{"id":40,"date":"2019-01-23T19:33:38","date_gmt":"2019-01-23T16:33:38","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=40"},"modified":"2019-02-16T01:31:09","modified_gmt":"2019-02-15T22:31:09","slug":"fidel-neden-gizlice-reagan-ile-pazarlik-yapiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/01\/23\/fidel-neden-gizlice-reagan-ile-pazarlik-yapiyor\/","title":{"rendered":"Fidel neden gizlice Reagan ile pazarl\u0131k yap\u0131yor?"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, Latin Amerikal\u0131 Tro\u00e7kist i\u015f\u00e7i \u00f6nderi Nahuel Moreno\u2019nun, Fidel Castro\u2019nun K\u00fcba devriminin ideallerine ihanet ederek ABD emperyalizmiyle gizlice pazarl\u0131k masas\u0131na oturmu\u015f olmas\u0131na ili\u015fkin kaleme alm\u0131\u015f oldu\u011fu bir makaleyi payla\u015f\u0131yoruz. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Business Week dergisi, 22 Haziran 1982 say\u0131s\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cHaziran ba\u015f\u0131nda Amerika K\u0131ta Meclisi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen mitingde Reagan y\u00f6netiminin sert konu\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen, g\u00f6\u00e7men \u00e7evreler Castro\u2019yla yeni bir anla\u015fma yap\u0131lmas\u0131ndan \u015f\u00fcpheleniyor.\u201d Ayn\u0131 makalede Amerika K\u0131ta \u0130\u015fleri Sekreteri Thomas O. Enders; Amerika\u2019da Sosyalist Enternasyonal\u2019le arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden \u00f6t\u00fcr\u00fc Kanada Yeni Demokrasi Partisi lideri Edward Broadbent\u2019i destekledi\u011fini belirtti. Uzun s\u00fcredir Castro devrimini savunan Pierre Elliot Trudeau\u2019nun, b\u00f6lge i\u00e7in \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir ekonomik program hedeflerinin oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniliyor. Bu programla; Kanada, Meksika ve Venezuela\u2019n\u0131n ABD\u2019yle anla\u015fmas\u0131 ve K\u00fcba\u2019n\u0131n nihayetinde kom\u00fcnist bloktan kopmas\u0131 hedefleniyor.<\/p>\n\n\n\n

New York Times, 1981 y\u0131l\u0131nda ve bu y\u0131l 18 Nisan\u2019da yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da, Carter h\u00fck\u00fcmeti resmi temsilcisinin \u201cHavana\u2019da bir dizi gizli g\u00f6r\u00fc\u015fme\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini belirtti. Bu gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde Fidel Castro, ABD\u2019li yetkililere \u201cilk 20 y\u0131l\u0131nda yaln\u0131zca devrimci oldu\u011funu, ancak \u015fimdi a\u00e7l\u0131k-yoksulluk ve ekonomik geli\u015fme hakk\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle ilgilendi\u011fini\u201d belirtti. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fme ve di\u011ferlerinde Castro a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funlar\u0131 belirtmi\u015fti: \u201cKendisi hi\u00e7bir politik tarafta bulunmam\u0131\u015ft\u0131 ve bu nedenle Washington bilfiil kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131ksayd\u0131 Castro bulundu\u011fu bu pozisyonu elde edemezdi.\u201d (!)<\/p>\n\n\n\n

27 Ocak\u2019ta, Ba\u015fkan Reagan bir s\u00f6yle\u015fide, K\u00fcba Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Carlos Rafael Rodriguez\u2019le ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Haig\u2019in Meksika\u2019da gizlice bulu\u015ftuklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Daha sonra bu bulu\u015fma, K\u00fcba Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan onayland\u0131. Rodriguez bulu\u015fman\u0131n 23 Kas\u0131m 1981\u2019de ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini ve bu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin gizli kalmas\u0131 konusunda D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131\u2019yla mutab\u0131k kald\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. New York Times gazetesi ayr\u0131ca, Ba\u015fkan Nixon\u2019\u0131n \u00c7in\u2019le kurdu\u011fu ba\u011flar\u0131n bir benzerini Reagan\u2019\u0131n K\u00fcba\u2019yla kurabilece\u011fini yazd\u0131. \u0130lgin\u00e7tir; \u201cbu ba\u011flar\u0131\u201d gizli tutmaya \u00e7abalayan taraf hep K\u00fcba h\u00fck\u00fcmeti oldu, Lenin\u2019in a\u00e7\u0131k-\u015feffaf diplomasi ilkesine ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba ve ABD h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131ndaki m\u00fczakereler olduk\u00e7a \u201chay\u0131rl\u0131\u201d bir \u015fekilde geli\u015fiyordu: \u201cK\u00fcba ve ABD yetkililerinin Ocak ve Mart\u2019ta yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler gibileri son derece gizli \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrken, baz\u0131lar\u0131 da yar\u0131-gizli y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde K\u00fcba h\u00fck\u00fcmetinin uzla\u015fmaya haz\u0131r oldu\u011fu K\u00fcba yetkilileri taraf\u0131ndan s\u00f6yleniyordu.\u201d (The New York Times).<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 s\u0131zan haberlere g\u00f6re, Reagan\u2019\u0131n \u00f6zel el\u00e7isi General Walters\u2019\u0131n Fidel Castro\u2019yla gayet iyi izlenimlerle d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc uzun bir r\u00f6portaj\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n

Bu e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bulu\u015fmalar Profes\u00f6r William M. Leo Grande\u2019yi K\u00fcba ili\u015fkileri konusunda uzmanla\u015fmaya itti: \u201cABD\u2019yle ciddi bir diyalog ba\u015flatma hedefinden sonra K\u00fcba \u00e7ok ve h\u0131zl\u0131 geli\u015fti.\u201d<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcnenin tersine, yani Reagan ve Castro\u2019nun laf dala\u015f\u0131n\u0131n aksine kan\u0131t olacak; yap\u0131lan ciddi, yo\u011fun, gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri belgeleyen bir s\u00fcr\u00fc al\u0131nt\u0131 verdik.<\/p>\n\n\n\n

Castro neden g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Castro h\u00fck\u00fcmetinin neden a\u015f\u0131r\u0131-gerici ve emperyalist Reagan\u2019la g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu Avrupa ve Asya\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00fcrokratik ve totaliter i\u015f\u00e7i devletleri gibi Castroculuk da b\u00fcy\u00fck bir ekonomik krizden ge\u00e7iyor. Bu krizi atlatabilmek ad\u0131na, Castro Amerikan emperyalizminden bir anla\u015fma koparmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba ekonomisinin as\u0131l sorunu K\u00fcba toplumu ve ekonomisinin b\u00fcrokratik liderli\u011fi. Bunu da \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n geli\u015fim yoksunlu\u011fu takip ediyor. Bu b\u00fcrokratik liderlik; ekonomik planlar\u0131 tart\u0131\u015facak, uygulayacak ve denetleyecek i\u015f\u00e7i demokrasisinin yoklu\u011funda ve ona kar\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Her \u015fey Fidel ve ekibi taraf\u0131ndan hallediliyordu. Bu bask\u0131c\u0131 y\u00f6netim, di\u011fer t\u00fcm totaliter-b\u00fcrokratik devletlerde var olan ayn\u0131 sebepten, ekonomik bir felakete yol a\u00e7t\u0131. \u015eimdi Castrocu \u00f6nderli\u011fin ge\u00e7mi\u015fine bir bakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Erken y\u0131llar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Castrocu h\u00fck\u00fcmet 1959\u2019un ortas\u0131nda ilk tar\u0131m reformunu yapt\u0131. \u015eubat 1960\u2019da ilk defa SSCB\u2019ye \u015feker satt\u0131, %20\u2019si d\u00f6viz, kalan\u0131 petrolle \u00f6denecekti. Haziran\u2019da petrol gelince Yanki rafinerileri petrol\u00fc i\u015flemeyi reddetti. Talep fazlas\u0131 vard\u0131 ve ABD \u015feker ticaret kotas\u0131n\u0131 700.000 tona d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin bu zorbal\u0131\u011f\u0131na Fidel, Haziran sonunda petrol rafinelerini kamula\u015ft\u0131rarak cevap verdi. Fidel, Yanki \u015firketleri kamula\u015ft\u0131rmaya devam etti ve ABD tekrar \u015feker kotas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Fidel de b\u00fct\u00fcn ABD \u015feker fabrikalar\u0131n\u0131, bankalar\u0131 ve elektrik \u015firketlerini kamula\u015ft\u0131rd\u0131. ABD Ekim\u2019de cevap verdi, K\u00fcba\u2019ya ambargo koydu ve abluka alt\u0131na ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte bu K\u00fcba i\u015f\u00e7i ekonomisiydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm bu devrimci at\u0131l\u0131mlar K\u00fcba\u2019y\u0131, Amerika\u2019n\u0131n ve Bat\u0131\u2019n\u0131n ilk i\u015f\u00e7i devletine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek ad\u0131mlard\u0131. Burjuvazi ve emperyalizmin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, K\u00fcbal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin ve Castro h\u00fck\u00fcmetinin; sa\u011fl\u0131k ve cehalet sorunlar\u0131n\u0131 yenmesine yarayacakt\u0131. Bu ba\u011flamda K\u00fcba, Latin Amerika\u2019da birinci s\u0131rada.<\/p>\n\n\n\n

