{"id":336,"date":"2016-08-27T23:57:18","date_gmt":"2016-08-27T20:57:18","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=336"},"modified":"2019-02-16T01:49:33","modified_gmt":"2019-02-15T22:49:33","slug":"15-temmuzu-anlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2016\/08\/27\/15-temmuzu-anlamak\/","title":{"rendered":"15 Temmuz\u2019u anlamak"},"content":{"rendered":"\n

Yeni rejim olarak neo-Bonapartizm <\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019deki y\u00f6netim krizinin b\u00fct\u00fcn \u00e7eli\u015fkilerini kendi ki\u015fili\u011finde kristalize etmeyi ba\u015farm\u0131\u015f olan Erdo\u011fan i\u00e7in yeni tarzda bir Bonapartist rejimin in\u015fas\u0131, \u00f6zellikle de15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan, duygusal bir h\u0131rs veya politik g\u00fcce d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck meselesi de\u011fil, siyasal bir zorunluluk halini alm\u0131\u015f durumda. 15 Temmuz gecesi kafa kafaya \u00e7arp\u0131\u015farak sersemleyen rejimin iki fraksiyonun(1)<\/strong> da bug\u00fcn i\u00e7in kar\u015f\u0131lar\u0131na koyduklar\u0131 yeni bir rejimin in\u015fas\u0131 hedefi (yar\u0131-parlamenter bir Bonapartizm veya askeri diktat\u00f6rl\u00fck), sab\u0131r ve sakinlik de\u011fil acele gerektirmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Askeri ve polisiye ayg\u0131tlar\u0131n, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmadan fiili i\u015fbirli\u011fine dek varabilecek kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 potansiyel ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131n, bu denli sonu\u00e7 belirleyici oldu\u011fu bir konjonkt\u00fcr, i\u00e7 sava\u015f dinamiklerini i\u00e7erisinde bar\u0131nd\u0131ran Bonapartistle\u015fme e\u011filimlerinin a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 kritik bir s\u00fcrece i\u015faret ediyor. Erdo\u011fan kli\u011fi i\u00e7in de, kalk\u0131\u015fmay\u0131 organize eden ve bundan sonra da organize etme ihtimali olan farkl\u0131 devlet g\u00fc\u00e7leri i\u00e7in de kar\u015f\u0131lar\u0131nda duran alternatifler a\u00e7\u0131kt\u0131r: Ya mutlak iktidar, ya da mutlak yenilgi.<\/strong> Rejim i\u00e7i fraksiyonlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fma halinde olan kesimleri i\u00e7in bu ikili siyasal form\u00fcl\u00fcn d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda konumlanan bir se\u00e7enek, bu \u00e7emberden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olu\u015fturulacak bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu yoktur. <\/p>\n\n\n\n

Ancak unutmadan eklemek gerekir ki, bir rejim krizi olarak patlak veren mevcut durum, i\u00e7erik olarak T\u00fcrkiye kapitalizminin derin buhran\u0131na, bu kapitalizmin kendi tarihinin en y\u0131k\u0131c\u0131 sosyal krizine i\u015faret etmektedir. Evet, yap\u0131sal bir ekonomik krizin bir ger\u00e7eklik halini almam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 egemen bloklar bir \u00f6v\u00fcnme mazereti kullan\u0131yor. Ancak T\u00fcrkiye kapitalizminin kendi tarihi boyunca sahip oldu\u011fu devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n en par\u00e7ac\u0131kl\u0131 ve da\u011f\u0131lm\u0131\u015f halini temsil eden bug\u00fcnk\u00fc y\u00f6netim ayg\u0131t\u0131n\u0131n, bu duruma herhangi bir sars\u0131c\u0131 ekonomik krizin y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na ihtiya\u00e7 duymadan gelebilmi\u015f olmas\u0131, sermaye ad\u0131na bir \u00f6v\u00fcn\u00e7 kayna\u011f\u0131 olmamal\u0131. Zira kendi devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n bug\u00fcn kitleler nezdindeki prestiji, kapasite noksanl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan istikrars\u0131z bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yaralarla sars\u0131l\u0131yor.  <\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda 15 Temmuz\u2019da \u00e7arp\u0131\u015fan iki klik i\u00e7in temel ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6\u011fe, ikisinin de T\u00fcrkiye kapitalizmini i\u00e7 ve d\u0131\u015f tehditlerden korumak i\u00e7in \u015fiddete dayanan siyasal savunma y\u00f6ntemleri aras\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 tercih farkl\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r. Savunduklar\u0131 ve gardiyanl\u0131\u011f\u0131na soyunduklar\u0131 fenomen bir ve ayn\u0131d\u0131r.<\/strong> Mevcut \u00e7at\u0131\u015fma, farkl\u0131 iki devlet kli\u011finin egemen bloklar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu ikna etmeye d\u00f6n\u00fck faaliyetlerini ifade etmektedir; \u00fcretimin kapitalist karekterini korumada hangisinin y\u00f6nteminin daha i\u015flevsel bir ara\u00e7 rol\u00fc g\u00f6rece\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine ya\u015fanan kanl\u0131 bir ikna faaliyetinin. <\/p>\n\n\n\n

Darbe giri\u015fiminin tarihsel kaynaklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de, devleti ve onun ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kendi m\u00fclkiyeti olarak g\u00f6ren \u00e7ok say\u0131daki rejim i\u00e7i fraksiyonun kanl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 \u015feklinde tezah\u00fcr eden ulusal sosyo-politik krizin, tarihsel ba\u011flamlara k\u00f6k salm\u0131\u015f uluslararas\u0131 bir nesnel zemini var. \u0130\u00e7erisinden \u00e7\u0131k\u0131lmakta olan d\u00f6nemle art\u0131k yava\u015f yava\u015f i\u015faretlerini vermekte olan yeni paradigman\u0131n bilimsel bir a\u00e7\u0131kl\u0131kla anla\u015f\u0131labilmesi, bu nesnel zeminin dinamiklerini ve olanaklar\u0131 ile sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 rasyonal bir bi\u00e7imde tahlil edebilmekten ge\u00e7iyor.<\/p>\n\n\n\n

1970\u2019li ve 80\u2019li seneler boyunca vuku bulan militan i\u015f\u00e7i m\u00fccadeleleri bir ihtiya\u00e7 ve tepki\/reflesk<\/strong> olarak \u2018Yeni Sa\u011f\u2019 ismi verilen ak\u0131mlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131. 1968-69\u2019da d\u00fcnyay\u0131 kas\u0131p kavuran radikalizm dalgas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 1979 \u0130ran ve Nikaragua devrimlerinin patlak vermesi, \u0130talya\u2019da Fiat i\u015f\u00e7ilerinin, ABD\u2019de ise hava kontrol\u00f6rlerinin m\u00fccadelesi ile \u0130ngiltere\u2019de 1972 ile 1974 y\u0131llar\u0131ndaki sars\u0131c\u0131 madenci grevleri, Heath h\u00fck\u00fcmetinin yenilgisi ve bunu izleyen militan proleter eylemler, \u2018bir daha asla\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131yla tarih sahnesinde g\u00f6z\u00fcken \u2018Thatcherizmin\u2019 uluslararas\u0131 alanda bahsi ge\u00e7en \u2018yeni sa\u011f\u2019 odaklar\u0131 \u00f6rg\u00fctlemesi ile sonu\u00e7land\u0131.(2)<\/strong> Liberal literat\u00fcr bu e\u011filimi \u2018otoriter pop\u00fclizm\u2019 olarak okusa da, meselenin s\u0131n\u0131f ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi boyutunun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, birka\u00e7 on sene i\u00e7erisinde hissedilmeye ba\u015flanacakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Birle\u015fik Devletler y\u00f6netimindeki neo-con (yeni muhafazakar) program\u0131n, Irak\u2019taki iflas\u0131 bu yeni sa\u011f ak\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131nda art arda patlak veren krizleri tetikledi. 2008 ekonomik krizi ve ard\u0131ndan kitlesellik a\u00e7\u0131s\u0131nda tarihsel rekorlar\u0131 k\u0131ran seferberlik dalgas\u0131 \u00fczerine Thatcher ile Reagan\u2019\u0131n tarihsel miras\u0131 ile bina edilen neoliberal muhafazakar h\u00fck\u00fcmetlerin yenilgi \u00fczerine yenilgi tatmas\u0131yla belirlendi. Finans kapitalin, kendi egemenli\u011fini korumak ad\u0131na geleneksel y\u00f6ntemlere ve ayg\u0131tlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn (Sisi\u2019nin darbesi, T\u00fcrkiye\u2019deki 15 Temmuz darbe giri\u015fimi, Do\u011fu Avrupa\u2019da ve Do\u011fu Asya\u2019da artan NATO faaliyetleri) bir ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilecek mevcut e\u011filimler, yeni sa\u011f\u0131n\/neo-con iktidarlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcyle birlikte burjuvazinin uluslararas\u0131 d\u00fczlemde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nderlik krizine<\/strong> i\u015faret ediyor.(3)<\/strong> Bu \u00f6nderlik krizi T\u00fcrkiye\u2019de ise, 15 Temmuz darbe giri\u015fimi ile kendisini ifade etti; iki fraksiyonun egemenlik sava\u015f\u0131m\u0131 bi\u00e7iminde tezah\u00fcr etti. <\/p>\n\n\n\n

Bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcresi: Yeni rejim olu\u015fum halinde<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Neo-Bonapartizm olarak tarif etti\u011fimiz yeni rejimin \u00e7oktand\u0131r in\u015fa edilmi\u015f oldu\u011funu, b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131 ve kurulu\u015flar\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019de i\u015flemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek do\u011fru olmaz. Mevcut s\u00fcrecin kritik karakteri bu ili\u015fkiden, yeni rejimin olu\u015fum s\u00fcrecinde<\/strong> olmas\u0131ndan, yani bir ge\u00e7i\u015f niteli\u011fi(4)<\/strong> ta\u015f\u0131mas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn ge\u00e7i\u015f ve olu\u015fum s\u00fcre\u00e7lerinde oldu\u011fu gibi bug\u00fcnk\u00fc d\u00f6nem de, ileri at\u0131l\u0131m ile s\u0131\u00e7ramalar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e7eli\u015fkilerinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hissedildi\u011fi, \u00e7eli\u015fkilerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn ancak zor<\/strong> kullan\u0131larak a\u015f\u0131labilece\u011fi bir tablo sunuyor. <\/p>\n\n\n\n

Yeni bir anayasal \u00e7er\u00e7eve ile bask\u0131y\u0131 ve \u015fiddeti h\u00e2kim k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131, yeni bir anayasal \u00e7er\u00e7eve ile g\u00f6rece demokratik fren ve denge mekanizmalar\u0131n\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yeni bir anayasal \u00e7er\u00e7eve ile rejimin par\u00e7al\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n son buldu\u011fu ve yeni bir anayasal \u00e7er\u00e7eve ile yetkilerin tek bir oda\u011fa yasland\u0131\u011f\u0131 yeni tipte bir Bonapartizmin in\u015fas\u0131, saray rejiminin ajandas\u0131nda yap\u0131lacaklar listesinin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Saray i\u00e7in bu g\u00f6rev, 15 Temmuz gecesinden \u00f6nce de g\u00fcndemindeydi. Ancak 15 Temmuz\u2019la birlikte de\u011fi\u015fen dinamik, a\u015f\u0131r\u0131 risk al\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak suretiyle bu hedefi sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrmemeyi tart\u0131\u015fmaya a\u00e7abilecek olan saray rejiminin, darbe giri\u015fimiyle birlikte somut planlar\u0131n\u0131 son haddine ula\u015ft\u0131rmay\u0131 kafas\u0131na art\u0131k koymu\u015f olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Erdo\u011fan\u2019\u0131n s\u00f6ylemlerinden ve siyasal y\u00f6neli\u015finden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sanayi ve ticaret erbab\u0131 ve bununla birlikte T\u00fcrkiye kapitalizminin az geli\u015fmi\u015fli\u011finin do\u011frudan bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan geni\u015f l\u00fcmpen k\u00fcmeler (k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7\u00fcp i\u015fsiz kalanlar, i\u015fportac\u0131lar ve benzerleri), bu yeni T\u00fcrk tipi Bonapartizmin in\u015fas\u0131 i\u00e7in ko\u00e7ba\u015f\u0131 olarak kullan\u0131lmak istenmektedir(5)<\/strong>. Zira saray\u0131n kendi rejiminin in\u015fas\u0131n\u0131 mant\u0131ksal sonu\u00e7lar\u0131na vard\u0131rmas\u0131 i\u00e7in bu  tarz bir s\u0131n\u0131flar profiline ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bu profillerin 15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan darbe kar\u015f\u0131t\u0131 eylemlilikleri ideolojik olarak radikal \u0130slamc\u0131 bir bi\u00e7im kazanm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckse de bu ifade bi\u00e7iminin alt\u0131ndan yatan nesnellik, Bat\u0131 sermayesinin T\u00fcrkiye\u2019nin ulusal kaynaklar\u0131ndan elde etti\u011fi art\u0131 de\u011fer oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek seviyeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u2018yerli ve milli\u2019 pazar t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n pastadan daha y\u00fcksek oranda bir dilim istemesidir. Bat\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde ifade edilen \u0130slamc\u0131 d\u0131\u015favurumculu\u011fun, \u2018b\u00fcy\u00fck sermaye\u2019 kar\u015f\u0131t\u0131 izlenimi yaratan bu plebyen tepkinin<\/strong> kaynaklar\u0131 ekonomik ya\u011fmada daha geni\u015f bir yer kaplama arzusudur. Ayn\u0131 zamanda bir y\u00f6n\u00fcyle, piyasan\u0131n \u2018serbest\u2019 kurallar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yok olma veya \u2018yoksulla\u015fma\u2019 korkusunun da bir ifade edili\u015f bi\u00e7imidir. B\u00fct\u00fcn bu dinamiklere ra\u011fmen \u2018yerli ve milli\u2019 finans kapitalin uluslararas\u0131 sermaye ak\u0131mlar\u0131 ile b\u00fct\u00fcnle\u015fme ihtiyac\u0131n\u0131 hissetmesinin, ulus \u00f6tesi finans merkezlerinin taleplerinin aktarma kay\u0131\u015f\u0131 rol\u00fcne soyunmaya duydu\u011fu gereksinimin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ememesinin, sonucu belirleyici bir tezat olarak a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Yeni rejim ile yeni rejimin ordusu aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki: Bedeli kim \u00f6deyecek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yeni bir rejimin hayat bulmakta oldu\u011fundan bahsederken, bu yeni rejimin \u00fczerinde y\u00fckselece\u011fi kendi yeni kurumlar\u0131ndan\/ayg\u0131tlar\u0131ndan, ancak daha da \u00f6nemlisi bu yeni kurumlar\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmelerine d\u00f6n\u00fck siyasal ve fiziksel konumlan\u0131\u015flar\u0131ndan, tutumlar\u0131ndan da s\u00f6z etmek mecburiyetindeyiz. Yeni bir anayasa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u2018T\u00fcrk tipi bir ba\u015fkanl\u0131k\u2019 hedefleyen saray rejiminin de bilincinde oldu\u011fu \u00fczere, b\u00fct\u00fcn yeni rejimlerin in\u015fas\u0131, o rejimlerin karakterlerine \u00f6zg\u00fc devlet organlar\u0131na ve bu devlet organlar\u0131ndan en m\u00fchimi olan bir asker\u00ee daimi orduya ihtiya\u00e7 duyar. Son d\u00f6nemde olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn paramiliter \u00e7eteler toplam\u0131na ra\u011fmen bunlar\u0131n profesyonellerden olu\u015fan bir daimi ordu ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ralamayaca\u011f\u0131n\u0131n bilincinde olan saray rejimi i\u00e7in yeni tipte bir Bonapartizmin in\u015fas\u0131 i\u00e7in en g\u00fcvenilir fiziksel kaynak, TSK olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Erdo\u011fan\u2019\u0131n sosyo-ekonomik, s\u0131n\u0131fsal ve diplomatik bas\u0131n\u00e7lar sonucu kendisini in\u015fa etmeye mecbur hissetti\u011fi neo-Bonapartist rejimin TSK\u2019ya ihtiyac\u0131 var. Bu ihtiya\u00e7, rejimi bug\u00fcne dek s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin tehditlerinden korumu\u015f olan geleneksel bir ayg\u0131ta hissedilen nostaljik bir bor\u00e7 ve sorumluluk duygusu ile de\u011fil, politik bir zorunluluk<\/strong> ili\u015fkisi ile belirleniyor. Anayasal Bonapartist rejimin politik program\u0131 ile bu program\u0131 uygulayacak asker\u00ee ayg\u0131tlar aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, yeni rejimin olu\u015fum s\u00fcrecinde olmas\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu tezatlar\u0131n en keskinidir. <\/p>\n\n\n\n

