaktan aciz olduklar\u0131n\u0131 ve \u201centrikalar\u0131yla\u201d i\u015f\u00e7i hareketinin birli\u011fini bozduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu; bug\u00fcn de b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Hassas ve al\u0131ngan merkezciler, Bol\u015feviklerin her \u015feyden \u00f6nce, kendilerine \u201ckara \u00e7ald\u0131klar\u0131na\u201d inan\u0131yor (S\u0131rf Bol\u015fevikler bunlar\u0131n beceremedikleri \u015feyi yap\u0131p, yar\u0131m yamalak b\u0131rakt\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri sonuna dek g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in). Oysa yaln\u0131zca bu de\u011ferli nitelik, yani melez ve ka\u00e7amak olan her \u015feye kar\u015f\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcz davranmak, devrimci bir partiyi \u201cistisnai ko\u015fullara\u201d haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalanmamak konusunda e\u011fitebilir.<\/p>\n\n\n\n

Son tahlilde her partinin ahlak\u0131, temsil etti\u011fi tarihsel \u00e7\u0131karlardan kaynaklan\u0131r. Fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131karc\u0131 olmamay\u0131, cesareti, g\u00f6steri\u015f ve yalandan ho\u015flanmamay\u0131, k\u0131sacas\u0131 insan do\u011fas\u0131n\u0131n en iyi niteliklerini i\u00e7eren Bol\u015fevik ahlak\u0131n kayna\u011f\u0131, ezilenlerin hizmetine sundu\u011fu devrimci uzla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Bu alanda da Stalinist b\u00fcrokrasi Bol\u015fevizm\u2019in s\u00f6zlerini ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 taklit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n hizmetindeki polisiye bir ayg\u0131t dolay\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi zaman \u201cuzla\u015fmazl\u0131k\u201d ve \u201ckat\u0131l\u0131k\u201d, ahlaks\u0131zl\u0131k ve gangsterlik kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bol\u015feviklerin devrimci kahramanl\u0131klar\u0131 ile Termidorcular\u0131n b\u00fcrokratik hay\u00e2s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6zde\u015fle\u015ftiren beylere h\u00fcrmet g\u00f6stermemiz beklenemez.<\/p>\n\n\n\n