1961\u2019de ekonomiden sorumlu Fidel Castro ve Che Guevara, 5 y\u0131ll\u0131k end\u00fcstriyel geli\u015fim plan\u0131 ba\u015flatacaklard\u0131. Bu plan; K\u00fcba kendi kendine yeter hale gelene dek, tar\u0131m\u0131 \u00e7e\u015fitlendirecek ve \u00fcretimi end\u00fcstriyelle\u015ftirerek art\u0131racakt\u0131. Bu anlamda, K\u00fcba hala daha, tek \u00fclkede sosyalizmi savunan Stalinizm\u2019i takip ediyor; ithal mallar u\u011fruna, tek tip tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc ihra\u00e7 ediyor. 1963\u2019de ambargo ve \u015feker fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcyle, ekonomi kritik bir duruma geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomik plan, daha \u00f6ncesinden hi\u00e7 tart\u0131\u015f\u0131lmadan, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n onay\u0131na sunulmadan kesintiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Tek t\u00fcrl\u00fc tar\u0131m\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6nceki politika ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fundan, 63\u2019ten 72\u2019ye kadar yeni kalk\u0131nma stratejisi getirildi: Batista d\u00f6nemindeki gibi \u015feker ithal etmek. Bu yepyeni ekonomi politikas\u0131 da yine s\u0131n\u0131f hareketine dan\u0131\u015f\u0131lmadan ve tart\u0131\u015f\u0131lmadan, b\u00fcrokratik olarak benimsenmi\u015fti. SSCB\u2019nin belirli fiyattan \u00f6nemli miktarda \u015feker almak istemesi de bunun \u00fcst\u00fcne denk geldi. Fidel Moskova\u2019ya gitti ve tar\u0131m reformuna devam etti.<\/p>\n\n\n\n