Ne var ki saray kadrolar\u0131 ile ordu aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, bilhassa 15 Temmuz\u2019un da g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere, salt K\u00fcrt halk\u0131 ve demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ile a\u015f\u0131labilecek bir yap\u0131ya sahip de\u011fil. Egemen bloklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bug\u00fcnk\u00fc sorunun en temel kayna\u011f\u0131, bina edilmek istenen yeni rejim ile bu yeni rejimi bina edip onu \u015fiddetle savunmas\u0131 gereken ordunun aras\u0131ndaki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7eli\u015fkidir. Zira saray \u015funu \u00e7ok iyi biliyor: Ordu bir \u015fekilde ikna edilemezse, parlamenter g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc bir Bonapartizmin in\u015fas\u0131 sosyolojik bir olanaks\u0131zl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fclecek ve yeni rejim planlar\u0131n\u0131n g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc batakl\u0131k kendilerini de i\u00e7erisine \u00e7ekecektir. <\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda saray\u0131n bir sonraki politik hamlesini \u00f6ng\u00f6rmek hi\u00e7 de zor de\u011fil: Tasfiyeler(6)<\/strong>, kadro atamalar\u0131 ve ganimet payla\u015f\u0131mlar\u0131 yoluyla orduyu i\u00e7eriden ve OHAL\u2019in h\u00fck\u00fcmete tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 yetkiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla fethetmek. Erdo\u011fan, siyasal basiret sahibi olmay\u0131 tecr\u00fcbelerinden \u00f6\u011frenmi\u015f birisi olarak tek tek bireylere de\u011fil de, o bireylerin hareketlerini belirleyen de\u011fi\u015fken \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00fcvenmeyi \u00f6\u011frenmi\u015f durumda. Erdo\u011fan, saraya politik ve askeri olarak tamamen g\u00fcd\u00fcml\u00fc olan sad\u0131k kadrolar\u0131n kritik mevkilere yerle\u015ftirilmesi ile ganimet payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kendisinin \u00f6nderli\u011fine ger\u00e7ek anlamda boyun e\u011fmi\u015f sermaye gruplar\u0131na aktar\u0131lmas\u0131 ad\u0131na kendisinin, T\u00fcrkiye kapitalizminin kendi tarihinin en \u00f6zg\u00fcl mali ve siyasal \u00e7\u0131karlar a\u011f\u0131n\u0131<\/strong> in\u015fa etmesi gerekti\u011finin fark\u0131nda. Zira Erdo\u011fan askeri bir darbeyi ge\u00e7i\u015ftirmenin veya durdurman\u0131n en etkili y\u00f6nteminin, bu darbe giri\u015fiminden kimsenin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n olmamas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak oldu\u011funu biliyor. <\/p>\n\n\n\n

Saray rejiminin askeri giri\u015fimlere kar\u015f\u0131 kendi me\u015fruiyetini sa\u011flama almak i\u00e7in \u00f6rmek durumunda oldu\u011fu bu \u00e7\u0131karlar a\u011f\u0131, \u00f6nceki \u00f6rneklerinden farkl\u0131 olarak derinle\u015ftirilip geni\u015fletilmesi gereken bir iktisadi-siyasi r\u00fc\u015fvet mekanizmas\u0131na<\/strong> i\u015faret ediyor. \u00d6yle ki, bu r\u00fc\u015fvet, s\u00f6z konusu bir cuntan\u0131n tanklar\u0131 oldu\u011funda, ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 egemen bloklar i\u00e7in bir direni\u015f veya tarafs\u0131zla\u015fma sebebi olabilsin. Bu \u00e7\u0131karlar a\u011f\u0131n\u0131n ekonomik boyutunu, r\u00fc\u015fvet mekanizmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc israf\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor muyuz?<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada saray\u0131n olduk\u00e7a hayati bir engel ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rebiliriz: Asla aksamayan ve kayna\u011f\u0131 istikrar vaat eden bir s\u0131cak para trafi\u011fi<\/strong>. S\u0131cak para trafi\u011finin egemen blokalara g\u00fcvence verecek derecede stabil bir profil \u00e7izmesi i\u00e7in i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile emek\u00e7ilerin hayatta kalma ve \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek olan ya\u011fman\u0131n boyutlar\u0131, son 14 senenin neoliberal sald\u0131rganl\u0131k \u2018normlar\u0131n\u0131\u2019 dahi a\u015facak. Burada s\u00f6z konusu olan, neoliberal i\u015f\u00e7i d\u00fc\u015fman\u0131 uygulamalar\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131nda devam\u0131 de\u011fildir. Saray i\u00e7in kendisini sa\u011flama alacak olan kirli bir ekonomik \u00e7\u0131karlar a\u011f\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, proletaryan\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcnde ya\u015fanacak olan bir s\u0131\u00e7ramaya s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu somut ba\u011f, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 atomize edecek, at\u0131l b\u0131rakacak, etkisizle\u015ftirecek, sendikalardan uzakla\u015ft\u0131racak ve k\u00f6lece ya\u015fam tarz\u0131na mahkum edecek politikalar\u0131n, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemin alamet-i farikas\u0131 olaca\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Saray\u0131n ayakta kalabilme ko\u015fullar\u0131, hedefledi\u011fi neo-Bonapartist rejimin in\u015fa edilebilme olanaklar\u0131, daha \u00f6nce kendi tarihlerinin hi\u00e7bir d\u00f6neminde olmad\u0131\u011f\u0131 kadar, proletaryan\u0131n bir s\u0131n\u0131f olarak ya\u011fmalanmas\u0131na<\/strong>, \u00fcretti\u011fi art\u0131 de\u011fere ek olarak hayatta kalma \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flayan ara\u00e7lar\u0131n keskin bir s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne<\/strong> ba\u011f\u0131ml\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Yeni rejimin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kontrol edebilece\u011fi bir ordu yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan ekonomik \u00e7\u0131karlar a\u011f\u0131 ve r\u00fc\u015fvet mekanizmas\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 ilk olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n hayat \u015fartlar\u0131nda aranacak. Bunun yan\u0131 s\u0131ra saray\u0131n, her ne kadar ikincil bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yacak olsa da, \u00e7\u0131karlar a\u011f\u0131 ile r\u00fc\u015fvet ili\u015fkilerini organize etmek i\u00e7in farkl\u0131 ekonomik se\u00e7eneklere ba\u015fvuraca\u011f\u0131 da bariz. Bu se\u00e7eneklerin ba\u015f\u0131nda geleni de yabanc\u0131 sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak ve toplumsal risklerin, emperyalist merkezler kaynakl\u0131 finans kapital ihrac\u0131n\u0131 aksatmas\u0131na ve geriletmesine izin vermemek. Uluslararas\u0131 kredi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin notunu d\u00fc\u015f\u00fcrmemeleri veya \u2018trajik\u2019 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe sebebiyet vermemeleri ekonomistler taraf\u0131ndan olumlu yorumlan\u0131yor olsa da, bu tercihlerin arkas\u0131nda yatan as\u0131l sebebin, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n T\u00fcrkiye \u00f6zelindeki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131karmalar\u0131 i\u00e7in son f\u0131rsatlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. <\/p>\n\n\n\n

Yeni rejimin ekonomik g\u00fcvencelerinin in\u015fa edilme y\u00f6ntemleri sorunsal\u0131nda, saray\u0131n bu iki potansiyel kayna\u011f\u0131n (i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve yabanc\u0131 sermaye) tehlikeli etkile\u015fimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz bir pozisyona mahkum olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Neo-Bonapartizmin militer kurumsalla\u015fmas\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn etkisiz hale getirilerek ve direni\u015f merkezleri kontrol alt\u0131na al\u0131narak sa\u011flama almaya \u00e7al\u0131\u015facak olan bir y\u00f6nelim, kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131n\u0131f\u0131n derinliklerine yay\u0131lma potansiyeli olan bir huzursuzluk ve eylemlilik g\u00fcndemlerini bulacak. S\u0131n\u0131f k\u00f6kenli bu \u2018tehdidin\u2019 ise yabanc\u0131 sermayenin ulusal yat\u0131r\u0131mlar\u0131na herhangi bir te\u015fvik sa\u011flayabilece\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn olmaz. <\/p>\n\n\n\n

Rejim krizinin \u00e7ok boyutlulu\u011fu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz gecesi ya\u015fanan darbe giri\u015fimi g\u00f6sterdi ki, Erdo\u011fan\u2019\u0131n rejim i\u00e7erisinde, kendi ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131na – yani anayasal ve parlamenter ko\u015fumlar\u0131 olan Bonapartist bir rejimin hayat bulmas\u0131 ad\u0131na – siyasal egemenli\u011finden vazge\u00e7iremedi\u011fi bir tak\u0131m fraksiyonlar bulunmakta. Bu rejim i\u00e7i klikler, Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 hem iktidar blo\u011fu d\u00fczeyinde, hem de toplumsal anlamda koruyamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. T\u00fcrk rejiminin hegemonya krizi, \u00fczerinde s\u00fcren egemenlik sava\u015f\u0131 yaln\u0131zca egemen bloklar aras\u0131\/i\u00e7i bir alana de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumsal taleplerin denetim alt\u0131na al\u0131namamas\u0131na da i\u015faret ediyor. <\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz cunta kli\u011finin sosyolojik profili, b\u00fcy\u00fck sermayenin unsurlar\u0131ndan ziyade k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva k\u00f6kenli<\/strong> subaylar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir k\u00fcmeye, bununla birlikte uluslararas\u0131 istihbarat servisleri i\u00e7erisinde bir tak\u0131m odaklar\u0131n onay\u0131n\u0131 alarak k\u00fc\u00e7\u00fck birer Mustafa Kemal Atat\u00fcrk olma hevesiyle macerac\u0131 giri\u015fimlere ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakm\u0131\u015f y\u00fcksek r\u00fctbeli asker\u00ee b\u00fcrokrasiye i\u015faret ediyor. Darbe giri\u015fiminin emir-komuta zinciri dahilinde \u00f6rg\u00fctlenmemi\u015f olu\u015fu ile i\u015fverenlerin genelini ikna edemeyi\u015fi, en az\u0131ndan birka\u00e7 saat i\u00e7erisinde onlar\u0131 tarafs\u0131zla\u015ft\u0131ramam\u0131\u015f olu\u015fu, hareketin k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva karakterinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer nitelikte. Ancak burada bir noktan\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek \u015fart: Darbe giri\u015fimine kat\u0131lanlar\u0131n s\u0131n\u0131f profili ile darbenin ama\u00e7lar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f karakteri bir de\u011fil. Darbecilerin k\u00f6ken olarak s\u0131n\u0131f karakteri ve somut \u00f6nerileri ne olursa olsun, m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa zaman dilimi i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck burjuvazinin program\u0131n\u0131 uygulamaya ba\u015flayacaklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131(7)<\/strong>. Zira, kalk\u0131\u015fmaya giri\u015fenlerin profili ile onlar\u0131n hedefleri aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f karakterinin ayn\u0131 olmay\u0131\u015f\u0131, darbeci kadrolar\u0131n b\u00fcy\u00fck sermayenin taleplerinin uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 olarak g\u00f6rev almalar\u0131, tarihin yasalar\u0131 taraf\u0131ndan belirlenen bir ili\u015fkidir.<\/p>\n\n\n\n

Cunta kli\u011finin politik ve s\u0131n\u0131fsal profilinin bu karakteri olduk\u00e7a kritik. Zira bu k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva karakterin i\u00e7eri\u011finde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 programatik hedeflere ula\u015fabilmek ad\u0131na belirli bir fraksiyonun kalk\u0131\u015fmaya c\u00fcret edebilmesi dahi, par\u00e7alanman\u0131n e\u015fi\u011finde olan bir sosyo-ekonomik d\u00fczenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 te\u015fhir ediyor. Ak\u0131n \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu hareketin k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva karakteri, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir par\u00e7alanma, yok olma ve mevzi kaybetme<\/strong> s\u00fcrecine girmi\u015f bir kapitalist toplumun sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmenin biricik yolunun, askeri bir diktat\u00f6rl\u00fck oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir(8)<\/strong>. Bu \u00f6nerinin toplum nezdinde kabul g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rmemi\u015f olmas\u0131 bir kenara, m\u00fchim olan bu \u00f6nerinin 15 Temmuz gecesi yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, bu \u00f6nerinin yap\u0131lmas\u0131na zemin haz\u0131rlayan nesnel ve \u00f6znel ko\u015fullar\u0131n olgunla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r! <\/p>\n\n\n\n

14 Temmuz g\u00fcn\u00fc i\u015fverenlerin ortakla\u015fa ald\u0131\u011f\u0131 bir komite toplant\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal edelim. AK Parti iktidar\u0131n\u0131n, kendilerinin ekonomik faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131nda olumlu ve olumsuz taraflar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu toplant\u0131n\u0131n karar metninin siyasal y\u00f6neli\u015fi y\u00fcksek ihtimalle \u015funlar\u0131 s\u00f6ylerdi: \u2018H\u00fck\u00fcmetin benimsemi\u015f oldu\u011fu, sermaye birikimi ad\u0131na neoliberal uygulamalar\u0131 sonuna dek g\u00f6t\u00fcrme, d\u00fcnya pazar\u0131na entegre olma ve i\u015f\u00e7i haklar\u0131 ile mevzilerinin s\u00f6k\u00fcl\u00fcp al\u0131nma program\u0131 taraf\u0131m\u0131zca desteklenmektedir. Bug\u00fcn\u00fcn verili ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda <\/strong>sermaye s\u0131n\u0131flar\u0131 olarak, askeri bir diktat\u00f6rl\u00fck program\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z yoktur. Bizler toplum \u00fczerindeki egemenli\u011fimizi, askeri bir diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn a\u00e7\u0131k i\u00e7 sava\u015f y\u00f6ntemleri dolay\u0131s\u0131yla yarataca\u011f\u0131 risklere girmeden sa\u011flamay\u0131, bug\u00fcnk\u00fc durumda tercih ediyoruz.\u2019(9)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Bir 14 Temmuz i\u015fverenler toplant\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcksek ihtimalle ula\u015faca\u011f\u0131 bu sonu\u00e7lar, 15 Temmuz gecesi geldi\u011finde bir mizansene d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc ve analistlerin paranoyak metotlar\u0131 bu kararlar\u0131n birer komplo oldu\u011funu iddia ederdi. Ne var ki, Ak\u0131n \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva hareket bir komplo plan\u0131n\u0131n sonucu de\u011fildi. Verili ko\u015fullar alt\u0131nda burjuvazinin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu program her ne kadar bir diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6rmese de, cunta kli\u011fi her ne kadar yenilgiye u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f olsa da, i\u00e7 sava\u015f risklerini g\u00f6rece <\/strong>bir \u015fekilde kabul ederek bir asker\u00ee Bonapartist diktat\u00f6rl\u00fck program\u0131na ihtiya\u00e7 oldu\u011fu iddias\u0131ndaki rejim i\u00e7i bir tak\u0131m fraksiyonlar, sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve toplumu, saray rejiminden \u2018daha iyi\u2019 bir i\u015f yapaca\u011f\u0131na ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun anlam\u0131 \u015fudur: Buz k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong>Ne i\u00e7in mi? Saray\u0131n sermayeyi memnun etmek ve muhalefeti bask\u0131lamak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemleri yeterli bulmayan devlet i\u00e7i odaklar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 totaliter bir alternatif aray\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7in. Cuntac\u0131 kli\u011fin o gece verdi\u011fi mesaj, d\u0131\u015f politikada, Bat\u0131l\u0131 pazarlara entegre olu\u015fta, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 bask\u0131lamada, ifade, toplant\u0131 ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f hakk\u0131n\u0131 engellemede kendilerinin, askeri bir diktat\u00f6rl\u00fck program\u0131yla, daha ba\u015far\u0131l\u0131 olacaklar\u0131n\u0131 iddia etmeleridir. Egemen blok i\u00e7erisinden ikna edemedikleri kesimlerin \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden ziyade, buna c\u00fcret edilebilmesi, ya\u015fanan k\u0131r\u0131lma an\u0131n\u0131n \u00f6nemini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. 15 Temmuz\u2019un ifade etti\u011fi k\u0131r\u0131lma an\u0131n\u0131n temsil etti\u011fi nitel s\u0131\u00e7rama, Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00f6zleri ile bar\u0131\u015f d\u00f6neminin kapand\u0131\u011f\u0131 ve radikal burjuva rejimlerinin d\u00f6neminin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

“Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 d\u00f6nemlerde, demokratik bir parlamento, \u00e7at\u0131\u015fan \u00e7\u0131karlar\u0131 uzla\u015ft\u0131rman\u0131n en iyi arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ama temel g\u00fc\u00e7ler 180 derece z\u0131tla\u015f\u0131nca, Bonapartist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn yolu a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/em>“(10)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin egemenlik krizi, darbeler ve T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NATO\u2019nun en b\u00fcy\u00fck ordular\u0131ndan biri olan TSK i\u00e7erisindeki %1,5\u2019lik bir kesimin, az\u0131nl\u0131kta kalm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vermesine ra\u011fmen, ABD kaynakl\u0131 uluslararas\u0131 istihbarat servislerinin (en az\u0131ndan belirli bir kesiminin) sorumlu dairelerinin yetkisi ve\/ya bilgisi dahili olmadan iktidara el koyma giri\u015fiminde bulundu\u011funu iddia etmek, yanl\u0131\u015f olurdu. \u00d6zellikle darbe giri\u015fiminin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Birle\u015fik Devletler\u2019de ikame eden bir \u015fahs\u0131n organizasyonu taraf\u0131ndan \u00fcstlenilmi\u015f oldu\u011fu bariz bir ger\u00e7eklik halini alm\u0131\u015fken. 15 Temmuz giri\u015fimi, CIA ve\/ya NATO benzeri emperyalist do\u011frudan m\u00fcdahale ara\u00e7lar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn<\/strong> kurumlar\u0131 ve dairelerinin yetkisi ve onay\u0131 ile desteklenmi\u015f bir kalk\u0131\u015fma de\u011fildi. Ancak t\u0131pk\u0131 T\u00fcrk rejimi gibi NATO\u2019nun da \u00e7ok ba\u015fl\u0131<\/strong> bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fu, karde\u015fi olan b\u00fct\u00fcn kurumlar gibi \u2018Gladyosu\u2019 say\u0131labilecek bir\u00e7ok h\u00fccresinin bulundu\u011fu unutulmamal\u0131.(11)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda, komplo teorilerine ve belirli militer odaklara paranoya derecesinde bir kuvvet atfeden dejenere siyasi-kurgu romanlar\u0131na konu olabilecek bu h\u00fccrelerin faaliyetleri tart\u0131\u015f\u0131lmayacak. Bir gazetecilik faaliyeti olabilecek bu y\u00fczeysel u\u011fra\u015ftan ziyade 15 Temmuz\u2019un emperyalist kampta ifade etti\u011fi anlamlar\u0131, bu kampta yaratt\u0131\u011f\u0131 somut sonu\u00e7lar\u0131, Beyaz Saray\u2019\u0131n neo-muhafazakar program\u0131n\u0131n iflas\u0131n\u0131n ertesinde benimsemi\u015f oldu\u011fu \u2018yumu\u015fak g\u00fc\u00e7\u2019 y\u00f6neliminin bilan\u00e7osunu ve emperyalizmin geleneksel m\u00fcdahale tarzlar\u0131na bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f olarak yorumlanabilecek darbeler d\u00f6neminin a\u00e7\u0131l\u0131p a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Bu tart\u0131\u015fma – M\u0131s\u0131r haricinde \u015fimdilik sadece – T\u00fcrkiye \u00f6zelinde ya\u015fanm\u0131\u015f bir tak\u0131m s\u00fcre\u00e7lerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi i\u00e7in tarihsel ba\u011flamlar\u0131n net bir \u015fekilde aktar\u0131l\u0131p anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 da \u015fart ko\u015fuyor. <\/p>\n\n\n\n

Zira tarihsel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 1953 \u0130ran, 1954 Guatemela,1960 Kongo, 1964 Brezilya, 1964 Endonezya, 1964 Dominik Cumhuriyeti, 1965 Gana, 1966 Yunanistan, 1967 Kambo\u00e7ya, 1970 \u015eili, 1973 Arjantin, 1976 Bolivya ve 1980 T\u00fcrkiye darbeleri ya\u015fand\u0131. Bu darbeler dizisinin ard\u0131ndan, yakla\u015f\u0131k 30 senelik bir zaman dilimi i\u00e7erisinde, iktidar de\u011fi\u015fiklikleri veya \u00e7e\u015fitli siyasal ittifaklar ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek ad\u0131na farkl\u0131 metotlar denendi. O halde iki soru sormam\u0131z gerekiyor. Birincisi, neden farkl\u0131 metotlar denendi? \u0130kincisi, bu metotlar ba\u015far\u0131l\u0131 oldu mu yoksa geleneksel y\u00f6ntemlere bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00f6z konusu mu?<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin egemenlik krizi, demokratik gerici politikalarla a\u015f\u0131labildi mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2018Ben Kahire\u2019ye Amerika Birle\u015fik Devletleri ile d\u00fcnyadaki M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131ya dayanan, Amerika ve \u0130slam\u2019\u0131n birbirleriyle z\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131 ve rekabete gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fine dayanan yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 aray\u0131\u015f\u0131 ile geldim. Asl\u0131nda onlar birbirini tamamlar, adalet ve geli\u015fim, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gibi ortak ilkeleri payla\u015f\u0131r.<\/em>\u2019<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki al\u0131nt\u0131 Obama\u2019n\u0131n, ABD Ba\u015fkan\u0131 olu\u015fundan sonra Kahire\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmadan al\u0131nd\u0131.(12)<\/strong> 1960\u2019l\u0131 senelerde y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f olan sanayi \u00fcretim s\u00fcrecinin yeniden aya\u011fa kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla g\u00f6rece geni\u015fleme ve refah \u00fcretme olanaklar\u0131n\u0131 kullanan kapitalizmin, bu ge\u00e7ici s\u00fcrecin ard\u0131ndan son derece keskin \u00e7eli\u015fkilerle dolu yeni bir evreye giri\u015f yapmas\u0131, emperyalizmin uluslararas\u0131 d\u00fczlemdeki askeri ve politik y\u00f6nelimlerinde de de\u011fi\u015fiklikleri beraberinde getirdi.(13) <\/strong> <\/p>\n\n\n\n

ABD\u2019nin, kendi tekelleri ve \u00e7okuluslu \u015firketlerinin k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde de korumak i\u00e7in benimsemi\u015f oldu\u011fu darbeci y\u00f6nelimin Latin Amerika\u2019da y\u00fckselen bir seferberlik dalgas\u0131n\u0131 ve i\u015f\u00e7i devrimi risklerini do\u011furmas\u0131,1970\u2019li senelerde patlak veren devrimci dalga ve K\u00f6rfez m\u00fcdahalesinin zoraki karakteri sopa politikas\u0131n\u0131n terki ve havu\u00e7 metodunun benimsenmesi ile sonu\u00e7land\u0131. Bush\u2019un ki\u015fili\u011finde ifadesini bulan askeri m\u00fcdahale yanl\u0131s\u0131 neo-con (yeni muhafazakar) program\u0131n, Irak yenilgisi ve 2008 ekonomik krizi ile birlikte b\u00fct\u00fcn kullan\u0131labilirli\u011fini yitirmesi ve Beyaz Saray\u2019\u0131n Ortado\u011fu politikas\u0131n\u0131n kendisinin b\u00fct\u00fcn prestijini yitirmesi ile sonu\u00e7lanmas\u0131, demokratik gerici yeni bir y\u00f6neli\u015fin Obama\u2019n\u0131n \u2018yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 ABD\u2019 \u00f6nerisinde somutlanmas\u0131 gibi s\u00fcre\u00e7leri tetikledi. <\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00f6neli\u015fin, kendi i\u00e7inde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ama\u00e7lar ba\u011flam\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorunsal\u0131na verilebilecek en net cevap, M\u0131s\u0131r devrimini demokratik a\u015famas\u0131nda tutmas\u0131 ve kitleleri seferber olmaktan so\u011futmas\u0131 i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler\u2019e verilen deste\u011fin, Sisi\u2019nin darbeci kli\u011fine sunulan lojistik, askeri, mali ve diplomatik deste\u011fe nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc olacakt\u0131r.(14)<\/strong> Bunan yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrkiye\u2019deki 15 Temmuz darbe giri\u015fiminin ard\u0131ndan ABD\u2019li yetkililerin, komutanlar\u0131n tasfiye edilmesine ve tutuklanmas\u0131na d\u00f6n\u00fck onaylamaz tutumlar\u0131 ve Erdo\u011fan\u2019\u0131n y\u00f6neli\u015fine g\u00f6sterdikleri tepki ile askeri darbe giri\u015fimini a\u00e7\u0131k\u00e7a ve sert\u00e7e yermemeleri, demokratik gerici diplomasinin, havu\u00e7 siyasetinin bir sona yakla\u015fmak \u00fczere oldu\u011funun habercisi. \u015eimdilik diplomatik ve hukuki manevralar ve politik \u015fantajlar\/ekonomik tehditler s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015fanan tekeller ve bankalar aras\u0131 s\u00fcren kaynak ve pazar rekabetine, diledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ve diledi\u011fi \u015fiddetle m\u00fcdahale edemeyen ABD\u2019nin egemenlik krizi derinle\u015ferek s\u00fcrmektedir ve \u2018yumu\u015fak g\u00fc\u00e7\u2019 y\u00f6neli\u015fi de derinle\u015fen bu buhranla birlikte de\u011fi\u015fime tabi tutulmak istenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz darbe giri\u015fiminin ba\u015far\u0131s\u0131z olu\u015fu, ABD hegemonyas\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok boyutlu krizin sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne, b\u00fct\u00fcnle uyumlu olan bir par\u00e7as\u0131na i\u015faret ediyor. Uluslararas\u0131 siyaset ve diplomasi arenas\u0131nda \u2018Atlantik\u00e7i\u2019 se\u00e7ene\u011fin zay\u0131flamaya y\u00fcz tutmas\u0131, d\u0131\u015f politika alan\u0131nda \u00f6zerklik aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren bir dinamik olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak ABD kendi \u00f6nderli\u011fi alt\u0131ndaki \u2018Bat\u0131l\u0131 ku\u015fatman\u0131n\u2019 zay\u0131f halkalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmenin ve krizli dinamiklerini \u00e7\u00f6zerek a\u015fman\u0131n yolunu da ar\u0131yor. Bu aray\u0131\u015f mant\u0131ksal sonu\u00e7lar\u0131na hen\u00fcz varm\u0131\u015f de\u011fil. Beyaz Saray\u2019\u0131n uluslararas\u0131 faaliyetlerden sorumlu kadrolar\u0131 bug\u00fcn i\u00e7in kendi emperyalist egemenliklerinin kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip sa\u011flamla\u015ft\u0131racak bir yol haritas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ile me\u015fguller.   <\/p>\n\n\n\n

Clinton\u2019la birlikte yeni \u00e7izgi: \u2018Ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hala s\u00fcrmekte olan Obama d\u00f6neminde bir s\u00fcreli\u011fine D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Sekreteri olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan ve ABD\u2019nin Kas\u0131m\u2019da ger\u00e7ekle\u015fecek olan ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerine Demokratik Parti\u2019den aday olarak g\u00f6sterilen Hillary Clinton\u2019\u0131n d\u0131\u015f politikada yeni bir politik hat izleyece\u011finin sinyalleri ne zamand\u0131r veriliyor. Clinton, Bush d\u00f6neminin \u2018sert g\u00fc\u00e7\u2019 uygulamalar\u0131 ile Obama d\u00f6neminin \u2018yumu\u015fak g\u00fc\u00e7\u2019 y\u00f6neli\u015finin diyalektik bir sentezi olarak sundu\u011fu \u2018ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 \u00f6nerisini, uzun zamand\u0131r dile getiriyordu.(15)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Clinton\u2019\u0131n \u2018ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 \u00f6nerisinin ideolojik mimarlar\u0131ndan Joseph S. Nye Jr., ABD D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00fcss\u00fc gibi \u00e7al\u0131\u015fan Foreign Policy internet sitesinde \u015funlar\u0131 yaz\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

\u20182007 senesinde ben ve Richard Armitage, Kongre \u00fcyelerinden, eski b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilerden, emekli ordu b\u00fcrokratlar\u0131ndan ve  Washington\u2019daki Uluslararas\u0131 Stratejik \u00c7al\u0131\u015fmalar Merkezi\u2019nin ba\u015f\u0131ndaki k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen kurulu\u015flardan olu\u015fan Ak\u0131ll\u0131 G\u00fc\u00e7 Komisyonu\u2019na e\u015fba\u015fkanl\u0131k yapt\u0131k. Vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7, son senelerde Amerika\u2019n\u0131n imaj\u0131n\u0131n ve etkisinin reddedildi\u011fi ve Birle\u015fik Devletler\u2019in bundan b\u00f6yle korku ihra\u00e7 etmek yerine iyimserlik ve umut a\u015f\u0131lamas\u0131 gerekti\u011fiydi.<\/em>\u2019(16)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 \u015fekilde Bush d\u00f6neminde Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 pozisyonunu \u00fcstlenmi\u015f olan Robert Gates, Kongre\u2019ye hitap ederken \u015f\u00f6yle konu\u015fuyordu: \u2018Bug\u00fcn burada, yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 kullanma kapasitemizi kuvvetlendirmemiz ve bunun sert g\u00fc\u00e7 ile daha iyi entegre olmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini s\u00f6ylemek i\u00e7in bulunuyorum.<\/em>\u2019<\/p>\n\n\n\n

Joseph S. Nye Jr. ayn\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n devam\u0131nda \u2018ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 fenomenini bir c\u00fcmle ile \u00f6zetliyor: \u2018Ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7, mali ve zor sert g\u00fc\u00e7 ile cazibeli yumu\u015fak g\u00fcc\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 bir stratejide birle\u015ftirme kabiliyetidir.<\/em>\u2019<\/p>\n\n\n\n

\u2018Ak\u0131ll\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u2019 ABD kaynakl\u0131 m\u00fcdahaleler i\u00e7in anlam\u0131, ordudan orduya i\u015fbirli\u011fi olanaklar\u0131n\u0131n aray\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fanacak ilerlemeye, diplomatik g\u00fcc\u00fcn Pentagon\u2019un askeri varl\u0131\u011f\u0131 ile desteklenip g\u00f6z korkutacak derecede \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na, \u2018yumu\u015fak\u2019 ve \u2018sert\u2019 g\u00fc\u00e7 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ve ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n birlikte, birbirlerini tamamlar ve destekler \u015fekilde kullan\u0131lacak olmas\u0131na i\u015faret ediyor. Bu yeni d\u00f6nemin anlam\u0131, rejim krizi veya \u00f6n devrimci durum riskleri ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan \u00fclkelerde, demokratik gericilik y\u00f6ntemlerinin yan\u0131 s\u0131ra geleneksel askeri ayg\u0131tlara dayal\u0131 darbeci \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, s\u00f6zde dahi olsa ilkesel olarak reddedildi\u011fi k\u0131sa s\u00fcreli aran\u0131n, sonuna gelindi\u011fidir. Birle\u015fik Devletler D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve uluslararas\u0131 arenada faaliyet y\u00fcr\u00fcten say\u0131s\u0131z ABD k\u00f6kenli kurum ile kadro, Bush ve Obama iktidarlar\u0131n\u0131n politik programlar\u0131n\u0131n en i\u015fe yarar, en \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 olmu\u015f taraflar\u0131n\u0131 sentezledikleri yeni bir sald\u0131r\u0131 metoduyla, pazarlar \u00fczerindeki rekabet sava\u015f\u0131nda liderlik koltu\u011funu korumaya \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edecekler.(17) <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu istencin anlam\u0131, farkl\u0131 farkl\u0131 \u00fclkelerde organize edilebilecek olan gelece\u011fin yeni 15 Temmuzlar\u0131n\u0131n, Bush\u2019un \u2018plans\u0131z\u2019 sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131n veya Obama\u2019n\u0131n temkinli \u2018zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u2019 olumsuzluklar\u0131n\u0131 sergilememesi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131n seferber edilece\u011fidir. \u2018Ak\u0131ll\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u2019 \u00fczerinde y\u00fckseldi\u011fi sentez de tam olarak bu: Temkinli sald\u0131rganl\u0131k! Zira di\u011fer se\u00e7ene\u011fin \u2018plans\u0131z zay\u0131fl\u0131k\u2019 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, ABD\u2019nin diplomatik ko\u015fumlarla s\u00fcslenmi\u015f kontroll\u00fc bir pro-militer alternatifi \u00f6rg\u00fctlemeye giri\u015fece\u011fi arg\u00fcman\u0131, anlam kazan\u0131r. Buna ek olarak ABD\u2019nin verili ekonomik g\u00f6stergeleri ile kendi i\u00e7inde sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 ve uzunca bir s\u00fcre boyunca da sa\u011flayabilecekmi\u015f gibi durmad\u0131\u011f\u0131 \u2018toplumsal bar\u0131\u015f ve s\u0131n\u0131flar aras\u0131 diyalo\u011fa dayanan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u2019 perspektifi, yeni bir \u2018temkinli sald\u0131rganl\u0131k\u2019 at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n hedeflerine ula\u015famayarak ba\u015far\u0131s\u0131z olaca\u011f\u0131na dair g\u00f6stergeler olarak okunmal\u0131. \u2018Ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 y\u00f6neli\u015finin ka\u011f\u0131t \u00fczerindeki planlar\u0131 ile ABD\u2019nin sahadaki g\u00fcc\u00fc aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131n\u0131n kapanmas\u0131 ise, \u00e7eli\u015fkili bir bi\u00e7imde, yeni sava\u015flar\u0131n patlak vermesine ve bunlar\u0131n Birle\u015fik Devletler taraf\u0131ndan kazan\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u2018Ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 ve T\u00fcrkiye<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2018T\u00fcrkiye daha Kemalist olsun bizim olsun\u2019 \u00f6zlemi duyanlar hi\u00e7 de az de\u011fil. Bu \u00e7izginin temsilcileri, mesela baz\u0131 neoconlar, Obama y\u00f6netiminden \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede itibar g\u00f6rebiliyor ve en y\u00fcksek mahfillerde g\u00f6r\u00fc\u015flerine ba\u015fvurulabiliyor. S\u00f6z konusu \u00e7evreler, ABD\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019de sivil ve siyasi muhalefetle ba\u011flar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131, Erdo\u011fan h\u00fck\u00fcmetinin zay\u0131flat\u0131larak demokrasi i\u00e7i alternatifler \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunuyorlar<\/em>.\u201d(18)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu sat\u0131rlar 2010 senesinde, G\u00fclen hareketinin yay\u0131n organ\u0131 olan Zaman gazetesinde yer ald\u0131. Yaz\u0131n\u0131n al\u0131nt\u0131lanan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, ABD\u2019nin yeni-muhafazakar beyin tak\u0131m\u0131n\u0131n, Obama\u2019n\u0131n da onay\u0131yla T\u00fcrkiye \u00f6zelinde demokratik gerici politikalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla alternatif aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatt\u0131\u011f\u0131 ortada. Bu aray\u0131\u015f \u2018yumu\u015fak g\u00fc\u00e7\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc ve d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak belirmi\u015fti. A\u00e7\u0131k ki o \u015fartlar Haziran ayaklanmas\u0131yla, Kobane serhildan\u0131yla, Bursa\u2019daki metal f\u0131rt\u0131nayla ve 7 Haziran se\u00e7imleri ile birlikte k\u00f6kl\u00fc bir alt\u00fcst ya\u015fad\u0131. 15 Temmuz, ayn\u0131 zamanda bu alt\u00fcst olu\u015fun da bir ifadesiydi. Do\u011frudan do\u011fruya \u00f6rg\u00fctleyicisi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fimdilik bilemesek de, bu darbe giri\u015fimine g\u00f6z yumdu\u011funu veya onu engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131p \u2018tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019 ilan etti\u011fini bildi\u011fimiz ABD, bu bilin\u00e7li tercihi ile birlikte T\u00fcrkiye i\u00e7in 2010\u2019da s\u00f6z konusu olan demokratik gerici alternatif aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n art\u0131k s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deklare etmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