Son d\u00f6nemde ya\u015fanan dramatik olaylara ra\u011fmen, s\u0131radan cahiller bug\u00fcn bile Bol\u015fevizm (\u201cTro\u00e7kizm\u201d) ile Stalinizm aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin, ki\u015fisel ihtiraslar\u0131n bir \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ya da en iyi durumda, Bol\u015fevizm\u2019in iki \u201cn\u00fcans\u0131\u201d aras\u0131ndaki m\u00fccadele olarak g\u00f6rmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Amerikan Sosyalist Partisi lideri Norman Thomas bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n en a\u00e7\u0131k ifadesini sunuyor ve \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor: \u201cStalin yerine Tro\u00e7ki kazansayd\u0131 bile (!) Rusya\u2019da entrikalar\u0131n, komplolar\u0131n ve korku iktidar\u0131n\u0131n son bulaca\u011f\u0131na inanmak i\u00e7in pek fazla neden yoktur.\u201d (Socialist Review, Eyl\u00fcl 1937, s.6). Ve bu adam kendisini Marksist san\u0131yor! Ayn\u0131 temele dayanarak \u015funu da s\u00f6yleyebiliriz: \u201cRoma\u2019daki Papal\u0131k taht\u0131na XI. Pier yerine I. Norman getirilseydi, Katolik Kilisesinin sosyalizmin bir kalesine d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fine inanmak i\u00e7in pek fazla neden yoktur.\u201d Thomas sorunun Stalin ve Tro\u00e7ki aras\u0131nda bir ma\u00e7 de\u011fil, b\u00fcrokrasi ile proletarya aras\u0131ndaki bir uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fki oldu\u011funu anlam\u0131yor. Ku\u015fkusuz, SSCB\u2019de y\u00f6netici tabaka, bir yandan a\u00e7\u0131k bir i\u00e7 sava\u015f (kanl\u0131 temizlik hareketleri, ho\u015fnutsuzluk g\u00f6sterenlerin katledilmesi) yoluyla toplumsal rejim de\u011fi\u015fikli\u011fine haz\u0131rlan\u0131rken, bir yandan da, devrimin t\u00fcm\u00fcyle yok edilemeyen miras\u0131na bug\u00fcn hala ayak uydurmak zorundad\u0131r. Ama \u0130spanya\u2019da Stalinist klik daha \u015fimdiden sosyalizme kar\u015f\u0131 burjuva d\u00fczenin kalesi olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bonapartist b\u00fcrokrasiye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor; s\u00f6z konusu olan iki farkl\u0131 d\u00fcnya, iki farkl\u0131 program, iki farkl\u0131 ahlakt\u0131r. E\u011fer Thomas, ezenlerin a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kast\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sosyalist proletaryan\u0131n kazanaca\u011f\u0131 zaferin Sovyet rejimini politik ve ahlaki bak\u0131mdan yenilemeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa, bu ancak onun, b\u00fct\u00fcn sak\u0131nganl\u0131\u011f\u0131na, bocalamalar\u0131na ve dindarca i\u00e7 \u00e7ekmelerine kar\u015f\u0131n, devrimci i\u015f\u00e7ilerden \u00e7ok Stalinist b\u00fcrokrasiye yak\u0131n oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u201cBol\u015fevik ahlaks\u0131z\u201d \u00fczerine if\u015faata giri\u015fen di\u011fer ispiyoncular gibi Thomas da devrimci ahlaka ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevizm\u2019in Gelenekleri ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marksizm\u2019e Bol\u015fevizm\u2019i yads\u0131yarak d\u00f6nmek isteyen \u201csolcular\u201d her \u015feyi, genellikle birbirinden kopuk ve her derde deva bir ka\u00e7 form\u00fcle indirger: eski sendikalar\u0131 boykot etmek, parlamentoyu boykot etmek, \u201cger\u00e7ek\u201d Sovyetleri yaratmak. B\u00fct\u00fcn bunlar, sava\u015f sonras\u0131 ilk g\u00fcnlerin ate\u015fli ortam\u0131nda, son derece derin d\u00fc\u015f\u00fcnceler gibi g\u00f6r\u00fcnebilirdi. Ama ya\u015fanan deneyimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, bu \u201c\u00e7ocukluk hastal\u0131klar\u0131\u201d art\u0131k t\u00fcm \u00e7ekiciliklerini yitirdi. Hollandal\u0131 Gorter ve Pannekoek, Alman \u201cSpartakistler\u201d ve \u0130talyan Bordigac\u0131lar Bol\u015fevizm\u2019den ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131, yaln\u0131zca onun \u00f6zelliklerinden birini yapay bir bi\u00e7imde abart\u0131p, di\u011ferlerinin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kartarak g\u00f6sterdi. Bu \u201csolcu\u201d e\u011filimlerden geriye, ne pratikte ne de teoride hi\u00e7bir \u015fey kalmad\u0131: Bu, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda Marksizm\u2019in tek bi\u00e7iminin Bol\u015fevizm oldu\u011funu g\u00f6steren dolayl\u0131 ama \u00f6nemli bir kan\u0131tt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevik Parti \u00fcst\u00fcn bir cesaret ve politik ger\u00e7ek\u00e7ilik bile\u015fimini ya\u015fam i\u00e7inde g\u00f6stermi\u015ftir. Tarihte ilk kez, \u00f6nc\u00fc ile s\u0131n\u0131f aras\u0131nda zaferi sa\u011flayabilecek tek ili\u015fki bi\u00e7imini kurmu\u015ftur. Proletarya ile ezilen k\u00f6y ve kent k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva kitlelerinin birli\u011finin, ancak geleneksel k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva partilerin politik alt\u00fcst olu\u015fuyla sa\u011flanabilece\u011fini deneyle g\u00f6stermi\u015ftir. Bol\u015fevik Parti, silahl\u0131 ayaklanman\u0131n ve iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesinin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6stermi\u015ftir. Parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na bir Sovyetler soyutlamas\u0131yla \u00e7\u0131kanlar, Sovyetlerin ancak Bol\u015feviklerin y\u00f6netimi sayesinde reformizmin bata\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p, proletaryan\u0131n devlet bi\u00e7imi haline gelebildi\u011fini anlamal\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7 sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Bol\u015fevik Parti, askerlik<\/p>\n\n\n\n

sanat\u0131 ile Marksist politikan\u0131n do\u011fru bir bile\u015fimini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Stalinist b\u00fcrokrasi yeni toplumun ekonomik temellerini y\u0131kmay\u0131 basarsa bile, Bol\u015fevik Parti y\u00f6netiminde ger\u00e7ekle\u015ftirilen planl\u0131 ekonomik deneyim t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in \u00f6nemli bir ders olarak sonsuza dek tarihe ge\u00e7ecektir. Yaln\u0131zca yedikleri darbelerden \u00fcrkt\u00fckleri i\u00e7in tarihsel s\u00fcrece s\u0131rt \u00e7eviren sekterler bunu g\u00f6rmemeyi ba\u015farabilir.<\/p>\n\n\n\n