1964-70 aras\u0131 \u015feker \u00fcretimi iyile\u015fti ve geni\u015fledi. 1968-1970 aras\u0131 serbest piyasa neredeyse ortadan kalkt\u0131 ve tar\u0131ma ba\u011fl\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc. Castro liderli\u011fi bu kampanyaya \u201cdevrimci sald\u0131r\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 verdi. Bu sald\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6b\u00fcr anlam\u0131 da Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00c7ekoslovakya i\u015fgalini ko\u015fulsuz desteklemekti. D\u00fcnya piyasas\u0131, Castro\u2019ya sadece \u015feker \u00fcretme izni vermi\u015fti ve SSCB\u2019yle kurdu\u011fu yak\u0131n ekonomik ba\u011flar, Castro\u2019yu kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olarak d\u00fcnya piyasa kurallar\u0131n\u0131 esnetmemek zorunda b\u0131rak\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel ticaretin gereklili\u011fini de hesaba alarak; piyasaya \u2018tamamen\u2019 uymak emperyalist hegemonyaya tamamen boyun e\u011fmek anlam\u0131na geliyordu. Castro\u2019nun tam olarak yapt\u0131\u011f\u0131 da buydu. \u201c1970\u2019te 10 milyon ton hasat\u201d slogan\u0131 da bu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Devlet ve Kom\u00fcnist Parti b\u00fcrokratlar\u0131ndan ba\u015flayarak b\u00fct\u00fcn \u015fehir n\u00fcfusunun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gerektiriyordu. Bu plan sefil bir \u015fekilde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131, hedef miktar\u0131n yan\u0131na bile yakla\u015f\u0131lmad\u0131. Plan\u0131n iflas\u0131, ekonominin bozulmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u201cModern Zamanlar\u201d hakl\u0131 bir \u015fekilde ele\u015ftirdi: \u201cK\u00fcbal\u0131 liderler, \u015feker \u00fcretimine dayal\u0131 h\u0131zl\u0131 kalk\u0131nma politikas\u0131n\u0131 \u2018\u00fclkenin karakteristik \u00f6zelliklerinden dolay\u0131\u2019 diyerek me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131lar. K\u00fcba iyi \u015fekeri b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerden daha ucuza \u00fcretebilirdi ve bu sebeple \u015feker \u00fcretimi h\u0131zla b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Ama K\u00fcba, ekonomik ve sosyal sebepler y\u00fcz\u00fcnden y\u00fcksek seviyelerdeki \u00fcretimi s\u00fcrd\u00fcrebilecek ve art\u0131rabilecek bir \u00fclke de\u011fildi. Ancak ba\u015fka alanlarda, \u00f6rne\u011fin avantaja sahip oldu\u011fu bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve end\u00fcstriyel yumurtac\u0131l\u0131k sekt\u00f6rlerinde, \u00fcretimde devaml\u0131 ve istikrarl\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme sa\u011flanabilirdi. Bunu tercih etmediler.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Comecon\u2019a giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba 1972\u2019de Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Ekonomik Yard\u0131mla\u015fma Konseyi\u2019ne girdi. Castro liderli\u011finin uluslararas\u0131 politikada yapt\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli hamle buydu. B\u00f6ylelikle kendini Stalinist b\u00fcrokrasi taraf\u0131ndan kontrol edilen ekonomik pazara s\u0131k\u0131ca ba\u011flam\u0131\u015f oldu. Bu Moskova b\u00fcrokrasinin dayatt\u0131\u011f\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc gere\u011fince tek t\u00fcrl\u00fc tar\u0131m\u0131n kabul edilmesi anlam\u0131na geliyordu. Spesifik olarak d\u00fcnya piyasas\u0131n\u0131n gereklerince monok\u00fclt\u00fcre olan e\u011filimi peki\u015ftiriyordu. B\u00fct\u00fcn bunlar SSCB\u2019nin Castrocu ekonomiye, \u00f6zellikle temel gelir anlam\u0131nda muazzam yard\u0131mlar etti\u011fi ger\u00e7e\u011fiyle \u00e7eli\u015fmiyor. Al\u0131nt\u0131lar yapmakta oldu\u011fumuz dergi \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201c\u2026anla\u015fma Comecon\u2019un mevcut kurallar\u0131na e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir istisna getiriyor ve K\u00fcba \u015fekerinin kilogram ba\u015f\u0131na 85 sentten al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Bu fiyat g\u00fcncel \u015feker fiyat\u0131n\u0131n birka\u00e7 kat fazlas\u0131. Dahas\u0131, K\u00fcba ithalatlar\u0131n\u0131n Bat\u0131\u2019da d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015famamas\u0131 i\u00e7in, \u015feker fiyatlar\u0131n\u0131n %25\u2019i d\u00f6viz \u015feklinde \u00f6denecek. 1975\u2019den beri SSCB\u2019yle ticaretteki \u00fcretim fazlas\u0131, y\u00fcksek fiyatlar\u0131n sebebi olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 dergi devam\u0131n\u0131 ifade ediyor: \u201c1973\u2019ten sonra Sovyet petrol sevkiyat\u0131n\u0131n, \u00f6nemli bir art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. SSCB\u2019den yap\u0131lan ithalat, 71 ve 78 seneleri aras\u0131nda, senede %25 olmak \u00fczere art\u0131yor. \u00c7eli\u015fkili bir bi\u00e7imde, Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, zaman i\u00e7inde kendini g\u00f6sterecek. Ger\u00e7ekten de, \u2013K\u00fcba\u2019n\u0131n Comecon\u2019a giri\u015fiyle de- d\u00fcnya pazar\u0131nda fiyat\u0131 t\u0131rmanmakta olan \u015feker, d\u00f6viz kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ciddi bir \u015fekilde art\u0131racak. Bu sebeple, kapitalist d\u00fcnyayla olan ticaret, SSCB\u2019yle olan ticaret hacminden bile h\u0131zla artmakta. En az\u0131ndan 1975\u2019e kadar.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ancak bu K\u00fcba ekonomisinin SSCB\u2019yle \u00e7ok da ba\u011f\u0131ml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmiyor. Bu durumda herhangi bir ele\u015ftiri yapm\u0131yoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc ABD ablukas\u0131 K\u00fcba ekonomisini bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa zorlad\u0131. \u0130\u015fte bu sebeple, K\u00fcba Comecon\u2019a girdikten sonra, SSCB\u2019yle olan %40 civar\u0131ndaki ticaret hacmi 1977-78 y\u0131llar\u0131nda %63\u2019e kadar y\u00fckseldi. Ger\u00e7ek de\u011ferler \u00fczerinden hesapland\u0131\u011f\u0131nda ise bu pay daha da b\u00fcy\u00fcy\u00fcp %85\u2019lere kadar \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak ABD emperyalizminin a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k ablukas\u0131 ve SSCB\u2019yle olan imtiyazl\u0131 ili\u015fki, monok\u00fclt\u00fcr\u00fc h\u0131zla art\u0131r\u0131yor. \u201cEkonomideki esas \u00e7aba, \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt \u00fcr\u00fcn \u00fcretiminin ihracat i\u00e7in yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. Bunlar; i\u015flenmemi\u015f \u015feker, nikel cevheri, tropik meyveler, tah\u0131l, pamuk ve \u00e7elik. K\u00fcba tah\u0131l\u0131n\u0131n %75\u2019ini ithal etmek zorunda. \u00c7elik ihtiyac\u0131n\u0131n %68\u2019ini de ve kulland\u0131\u011f\u0131 pamu\u011fun %100\u2019\u00fcn\u00fc.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Kremlin\u2019in Comecon \u00fclkelerinden talep etti\u011fi tek t\u00fcrl\u00fc tar\u0131m politikas\u0131yla ilgili olarak ayn\u0131 dergi \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cNe Comecon \u00fclkelerinin ne de K\u00fcba\u2019n\u0131n elde etti\u011fi sonu\u00e7lar, \u2018uluslararas\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 avantajlar\u0131\u2019 teorisinin bu yavan yorumunu kabul etmemizi sa\u011flar. \u00d6zellikle bu yanl\u0131\u015f yorumlaman\u0131n 150 y\u0131l \u00f6nce, \u0130ngiltere ve ABD\u2019nin end\u00fcstriyel ve ticari hegemonyas\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturdu\u011fu hat\u0131rlan\u0131rsa.\u201d<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba ekonomisinin 1970\u2019lerde \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u015fekilde iyile\u015fmesinin sebebi ne ekonomik y\u00f6nelimler, ne Comecon\u2019a giri\u015f, ne de monok\u00fclt\u00fcr\u00fcn yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. Esas sebep uluslararas\u0131 \u015feker fiyatlar\u0131n\u0131n m\u00fcthi\u015f art\u0131\u015f\u0131. On y\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n ortas\u0131nda \u015feker fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7ti, bu noktadan sonra K\u00fcba ekonomisi bir akut krize giri\u015f yapacak.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk 5 y\u0131ll\u0131k plan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1976-1980 aras\u0131ndaki dilim i\u00e7in temel ekonomik planlar K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin ilk kongresinde Castro h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015fti. Plan\u0131n amac\u0131, end\u00fcstriyelle\u015fme i\u00e7in gerekli ara\u00e7lar\u0131 bir araya getirmekti. Bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in Comecon \u00fclkelerinin genel \u00f6ng\u00f6r\u00fclerine uygun bir uluslararas\u0131 ekonomik durumun varl\u0131\u011f\u0131 gerekiyordu. Yani %6 civar\u0131nda bir b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 hedefleniyordu; daha \u00f6nceki ekonomi projelerinden daha d\u00fc\u015f\u00fck bir oran.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk 5 y\u0131ll\u0131k plan Castrocu y\u00f6nelimlerin e\u015fli\u011finde ilerledi. Bu de\u011fi\u015fim 1965\u2019den beri Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerince (genel olarak SSCB \u00fclkeleri) uygulanan ekonomik reformlardan esinlenildi. 1975\u2019e kadarki K\u00fcba ekonomisi klasik Stalinist y\u00f6ntemle idare ediliyordu, yani s\u00fcper merkezci. \u0130\u015fe devams\u0131zl\u0131k ve d\u00fc\u015f\u00fck \u00fcretim \u2013\u015feker fiyatlar\u0131ndaki y\u00fcksekli\u011fe ra\u011fmen-, 1970\u2019deki 10 milyon ton hasad\u0131n iflas\u0131nda ve daha sonraki hasatlarda kendini belli etti. B\u00f6ylece Castro liderli\u011fi ekonomide, post-Stalinist b\u00fcrokrasinin esaslar\u0131n\u0131 benimsedi. En bilineni Liberman olan Sovyet ekonomistleri taraf\u0131ndan teoriye d\u00f6k\u00fclen bu yeni esaslar; yeni ekonomik hesaplamalar\u0131n sunulmas\u0131 ve yeni ticaret kanunlar\u0131n\u0131n tan\u0131t\u0131lmas\u0131yla, i\u015fletmelere \u00f6zerklik vererek ekonomik merkezcili\u011fi zay\u0131flatma e\u011filimi g\u00f6steriyordu. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, ekonomiyi tek bir ulusal planlama ve bakanl\u0131klar vas\u0131tas\u0131yla son derece merkezile\u015ftirilmi\u015f olarak y\u00f6nlendirmek yerine; i\u015fletmelerin mali, ticari ve \u00fcretimsel \u00f6zerkli\u011fi te\u015fvik edildi.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda, i\u015f\u00e7ilerin i\u015fyerinin planlar\u0131na daha fazla kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir giri\u015fim vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1975\u2019te d\u00fcnya piyasas\u0131nda \u015feker fiyatlar\u0131 yo\u011fun bir \u015fekilde d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, 5 y\u0131ll\u0131k plan ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndaki belirli negatif etkenlerden biriydi. \u015eeker fiyatlar\u0131nda ya\u015fanacak bu nihai d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, K\u00fcba h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan hesaba al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131, ama Merkez Planlama Ofisi Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Gilberto Diaz\u2019a g\u00f6re fiyatlardaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, b\u00fct\u00fcn tahminleri a\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Fiyatlardaki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f y\u00fcz\u00fcnden, K\u00fcba ekonomik facia riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayd\u0131. D\u00f6viz rezervi 1500 milyon dolardan 500 milyon dolara s\u0131k\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131. SSCB\u2019nin devasa yard\u0131m\u0131yla felaket \u00f6nlendi. K\u00fcba ihracat\u0131n\u0131n %75\u2019i miktar\u0131na denk gelen y\u0131ll\u0131k 2.4 milyar dolarl\u0131k istisnai Sovyet yard\u0131m\u0131 1976-78 aras\u0131nda gelecekti. Bu yard\u0131m 1976-1980 Sovyet-K\u00fcba ticaret anla\u015fmas\u0131na uygun olarak yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