2010\u2019dan bug\u00fcne de\u011fin ne de\u011fi\u015fti sorusunu sormadan \u00f6nce \u015funu anlamak elzemdir: Emperyalist stratejilerin ve taktiklerin de\u011fi\u015fmesi ile birlikte emperyalist merkezlerin ulusal h\u00fck\u00fcmetlerle aralar\u0131nda var olan ili\u015fki bi\u00e7imlerinin de\u011fi\u015fmesi, bu ulusal h\u00fck\u00fcmetlere m\u00fcdahale bi\u00e7imleri, kukla oynat\u0131c\u0131s\u0131 ile kukla aras\u0131nda var olan mekanik s\u00fcre\u00e7 \u015feklinde tezah\u00fcr etmez. S\u00f6z konusu olan, uluslararas\u0131 finans kapitalin ulusal ve siyasal fraksiyonlar ile bir e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fck kurarak olu\u015fturdu\u011fu, \u00e7\u0131karlarla \u015fekillenen olduk\u00e7a s\u0131n\u0131fsal bir s\u00fcre\u00e7tir. <\/p>\n\n\n\n

2010 y\u0131l\u0131nda patlak veren Arap devrimci s\u00fcreci, Kuzey Afrika \u00fclkelerindeki K\u00f6rfez sermayesinin ka\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 beraberinde getirmi\u015f, bununla birlikte Suudi ve Katar sermayesi T\u00fcrkiye ile ekonomik ve jeopolitik bir b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcrecine girmi\u015fti. Verilere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 2010 senesi ile birlikte K\u00f6rfez merkezli yabanc\u0131 sermaye yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ciddi bir s\u0131\u00e7rama ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.  <\/p>\n\n\n\n

Digit\u00fcrk\u2019\u00fcn Katarl\u0131 bir firma taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 K\u00f6rfez sermayesinin finans sekt\u00f6r\u00fcndeki yo\u011funla\u015fmas\u0131 izledi. Bank Asya\u2019n\u0131n Suudi merkezli bir bankaya sat\u0131lmas\u0131 \u015fu aralar g\u00fcndemdeyken K\u00f6rfez \u00fclkelerinin T\u00fcrkiye\u2019de \u015fubeleri olan di\u011fer bankalar\u0131n\u0131 da unutmamak gerekiyor: ABank, Odeabank, Burgan Bank, Turkish Bank, Turkland Bank ve Bank Pozitif. Son olarak, Katar sermayeli QNB Grubu 2.7 milyar Euro\u2019ya Finansbank\u2019\u0131n hisselerini sat\u0131n ald\u0131 ve bug\u00fcn i\u00e7in de \u015eekerbank\u2019\u0131n al\u0131m tart\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrmekte. Ekonomik anla\u015fmalar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 zeminin \u00fczerinden askeri ittifaklar kurularak devam edildi. Zira Suudilerle 10 Ekim 2012 tarihli Resmi Gazete\u2019de \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmeti ile Suudi Arabistan Krall\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmeti Aras\u0131nda Askeri E\u011fitim \u0130\u015f Birli\u011fi Anla\u015fmas\u0131\u201d ve daha sonra Katar\u2019la 28 Mart 2015 tarihli Resmi Gazete\u2019de \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmeti ile Katar Devleti H\u00fck\u00fcmeti Aras\u0131nda Askeri E\u011fitim, Savunma Sanayii ile Katar Topraklar\u0131nda T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin Konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131 Konusunda \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131n\u0131n Onaylanmas\u0131n\u0131n Uygun Bulundu\u011funa Dair Kanun\u201d yay\u0131mland\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Davuto\u011flu\u2019nun Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Katar\u2019a ger\u00e7ekle\u015ftirilen diplomatik ziyarette Doha\u2019da \u00fcs kurmas\u0131na ili\u015fkin bir anla\u015fma imzaland\u0131. Son olarak T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in, Rusya, \u0130ran ve Hindistan\u2019\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne 2011 y\u0131l\u0131nda \u2018Diyalog Orta\u011f\u0131\u2019 stat\u00fcs\u00fc kazanmak \u00fczere ba\u015fvuruda bulunmas\u0131, 2012 y\u0131l\u0131nda ise kabul edilmesi de dikkate de\u011fer bir olgu olarak hat\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bir yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmay\u0131 engellemek i\u00e7in belirtelim: Yukar\u0131da say\u0131lan ekonomik, askeri ve diplomatik s\u00fcre\u00e7ler, T\u00fcrkiye sermayesinin s\u0131rt\u0131n\u0131 Bat\u0131\u2019ya, y\u00fcz\u00fcn\u00fc de Do\u011fu\u2019ya d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz, ta\u015f\u0131m\u0131yor da. Katar ve Suudi sermayesinin T\u00fcrkiye\u2019ye olan \u2018ilgisi\u2019, Arap devrimci s\u00fcrecinin Kuzey Afrika \u00fclkelerinin sosyo-ekonomik yap\u0131s\u0131n\u0131 alt\u00fcst etmesiyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan ekonomik ve askeri i\u015fbirlikleri bu devrimci s\u00fcre\u00e7lerden etkilenmemek veya onlar\u0131 durdurup yok etmek \u00fczerine bina edilmi\u015f, taktik niteli\u011findeki anla\u015fmalard\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

Ancak stratejinin de\u011fi\u015fti\u011fi anlam\u0131na gelmeyen bu taktik y\u00f6nelimler, T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018NATO\u2019nun ileri karakolu\u2019 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015flevi t\u00f6rp\u00fcleyecek bir y\u00f6ne de sahip. Washington ile Berlin\u2019in \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n belirledi\u011fi hareket alan\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde g\u00f6rece bir \u00f6zerklik \u00e7atla\u011f\u0131 aray\u0131\u015flar\u0131 olarak yorumlanabilecek bu at\u0131l\u0131mlar, elbette Atlantik ittifak\u0131ndan bir kopu\u015f anlam\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yor olsa da, s\u00f6z konusu ittifak\u0131n Ortado\u011fu\u2019daki ak\u0131betini dolays\u0131z bir \u015fekilde etkiliyor. 2003 senesinde T\u00fcrkiye, ABD\u2019nin Irak\u2019a kendi topraklar\u0131ndan sald\u0131rmas\u0131na izin vermedi. 2010\u2019da Birle\u015fimi\u015f Milletler\u2019in \u0130ran \u00fczerindeki yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 sertle\u015ftirme karar\u0131na muhalefet etti. 2013\u2019te \u00c7in ile birlikte f\u00fcze bazl\u0131 savunma sistemleri \u00fczerine bir anla\u015fma imzalayarak NATO\u2019yu da ABD\u2019yi de \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. \u0130ran ambargosunu, uluslararas\u0131 ceza istemlerine ra\u011fmen deldi. <\/p>\n\n\n\n

Alman sa\u011f\u0131, en \u0131l\u0131ml\u0131s\u0131ndan en radikaline dek, Merkel\u2019in Erdo\u011fan ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131nda T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetine ultimatom verme ve \u015fantaj yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131yan i\u00e7eri\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131, Erdo\u011fan\u2019\u0131n m\u00fclteci kozu ile birlikte Ortado\u011fu\u2019da Alman \u00e7\u0131karlar\u0131 uyar\u0131nca hareket etmek zorunda kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Merkel\u2019in de fark\u0131nda oldu\u011fu bu e\u011filimin hayata ge\u00e7memesi ad\u0131na g\u00fcvence Ahmet Davuto\u011flu idi. Davuto\u011flu\u2019nun saray rejimi taraf\u0131ndan g\u00f6revinden al\u0131nmas\u0131 Berlin\u2019den \u00f6fkeli seslerle kar\u015f\u0131land\u0131.(19)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu tablo neyi anlat\u0131yor? \u00d6nceki d\u00f6nemden farkl\u0131 olarak \u2018ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 y\u00f6neli\u015finin, emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerin d\u0131\u015f politikada \u2018\u00f6zerklik\u2019 aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n olas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, buna tahamm\u00fcl edilmeyece\u011finin \u2018anla\u015f\u0131lmas\u0131\u2019 \u00fczerine geli\u015ftirildi\u011fini anlat\u0131yor. Bu geli\u015fim kendi mant\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi, bundan b\u00f6yle ABD\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n dolays\u0131z aktarma kay\u0131\u015f\u0131 rol\u00fc oynama niyeti olmayan h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131t olarak \u2018demokrasi i\u00e7i\u2019 alternatiflerin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyece\u011fini veya bunlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse bile darbe ve benzeri askeri m\u00fcdahale metotlar\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan d\u0131\u015f politika: \u2018Avrasyac\u0131\u2019 hayallere ra\u011fmen Atlantik\u00e7i \u2018stratejik zorunluluk\u2019 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130brahim Karag\u00fcl, 15 Temmuz gecesinin ard\u0131ndan Yeni \u015eafak gazetesindeki k\u00f6\u015fesinde a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 kaleme ald\u0131: \u2018T\u00fcrkiye, bir yeni kurulu\u015f d\u00f6neminde. Ya yeniden yap\u0131lanacak ya da par\u00e7alan\u0131p da\u011f\u0131lacak (\u2026) Yeniden manda d\u00f6nemine, yeniden o \u0130ngiliz muhipleri, Alman muhipleri d\u00f6nemine s\u00fcr\u00fcklenmemek i\u00e7in bu \u00fclkenin k\u00f6ylerine, kasabalar\u0131na, da\u011flar\u0131na ve ovalar\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yoruz (\u2026) T\u00fcrkiye bu co\u011frafyan\u0131n tam merkezindedir ve onlara g\u00f6re asla sa\u011flam kalmamal\u0131, birka\u00e7 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnmelidir (\u2026) Onlar bizi Anadolu topraklar\u0131na hapsetmeyi de\u011fil, bu topraklardan tamamen kovmay\u0131 hesapl\u0131yorlar.\u2019<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0130brahim Karag\u00fcl\u2019\u00fcn yukar\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 kaba bir adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n derinlikten yoksun ideolojik say\u0131klamalar\u0131 veya demagoji sanat\u0131n\u0131n \u00f6rneklerinden birisi olarak okunmamal\u0131. Ekonomik at\u0131l\u0131mlar\u0131 onur k\u0131r\u0131c\u0131 kredi anla\u015fmalar\u0131na (yani bir bor\u00e7 boyunduru\u011funa) ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirilmi\u015f, kendi zanaatkarlar\u0131n\u0131n geleneksel \u00fcretim bi\u00e7imleriyle elde ettiklerini, Avrupa\u2019n\u0131n ve ABD\u2019nin kendi fabrikalar\u0131nda teknik ve kaynak \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sayesinde ucuza mal ederek \u00fcretmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda rekabet yar\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fans\u0131 kalmam\u0131\u015f ve emperyalist merkezlerin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda ekonomik faaliyeti sadece bir veya birka\u00e7 \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcretilmesine sabitlenmi\u015f olan \u00fclkelerin egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 daima, ya\u011fma rejiminin en b\u00fcy\u00fck payda\u015flar\u0131 olmaya d\u00f6n\u00fck duyduklar\u0131 kirli \u00f6zlemlerini, yukar\u0131daki sat\u0131rlarda ifade edilen \u2018milli bir dava<\/strong>\u2019 bi\u00e7iminde propaganda etmi\u015flerdir. <\/p>\n\n\n\n

Bunun da \u00f6tesinde Karag\u00fcl\u2019\u00fcn sat\u0131rlar\u0131n\u0131n 15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir \u00f6nem de var. Bu \u00f6zel \u00f6nem ifadesini, AKP\u2019ye yedeklenmi\u015f olan Perin\u00e7ek ve ekibinin Avrasyac\u0131 d\u0131\u015f politika \u00f6nerilerinde buluyor. Perin\u00e7ek\u2019in partisinin(20)<\/strong> \u00fcyesi oldu\u011fu Uluslararas\u0131 Avrasya Hareketi\u2019nin kurucusu ve ba\u015fkan\u0131 ile Putin\u2019in ba\u015f stratejisti Alexander Dugin, tarihin bir ironisi olarak 15 Temmuz g\u00fcn\u00fc T\u00fcrkiye\u2019deydi ve d\u00fczelen T\u00fcrkiye-Rusya ili\u015fkilerine dair birka\u00e7 deme\u00e7 verdi. Bu deme\u00e7lerde Dugin, Rus turistlerin T\u00fcrkiye\u2019ye ne zaman d\u00f6nece\u011fi sorular\u0131n\u0131 bunlar\u0131n ikincil \u00f6nemde problemler oldu\u011funu s\u00f6yleyerek savu\u015fturdu ve \u00f6nemli olan\u0131n Rusya ile T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik<\/strong> ortakl\u0131\u011f\u0131 ile yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi.(21)<\/strong> Dugin\u2019in darbe g\u00fcn\u00fc T\u00fcrkiye kamuoyuna yapt\u0131\u011f\u0131 teklif, kendisinin de \u0131srarla vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, taktiksel de\u011fil stratejik bir ortakl\u0131\u011f\u0131 yani Atlantik\u00e7i ittifak\u0131n Ortado\u011fu \u00f6zelinde sahip oldu\u011fu \u00e7\u0131karlar do\u011frultusunda hareket edilmesinden radikal bir kopu\u015fu \u00f6ng\u00f6rmektedir.(22)<\/strong>  <\/p>\n\n\n\n

\u0130slamc\u0131 sermaye ak\u0131mlar\u0131 Napolyon Bonaparte\u2019\u0131n M\u0131s\u0131r seferi (1798) ile sembolik bir hal alan, kendi co\u011frafyalar\u0131nda \u00fcretilen art\u0131k \u00fcr\u00fcn\u00fcn ve ganimetin uluslararas\u0131 vergi ve ticaret anla\u015fmalar\u0131 yollar\u0131yla, ekonomik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ele ge\u00e7irmi\u015f Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelere ak\u0131\u015f\u0131na bir tepki olarak, emperyalist merkezlerden kopu\u015fu \u00f6ng\u00f6ren politik programlar\u0131 daima bir \u015fantaj unsuru olarak elinin alt\u0131nda tutmu\u015ftur. Saray rejimi de bu ba\u011flamda, \u00f6zellikle 15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan, tarihsel olarak miras ald\u0131\u011f\u0131 yay\u0131lmac\u0131 heveslerin do\u011frultusunda d\u0131\u015f politikada g\u00f6rece \u00f6zerk bir hareket alan\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir imaj \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Erdo\u011fan\u2019\u0131n bir s\u00fcreklilik kazanm\u0131\u015f olan \u2018ma\u011fdur edilme ve mazlum olma\u2019 konulu konu\u015fmalar\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan d\u00fcrt\u00fc, T\u00fcrk rejiminin b\u00f6lgesel \u00e7\u0131karlar\u0131 ve yay\u0131lmac\u0131 hayalleri do\u011frultusunda istedi\u011fi oranda \u2018zalim\u2019 ve \u2018zulmeden\u2019 olamamas\u0131d\u0131r. Ancak bu d\u00fcrt\u00fcye ve bir nazlanma olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7emeyen \u2018Avrasyac\u0131\u2019 \u015fantaj ara\u00e7lar\u0131na ra\u011fmen \u0130slamc\u0131 sermaye Bat\u0131\u2019n\u0131n teknolojisine ve kaynaklar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r<\/strong> ve d\u0131\u015f politika alan\u0131nda al\u0131nan y\u00f6neli\u015f kararlar\u0131 da, bu ekonomik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ger\u00e7e\u011fine ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

O halde rejim i\u00e7in Avrasyac\u0131 e\u011filimler ile sermaye i\u00e7i ekonomik ihtiya\u00e7lar aras\u0131ndaki denge nas\u0131l kurulacak? Bu noktada Erdo\u011fan\u2019\u0131n kar\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkileri 2 maddede toplayabiliriz:<\/p>\n\n\n\n