Fakat hepsi bu kadar de\u011fil. Bol\u015fevik Parti bu devasa \u201cpratik\u201d i\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirebildiyse, bunun tek nedeni att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m\u0131n teori taraf\u0131ndan ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu teoriyi Bol\u015fevizm yaratmad\u0131; bu, Marksizm taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nan teoriydi. Ama Marksizm yan gelip yatman\u0131n de\u011fil, hareketin teorisidir. Yaln\u0131zca dev bir tarihsel \u00f6l\u00e7ekte ger\u00e7ekle\u015fen eylemler teorinin kendisini zenginle\u015ftirebilir. Sava\u015flar ve devrimler \u00e7a\u011f\u0131 olarak emperyalizm; \u00e7\u00fcr\u00fcyen kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131nda burjuva demokrasisi, genel grev ile ayaklanma aras\u0131ndaki ili\u015fki, proleter devrimi \u00e7a\u011f\u0131nda, partinin, Sovyetlerin ve sendikalar\u0131n rol\u00fc; Sovyet devleti teorisi; ge\u00e7i\u015f ekonomisi; kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f \u00e7a\u011f\u0131nda fa\u015fizm ve Bonapartizm; ve nihayet, bizzat Bol\u015fevik Parti\u2019nin ve Sovyet devletinin yozla\u015fma ko\u015fullar\u0131 gibi konulardaki \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleriyle, Bol\u015fevizm Marksizm\u2019e de\u011ferli bir katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Bol\u015fevizm\u2019in vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lara ve genellemelere hi\u00e7 de\u011filse temel bir katk\u0131da bulunan bir ba\u015fka e\u011filim g\u00f6sterin! Vandervelde, de Brockeere, Hilferding, Otto Bauer, Leon Blum, Ziromski ve s\u00f6z etmeye bile gerek yok, Atlee ile Norman Thomas, teorik ve politik ya\u015famlar\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015fin y\u0131pranm\u0131\u015f kal\u0131nt\u0131lar\u0131na dayanarak s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Komintern\u2019in yozla\u015fmas\u0131, en \u00e7arp\u0131c\u0131 ifadesini teorik bak\u0131mdan II. Enternasyonal\u2019in d\u00fczeyine d\u00fc\u015fmesinde bulmaktad\u0131r. Her t\u00fcrden ara gruplar (\u0130ngiltere\u2019de Independent Labour Party, \u0130spanya\u2019da POUM ve benzerleri), Marks\u2019tan ve Lenin\u2019den toplad\u0131klar\u0131 k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131, her hafta yeniden, o anki gereksinimlerine uydururlar. \u0130\u015f\u00e7iler bunlardan hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011frenemez.<\/p>\n\n\n\n

Yaln\u0131zca IV. Enternasyonal\u2019in kurucular\u0131, Marks\u2019\u0131n ve Lenin\u2019in geleneklerine sahip \u00e7\u0131karak, teoriye y\u00f6nelik ciddi bir tav\u0131r geli\u015ftirmi\u015ftir. Ekim Devrimi\u2019nden 20 y\u0131l sonra, devrimcilerin yeniden, m\u00fctevaz\u0131 propaganda haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 mevzilerine geri d\u00f6nmek zorunda kalmalar\u0131na vars\u0131n c\u00fchela tak\u0131m\u0131 g\u00fcls\u00fcn. Ba\u015fka sorunlarda oldu\u011fu gibi bu sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda da b\u00fcy\u00fck sermaye, kendilerini \u201csosyalist\u201d ya da \u201ckom\u00fcnist\u201d sayan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva cahil tak\u0131m\u0131ndan daha kavray\u0131\u015fl\u0131d\u0131r: IV. Enternasyonal sorununun d\u00fcnya bas\u0131n\u0131 s\u00fctunlar\u0131ndan hi\u00e7 eksik olmamas\u0131 bo\u015funa de\u011fildir. Devrimci bir \u00f6nderli\u011fe duyulan yak\u0131c\u0131 tarihsel gereksinim IV. Enternasyonal\u2019e istisnai bir geli\u015fim h\u0131z\u0131 kazand\u0131racakt\u0131r. IV. Enternasyonal\u2019in gelecekteki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n en \u00f6nemli g\u00fcvencesi, geni\u015f tarihsel yoldan de\u011fil, organik olarak Bol\u015fevizm\u2019den t\u00fcremi\u015f olmas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

29 A\u011fustos 1937 G\u00fcn\u00fcm\u00fcz benzeri gerici d\u00f6nemler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 \u00f6nc\u00fcs\u00fcnden yal\u0131t\u0131p da\u011f\u0131tmakla ve zay\u0131flatmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda politik d\u00fc\u015f\u00fcnceyi \u00e7oktand\u0131r a\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu evrelerin gerisine savurarak, hareketin genel ideolojik d\u00fczeyinin d\u00fc\u015fmesine de neden olur. Bu ko\u015fullarda \u00f6nc\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revi, bu genel gerileme seline kap\u0131lmamakt\u0131r. Ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 gitmek gerekir. E\u011fer elveri\u015fsiz g\u00fc\u00e7ler dengesi daha \u00f6nce kazan\u0131lm\u0131\u015f olan […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":419,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[649],"tags":[481,132,482],"class_list":["post-418","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-trockizm","tag-bolsevizm","tag-mi","tag-stalinizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=418"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":420,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/418\/revisions\/420"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}