SSCB\u2019ye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve emperyalizme bor\u00e7luluk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Modern Zamanlar dergisi Aral\u0131k 1980 say\u0131s\u0131nda \u015funu s\u00f6yledi: \u201cSSCB\u2019yle ili\u015fkili K\u00fcba borcu, adan\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na ba\u015fka bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131\u015f\u0131: E\u011fer ticaretteki zincirleme a\u00e7\u0131klar ve \u00f6zellikle 1972\u2019den sonra K\u00fcba\u2019ya verilen di\u011fer krediler de eklenirse, K\u00fcba\u2019n\u0131n borcu 7-8 milyar dolara ula\u015f\u0131yor. Yani ki\u015fi ba\u015f\u0131 800 dolar.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Castro rejiminin emperyalizmden koparabildi\u011fi krediler, SSCB\u2019den al\u0131nan bor\u00e7lara da eklenmeli. Haziran 1981\u2019de Business Week dergisi, K\u00fcba\u2019n\u0131n Bat\u0131 ticaret bankalar\u0131na 1.9 milyar borcu oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Bir\u00e7ok kredinin vadesi 1 y\u0131l i\u00e7inde, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise 3 ay i\u00e7inde geliyor. Ve ayr\u0131ca Bat\u0131l\u0131 ihracat merkezlerini finanse eden kurulu\u015flara da 1 milyar dolar bor\u00e7lan\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131f\u0131r b\u00fcy\u00fcme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcrekli ekonomik kriz durumunun a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n \u015feker fiyatlar\u0131ndaki ge\u00e7ici d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle veya d\u0131\u015f bor\u00e7la pek alakas\u0131 yok. Esas problem, \u00fcretimdeki sistematik azalma. Sao Paulo gazetesi yazm\u0131\u015f: \u201cK\u00fcba h\u00fck\u00fcmetinin en belirgin uzun erimli yenilgisi, ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi sa\u011flayamamas\u0131yd\u0131. K\u00fcba, kom\u00fcnist blokta y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 yakalayamayan az say\u0131da devletten biriydi. 1970\u2019lerin ilk yar\u0131s\u0131 istisna olmak kayd\u0131yla, K\u00fcba ekonomik b\u00fcy\u00fcmesi \u00e7ok azd\u0131.\u201d Son zamanlar\u0131n K\u00fcba resmi istatistikleri de bu ifadeyi do\u011fruluyor: \u201cResmi verilere g\u00f6re, toplam milli \u00fcretim 1977\u2019de, 1979 ve 1980\u2019de %4, 1976\u2019da %1 ve 1981\u2019de %3,9 art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u201d. Enflasyon oran\u0131nca fiyatlar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclseydi, ki K\u00fcba istatistik\u00e7ileri bunu yapm\u0131yor, \u201cson 4-5 y\u0131ldaki ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 sert bir \u015fekilde d\u00fc\u015fecekti.\u201d 1976, 77, 79, 80 ve 81\u2019de ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fcme s\u0131f\u0131ra yak\u0131n. Sadece 1978\u2019de \u00f6nemsiz bir b\u00fcy\u00fcme mevcut. Onda da fiyatlar\u0131n enflasyona g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131ndan hareketle %11 gibi ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 bir say\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Castro, liderli\u011fin ekonomik iflas\u0131n\u0131n nihai sebebinin politika, yani bizim dedi\u011fimiz gibi b\u00fcrokratik liderlik oldu\u011funu kabullenmek istemiyor. Dolay\u0131s\u0131yla her m\u00fczakere giri\u015fimi, Castrocu b\u00fcrokrasi taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131l\u0131yor, sapt\u0131r\u0131l\u0131yor veya eziliyor. Daha \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz \u00fczere, fabrikadaki i\u015f\u00e7ilere dan\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 fikri de bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steren \u00fcrkek bir giri\u015fim. %58\u2019ine dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ancak \u00f6nerilerinin sadece %8\u2019i kabul edildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6neriler kanunun gereklerine uygun de\u011fildi. Ayn\u0131 kanun yap\u0131l\u0131rken de i\u015f\u00e7ilere dan\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131(!). K\u00fcba h\u00fck\u00fcmeti, -giri\u015fim seviyesinde kalan- bu en \u00fcrkek \u201ci\u015f\u00e7ilere dan\u0131\u015fma\u201d konseptinin, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na ters oldu\u011funu s\u00f6yleyemiyor. Tam tersine, ekonomiyi y\u00f6neten totaliter ve b\u00fcrokratik anlay\u0131\u015f, en \u00e7ok \u015firketler olmak \u00fczere bir\u00e7ok alana yans\u0131m\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

Yard\u0131m ve krediler s\u0131n\u0131rland\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

New York Times dergisi raporlad\u0131: \u201cK\u00fcba ekonomisine y\u0131ll\u0131k 3 milyar dolar yard\u0131m yapan Moskova; SSCB, Polonya ve Afganistan\u2019daki pay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bu seviyedeki deste\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edemeyecek. -3 milyar dolar, K\u00fcba GSMH\u2019nin \u00bc\u2019\u00fc-\u201c<\/p>\n\n\n\n

Modern Zamanlar dergisi ise yazmaya devam ediyor: \u201cBir\u00e7ok g\u00f6sterge Sovyet c\u00f6mertli\u011finin sona yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. SSCB\u2019den gelen ithalat 1979\u2019da (ortak ruble cinsinden) sadece %8.5 oran\u0131nda artt\u0131 ve esas\u0131nda hacmi azald\u0131. Bu reel de\u011ferde bir azalma olarak yorumlanabilir. Ticaret h\u00fck\u00fcmleri K\u00fcba aleyhine, 1979\u2019da sert bir \u015fekilde bozuldu. Sovyet istatistiklerine g\u00f6re 1978\u2019de ton ba\u015f\u0131na 558 ruble verilen \u015feker, 550 rubleye al\u0131nmal\u0131yd\u0131. (SSCB \u015feker ihtiyac\u0131n\u0131n %95.4\u2019\u00fcn\u00fc K\u00fcba\u2019dan kar\u015f\u0131l\u0131yor.) K\u00fcba\u2019ya sat\u0131lan ton ba\u015f\u0131 petrol\u00fcn fiyat\u0131 da %15 art\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131. D\u00f6vizle \u00f6denen, SSCB\u2019yle olan ticaret fazlas\u0131 neredeyse yok oldu, 1978\u2019de 432 milyon dolar olan 1979\u2019da 36 milyon dolara d\u00fc\u015ft\u00fc. Sanki SSCB\u2019nin K\u00fcba\u2019n\u0131n kapitalist \u00fclkelerle olan ticaretine yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcbvansiyon kesilmi\u015fti. Bat\u0131\u2019dan gelen ithalatlar 77\u2019de 1.6 milyar dolar, 78\u2019de 1.9 milyar dolar hatt\u0131nda. Aksi halde 79\u2019daki ithalat hacmi 1 milyar dolar\u0131 ge\u00e7memeliydi.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Buna benzer bir \u015fey emperyalizmde de oluyordu. Business Week\u2019e g\u00f6re, \u201c\u00d6nemli bir k\u0131sm\u0131 Frans\u0131z ve Kanada bankalar\u0131ndan olan bor\u00e7 son y\u0131llarda o kadar artmaya ba\u015flad\u0131 ki, b\u00fcy\u00fck \u00e7abalara ra\u011fmen k\u0131smen yeniden finanse etmek bile ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131. 1979\u2019da \u0130svi\u00e7re finans dergileri K\u00fcba\u2019ya verilen kredileri ele\u015ftirdikten sonra, Frans\u0131z-Alman bankalar\u0131 K\u00fcba\u2019ya verilen y\u0131ll\u0131k kredi paketini onaylamad\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Castro\u2019nun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Modern Zamanlar dergisi, Castro\u2019nun Aral\u0131k 1977\u2019de, heyecan\u0131n\u0131 ve inanc\u0131n\u0131 kaybeden insanlardan yeni fedakarl\u0131klar istemek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini hat\u0131rlatt\u0131. Castro\u2019nun konu\u015fmas\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131lad\u0131: \u201c\u015eeker fiyatlar\u0131 y\u00fckselse bile, t\u00fcketim cazibesinden etkilenmeye izin vermemeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc 7-8 y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nem boyunca birincil kayg\u0131m\u0131z ekonomimizin geli\u015fmesi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya kendimizi haz\u0131rlamal\u0131y\u0131z. En zor i\u015fi her zaman belirli bir nesil s\u0131rtlan\u0131r. SSCB\u2019yi, Bol\u015fevikler\u2019in ilk y\u0131llar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00dcretilen \u00e7imento yetersiz, \u00e7elik \u00fcretimiyse rezalet durumdayd\u0131. \u015eimdiyse milyonlar konut yap\u0131yor\u2026\u201d Ayn\u0131 dergi 20 Ocak 1980\u2019de, Fidel\u2019in karde\u015fi, rejimin ikinci ismi Raul Castro\u2019nun daha kasvetli bir tablo \u00e7izdi\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor: \u201cK\u00fcba, bir ekonomik felaket ve iflas\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda ve bunun sonucu y\u00fczbinlerce i\u015fsiz ve k\u0131tl\u0131k.\u201d<\/p>\n\n\n\n

1981 y\u0131l\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda Business Week dergisi; Castro karde\u015flerin, yak\u0131n d\u00f6nemde ekonominin geli\u015fme g\u00f6stermeyece\u011fi konusunda uyar\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. \u015eu anki durumda \u015feker \u00fcretimi, Castro iktidara gelmeden \u00f6nceki 7 milyonluk rakamlar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a alt\u0131nda, 5.5 milyon tona d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Piyasa ve \u201cs\u00fcper s\u00f6m\u00fcr\u00fc\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krizle birlikte, Castro yeni reformlar\u0131 dayatt\u0131. Bunlar iki \u00e7e\u015fit \u00f6nlemde birle\u015fti. \u0130lki, kapitalizmde s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelen \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin \u00e7ok\u00e7a art\u0131r\u0131lmas\u0131, yani Stakhanovizm. \u0130kincisi ise g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f ve geni\u015fletilmi\u015f yeni ekonomi politikas\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalist pazarlar t\u00fckenmekteydi.<\/p>\n\n\n\n