1.) <\/strong>Saray\u0131n, NATO\u2019da kalmaya devam ederek ve ABD\u2019nin taleplerinin aktarma kay\u0131\u015f\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenerek bir neo-Bonapartist ba\u015fkanl\u0131k rejimini in\u015fa edemeyece\u011fi ya da en az\u0131ndan Atlantik\u00e7i uluslararas\u0131 kurumlar\u0131n \u00fcyesi olmaya devam edilirse bu in\u015fan\u0131n olduk\u00e7a zorla\u015faca\u011f\u0131, 15 Temmuz ile birlikte keskin bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu durumda, bir d\u0131\u015f politika tercihi olarak Bat\u0131l\u0131 kurumlardan kopu\u015fun ve ba\u015fkanl\u0131k rejimini destekleyebilecek olan Rusya merkezli g\u00fc\u00e7lere yakla\u015f\u0131m denemelerinin yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Ne var ki b\u00f6ylesine bir politik y\u00f6neli\u015fin sonucu, bir sonraki cuntan\u0131n b\u00fcy\u00fck burjuvaziyi ve sermaye ak\u0131mlar\u0131n\u0131 ikna etmesini bir hayli kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Saray\u0131n kendisini i\u00e7erisinde buldu\u011fu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ikilemlerden ve \u00e7eli\u015fkilerden birisi bu a\u00e7mazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2.) <\/strong>Birinci maddenin organik bir devam\u0131 olan ikinci \u00e7eli\u015fki, yabanc\u0131 sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ve s\u0131cak para giri\u015finin s\u00fcreklili\u011finin korunmas\u0131 zorunlulu\u011fudur. Erdo\u011fan, \u00f6zendi\u011fi Putin gibi do\u011falgaz benzeri enerji kaynaklar\u0131n\u0131n \u00fczerinde oturmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ancak Bat\u0131l\u0131 sermayenin ona sunabilme g\u00fcc\u00fc olan bir tak\u0131m kaynaklara muhta\u00e7 bir halde. Hem b\u00fcy\u00fck burjuvaziyi memnun tutabilmek, hem de yeni rejimini yarat\u0131rken ihtiya\u00e7 duydu\u011fu geni\u015f \u00e7\u0131karlar a\u011f\u0131 ile r\u00fc\u015fvet mekanizmas\u0131n\u0131 bina edebilmek i\u00e7in bu kaynaklardan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir kopu\u015fu g\u00f6ze alamaz. Emperyalist merkezlerin sundu\u011fu teknoloji ile kayna\u011f\u0131n, \u2018Avrasyac\u0131\u2019 g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan sunulamayaca\u011f\u0131n\u0131n bilincinde olan b\u00fcy\u00fck sermaye, Atlantik ittifak\u0131na g\u00f6bekten ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bu ba\u011f\u0131ndan Erdo\u011fan\u2019\u0131n yeni rejiminin ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7meye, b\u00f6ylesine \u2018duygusal\u2019 bir fedakarl\u0131kta bulunmaya hi\u00e7 niyeti yoktur.  <\/p>\n\n\n\n

Bu iki maddenin sentezlenmesi, bize \u015fu somut ili\u015fkiyi verir: Erdo\u011fan, yeni rejiminin askeri ve politik in\u015fas\u0131 i\u00e7in Bat\u0131 merkezli kurumlardan radikal bir kopu\u015fu<\/strong> ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir ve Erdo\u011fan, yeni rejiminin ekonomik in\u015fas\u0131 i\u00e7in Bat\u0131l\u0131 merkezlerle tam bir uyum<\/strong> i\u00e7inde hareket edip, onlara T\u00fcrkiye\u2019nin hala yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir bir \u00fclke oldu\u011funa dair g\u00fcvence vermek durumundad\u0131r. Zira Atlantik cephesi Erdo\u011fan\u2019\u0131n temsil etmeye soyundu\u011fu T\u00fcrk b\u00fcy\u00fck burjuvazisinin kendisine hara\u00e7 \u00f6demeye devam etmesi i\u00e7in ekonomik kaynak aktar\u0131mlar\u0131n\u0131 belirli bir seviyede s\u00fcrd\u00fcrmeyi kabul edecektir ancak neo-Bonapartist bir rejim in\u015fas\u0131 noktas\u0131nda asker\u00ee ve politik deste\u011fini sunmayacakt\u0131r. Tersinden Avrasya cephesi ise Erdopan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k rejimi i\u00e7in asker\u00ee ve politik bir destek kampanyas\u0131na – kendi g\u00fc\u00e7leri oran\u0131nda – giri\u015fecektir ancak bu cephenin de emperyalist merkezlerin teknoloji ve kaynak potansiyelleri ile rekabet edebilecek bir altyap\u0131s\u0131, hi\u00e7bir \u015fekilde yoktur. <\/p>\n\n\n\n

Peki hangi e\u011filim galip gelecek? Bu soruyu, ba\u015fka bir sorunun cevab\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yan\u0131tlayabiliriz. Politik zorunluluklar ile ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi deneyimlerden hangisi, ekonomik alan\u0131n yap\u0131sal a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koyarak zafer elde etmesiyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r? Cevap, hepsi\u2026<\/p>\n\n\n\n

Darbe, burjuvazi ve devlet<\/strong><\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz darbe giri\u015fimi, ard\u0131nda bir\u00e7ok soru b\u0131rakarak (\u015fimdilik!) yenildi. T\u00fcrk rejimi \u00fczerinde ya\u015fanan bu egemenlik sava\u015f\u0131, b\u00fcy\u00fck sermayenin rol\u00fc, politik tutumu, gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck program\u0131 ve bu tabloda sahip oldu\u011fu toplumsal sorumlulu\u011fu \u00fczerine var olan tart\u0131\u015fmalar\u0131 alevlendirdi. Bu tart\u0131\u015fma, rejim \u00fczerinde s\u00fcren egemenlik m\u00fccadelesi ve hegemonya krizi s\u00fcrerken, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn siyasal taktikleri ile sloganlar\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131rma ba\u011flam\u0131nda olduk\u00e7a de\u011ferli bir anlamland\u0131rma \u00e7abas\u0131na denk d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00d6zellikle darbe, i\u00e7 sava\u015f ve benzeri \u2018\u00e7alkant\u0131l\u0131\u2019 d\u00f6nemler s\u00fcresince, b\u00fcy\u00fck burjuvazinin kendi y\u00f6netim ayg\u0131tlar\u0131 ile sahip oldu\u011fu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin ve etkile\u015fimlerin niteli\u011fi sorunsal\u0131, \u00f6zel bir a\u011f\u0131rl\u0131k kazan\u0131yor. Bu metin boyunca da, tart\u0131\u015fmaya a\u00e7maya de\u011fer bulunan bir tak\u0131m yak\u0131c\u0131 ger\u00e7ekleri okuyucuya aktarmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Darbe, burjuvazi ve devlet ili\u015fkilerinin bi\u00e7im-i\u00e7erik, rastlant\u0131-zorunluluk, neden-etki gibi bir\u00e7ok diyalektik d\u00fczeyde tezah\u00fcr eden yap\u0131s\u0131, darbe giri\u015fimi ile darbe giri\u015fiminin ard\u0131ndan a\u00e7\u0131lan yeni d\u00f6nemi anlamland\u0131rmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Uluslararas\u0131 ekonomik ve siyasal olas\u0131l\u0131klar ile gidi\u015fata b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f bir \u2018T\u00fcrkiye ger\u00e7ekli\u011finin\u2019 i\u00e7erisinde, \u00f6zel olarak 15 Temmuz\u2019un ba\u015fl\u0131ca akt\u00f6rlerinin, genel olarak ise egemen bloklar\u0131n sosyo-politik konumlan\u0131\u015flar\u0131 ile ili\u015fkilerinin Marksist bir perspektiften de\u011ferlendirilmesine, bu de\u011ferlendirmenin revize edilmi\u015f \u00e7e\u015fitli varyantlar\u0131na ortodoks cevaplar \u00fcretilmesine ihtiya\u00e7 var. Elbette bu k\u0131sa metnin, bahsi ge\u00e7en de\u011ferlendirme ile cevaplar\u0131n i\u00e7erisinde oldu\u011fu bir kaynak oldu\u011funu iddia edebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak b\u00fct\u00fcn yetersizliklerine ra\u011fmen metin, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz ihtiyac\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131na d\u00f6n\u00fck olarak vuku bulan tart\u0131\u015fmaya bir y\u00f6n kazand\u0131r\u0131p, bir ba\u015flang\u0131\u00e7 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yabilir.   <\/p>\n\n\n\n

Tam olarak bu ba\u011flamda, \u00f6ncelikle burjuvazi-devlet ili\u015fkilerinde Marksist yorumlamadan sapm\u0131\u015f birka\u00e7 tarihsel \u00f6rne\u011fi i\u015fleyip, ard\u0131ndan T\u00fcrkiye \u00f6zelinde bu ili\u015fkiyi incelemeye almaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Umar\u0131z bu \u00e7aba, sosyalist sol i\u00e7erisindeki tart\u0131\u015fmal\u0131 belli ba\u015fl\u0131 konulara nitelikli bir katk\u0131 sa\u011flayabilir. <\/p>\n\n\n\n

Buharin\u2019in mekanik yorumu <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Burjuva demokrasisinin 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, bug\u00fcn ise bir\u00e7o\u011funun emperyalist kamp i\u00e7erisinde yer ald\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131l\u0131 metropollerde durumun bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle farkl\u0131 oldu\u011funun s\u00f6ylenebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olsa da s\u00f6m\u00fcrge ve\/veya yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde, ulusal burjuvazinin bir b\u00fct\u00fcn olarak devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n i\u00e7erisinden y\u00f6netime do\u011frudan ve dolays\u0131z kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu iddia edemeyiz. Emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n bu ger\u00e7ekli\u011fi, ge\u00e7 sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerin egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 kronik sermaye birikim krizi ile yak\u0131ndan ilgilidir. Birle\u015fik Devletler sermaye s\u0131n\u0131f\u0131, lobiler ve partiler i\u00e7i siyasi k\u00fcmelenmeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Senato\u2019da firmalar\u0131n\u0131n ve tekellerinin acil ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn bir ulusun g\u00fcndemi haline getirerek, devletin do\u011frudan i\u00e7erisinde yer alma ve temsiliyet d\u00fczeyinde dahi olmadan orada fiziksel olarak var olma olanaklar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. Dolar milyarderi m\u00fcteahhit Trump\u2019\u0131n Cumhuriyet\u00e7i Parti\u2019den \u00fclke ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koymas\u0131 ile yerel bir m\u00fcteahhit olan Ali A\u011fao\u011flu\u2019nun askeri arazilerin kaderine d\u00f6n\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131 serzeni\u015f aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131, emperyalist merkezler ile \u2018az geli\u015fmi\u015f\u2019 \u00fclkeler aras\u0131ndaki sermaye birikim fark\u0131n\u0131n bir sonucudur. Uluslararas\u0131 emperyalist i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019nin sahip oldu\u011fu konuma benzer rolleri olan \u00fclke burjuvazilerinin, daima ulusun bir \u2018hakemine\u2019 duyduklar\u0131 ihtiya\u00e7, Bonapartist rejimin s\u00f6zde \u2018s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc\u2019 karakterine duyduklar\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, Bat\u0131l\u0131 \u00f6rneklerinin aksine tamamlanm\u0131\u015f ve de ekonomik bir altyap\u0131ya sa\u011flamca oturmu\u015f bir devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n ellerinde bulunmay\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Lenin\u2019in kapitalist zinciri \u2018en zay\u0131f halkas\u0131ndan\u2019 k\u0131rma takti\u011fi, bu ger\u00e7ekli\u011fi esas al\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bir rejimin burjuva karakterli olu\u015fu, onun i\u00e7erisinde bizzat sermaye s\u0131n\u0131f\u0131ndan ki\u015fileri bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz. Elbette, kapitalist karakterli bir rejim, i\u00e7erisinde fiziksel olarak bilimum say\u0131da b\u00fcy\u00fck sermayedar bulundurabilir. Ancak rejimin kapitalist karakterinin birincil kayna\u011f\u0131, \u00fccretli emek g\u00fcc\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcnden, \u00f6zel m\u00fclkiyetin ayg\u0131tlarca \u015fiddetle savunulmas\u0131ndan ve ekonomik \u00f6rg\u00fctleni\u015fin art\u0131-de\u011fere patronlar lehine el koyan karakterinden ileri gelir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in vasiyetinde \u2018diyalekti\u011fi anlayamad\u0131\u011f\u0131\u2019 y\u00f6n\u00fcnde ele\u015ftirdi\u011fi ve Ekim Devrimi\u2019nin \u00f6nderlerinden biri olan Buharin, y\u00f6netim kademeleri ile sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 birle\u015fik bir k\u00fcme olarak birbirlerine indirger:<\/p>\n\n\n\n

\u2018B\u00fct\u00fcn kapitalist \u00fclkelerde Devlet sadece bir hakim s\u0131n\u0131f birli\u011fidir\u2026 Her yerde, bakanlar\u0131n, y\u00fcksek memurlar\u0131n, parlamento \u00fcyelerinin, ya kapitalistler, toprak sahipleri, fabrika sahipleri ve mali kodamanlardan ya da bunlar\u0131n sad\u0131k ve geliri iyi hizmetkarlar\u0131ndan – kapitalistlere korku ile de\u011fil inan\u00e7la hizmet eden, avukatlar, banka y\u00f6neticileri, profes\u00f6rler, subaylar, ba\u015fpiskoposlar ve piskoposlar – olu\u015ftu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/em>\u2019(23)<\/strong>   <\/p>\n\n\n\n

E\u011fer Buharin\u2019in indirgemecili\u011fi do\u011fru ise, bu, devlet i\u00e7i egemenlik m\u00fccadelesi veren \u00e7e\u015fitli rejim g\u00fc\u00e7lerinin sava\u015f\u0131n\u0131n, asl\u0131nda burjuvalar\u0131n birbirlerini bo\u011fazlamaya giri\u015ftikleri anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Halbuki ge\u00e7 sanayile\u015fmi\u015f toplumlar\u0131n h\u00e2kim s\u0131n\u0131flar\u0131, \u2018ulusun hakemi\u2019 rol\u00fcn\u00fc oynayabilmesi i\u00e7in y\u00f6netim kademelerine \u00f6zellikle halk katmanlar\u0131ndan gelen insanlar\u0131 yerle\u015ftirmeyi, onlar\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 lehine kadrola\u015ft\u0131r\u0131p ard\u0131ndan kendi s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 de\u011fil ancak g\u00f6reli bir par\u00e7as\u0131 olmalar\u0131n\u0131 tercih ederler. \u0130ktidar sahibi bu \u2018Kas\u0131mpa\u015fal\u0131lar\u2019 veya \u2018Selanikli yetimler\u2019, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n egemenli\u011finin yeniden ve yeniden \u00fcretilmesini sa\u011flamak ile y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. <\/p>\n\n\n\n

Ancak, en basitinden en kanl\u0131s\u0131na b\u00fct\u00fcn iktidar kavgalar\u0131n\u0131 birer burjuvazi i\u00e7i i\u00e7 sava\u015f bi\u00e7imine b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrebilecek olan Buharin\u2019in bu mekanik ve indirgemeci analizleri bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. Buharin derinlikten yoksun bu tezin ekonomik y\u00f6nlerini de ele al\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u2018Tekil \u00fcretim ko\u015fullar\u0131 \u00e7e\u015fitli yollarla bir araya gelerek tek bir kolektif v\u00fccut olu\u015ftururlar ve geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte \u00f6rg\u00fctlenirler. Finans kapital t\u00fcm \u00fclkeyi demir k\u0131ska\u00e7 i\u00e7ine al\u0131r. \u2018Ulusal ekonomi\u2019 payda\u015flar\u0131, mali gruplar ve devletten olu\u015fan dev bir birle\u015fmi\u015f tr\u00f6st haline gelir. Bu gibi olu\u015fumlara kapitalist devlet tr\u00f6stleri ad\u0131n\u0131 veriyoruz.<\/em>\u2019(24)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Buharin\u2019in bu pasaj arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ifade etti\u011fi skolastik yan\u0131lg\u0131 endi\u015fe vericidir. Zira ona g\u00f6re ulusal ekonominin payda\u015flar\u0131 (yani b\u00fcy\u00fck burjuvazi), devlet ayg\u0131t\u0131 ile finans kapitalin organik birlikteli\u011finin bir sonucu olan \u2018kapitalist devlet tr\u00f6stleridir.\u2019 Burada ulusal ekonominin, kabul edilebilir bir bi\u00e7imde organik bir ekonomik b\u00fct\u00fcnl\u00fck sergiliyor olabilece\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131larak, idari\/teknik bir organik b\u00fct\u00fcnl\u00fck varsay\u0131m\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buharin\u2019e g\u00f6re kapitalist s\u0131n\u0131f ile kapitalist devlet aras\u0131ndaki ili\u015fki, iktisadi ihtiya\u00e7lar ile s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkileri taraf\u0131ndan de\u011fil, idari\/teknik mekanizmalar\u0131n salt \u00f6rg\u00fctsel y\u00f6nleri taraf\u0131ndan belirlenir. Bunun anlam\u0131 nedir? Bu arg\u00fcman\u0131n mant\u0131ksal sonucu politik s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin terki ve siyasal program\u0131n idari\/teknik ayg\u0131tlar\u0131n ele ge\u00e7irilmesine, bu \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131n s\u0131n\u0131f\u0131 belirsiz bir \u00f6zne taraf\u0131ndan tahrip edilmesine indirgenmesidir. Buharin\u2019in sermaye s\u0131n\u0131f\u0131 ile onun devleti aras\u0131ndaki ili\u015fkiye getirdi\u011fi bu t\u00fcmdengelimci yorumda ulusal kapitalist ekonomi ile karakterini bu ekonomiden alan devlet ayg\u0131t\u0131, adeta bir i\u015fletme \u015feklinde kayna\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. O halde rejim \u00fczerinde ya\u015fanabilecek muhtemel bir egemenlik kavgas\u0131, asl\u0131nda \u2018kapitalist devlet tr\u00f6stlerinin\u2019 organik bir par\u00e7as\u0131 olan \u2018mali gruplar\u0131n\u2019 kendi aralar\u0131nda ya\u015fanan bir i\u00e7 sava\u015f anlam\u0131na gelecektir. Zira bu \u2018mali gruplar\u2019 do\u011frudan do\u011fruya \u2018devlettir\u2019 ve \u2018devlet\u2019 de bu \u2018mali gruplar\u0131n\u2019 kendisidir. Asl\u0131nda devlet i\u00e7i bir hegemonya sava\u015f\u0131m\u0131 olan b\u00fct\u00fcn \u00e7at\u0131\u015fmalar, sermaye i\u00e7i bir i\u00e7 sava\u015f anlam\u0131na gelecektir. Zira Buharin\u2019in revizyonu, s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 ile devlet iktidar\u0131n\u0131 do\u011frudan do\u011fruya birbirlerine e\u015fitler ve indirger.  <\/p>\n\n\n\n