30 A\u011fustos 1981 ABD D\u00fcnya Ajans\u0131 ve Habercilik\u2019e g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7al\u0131\u015fma saatlerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve i\u015f\u00e7ilere d\u00f6n\u00fck bask\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgili olarak, \u201cfabrika m\u00fcd\u00fcrleri emsal i\u015f yapan i\u015f\u00e7ileri g\u00f6zlemleyecek, devlet \u00e7iftlikleri taraf\u0131ndan verilen \u00fccretler i\u015f\u00e7inin tarlada kald\u0131\u011f\u0131 zamana g\u00f6re de\u011fil, k\u00fcresel \u00fcretime ba\u011fl\u0131 olarak verilecek ve bireysel i\u015f performans\u0131 de\u011ferlendirilecek. Ortalaman\u0131n alt\u0131nda performans sergileyenler kovulacak veya kadrosu indirilecek; ayn\u0131 zamanda hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler, \u00f6zel sekt\u00f6rde kendilerine ikinci bir i\u015f bulabilecekler.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Serbest piyasan\u0131n geli\u015fimiyle ilgili olarak; \u201c\u00e7ift\u00e7iler, devlet taraf\u0131ndan belirlenen kotalar\u0131 a\u015facak fazla \u00fcretimini, yeni a\u00e7\u0131lan 200 pazarda satabilecekler. Sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131, t\u00fcketicinin iste\u011fine g\u00f6re olacak; yazl\u0131k sanayinde \u00e7al\u0131\u015fanlar satmak \u00fczere evde k\u0131yafet \u00fcretebilirler ve daha y\u00fcksek kalite \u00fcr\u00fcn arayan t\u00fcketiciler i\u00e7in g\u00f6rece daha pahal\u0131ya sat\u0131\u015f yapabilirler.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 dergiye g\u00f6re, bir Kom\u00fcnist Parti aday \u00fcyesi 1980 reformlar\u0131yla ilgili \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201c20 y\u0131l boyunca kapitalist olan her \u015feyi reddederek hata yapt\u0131k. \u015eimdi i\u015f\u00e7ilerin hi\u00e7bir m\u00fckafat almadan hevesle \u00e7al\u0131\u015famayacaklar\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f olduk.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Piyasada b\u00fcy\u00fck geli\u015fim<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Reformlar, \u00e7oktan kapitalist pazar\u0131n hayli etkileyici bir geli\u015fimine sebep oldu. Ayn\u0131 dergi anlat\u0131yor: \u201cT\u00fcketici sekt\u00f6r\u00fcnde, giri\u015fimcilik a\u00e7\u0131k\u00e7a i\u015fliyor. G\u0131da marketleri ve di\u011fer ticaret kurulu\u015flar\u0131, K\u00fcbal\u0131lar\u0131n kendi kendilerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 pazarlar kuruyor. Bu pazarlar, devletin sundu\u011fundan \u00e7ok daha geni\u015f yelpazede al\u0131\u015fveri\u015f imkan\u0131 sunuyor. (\u2026) Bir\u00e7ok K\u00fcbal\u0131 reformlar\u0131n durumundan \u015f\u00fcpheci ancak y\u00fcksek bir devlet yetkilisi, durgun bir ekonomiyi canland\u0131rmak ad\u0131na birka\u00e7 \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc yeniden a\u00e7man\u0131n sa\u00e7ma oldu\u011funu reddetmekte. K\u00fcba sosyalizmini yaymak ad\u0131na, serbest piyasan\u0131n canlanmas\u0131n\u0131n olumlu oldu\u011fu konusunda \u0131srarc\u0131. Ayr\u0131ca Sovyetler Birli\u011fi ve Macaristan\u2019da da benzerleri oluyormu\u015f.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cPazarlar \u015fimdiden K\u00fcba hayat\u0131na \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir damga vurdu. \u00dcretim fazlas\u0131 et ve sebze satan k\u00f6yl\u00fcler ve yerliler pazarlar\u0131 dolup ta\u015f\u0131r\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda te\u015fvikler \u00fcretime cesaret katt\u0131\u011f\u0131ndan, \u00f6zel piyasa fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015fme e\u011filimi g\u00f6steriyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cHavana civar\u0131nda bir pazarda, \u015fimdilerde bir tavuk 16 pezoya sat\u0131l\u0131yor. Pazar ilk a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 25 pezoydu. (\u2026) Kad\u0131nlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerindeki nitelik artt\u0131. Son zamanlara kadar standart ak\u015fam k\u0131yafeti olan \u2013herkesin giydi\u011fi- ucuz bluz ve elbiseler yerine; restoranlarda \u015f\u0131k elbiseli kad\u0131nlara rastlan\u0131labiliyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cK\u00fcbal\u0131lar para sahibi olmaya bay\u0131ld\u0131. Daha da \u00f6nemlisi Kanada, Japonya ve Bat\u0131 Avrupa\u2019dan kaliteli \u00fcr\u00fcnler sat\u0131n olma f\u0131rsat\u0131 art\u0131k var. \u0130thalatlar, \u015fekerin d\u00fcnya piyasas\u0131ndaki y\u00fcksek fiyat\u0131ndan kaynaklanan, beklenmeyen 400 milyon dolar fazlal\u0131kla \u00f6deniyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u201cSat\u0131n alacak \u015feyler olduk\u00e7a, para de\u011fer kazand\u0131, diyor K\u00fcba yetkilisi. \u2018Para kazanmak i\u00e7in tek yol \u00e7al\u0131\u015fmak, ge\u00e7mi\u015fin i\u015f\u00e7i tembelli\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ortadan kalkt\u0131.\u2019\u201d<\/p>\n\n\n\n

Politikada de\u011fi\u015fiklikler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekonomik de\u011fi\u015fikli\u011fin bir \u00f6b\u00fcr boyutu da 1979-1980\u2019da K\u00fcba h\u00fck\u00fcmetindeki ve g\u00f6rece Kom\u00fcnist Parti\u2019deki politik de\u011fi\u015fiklikler oldu. Sao Paulo Gazetesi yazd\u0131: \u201c\u2026bu d\u00fczenlemelerinin yap\u0131lmas\u0131ndaki ama\u00e7 ekonomik sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilecek bir \u00f6nderli\u011fe ula\u015fmakt\u0131. Ancak bu d\u00fczenlemelerin farkl\u0131 y\u00f6nleri de var. \u0130lki, g\u00fc\u00e7 tekrardan k\u00fc\u00e7\u00fck bir grubun ellerindeydi.\u201d Sahiden, \u201cAral\u0131k 1979\u2019da \u00fc\u00e7 bakan de\u011fi\u015ftirildi. Bir ay sonras\u0131nda, 11 bakan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, 9 bakan da sonras\u0131nda ayr\u0131ld\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bakanl\u0131klar\u0131 di\u011ferlerinin g\u00f6rev alan\u0131na dahil edilmi\u015fti. 23 bakan\u0131n 9\u2019u ayn\u0131 zamanda Kom\u00fcnist Parti Merkez Komitesi\u2019ndeydi ve Aral\u0131k 1980\u2019de yap\u0131lan ikinci kongrede 6\u2019s\u0131 g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cUzakla\u015ft\u0131r\u0131lan bakanlar\u0131n yerine yenilerini atamak yerine, h\u00fck\u00fcmet liderli\u011fi bu sorumluluklar\u0131 kendi b\u00fcnyesine ald\u0131. Bakanlar Kurulu\u2019nun y\u00fcr\u00fctme kurulundaki 13 ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131ndan hi\u00e7biri g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131 ve dahas\u0131 bunlardan 10\u2019u ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bakanl\u0131kta da g\u00f6rev ald\u0131. 1975\u2019te partinin ilk kongresinde se\u00e7ilen merkez komite \u00fcyelerinin %78,7\u2019si, 1980\u2019deki ikinci kongrede de yeniden se\u00e7ildi. Merkez Komite \u00fcye say\u0131s\u0131 112\u2019den 148\u2019e \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n olan bu durum merkezile\u015fmenin vahametini ortaya koyuyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Merkezile\u015fmeyle hedeflenen ise Castrocu b\u00fcrokrasinin, kapitalist piyasan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve geli\u015fmesiyle palazlanan burjuvazi ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvaziyi kontrol etme ihtiyac\u0131. Her zamanki gibi bu kontrol b\u00fcrokratik, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n demokratik seferberlikleriyle de\u011fil. Her \u015fey Castro karde\u015flerin ofislerinde hallediliyor. Castrocu b\u00fcrokrasi, totaliter y\u00f6ntemleriyle sorunu g\u00f6r\u00fcp analiz etmekten aciz oldu\u011fu i\u00e7in i\u015f\u00e7ilerden yana bir politika uygulamayaca\u011f\u0131 bariz. Dolay\u0131s\u0131yla Castro\u2019nun, serbest piyasan\u0131n perdesi arkas\u0131nda b\u00fcy\u00fcy\u00fcp g\u00fc\u00e7lenen burjuva kuvvetleriyle problem ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek \u00e7ok da zor de\u011fil. Ayn\u0131 \u015fey idari ahlaks\u0131zl\u0131klar ve yolsuzluklar i\u00e7in de ge\u00e7erli: Castrocu y\u00f6ntemlerle k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalist yat\u0131r\u0131mlara te\u015fvik<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1980 reformlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131n\u0131rsa, Castro kapitalizme ekonomik imtiyazlar vermeye devam etti. Bildi\u011fimiz \u00fczere yerli piyasay\u0131, embriyonik yerli kapitalistlere \u00e7evirmek yerine; \u015fimdi Castro her t\u00fcrl\u00fc imtiyaz\u0131 emperyalizme tan\u0131maya ba\u015flad\u0131. \u00d6ncesinde oldu\u011fu gibi Castro, bu politikalarla yaln\u0131zca di\u011fer b\u00fcrokratik ve totaliter h\u00fck\u00fcmetlerin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 takip ediyor. Bu \u00f6rnekler; emperyalist sermayeyi korumak i\u00e7in yine benzer kanunlar \u00e7\u0131karan Polonya, \u00c7in, Yugoslavya ve Sovyet h\u00fck\u00fcmetleri.<\/p>\n\n\n\n

The Economist dergisi bu sene 17 Nisan\u2019da \u201c\u2026endi\u015fe etmeden, K\u00fcba; bat\u0131l\u0131 kapitalistlerin devlet te\u015febb\u00fcslerine %49 oran\u0131nda ortak olabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren bir kanun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu. Kapitalistler, kar ve kar paylar\u0131n\u0131 rahat\u00e7a \u00fclkelerine g\u00f6t\u00fcrebilecek. H\u00fck\u00fcmet bu de\u011fi\u015fikli\u011fin, \u00fcretime veya fiyatlara etki etmeyece\u011fini iddia ediyor. \u015eubat ay\u0131nda ge\u00e7en kanun, \u015firketlere i\u015f\u00e7i kiralama ve i\u015ften atma hakk\u0131 veriyor. \u015eirketler ayr\u0131ca kendi memur ve y\u00f6neticilerini se\u00e7ebilecek. Ancak \u00fccretler kontrol alt\u0131nda olacak. K\u00fcbal\u0131 y\u00f6neticiler, en az yabanc\u0131 sermayedarlar kadar kazanacak.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cBaz\u0131 i\u015f ortakl\u0131klar\u0131nda, K\u00fcba; baz\u0131 yabanc\u0131 \u015firketlerin hisse \u00e7o\u011funlu\u011funa sahip olmas\u0131na izin verecek, bu \u015firketler ayr\u0131ca vergi istisnalar\u0131ndan da yararlanacak.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cBa\u015fkan Castro\u2019nun h\u00fck\u00fcmeti, end\u00fcstriyel serbest ticaret alan\u0131 kurup kuramayaca\u011f\u0131n\u0131 deniyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Sao Paulo gazetecilerinden biri 2 May\u0131s\u2019ta, Castro\u2019nun vermekte oldu\u011fu imtiyazlara istinaden; muhtemelen turizm sekt\u00f6r\u00fcndeki olmak \u00fczere baz\u0131 \u015firketlerin, ihtiya\u00e7lar\u0131 olacak teknik ve idari bilgiye ula\u015fabilmesi ad\u0131na ithalat vergisi dahil b\u00fct\u00fcn vergilerden muaf olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 gazete yazd\u0131: \u201cComecon \u00fcyelerine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak ve Bat\u0131l\u0131 ekonomiyle ticaret hacmini art\u0131rabilmek, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar \u00e7ekebilmek i\u00e7in olan ekonomik de\u011fi\u015fiklikler, K\u00fcba h\u00fck\u00fcmetinde 5 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flad\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u015eimdilerde K\u00fcba h\u00fck\u00fcmeti nikel \u00fcretimini %50 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, K\u00fcba d\u00fcnyan\u0131n 4. b\u00fcy\u00fck \u00fcreticisi oldu\u011fundan bu \u00e7ok \u00f6nemli. Ge\u00e7en sene 38bin ton nikel \u00fcretirken bu hedef, \u00fcretimi neredeyse 80bin tona art\u0131rmak anlam\u0131na gelecek. Ayn\u0131 zamanda h\u00fck\u00fcmet, \u015feker end\u00fcstrisini geli\u015ftirmeyi ve turun\u00e7gillerin ihracat\u0131n\u0131 art\u0131rmay\u0131 planl\u0131yor. Yine otomotiv end\u00fcstrisi i\u00e7in yedek par\u00e7a \u00fcretim hedefi mevcut. Ve petrol sahalar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ait bulgular ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan, Havana h\u00fck\u00fcmeti madencilik ve ke\u015fif i\u00e7in ortak ar\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizm f\u0131rsat kollarken<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131n ve emperyalist h\u00fck\u00fcmet yetkilileri, K\u00fcba\u2019n\u0131n kronik ekonomik krizini ilgi ve ne\u015feyle takip ediyor. US News and World Report, ekonomik \u00e7\u00fcr\u00fcmenin bizzat Castro\u2019yu reformlar yapmaya zorlam\u0131\u015f oldu\u011funu 1980 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131: \u201cYerine getirilmemi\u015f talepleri 20 y\u0131l boyunca sessizce sineye \u00e7eken halk\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fma zorunlulu\u011fu ve devrim i\u00e7in fedakarl\u0131\u011fa gizlice isyan etti\u011fini, Castro daha sonradan anlad\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130\u015fe gitmeme ve verimsiz \u00fcretim \u015feklinde tezah\u00fcr eden bu i\u00e7sel isyanlar, 1980\u2019de Castro\u2019nun g\u00f6\u00e7 etmek isteyenlere \u00e7\u0131k\u0131\u015f vizesi tan\u0131mas\u0131yla patlad\u0131. Y\u00fczbinlerce K\u00fcbal\u0131 g\u00f6\u00e7 ofislerine ko\u015ftu. K\u00fcbal\u0131 olmayan bir g\u00f6zlemci \u015funu s\u00f6ylemi\u015fti: Castro, a\u00e7\u0131k\u00e7a, kendi halk\u0131n\u0131n memnuniyetsizli\u011finin derinli\u011fini hafife alm\u0131\u015f.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Business Week\u2019in s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re: \u201cABD politik stratejistleri i\u00e7in soru \u015fu: K\u00fcba\u2019n\u0131n artan ekonomik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Castro\u2019nun Karayipler ve Amerika k\u0131tas\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 dengesizli\u011fi durduracak m\u0131?\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ekledi\u011fi \u00fczere, baz\u0131 ABD\u2019li yetkililer i\u00e7 h\u00fck\u00fcmet g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde Havana\u2019n\u0131n g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7 ve g\u0131da eksikli\u011fini durdurmak \u00fczere acil bir hamle yapmadan ba\u015fka bir se\u00e7ene\u011fi kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaktaym\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 hafta \u00f6nce The Economist benzer bir analiz yapt\u0131: \u201cNisan ba\u015f\u0131nda yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, ABD Ekonomik Komitesi\u2019nin raporunda, ABD pazar\u0131n\u0131n K\u00fcba\u2019ya kapat\u0131lmas\u0131; K\u00fcba\u2019ya yat\u0131r\u0131m yapan di\u011fer bat\u0131l\u0131 uluslarla ticareti k\u00f6t\u00fc etkiledi\u011fi belirtildi. K\u00fcba\u2019n\u0131n ekonomisi k\u00f6t\u00fc durumda ve daha da k\u00f6t\u00fcye gidecek. K\u00fcbal\u0131 yetkililer, ABD\u2019yi do\u011fal ticaret orta\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor.\u201d (17 Nisan 1982)<\/p>\n\n\n\n