Devlet ayg\u0131t\u0131na hi\u00e7bir \u00f6zerklik pay\u0131 b\u0131rakmayan Buharinci devlet kuram\u0131, asl\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz bir \u00e7eli\u015fki ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r: Zira yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkeler de dahil olmak \u00fczere devlet ile sermaye p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015ftiyse, ge\u00e7 sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde sermaye birikim yetersizli\u011finden ve y\u00f6netim kapasitesizli\u011finden kaynakl\u0131 patlak veren toplumsal \u00e7eli\u015fkilerin bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veya ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekirdi. Halbuki devletin bir varl\u0131k olarak kendisi, Leninist devlet kuram\u0131nda bu \u00e7eli\u015fkilerin bir sonucudur. Burjuva devletinin in\u015fa felsefesi, sermaye i\u00e7i rekabetin i\u00e7 sava\u015f boyutlar\u0131na vard\u0131r\u0131lmadan, sert m\u00fccadeleler ile de olsa \u00e7o\u011funlukla uzla\u015fmalarla \u00e7\u00f6z\u00fclmesidir. <\/p>\n\n\n\n

Buharin\u2019in ulusal \u00e7eli\u015fkileri bast\u0131rma ve ortadan kald\u0131rma g\u00fcc\u00fcne sahip organik bir i\u015fletme olarak sermaye-devlet ili\u015fkisine atfetti\u011fi tek boyutluluk, onun emperyalizm kuram\u0131na da yans\u0131r. Buharin\u2019in emperyalizm teorisi rekabetin \u00fclke i\u00e7inde ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u00e7\u00fcnk\u00fc \u2018mali gruplar\u2019 ile \u2018devlet\u2019 aras\u0131nda kategorik bir fark yoktur!) ve uluslararas\u0131 d\u00fczlemde devam etti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer. Bu, Buharin\u2019in, rekabet ile tekelci y\u00f6nelimin ayn\u0131 anda var olarak birbirlerini \u015fartlad\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki diyalekti\u011fi (Lenin\u2019in Kautsky\u2019nin \u2018ultra emperyalizm\u2019 teorisini yanl\u0131\u015flamak i\u00e7in defalarca vurgulad\u0131\u011f\u0131 diyalekti\u011fi) asla anlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. <\/p>\n\n\n\n

Buharin i\u00e7in, emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda finans kapitalin temerk\u00fcze olmas\u0131 ekonomik yap\u0131y\u0131 \u2018finans krallar\u0131n\u0131n ve kapitalist devletin vesayeti alt\u0131nda tek bir b\u00fcy\u00fck birle\u015fmi\u015f i\u015fletme \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye do\u011fru \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir e\u011filim yarat\u0131r.<\/em>\u2019(25)<\/strong> E\u011fer bu e\u011filim bir ger\u00e7ekli\u011fi temsil eder d\u00fczeyde olsayd\u0131, sermayeler aras\u0131 rekabetin (ger\u00e7i Buharin i\u00e7in \u2018sermayeler\u2019 de\u011fil, mutlak bir \u2018sermaye\u2019 vard\u0131r) b\u00fct\u00fcn bi\u00e7imleri, devlet i\u00e7i bir egemenlik rekabeti anlam\u0131na gelecektir. Halbuki aksine devlet i\u00e7i egemenlik \u2018rekabetlerinin\u2019 bir \u00e7o\u011funun sebebi, sermayeler aras\u0131 rekabeti daha iyi y\u00f6netmeye aday olmu\u015f fraksiyonlar\u0131n burjuvaziyi bir b\u00fct\u00fcn olarak ikna etme \u00e7abas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Devlet ile tekelci sermaye aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi kaba bir kayna\u015fma \u015feklinde ele alman\u0131n sonucu, devletin sermaye s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7erisindeki ekonomik fraksiyonlardan olu\u015fan bir \u2018iktidar blo\u011fu\u2019 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki Leninist \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n terk edilmesi olur. Zira e\u011fer devlet, tekelci sermaye ile kayna\u015fm\u0131\u015f ve organikle\u015fmi\u015f bir b\u00fct\u00fcn ise, tekelci olmayan b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131karlar bahsi edilen sermaye-devlet organizmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda konumlanacakt\u0131r. Bu durumda da sermayenin ekonomik gereksinimlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n sadece ve sadece \u2018teknik\u2019 aya\u011f\u0131 olan devlet (\u00e7\u00fcnk\u00fc hat\u0131rlarsan\u0131z devlet iktidar\u0131n\u0131n, burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6rece bir \u00f6zerkli\u011fi yahut kendi g\u00fcndemleri dahi yoktur), s\u0131n\u0131f\u0131 belirsiz olan bir \u2018halk\u2019 \u00f6znesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ele ge\u00e7irilip, i\u015f\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun hale getirilebilinecektir. Buharin\u2019in ve onun kuramlar\u0131n\u0131n Stalinist \u2018tek \u00fclkede sosyalizm\u2019 ile \u2018halk cephesi\u2019 \u00fctopyalar\u0131na ve ihanetlerine teorik bir zemin haz\u0131rlam\u0131\u015f olmas\u0131, tesad\u00fcf de\u011fildir.   <\/p>\n\n\n\n

Poulantzas\u2019\u0131n reformist yorumu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrokom\u00fcnist \u00f6\u011fretinin kuramsal \u00f6nc\u00fcs\u00fc Poulantzas, \u2018Siyasal \u0130ktidar ve Toplumsal S\u0131n\u0131flar<\/em>\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 eserinde, Buharin\u2019in mekanik yorumunu tersten yeniden \u00fcretmek pahas\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki soruyu y\u00f6neltiyor: \u2018Devlet, egemen s\u0131n\u0131flar kar\u015f\u0131s\u0131nda, s\u0131n\u0131fsal bir g\u00fcc\u00fcn zaferiyle devlet ayg\u0131t\u0131 y\u0131k\u0131lmaks\u0131z\u0131n sosyalizme ge\u00e7i\u015fi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilecek bir \u00f6zerkli\u011fe sahip olabilir mi?<\/em>\u2019(26)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu soruyu sordu\u011fu kitab\u0131nda cevab\u0131n\u0131n olumsuz oldu\u011funu s\u00f6yleyen Poulantzas, siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131n geri kalan\u0131nda fikrini de\u011fi\u015ftiriyor. Son kitab\u0131 olan \u2018Devlet, \u0130ktidar, Sosyalizm<\/em>\u2019de burjuva demokratik  yap\u0131n\u0131n geni\u015fletilerek s\u0131n\u0131fs\u0131z topluma ula\u015f\u0131labilece\u011fini temkinli bir \u015fekilde iddia eden Poulantsaz asl\u0131nda, yukar\u0131da ortaya att\u0131\u011f\u0131 sorunsala olumlu bir yan\u0131t getiriyor. Hemen belirtelim: Burjuvazi ve onun devlet ayg\u0131t\u0131 ile siyasal rejimi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin diyalektik karakterine yap\u0131lan vurgular, devletin, birbirlerini e\u015fitleyip dengeleyen farkl\u0131 \u00e7\u0131karlara hizmet edebilece\u011fi ve \u00e7eli\u015fkileri kendi yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131rabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki liberal g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve sosyal-demokrat stratejiyi do\u011frulamaz, aksine onlar\u0131 yanl\u0131\u015flar. Burjuvalar kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6rece bir \u00f6zerkli\u011fi olan burjuva devlet, sermaye hareket yasalar\u0131n\u0131 ask\u0131ya alamaz! Ancak Poulantzas, Buharinci mekanizmi tersten kurarak, tam da bunu iddia ediyor!<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas ger\u00e7ekten de Buharin\u2019in sermaye-devlet ikilisine getirdi\u011fi yorumun mekanik niteli\u011fini, daha soldan olmak \u00fczere yeniden \u00fcretmi\u015ftir. Bir bask\u0131 erki ve arac\u0131 olarak devletin tarafs\u0131z, el de\u011fi\u015ftirilebilir ve durgun bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131n temellerini, \u2018Siyasal \u0130ktidar ve Toplumsal S\u0131n\u0131flar<\/em>\u2019 kitab\u0131nda, s\u00f6z konusu mekanik yorumu Buharin\u2019in dahi cesaret edemedi\u011fi do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015ft\u0131rarak veriyor: <\/p>\n\n\n\n

\u2018\u2026 devletin global rol\u00fcnde, ekonomik i\u015flevinin egemen olu\u015fu g\u00f6steriyor ki, bir olu\u015fuma ait durumlar\u0131n ifadesinde bask\u0131n rol, genel bir kural olarak, siyasal y\u00f6ne geri d\u00f6ner; ve bu, sadece, kesinkes siyasal olan s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde devletin y\u00fcklendi\u011fi dolays\u0131z i\u015flevi ifade eden kat\u0131 anlamda de\u011fil, daha \u00e7ok, burada belirtilen anlamda b\u00f6yledir. O zaman, devletin ekonomik i\u015flevinin di\u011fer i\u015flevleri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, devletin bask\u0131n rol\u00fc ile birle\u015fir; \u00e7\u00fcnk\u00fc devletin birle\u015ftirici etmen olma i\u015flevi, bir olu\u015fumun, yani ekonomik olu\u015fumun belirleyici rol\u00fcn\u00fc devam ettiren o duruma devletin \u00f6zg\u00fcl bi\u00e7imde m\u00fcdahale etmesini gerektirir.<\/em>\u2019(27)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poulantzas, \u2018Modern Kapitalizmde S\u0131n\u0131flar<\/em>\u2019 isimli kitab\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcnsel s\u00fcrecinin olgunla\u015fmas\u0131yla birlikte, yukar\u0131da utanarak ifade ettiklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a savl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u2018\u2026 tekelci kapitalizmin ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 i\u00e7erisinde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ekonomik y\u00f6nden siyasal y\u00f6ne, yani devlete kaymas\u0131d\u0131r; rekabet\u00e7i a\u015faman\u0131n belirgin \u00f6zelli\u011fi ise, ekonomik y\u00f6n\u00fcn, belirleyici olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, egemen rol\u00fc de oynamas\u0131d\u0131r.<\/em>\u2019(28)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poulantzas, Buharin\u2019in miras\u0131n\u0131 devralm\u0131\u015ft\u0131r ve a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere boynuz kula\u011f\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir! Zira Buharin\u2019in \u2018kapitalist devlet tr\u00f6stleri\u2019, Poulantzas\u2019ta \u2018devlet kapitalist tr\u00f6stlerine\u2019 d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ekonomik \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 ile siyasal erk sahiplerinin mutlak kayna\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, nitelik de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Art\u0131k organik bir i\u015fletme halini alan \u2018mali gruplar\u2019 ve \u2018devlet\u2019 birlikteli\u011finde bask\u0131n gelen dinamik ekonomik de\u011fil, devlet kaynakl\u0131 olan siyasi y\u00f6nd\u00fcr. Ekonomik y\u00f6n, yani Marksist terminolojideki altyap\u0131, hala \u2018belirleyicidir\u2019 ancak ekonomi d\u0131\u015f\u0131 hangi \u00fcstyap\u0131sal unsurun belirleyici olaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6yledir. K\u0131sacas\u0131 ekonomik altyap\u0131, \u00fcstyap\u0131n\u0131n hangi \u00f6\u011fesinin belirleyeci olaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyerek, belirleyici olur. \u0130\u015fte Buharin\u2019in sa\u011fa kay\u0131\u015f\u0131 gerek\u00e7elendirmek i\u00e7in gereksinim duydu\u011fu mazeret! <\/p>\n\n\n\n

Yol haritam\u0131z\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m: Rejim i\u00e7i akt\u00f6rlerin rejim \u00fczerinde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri egemenlik sava\u015f\u0131n\u0131, burjuvazinin farkl\u0131 iki kanad\u0131n\u0131n aras\u0131nda ge\u00e7en bir i\u00e7 sava\u015f olarak de\u011ferlendirir isek, sermaye sahipleri ile devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n dolays\u0131z bir kayna\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan, T\u00fcrk rejiminin adeta organik birer i\u015fletmeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131ndan, burjuvazi ile rejim aras\u0131ndaki ili\u015fkinin salt idari bir s\u00fcre\u00e7 halini alm\u0131\u015f olmas\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylesi bir arg\u00fcmanda kendi g\u00fcndemlerinin farkl\u0131la\u015fabilece\u011fi bir devlet ayg\u0131t\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Devlet, burjuvazinin toplumu y\u00f6netmesinin ancak basit bir arac\u0131d\u0131r ve daha fazlas\u0131 de\u011fil. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu s\u00f6zde \u2018ger\u00e7eklik\u2019, devletin kendi ekonomik i\u015flevine, yine kendi bask\u0131 i\u015flevleri ile m\u00fcdahale etti\u011fini, ekonomik olu\u015fuma kendi \u00f6zg\u00fcl siyasal bi\u00e7imleriyle (darbe) dahil oldu\u011funu g\u00f6steriyor. O halde a\u011f\u0131rl\u0131k yeniden ekonomik y\u00f6nden devlete, yani siyasal olan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kay\u0131yor. Yani devletin, kapitalist ekonominin hareket yasalar\u0131n\u0131 ask\u0131ya alabilece\u011fi iddia ediliyor! Nas\u0131l m\u0131? Zira devlet i\u00e7i egemenlik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, burjuvazinin pazarlar i\u00e7in kendi i\u00e7erisinde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir i\u00e7 sava\u015f ise, kapitalist ekonominin hareket yasalar\u0131 devletin kendisi oluyor da ondan! Buharin burjuva devleti, sermayenin idari olarak, do\u011frudan do\u011fruya kendisine ba\u011f\u0131ml\u0131 bir organ\u0131 olarak ele al\u0131yordu. Poulantzas sermaye ekonomisini, burjuva devletin idari olarak, do\u011frudan do\u011fruya kendisine ba\u011f\u0131ml\u0131 bir organ\u0131 olarak ele al\u0131yor. Bunun anlam\u0131 burjuvazi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n siyasi y\u00f6nelimi de\u011fil, siyasi ihtiya\u00e7lar\u0131n ekonomik y\u00f6nelimi belirledi\u011fidir. Yani Erdo\u011fan, kendi Ba\u015fkanl\u0131k projesi i\u00e7in NATO\u2019dan destek bulamaz ise (ki bulam\u0131yor), bu projeyi politik olarak destekleyen \u2018Avrasyac\u0131\u2019 cepheye yana\u015fabilir ve ekonomik y\u00f6nelimini de bu yakla\u015f\u0131m belirler. Halbuki durum tam tersidir.  <\/p>\n\n\n\n