ABD emperyalizmi, t\u00fcm karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla Avrupa emperyalistleri, \u0130kinci Enternasyonal, Lopez Portillo\u2019nun Meksika h\u00fck\u00fcmeti, Panama ve Kanada h\u00fck\u00fcmetleri; Castrocu rejimin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ciddi ekonomik zay\u0131fl\u0131ktan faydalanarak, t\u00fcm k\u00fcresel kapitalist emperyalist sistem i\u00e7in hayati \u00f6nemde g\u00f6rd\u00fckleri iki uluslararas\u0131 politika hedefini ba\u015farmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: K\u00fcba\u2019y\u0131 SSCB\u2019den uzakla\u015ft\u0131rmak, Yugoslavya ve \u00c7in\u2019de olanlara benzer bir durum yaratmak; ve Castro\u2019nun iyiden iyiye yabanc\u0131la\u015fmas\u0131na izin vererek, Orta Amerika devrimini ko\u015fulsuz \u015farts\u0131z yoldan \u00e7\u0131karacak, da\u011f\u0131tacak ve nihayetinde ezecek bir temsilci haline getirmek.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, kapitalizmin de emperyalizmin de politikalar\u0131n\u0131n temel hedefi, K\u00fcba ekonomisini acilen kapitalist ekonomiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek de\u011fil. Gerekli ve acil ama\u00e7 politik, ve bu da Castro liderli\u011fini kar\u015f\u0131 devrimci politikaya kesin olarak katmak.<\/p>\n\n\n\n

Bu politik g\u00f6revleri ba\u015farmak u\u011fruna Reagan yaln\u0131zca K\u00fcba ekonomik krizine dayanm\u0131yor, bilakis Castrocu siyasetin Stalinist karakterine, yani emperyalizmle bar\u0131\u015f i\u00e7inde, sosyalizmi tek \u00fclkede kurma politikalar\u0131na dayan\u0131yor. Dar, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ve milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip -Stalinizm\u2019e yak\u0131n- Nikaragua FSLN\u2019sine gelince, ABD emperyalizmi buna benzer bir \u015feyi ama\u00e7l\u0131yor. Tek fark Nikaragua bir burjuva devleti, i\u015f\u00e7i devleti de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir deyi\u015fle, emperyalizm Castro\u2019yla ekonomik olarak anla\u015f\u0131p, onun krizi yenmesini ve K\u00fcba\u2019da hemen bir kapitalizme d\u00f6n\u00fc\u015f ya\u015famay\u0131 istemiyor. Bu esas\u0131nda tarihsel bir ama\u00e7, ancak bu a\u015famada ikincil \u00f6nemde. Emperyalizmin acil ve devasa hedefi, Orta Amerika devrimlerini ezmek ve Afrika devrimlerini yoldan \u00e7\u0131karmak \u00fczere Castro ve FSLN\u2019nin politik deste\u011fini almak!<\/p>\n\n\n\n

Castro ve FSLN<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da bahsedilen makalede New York Times dergisi, \u201cson iki hafta i\u00e7inde K\u00fcba ve Nikaragua, ABD\u2019yle ciddi m\u00fczakereler yapmaya niyetli olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steren sinyaller veriyorlar. Reagan y\u00f6netimi dinlemekte ve cevap vermekte ancak \u015f\u00fcpheci tavr\u0131n\u0131 koruyor.\u201d dedi. Sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de El Salvador ve Orta Amerika\u2019daki gerillalara g\u00f6nderilen yard\u0131m\u0131 durdurmak \u00fczere K\u00fcba\u2019n\u0131n Washington\u2019\u0131n ko\u015fulunu kabul etti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n

FSLN de, Fidel Castro ABD emperyalizminin bask\u0131lar\u0131na nas\u0131l cevap verdiyse o \u015fekilde cevap verdi. Silah g\u00f6ndermemekle kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda Salvador ve Guatemalal\u0131 gerillalarla destek veya dayan\u0131\u015fma anlam\u0131na gelebilecek her t\u00fcrl\u00fc mesaj\u0131 yay\u0131nlar\u0131nda, \u00f6zellikle Barricada\u2019da, durdurdu. \u00c7eli\u015fkili bir \u015fekilde, sadece Nikaragua devrimini savunmaya \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yor; Salvador ve Guatemala halk\u0131n\u0131n m\u00fccadeleleriyle ilgili hain sessizli\u011fini koruyor. Bu a\u00e7\u0131k\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva siyasetini i\u015faret ediyor. Biri i\u015f\u00e7i devletinin ba\u015f\u0131ndaki K\u00fcba liderli\u011fi, di\u011feri burjuva devletinin ba\u015f\u0131ndaki FSLN.<\/p>\n\n\n\n

Castro, \u00e7oktan, \u00f6zellikle Angola\u2019da, Yanki emperyalizminin ma\u015fas\u0131 halinde devrimci s\u00fcre\u00e7leri durdurarak, Afrika\u2019daki politik durumda birincil \u00f6nemde pay sahibi oldu. Castro rejimi Afrika\u2019ya yaln\u0131zca ABD emperyalizminin K\u00fcba i\u015f\u00e7i devletine yapt\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesiz bask\u0131ya kar\u015f\u0131n kendi elini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in gitmedi. Ayn\u0131 zamanda devrimci s\u00fcre\u00e7lerin oldu\u011fu yerlerde Castro \u00f6nderli\u011finin kapitalizmin \u00e7\u0131karlar\u0131yla birlikte olaca\u011f\u0131n\u0131, Washington\u2019a g\u00f6stermek i\u00e7in gitti. K\u00fcba ordusunun, kapitalist devlete d\u00f6n\u00fc\u015fte ve Angola\u2019da burjuva ekonomiyi korumada bu kadar etkin olmas\u0131n\u0131n sebebi bu.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum Carter y\u00f6netiminin bir k\u0131sm\u0131, \u00f6zellikle Carter\u2019\u0131n kadim arkada\u015f\u0131 Andrew Young taraf\u0131ndan taktir edildi. Andrew Young, eski Birle\u015fmi\u015f Milletler el\u00e7isi, -David Rockefeller\u2019\u0131n da yapt\u0131\u011f\u0131 gibi- Afrika rejimlerinin emperyalist ve kapitalist yanl\u0131s\u0131 rol\u00fcn\u00fcn Castro rejimi ve K\u00fcba ordusu taraf\u0131ndan korunmas\u0131 konusunda \u0131srar etmekteydi.<\/p>\n\n\n\n

Fidel Castro ve FSLN bug\u00fcn, Orta Amerika\u2019da ayn\u0131 \u015feyi yap\u0131yor. Say\u0131s\u0131z veri g\u00f6steriyor ki, Castro ve FSLN kapitalist \u00f6zel sermayenin yard\u0131m\u0131na ko\u015fuyor, Orta Amerika\u2019daki burjuva rejimlerin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 engelliyor ve elbette tek bir Orta Amerika devrim bayra\u011f\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine kar\u015f\u0131n elinden gelen her \u015feyi yap\u0131yor. B\u00f6ylece onlar, her devrimi kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131nda tutacak emperyalist oyunu kabul ediyor, Orta Amerika \u00fclkelerini kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131na kapat\u0131yor, birle\u015fmesi halinde ka\u00e7\u0131n\u0131lamaz surette zafere ula\u015facak b\u00f6lgesel devrimci s\u00fcrecin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131yorlar. ABD emperyalizmi ve ortaklar\u0131n\u0131n, Portillo ve Trudeau\u2019nun, Avrupa emperyalizmi ve \u0130kinci Enternasyonal\u2019in lehine olan bu kar\u015f\u0131-devrimci politikay\u0131 destekleyen Castro\u2019nun ABD emperyalizmiyle gizli pazarl\u0131klar yapmas\u0131n\u0131n sebebi de bu. Castro\u2019nun ekonomik krizin \u00fcstesinden gelinmesini, gelinmese de etkilerinin azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi; ABD emperyalizminin de Castro\u2019dan sonuna kadar a\u00e7\u0131k ve tutarl\u0131 bir politika izleyecek bir yar\u0131 kar\u015f\u0131-devrimci ortak olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler\u2026<\/p>\n\n\n\n

EK<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba ve di\u011fer i\u015f\u00e7i devletleri i\u00e7in iki ayr\u0131 politika <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer totaliter i\u015f\u00e7i devletlerinin \u00e7ekti\u011fi gibi, K\u00fcba da ayn\u0131 ekonomik hastal\u0131klar\u0131 ge\u00e7irmekte. Bu bir akut kriz, kronik ve g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha da k\u00f6t\u00fc oluyor. K\u00fcba ve t\u00fcm i\u015f\u00e7i devletlerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 iki ayr\u0131 siyaset i\u00e7in bilan\u00e7o \u00e7\u0131karma vakti geldi: Stalinizim ve Tro\u00e7kizm.<\/p>\n\n\n\n