Poulantzas\u2019\u0131n revizyonu, devlet ve s\u0131n\u0131f kuramlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda, dolay\u0131s\u0131yla da 15 Temmuz darbe giri\u015fiminin nesnel sebeplerini anlamland\u0131rmada \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Siyasi olan\u0131n ekonomik olan kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc tezinin devlet kuram\u0131 nezdindeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, sermayenin ancak bizzat devlet olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc yetkilere kavu\u015fabilece\u011fi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Poulantzas\u2019\u0131n yorumu, feodal \u00fcretim tarz\u0131 alt\u0131nda, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc yetkilerini ancak siyasal yetkilerine yani devlette bir \u2018parsele\u2019 sahip olmas\u0131na dayand\u0131rabilen lord ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz tekelci finans kapitalinin aras\u0131nda kurulan hatal\u0131 bir benzetmeye dayan\u0131yor. Feodalizmde art\u0131\u011fa el koyma s\u00fcreci, ger\u00e7ekten de ekonomi d\u0131\u015f\u0131 ara\u00e7larla ger\u00e7ekle\u015ftiriliyordu. Ancak emperyalizm a\u015famas\u0131nda, devlet ayg\u0131t\u0131 ile b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kayna\u015fm\u0131\u015f, adeta birle\u015fik birer organizma halini alm\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenen sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, siyasi olan\u0131n egemen oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ekonomi d\u0131\u015f\u0131 yollardan \u00f6rg\u00fctledi\u011fi sonuca varmak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerinden kurtulmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini de\u011fil de, tabi tutuldu\u011fu hukuksal ve siyasal formlardan kurtulmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. Ancak kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 alt\u0131nda hukuki, ideolojik ve siyasi prangalar, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerinin ekonomik boyutunun sonu\u00e7lar\u0131d\u0131rlar. Hukuki ve ideolojik prangalar ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerine ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r, tersi de\u011fil! Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: E\u011fer Poulantzas\u2019\u0131n devlet ve burjuvazi ili\u015fkisine d\u00f6n\u00fck geli\u015ftirdi\u011fi indirgemeci ve reformist yorum do\u011fru olsayd\u0131, Cem Boyner Yeni Demokrasi Hareket\u2019ini kurmakla vaktini harcar m\u0131yd\u0131? Daha do\u011frusu, Buharinci ve Poulantzasc\u0131 devlet-sermaye kuramlar\u0131 herhangi bir ger\u00e7ekli\u011fe tekab\u00fcl etseydi, T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck sermayedarlar\u0131ndan biri neden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir siyasi hareket \u00f6rg\u00fctleme ihtiyac\u0131 hissetsin ki?<\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz darbe giri\u015fiminin, sermayeler aras\u0131 bir i\u00e7 sava\u015f anlam\u0131na geldi\u011fini iddia etmenin teorik mant\u0131ksal sonu\u00e7lar\u0131 asl\u0131nda ekonomik altyap\u0131n\u0131n, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerinin egemen konumda yer almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekle e\u015fde\u011fer bir anlam ta\u015f\u0131yor. Evet, karakteri itibariyle \u2018burjuva\u2019 olarak tan\u0131mlanabilecek, daha do\u011frusu \u2018burjuva \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n aktarma kay\u0131\u015f\u0131\u2019 olarak tarif edebilece\u011fimiz iki rejim i\u00e7i hizip pastan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesi sonucu bir ganimet payla\u015f\u0131m\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131na girmi\u015ftir. Ancak do\u011frudan do\u011fruya b\u00fcy\u00fck sermayenin, tekelcilerin ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcp sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek, burjuva devletin rol\u00fcn\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek, onu salt idari bir mekanizmaya indirgemek anlam\u0131na gelir. Bu ise s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerinin \u00e7ok boyutlulu\u011funun, yani \u00e7ok ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6z ard\u0131 edilmesi ile e\u015fde\u011ferdir. Tam da bu e\u015fde\u011ferlik ili\u015fkisinin ifade etti\u011fi potansiyel anlamlar sebebiyle Suriye\u2019de ya\u015fananlar laik-Alevi bir rejime kar\u015f\u0131 ayaklanan dinciler-gericiler bi\u00e7imini alabiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Suriye\u2019de de belirleyici olan s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkileri de\u011fil, siyasi-ideolojik belirlenimler oluyor.  <\/p>\n\n\n\n

Althusser\u2019in \u2018anti-ekonomist\u2019 yorumu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda sermaye-devlet-s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri kuramlar\u0131n\u0131 kronolojik bir s\u0131rayla i\u015flememiz gerekseydi, Althusser\u2019i, Poulantzas\u2019\u0131n ilham kayna\u011f\u0131 olarak daha \u00f6nce ele almam\u0131z gerekirdi. Ancak mevcut tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda Buharin ile Poulantzas\u2019\u0131n sermaye, sermaye rejimleri ve s\u0131n\u0131f\u0131n kendileri ile ili\u015fkilerinin karakteri \u00fczerine yapt\u0131klar\u0131 anti-Marksist yorumlar\u0131n ard\u0131\u015f\u0131k bir \u015fekilde sunulmas\u0131 daha tamamlay\u0131c\u0131 bir tablo sunacakt\u0131. Buharin\u2019den Poulantzas\u2019a \u2018siyasi olan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u2019 \u015feklinde miras kalan mekanik ve reformist yorumu, Althusser\u2019in \u2018ideolojik olan\u0131n egemenli\u011fi\u2019 tezi ile s\u00fcrd\u00fcrmek, foto\u011fraf\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131n yerli yerine oturmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, daha verimli olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Althusser\u2019in ideolojik olan\u0131n yaln\u0131zca \u00f6zerk de\u011fil ancak ayn\u0131 zamanda egemen de olabilece\u011fini s\u00f6yleyerek koptu\u011funu iddia etti\u011fi \u2018ekonomist\u2019 yorumlar asl\u0131nda Althusser\u2019in Marx\u2019\u0131n materyalizminden kopu\u015funu ve Mao\u2019nun K\u00fclt\u00fcr Devrimi\u2019ne var\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Kendisi bu yolculu\u011funu, yeni \u2018solun\u2019 s\u0131k\u00e7a ba\u015fvurdu\u011fu kaynaklardan biri olan \u2018devletin ideolojik ayg\u0131tlar\u0131\u2019 teoremi ile tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fl\u0131 k\u0131ta Avrupa\u2019n\u0131n do\u011furdu\u011fu \u2018sol\u2019 ak\u0131mlar\u0131n ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011funun ideolojinin ekonomi ve politika kar\u015f\u0131s\u0131nda sahip oldu\u011fu s\u00f6zde \u2018\u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe\u2019 duyduklar\u0131 inan\u00e7, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden d\u00fc\u015fmemi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Gelelim Althusserci revizyonun 15 Temmuz \u00fczerine neler s\u00f6yleyebilece\u011fine. T\u00fcrkiye burjuvazisini \u2018Bat\u0131c\u0131-laik\u2019 kanat ve \u2018\u0130slamc\u0131\u2019 kanat \u015feklinde iki gruba ay\u0131rabilir miyiz? Daha do\u011frusu bu ayr\u0131m, metodolojik bir do\u011frulu\u011fa i\u015faret eder mi? Ger\u00e7ek \u015fu ki, burjuvaziyi, tarihsel ve d\u00f6nemsel ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde konumlacak \u015fekilde var oldu\u011fu s\u00f6ylenen yapay bir ideolojik sava\u015f\u0131m\u0131n sonucu olarak \u2018laik\u2019 ve \u2018\u0130slamc\u0131\u2019 olarak iki gruba ay\u0131rmak, g\u00f6rece Althusserci bir yakla\u015f\u0131m olurdu. Marksizmin kategorileri bizlere sermayenin, mali burjuvazi, s\u0131nai burjuvazi ve ticaret burjuvazisi gibi, ideolojik ayr\u0131mlardan de\u011fil \u00fcretim ili\u015fkilerinin kapitalist karakterinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7e\u011finin yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik ayr\u0131mlardan do\u011fan belli ba\u015fl\u0131 gruplara ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Evet ideolojik ayr\u0131mlar vard\u0131r ancak bunlar egemen s\u0131n\u0131f i\u00e7i payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ikincil, hatta \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl derecede bir rol oynarlar. Ko\u00e7 ailesinin ve \u015firketinin tek tek b\u00fct\u00fcn \u00fcyeleri isterlerse radikal laik\u00e7i veya tutkulu birer Darwin hayran\u0131 olsunlar, siyasal \u0130slamc\u0131 bir iktidar k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131 yukar\u0131da tuttu\u011fu s\u00fcrece Cuma namazlar\u0131n\u0131n toplumsal a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 sebebiyle bir i\u00e7 sava\u015f \u00e7\u0131karma riskini g\u00f6ze almazlar. Kendileri de bunu defalarca, f\u0131rsat bulduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn platformlarda ifade etmi\u015flerdir.  <\/p>\n\n\n\n

Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Alman sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Rusya\u2019ya d\u00f6n\u00fck ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi askeri i\u015fgal stratejisinin as\u0131l nedeni, Alman bankerlerinin iddia etti\u011finin aksine \u2018Avrupa\u2019daki gericili\u011fin kalesi olan \u00c7arl\u0131k\u2019 rejimi alt\u0131nda temsil edilen Rus sanayicileri ile sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, Rusya pazar\u0131n\u0131 ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerini s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmekti. Uluslararas\u0131 d\u00fczlemden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n bu iki \u2018fraksiyonu\u2019 (Alman ve Rus burjuvazisi), i\u015f\u00e7ileri ve k\u00f6yl\u00fcleri ideolojik bir anla\u015fmazl\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, \u00fccretli emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 art\u0131-de\u011ferden daha y\u00fcksek oranlarda ekonomik bir pay sahibi olmak i\u00e7in sava\u015fmaya g\u00f6nderdi. B\u00fct\u00fcn durumlarda oldu\u011fu gibi burada da ideoloji, ekonomiyi arkadan takip etti. Alman burjuvazisi Rus pazar\u0131na egemen olan despota kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi sava\u015fta, \u2018ilerici\u2019 oldu\u011fu propagandas\u0131n\u0131 kitlelere yayd\u0131. Rus burjuvazisi, tekelci kapitalist \u00f6rg\u00fctlenmenin \u00f6nderli\u011fi i\u00e7in sava\u015fan Almanya\u2019ya kar\u015f\u0131 \u2018anti-emperyalizm\u2019 propagandas\u0131 ile kendi ideolojik arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 biledi. <\/p>\n\n\n\n

Darbe, saray ve b\u00fcy\u00fck sermaye<\/strong><\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz gecesi kanl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmaya tutulan taraflar, T\u00fcrkiye burjuvazisinin \u00e7\u0131karlar\u0131 z\u0131tla\u015fm\u0131\u015f iki kutbunun aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyi kanl\u0131 bir evreye ta\u015f\u0131m\u0131yorlard\u0131, aksine b\u00fcy\u00fck sermayeyi bir b\u00fct\u00fcn olarak kendi taraflar\u0131na kazanmaya, onun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 en iyi kendi taraflar\u0131n\u0131n koruyup savunabilece\u011fini onlar\u0131 ikna etmeye, en k\u00f6t\u00fc ihtimalle bu sermaye gruplar\u0131n\u0131 tarafs\u0131zla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Darbe giri\u015fimi e\u011fer ba\u015far\u0131l\u0131 olsayd\u0131 cunta y\u00f6netiminin ilk i\u015fi M\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131 m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmek ve onun yat\u0131r\u0131mlar\u0131na el koymak de\u011fil, burjuvazinin bir b\u00fct\u00fcn olarak sahiplendi\u011fi sald\u0131r\u0131 program\u0131n\u0131 derhal ve b\u00fct\u00fcn gereklilikleri ile hayata ge\u00e7irmek olacakt\u0131. Zira Erdo\u011fan da darbe giri\u015fiminin kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00f6zde ve g\u00f6reli bir zafer kazanm\u0131\u015f olsa da T\u00dcS\u0130AD\u2019a d\u00f6n\u00fck herhangi bir ekonomik yapt\u0131r\u0131m plan\u0131na g\u00f6z k\u0131rpmad\u0131. \u00d6zellikle Pelikanc\u0131lar olarak an\u0131lan militan Erdo\u011fanc\u0131lar grubunun, T\u00dcS\u0130AD\u2019a \u00fcye \u00dclker firmas\u0131n\u0131n Fettullah taraftar\u0131 oldu\u011funu iddia ederek onun b\u00fct\u00fcn mal varl\u0131klar\u0131na el konulmas\u0131n\u0131 talep etmesine ra\u011fmen Erdo\u011fan\u2019\u0131n darbe giri\u015fiminin hemen ertesinde sarayda ilan etti\u011fi burjuva mutabakat\u0131, neoliberal bir siyasal akt\u00f6r\u00fcn sermayenin birli\u011fine verdi\u011fi \u015fa\u015fmaz de\u011feri g\u00f6sterir nitelikte. Bu burjuva mutabakat\u0131, burjuvazi i\u00e7erisinde T\u00dcS\u0130AD ile M\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n ya\u015fan\u0131p ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.  <\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n – ve yasama, y\u00fcr\u00fctme, yarg\u0131, ordu, polis gibi aparatlar\u0131n\u0131n –  kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmek, bunlar \u00fczerinde mutlak bir egemenli\u011fe ula\u015f\u0131p rejimin \u00e7ok ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131na son vermek ad\u0131na devlet i\u00e7i g\u00fc\u00e7lerin kanl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131. Do\u011fan Grubu\u2019nun darbe giri\u015fimi boyunca \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc etkili propagandadan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere T\u00dcS\u0130AD, en az\u0131ndan darbenin do\u011frudan \u00f6rg\u00fctleyicisi veya destek\u00e7isi de\u011fildi. Ancak cunta giri\u015fimi 15 Temmuz gecesi boyunca, sermaye gruplar\u0131n\u0131n deste\u011fini arkas\u0131nda hissetmek i\u00e7in farkl\u0131 at\u0131l\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftirdi. <\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan Maliye Bakan\u0131 Nihat Zeybek\u00e7i\u2019nin YASED, T\u00dcS\u0130AD ve TOBB\u2019un istemiyle T\u00fcrkiye\u2019deki t\u00fcm sermaye kesim ve \u00f6rg\u00fctlerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u201cEkonomik \u0130sti\u015fare\u201d toplant\u0131s\u0131 d\u00fczenledi\u011fi biliniyor. Bilindi\u011fi \u00fczere Zeybek\u00e7i\u2019nin ekonomik y\u00f6nelim anlay\u0131\u015f\u0131, T\u00dcS\u0130AD taraf\u0131ndan daima yetersiz bulunmu\u015ftur. Zira T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n ciddi gerilimler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Maliye Bakan\u0131 Nihat Zeybek\u00e7i\u2019nin bu bulu\u015fmadaki d\u00fczeyi ve verdi\u011fi g\u00fcvenceler yeterli bulunmad\u0131 ve teminat olarak da kabul edilmedi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k saray rejimi, YASED ve T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n tercih etti\u011fi Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek\u2019le T\u00fcrkiye\u2019deki t\u00fcm uluslararas\u0131 banka ve tekeller, ortaklar\u0131 ve ba\u015f payda\u015flar\u0131n bulunaca\u011f\u0131 bir toplant\u0131 daha organize etti. Mehmet \u015eim\u015fek\u2019in Babacan ekol\u00fcnden olmas\u0131, T\u00dcS\u0130AD i\u00e7in \u00f6zellikle dikkate de\u011fer bir anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sarayda d\u00fczenlenen \u201cUluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131mc\u0131larla Y\u00fcksek D\u00fczeyli Ekonomi Diyalo\u011fu Toplant\u0131s\u0131<\/em>\u201d s\u0131ras\u0131nda Erdo\u011fan \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n

\u2018Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnameler nedeniyle ekonomik reformlar\u0131n t\u0131kanmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. At\u0131lan her ad\u0131m anayasa ve yasalara uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f. Ekonominin i\u015fleyi\u015fini en k\u00fc\u00e7\u00fck bir m\u00fcdahale edilmemi\u015ftir. Edilmeyecektir. \u00dclkemizdeki OHAL uygulamas\u0131 Avrupa Birli\u011fi prosed\u00fcrlerine uygundur. <\/em><\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7men krizinde dahi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gerilime ra\u011fmen Avrupa\u2019y\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokacak ad\u0131mlar atmad\u0131k. A\u00e7\u0131k konu\u015fuyorum Avrupay\u0131 biz koruduk. M\u00fcltecileri \u00fclkemizde bar\u0131nd\u0131rarak Avrupa\u2019y\u0131 biz koruduk. Biz t\u00fcm sorumluluklar\u0131m\u0131z\u0131 yerine getiriyoruz. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Rusya ile krizde Rusya\u2019dan at\u0131lan k\u0131r\u0131c\u0131 ad\u0131mlara ra\u011fmen biz onlara hi\u00e7bir s\u0131n\u0131rlama koymad\u0131k. Yapmak zorunda kald\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 da \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u015fekilde uygulad\u0131k. 9 A\u011fustos\u2019ta da ili\u015fkilerimizi yoluna koymak i\u00e7in ziyaretimizi yapaca\u011f\u0131z.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yat\u0131r\u0131mc\u0131lara zarar verecek ve onlar\u0131 \u00fczecek hi\u00e7bir geli\u015fmeye ben \u015fahs\u0131m ba\u015fta olmak \u00fczere asla m\u00fcsade etmeyiz. T\u00fcrkiye\u2019de yeti\u015fmi\u015f insan kayna\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 yoktur. 3 milyon kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nanlar\u0131n say\u0131s\u0131 62 bindir. Soru\u015fturmalar neticesinde bu ki\u015filerin baz\u0131lar\u0131 g\u00f6revlerine geri d\u00f6nebileceklerdir. \u015eimdi diyecekler ki baz\u0131 kesimlerde oran \u00e7ok y\u00fcksek\u2026 Mesela Adalet mekanizmas\u0131\u2026 Biliniz ki yeni al\u0131mlar da yap\u0131lacak\u2026 Ve bu alanlar da hi\u00e7 bir s\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131z yoktur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kamuda yat\u0131r\u0131mc\u0131lar olarak size engeller \u00e7\u0131karan varsa hemen ilgili birimlere bildirin, an\u0131nda kap\u0131ya koyaca\u011f\u0131z. Art\u0131k yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcnde himmet ver, har\u00e7 ver diyen bu t\u00fcr i\u015flerle u\u011fra\u015fmayaca\u011f\u0131z.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bizim g\u00fcndemimizde sadece darbe giri\u015fimi, sadece ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin faaliyetlerine ili\u015fkin g\u00fcndemler yok. Bizim g\u00fcndemimizde Yavuz Sultan Selim K\u00f6pr\u00fcs\u00fc var. A\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapaca\u011f\u0131m\u0131z Avrasya T\u00fcnelimiz var. 1915 \u00c7anakkale K\u00f6pr\u00fcs\u00fc var. Mutlaka hayata ge\u00e7irmek istedi\u011fimiz Kanal \u0130stanbul projesi var. Bizim g\u00fcndemimiz de yat\u0131r\u0131m\u0131, ihracat\u0131 art\u0131rma, yeni nesillere vizyon kazand\u0131rma, \u00fclkemizi ileri ta\u015f\u0131ma arzusu var.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Benim sizden istirham\u0131m var. Gelin savunma sanayisine girin. \u015eu an insans\u0131z hava arac\u0131 yap\u0131yoruz. U\u00e7aklar, f\u00fczeler \u00fcretece\u011fiz. Bunlar\u0131 ba\u015faraca\u011f\u0131z. Biz ge\u00e7mi\u015ften ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z dersler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda gelece\u011fi in\u015fa etme amac\u0131nday\u0131z.\u2019<\/em><\/p>\n\n\n\n