Stalinizm ve onun ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n entelekt\u00fcel hayranlar\u0131; biz Tro\u00e7kistleri \u00fctopyac\u0131, idealist olmakla, ger\u00e7ekli\u011fi ele almamakla \u00e7ok\u00e7a su\u00e7lad\u0131. Tam aksine, Stalinizm ger\u00e7ek\u00e7iydi, ba\u015far\u0131labilecek her \u015feyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131: Tek \u00fclkedeki sosyalizm t\u00fcm d\u00fcnya burjuvazisini oyal\u0131yordu. D\u00fcnya devrimini in\u015fa etmenin hi\u00e7bir k\u0131sm\u0131, kar\u015f\u0131-devrime hizmet eden bir yan\u0131lg\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

Bu ulusalc\u0131 ve yanl\u0131\u015f realist kurgulu arg\u00fcmanlara, biz Tro\u00e7kistler; s\u00fcrekli ve enternasyonal devrimin tek ger\u00e7eklik olu\u015fuyla cevap verdik. Bize g\u00f6re, tek \u00fclkede sosyalizm kurmak istemek, her \u015feyi k\u00f6t\u00fcye g\u00f6t\u00fcrecek, azgeli\u015fmi\u015fli\u011fe veya geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011fa neden olacak bir \u00fctopyayd\u0131. Bu perspektifle ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde onlarca y\u0131llar boyunca yap\u0131lan ekonomik planlar, ulusal s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin mal\u0131na el konulmas\u0131na ra\u011fmen, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde ekonomilerin akut krizine sebebiyet verdi.<\/p>\n\n\n\n

Kim y\u00f6netirse y\u00f6netsin, sermayeyi kamula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in; birka\u00e7 y\u0131l boyunca ulusalla\u015fm\u0131\u015f ekonomi olduk\u00e7a ilerleyen bir rol oynad\u0131. Bundan sebeple, di\u011fer i\u015f\u00e7i devletleri gibi Castrocu K\u00fcba da cehalet ve sa\u011fl\u0131k gibi sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelebildi. Ancak yerli ekonomi geli\u015ftik\u00e7e, krize girdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ekonomisi k\u00fcresel ve herhangi bir ulusal s\u0131n\u0131ra s\u0131\u011fm\u0131yor, i\u015f\u00e7ilerin s\u0131n\u0131rlar\u0131na bile!<\/p>\n\n\n\n

Biz Tro\u00e7kistler, ony\u0131llarca, ulusal i\u015f\u00e7i ekonomisi ne kadar geli\u015firse krizin o kadar ciddi olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131k. Stalinizm ve Castroculuk bize tersini s\u00f6yledi: Ulusal ekonomi ne kadar b\u00fcy\u00fcrse, daha da zengin oluruz. Hatta Kru\u015f\u00e7ev bir ad\u0131m \u00f6teye giderek, 1980\u2019de Rusya\u2019n\u0131n kom\u00fcnizme eri\u015fece\u011fini ve ABD ekonomisini katlayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. 1980 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Rus ekonomisinin tah\u0131la ve emperyalist teknolojiye olan ba\u011fl\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck ve ekonomik kriz hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar derindi.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel ekonomik krizin bir di\u011fer y\u00fcz\u00fcyse, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu a\u015f\u0131r\u0131 silah \u00fcretimiydi: \u0130stisnas\u0131z b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler a\u015f\u0131r\u0131 ve haddinden fazla silahlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ek ekonomik \u00e7\u00f6z\u00fcm politik: D\u00fcnya devrimini in\u015fa etmek, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7ilerini devrim i\u00e7in seferber etmek, devrimin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu her \u00fclkenin, burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirildi\u011fi di\u011ferine istisnas\u0131z ve ilkesel (ayr\u0131\u015fmaz bir bi\u00e7imde) destek vermesi, s\u0131n\u0131rlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer bahsetti\u011fimiz bu Tro\u00e7kist politika bug\u00fcn uygulansayd\u0131, SSCB\u2019yi de i\u00e7ine alan, \u00c7in\u2019den K\u00fcba\u2019ya ula\u015fan elimizde s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmayan tek bir sosyalist i\u015f\u00e7i \u00fclkesi olurdu. Politik ve ekonomik birlik muazzam nicelikte bir ekonomik geli\u015fme getirirdi. Sadece tek bir \u00f6rnek: Sibirya adeta bombo\u015f; \u00c7in ise Sibirya\u2019ya oranla a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfuslu. E\u011fer Rusya ve \u00c7in aras\u0131nda s\u0131n\u0131rlar olmasayd\u0131; 100-200 milyon \u00c7inli Sibirya\u2019y\u0131 kolonile\u015ftirirdi ve birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde bu tek i\u015f\u00e7i devletini ABD\u2019nin iki kat\u0131 g\u00fcc\u00fcne getirirdi.<\/p>\n\n\n\n

Parmaklar\u0131m\u0131z\u0131n ucunda duran bu ger\u00e7ek\u00e7i politika, Moskova ve Pekin b\u00fcrokrasilerinin kendi ulusal devletlerinin totaliter idaresi ve geli\u015fimiyle ilgilendikleri ve s\u00fcrekli devrime kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in, ger\u00e7ekle\u015femiyor.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer Fidel ve Che eski g\u00fcnlerindeyken, iktidar\u0131 ele almak ve o \u00fclkeleri tek bir Sosyalist Cumhuriyetler Federasyonu kurmak \u00fczere K\u00fcba\u2019yla birle\u015ftirmek i\u00e7in kitleye a\u00e7\u0131k Marksist devrimci partiler kurmaya giri\u015fselerdi, bug\u00fcn K\u00fcba ekonomisi ne kadar daha iyi olurdu!<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba konusunda, y\u00f6neten b\u00fcrokrasinin su\u00e7u, yaln\u0131zca K\u00fcbal\u0131 i\u015f\u00e7ilere totaliter rejimini dayatmak de\u011fil; belki de daha \u00f6nemlisi, kendini tek \u00fclkede sosyalizm kurmakla s\u0131n\u0131rlayarak d\u00fcnya devrimine ihanet etmesi! Bu k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin ve b\u00fcrokratik politikan\u0131n bir di\u011fer y\u00fcz\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte ger\u00e7ekler son bir bilan\u00e7o tablosu olarak ortada: Kronik ekonomik krizin sorumlusu Stalinist politikalar. Tro\u00e7kist politikalar krizi \u00f6nlerdi veya i\u015f\u00e7i devletlerinin ekonomisi ger\u00e7ek anlamda iyile\u015firdi. Bu iyile\u015fmeye sebep olacak, ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcm anlam\u0131na gelen iki muhtelif fenomen \u015funlar:<\/p>\n\n\n\n

Her seviyede i\u015f\u00e7ilerin inisiyatifini ilerletecek i\u00e7 demokrasi; burjuvaziyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftiren b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin ayr\u0131\u015fmaz bir bi\u00e7imde kat\u0131laca\u011f\u0131 tek bir ulus veya federasyonu birle\u015ftirecek bir d\u00fcnya devriminin in\u015fas\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, Latin Amerikal\u0131 Tro\u00e7kist i\u015f\u00e7i \u00f6nderi Nahuel Moreno\u2019nun, Fidel Castro\u2019nun K\u00fcba devriminin ideallerine ihanet ederek ABD emperyalizmiyle gizlice pazarl\u0131k masas\u0131na oturmu\u015f olmas\u0131na ili\u015fkin kaleme alm\u0131\u015f oldu\u011fu bir makaleyi payla\u015f\u0131yoruz.  Business Week dergisi, 22 Haziran 1982 say\u0131s\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cHaziran ba\u015f\u0131nda Amerika K\u0131ta Meclisi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen mitingde Reagan y\u00f6netiminin sert konu\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen, g\u00f6\u00e7men \u00e7evreler Castro\u2019yla […]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":41,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[637],"tags":[32,62,64,68,67,61,65,63,66],"class_list":["post-40","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-castro-chavizm","tag-fidel","tag-gizlice","tag-ile","tag-moreno","tag-nahuel","tag-neden","tag-pazarlik","tag-reagan","tag-yapiyor"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":254,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40\/revisions\/254"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}