Erdo\u011fan ne s\u00f6yl\u00fcyor? \u00d6ncelikle sadece M\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n temsilcisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130kincisi, T\u00dcS\u0130AD\u2019a kayna\u011f\u0131n\u0131 ve altyap\u0131s\u0131n\u0131 sunan Avrupa\u2019y\u0131 \u2018s\u0131k\u0131nt\u0131ya\u2019 sokacak hi\u00e7bir ad\u0131m atmad\u0131klar\u0131n\u0131 ve atmayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, yat\u0131r\u0131mlara engel \u00e7\u0131karanlara, yani \u2018laik\u2019 veya \u2018\u0130slamc\u0131\u2019 olsun b\u00fct\u00fcn yat\u0131r\u0131mc\u0131lara zorluk \u00e7\u0131karanlara d\u00f6n\u00fck sava\u015fac\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, darbe giri\u015fiminden hi\u00e7bir ders \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f olacak ki, b\u00fct\u00fcn sermaye gruplar\u0131n\u0131 savunma sanayisine yat\u0131r\u0131m yapmaya davet etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.  <\/p>\n\n\n\n

Erdo\u011fan\u2019\u0131n ard\u0131ndan TOBB (T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi) ba\u015fkan\u0131 R\u0131fat Hisarc\u0131kl\u0131o\u011flu devam ediyor:<\/p>\n\n\n\n

\u2018\u00d6zellikle bu reform paketlerinin uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara y\u00f6nelik yeni te\u015fvik unsurlar\u0131n\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendirilmesi, T\u00fcrkiye\u2019nin y\u00fcksek teknolojili yat\u0131r\u0131mlara pozitif ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapan bir vergi reformuna gitmesi, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u00fclkemizin yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmesine katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hareketli d\u00f6nemde, \u015firketlerimizin kamu ile y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri g\u00fcnl\u00fck i\u015flerinde hi\u00e7bir aksama olmamas\u0131n\u0131n temin edilmesi ve reform s\u00fcrecinin \u00f6zel sekt\u00f6rle ileti\u015fim i\u00e7erisinde \u015feffaf bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in etkin bir kamu-\u00f6zel sekt\u00f6r diyalog mekanizmas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 \u00f6nemsiyoruz. Bug\u00fcnk\u00fc y\u00fcksek d\u00fczeyli diyalog toplant\u0131s\u0131n\u0131 da bu yak\u0131n i\u015f birli\u011finin \u00f6nemli bir ad\u0131m\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Darbe giri\u015fimi sonras\u0131nda Meclisteki siyasi partiler aras\u0131nda olu\u015fan mutabakat zemininin, T\u00fcrkiye\u2019de demokrasiyi ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirecek, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alacak yeni bir anayasa mutabakat\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Avrupa Birli\u011fi s\u00fcreci de bu kurumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/em>\u2019<\/p>\n\n\n\n

TOBB ba\u015fkan\u0131 asl\u0131nda T\u00dcS\u0130AD\u2019dan M\u00dcS\u0130AD\u2019a dek yerel, b\u00f6lgesel, ulusal ve yabanc\u0131 sermayenin bir b\u00fct\u00fcn olarak rejimden ve h\u00fck\u00fcmetten (yani saraydan) talep etti\u011fi ekonomi politikas\u0131n\u0131 \u00f6zetlemi\u015f durumda. \u2018Yat\u0131r\u0131m Ortam\u0131n\u0131n \u0130yile\u015ftirilmesi Kanunu\u2019, \u2018S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanunu Tasla\u011f\u0131\u2019, \u2018\u00dcretim Reform Paketi\u2019, Yat\u0131r\u0131m ve \u0130hracat Te\u015fvikleri\u2019 benzeri neoliberal sald\u0131rganl\u0131k y\u00f6nelimlerinin yasala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep eden TOBB ba\u015fkan\u0131 ayn\u0131 zamanda kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r aras\u0131 diyalo\u011fun kurulmas\u0131n\u0131 (yani devlet kaynaklar\u0131n\u0131n \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6denmesi i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131n\u0131!) ve yeni bir anayasa tasla\u011f\u0131 \u00fczerinden siyasi bir mutabakat\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 talep ediyor. T\u00fcrkiye burjuvazisinin de\u011fi\u015fik sekt\u00f6rleri kendi ulusal pazar\u0131 \u00fczerinden bir i\u00e7 sava\u015f s\u00fcrd\u00fcrm\u00fcyor ancak bu ulusal pazar\u0131n yat\u0131r\u0131m risklerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve pazar \u00fczerindeki politik-toplumsal \u00e7eli\u015fkilerin yeni anayasa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 arzuluyor. Sermaye gruplar\u0131n\u0131n bunu arzulamas\u0131 ile bu arzular\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irme yetene\u011finden ve kapasitesinden yoksun olmalar\u0131 ise ayr\u0131 bir konu. <\/p>\n\n\n\n

Burjuvazinin i\u00e7 sava\u015f\u0131 de\u011fil, i\u00e7 mutabakat\u0131: Yeni anayasa ve olas\u0131l\u0131klar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kendi tarihi boyunca katliamc\u0131, sa\u011fc\u0131 ve diktatoryal siyasi metotlara ba\u015fvurmaktan \u00e7ekinmemi\u015f olan T\u00fcrk sermayesinin yeni bir anayasa mutabakat\u0131 konusundaki bu \u0131srar\u0131, kendi s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin vekaletinin (i\u00e7 sava\u015f tezinin kapal\u0131 bir bi\u00e7imde iddia etti\u011finin aksine) \u2018antidemokratik\u2019 yollarla dar siyasi kadrolara (saraya) verilmesine ve kendi s\u0131n\u0131f egemenlik bi\u00e7imlerinin bir ifadesi olan rejimin Erdo\u011fan fakt\u00f6r\u00fcne teslim edilmesine \u2018boyun e\u011fmedi\u011fini\u2019 g\u00f6steriyor. Asl\u0131nda belki de bu sebeple, kom\u00fcnist oldu\u011fu iddias\u0131ndaki bir tak\u0131m odaklar, \u2018boyun e\u011fme\u2019 slogan\u0131 etraf\u0131nda burjuva ya da i\u015f\u00e7i fark etmez, \u2018ayd\u0131nlanmac\u0131\u2019 ve \u2018laik\u2019 kesimleri bir \u2018halk cephesi\u2019 \u00e7er\u00e7evesinde seferber etmeyi benimsiyor. \u00d6te yandan M\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n da, yani Erdo\u011fan\u2019\u0131 iktidara ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen sermaye grubunun da, ideolojik konumlan\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6te ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla saray kadrolar\u0131n\u0131n emri alt\u0131na girmeye raz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve olmayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak gerekir. <\/p>\n\n\n\n

O halde 15 Temmuz gecesi, devletin egemenlik ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc ad\u0131na sava\u015fan iki kesimden Erdo\u011fan taraf\u0131n\u0131n bu m\u00fccadeleyi \u015fimdilik kazanm\u0131\u015f olmas\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te ya\u015fanacak olan \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ve \u00e7eli\u015fkilerin yol haritas\u0131n\u0131 anlam\u0131m\u0131zda bizlere faydal\u0131 olabilir. Ad\u0131m ad\u0131m inceleyecek olursak bu \u00e7eli\u015fkili ve dinamik s\u00fcrecin \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131ca \u00f6zelliklerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz: 1.) Erdo\u011fan i\u00e7in Ba\u015fkanl\u0131k projesi art\u0131k ya\u015famsal bir ihtiya\u00e7t\u0131r. Ya s\u00fcrekli bir i\u00e7 sava\u015f anlam\u0131na gelecek olan Ba\u015fkanl\u0131k rejimini tesis edecektir ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fclecektir. 2.) T\u00fcrk sermaye gruplar\u0131, T\u00dcS\u0130AD da M\u00dcS\u0130AD da, yeni bir anayasa \u00fczerinde \u015fekillenecek siyasal bir mutabakat talep etmektedirler. Yani kendi s\u0131n\u0131f egemenliklerinin vekaletini Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k plan\u0131na devretmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmemektedirler \u00e7\u00fcnk\u00fc Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k rejiminin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 mevcut konjonkt\u00fcrde koruyacak en iyi yol oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemektedirler. Ancak bu bir taktiktir. Sermaye gruplar\u0131 ba\u015fkanl\u0131k rejimini de\u011fil, Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkan oldu\u011fu bir ba\u015fkanl\u0131k rejimini desteklememektedirler. \u00d6te yandan Erdo\u011fan\u2019s\u0131z bir ba\u015fkanl\u0131k rejimine ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakacaklard\u0131r. 3.) Erdo\u011fan, kitleler taraf\u0131ndan koltu\u011fundan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerken kendisini say\u0131s\u0131z defa kurtaran sermaye gruplar\u0131n\u0131n g\u00fcvenini kazanmak i\u00e7in e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f yo\u011funluktaki bir neoliberal sald\u0131r\u0131 paketini g\u00fcndeminde tutmaktad\u0131r. Bu g\u00fcndem \u015fimdiden i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tarihsel kazan\u0131mlar\u0131na ard\u0131 kesilmeyen bir taarruzu ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerini hayat\u0131n her alan\u0131na sa\u00e7mas\u0131, sermaye gruplar\u0131n\u0131n Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na raz\u0131 gelece\u011fi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Erdo\u011fan\u2019\u0131n politik ihtiya\u00e7lar\u0131 ile T\u00fcrk burjuvazisinin ekonomik zorunluluklar\u0131 a\u015f\u0131lmaz bir \u00e7eli\u015fki olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu durumda Erdo\u011fan\u2019\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda iki se\u00e7enek vard\u0131r: Ya ba\u015fkanl\u0131k hayallerinden vazge\u00e7ecektir ya da Mussolini\u2019nin izinden giderek b\u00fcy\u00fck sermayenin kendi ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ikna edilememi\u015f kesimlerini \u2018kamula\u015ft\u0131racakt\u0131r.\u2019 \u0130kinci senaryonun ger\u00e7ekle\u015febilmesinin nesnel ve \u00f6znel \u015fartlar\u0131 (yani devrimci bir durumun varl\u0131\u011f\u0131 ile devrimin bir \u00f6nderli\u011fin yoksunlu\u011fu) var olmasa da bu durum, Erdo\u011fan\u2019\u0131n bunu denemeyece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Asl\u0131nda tam da bu nedenle, T\u00fcrkiye \u2018Suriyelile\u015fmez\u2019 ancak Erdo\u011fan Esadla\u015f\u0131r! \u00d6te yandan masada duran b\u00fct\u00fcn senaryolar, rejim i\u00e7inde ya\u015fanan egemenlik sava\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan daha geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir i\u00e7 sava\u015f durumunun yakla\u015fmakta oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Yine b\u00fct\u00fcn g\u00f6stergeler yakla\u015fan bu i\u00e7 sava\u015f durumu s\u0131ras\u0131nda sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ekonomik gereksinimleri dolay\u0131s\u0131yla taraf\u0131n\u0131n bir ve tek olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1.)<\/strong> Rejimin iki fraksiyonu derken, bu iki fraksiyonun da benzer bir siyasal ve \u00f6rg\u00fctsel karaktere benzedi\u011fini iddia etmiyoruz. G\u00fclen hareketi ile Erdo\u011fan\u2019\u0131n kitle temelli parti-devlet yap\u0131lanmas\u0131 aras\u0131nda ciddi farkl\u0131l\u0131klar bulunmakta. \u00d6ncelike G\u00fclen hareketi, bir kitle partisi in\u015fas\u0131 hedefine asla y\u00f6nelmeyerek daima sa\u011f ve merkez sa\u011f partiler ile \u00e7\u0131karlar \u00fczerine kurulmu\u015f ittifaklarla ve devlet kurumlar\u0131nda kadrola\u015fmalarla faaliyet y\u00fcr\u00fcten bir grup. Aksine Erdo\u011fan\u2019\u0131n bir siyasal se\u00e7im kaybetmesi, siyaset \u2018kariyerinin\u2019 de sonu anlam\u0131na gelir. Bu ba\u011flamlarda iki fraksiyon derken, birbirine e\u015f iki klikten bahsetmiyoruz.<\/p>\n\n\n\n

2.)<\/strong> \u2018Yeni sa\u011f\u2019, ayn\u0131 zamanda bir \u2018yeni sol\u2019 da do\u011furdu. <\/p>\n\n\n\n

3.)<\/strong> Burada bir not d\u00fc\u015f\u00fclmeli: Burjuvazinin uluslararas\u0131 \u00e7apta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nderlik krizi, emperyalist kamp\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken ABD\u2019nin taht\u0131ndan edildi\u011fi \u015feklinde de\u011fil, finans kapitalin kendi egemenlik krizlerine d\u00f6n\u00fck olarak kitleler taraf\u0131ndan kabul g\u00f6ren gerici ve kal\u0131c\u0131 bir \u00f6neriyi hala getirememi\u015f olmas\u0131 \u015feklinde yorumlanmal\u0131. ABD\u2019nin bu egemenlik krizini a\u015fma y\u00f6n\u00fcndeki farkl\u0131 politik giri\u015fimleri de hen\u00fcz bir sonu\u00e7 vermi\u015f de\u011fil. <\/p>\n\n\n\n

4.)<\/strong> Bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi i\u00e7erisinde ge\u00e7i\u015f taleplerinin artacak olan rol\u00fc de kayda de\u011fer bir not olarak burada bulunsun. <\/p>\n\n\n\n

5.)<\/strong> T\u0131pk\u0131 Louis Bonaparte\u2019\u0131n 10 Aral\u0131k Derne\u011fi gibi. <\/p>\n\n\n\n

6.)<\/strong> Darbenin ard\u0131ndan ba\u015flayan tasfiye operasyonun siyasal ve ekonomik anlamlar\u0131 \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f a\u015fa\u011f\u0131daki metne g\u00f6z at\u0131n\u0131z: http:\/\/iscicephesi.net\/2016\/07\/8515\/<\/p>\n\n\n\n

7.)<\/strong> Bununla birlikte yine eklemek gerekir: Darbe giri\u015fimi, burjuvazinin organik-do\u011frudan \u00f6zlemlerinin bir sonucu de\u011fildi!<\/p>\n\n\n\n

8.)<\/strong> Ben bu noktada Ak\u0131n \u00d6zt\u00fcrk ile 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Polonya\u2019n\u0131n tarihine damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f J\u00f3zef Pi\u0142sudski aras\u0131nda bir tak\u0131m ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz benzerlikler oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Elbette Pilsudski, \u00d6zt\u00fcrk\u2019e k\u0131yasla daha \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 sonu\u00e7lar elde etmi\u015fti ancak y\u00fcz sene \u00f6nceki Polonya toplumunun krizi ile bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye kapitalizminin krizinin benzer profiller ve tarihsel ki\u015filikler do\u011furmas\u0131 yine de ara\u015ft\u0131rmaya de\u011fer bir alan olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor. <\/p>\n\n\n\n

9.)<\/strong> Elbette bu hayali karar metninde, Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n te\u015fkil etti\u011fi tehlikeler ve yaratt\u0131\u011f\u0131 riskli durumlar da i\u015flenirdi.<\/p>\n\n\n\n

10.)<\/strong> Tro\u00e7ki, Fa\u015fizme Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele, K\u00f6z Yay., Haziran 1977, s.282<\/p>\n\n\n\n

11.)<\/strong> Ek olarak New York Times\u2019da yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan \u015fu yaz\u0131ya bak\u0131labilir: \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin yeni anti-Amerikanc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019 http:\/\/www.nytimes.com\/2016\/08\/04\/opinion\/turkeys-new-anti-americanism.html<\/a><\/p>\n\n\n\n

12.)<\/strong> Bkz. http:\/\/www.siyasaliletisim.org\/pdf\/obamaimajiveABDdispolitikasi.pdf <\/p>\n\n\n\n

13.)<\/strong> Buray\u0131 biraz a\u00e7al\u0131m: Demokratik gerici politikalar Obama d\u00f6nemi ile ba\u015flamad\u0131. Bu y\u00f6nelim 1980\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131 ile a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Baba-o\u011ful Bushlar bu d\u00f6nem i\u00e7erisinde stratejiyi bozmayan taktikler, kaideyi bozmayan istisnalard\u0131. Zira Obama demokratik gerici politikalar\u0131, Bill Clinton\u2019dan devralm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

14.)<\/strong> Verilere g\u00f6re ABD\u2019nin 2014 senesinde M\u0131s\u0131rl\u0131 darbecilere yapt\u0131\u011f\u0131 askeri yard\u0131m, yine askeri yard\u0131m yap\u0131lan 73 \u00fclkenin ald\u0131klar\u0131 toplam yard\u0131mlara e\u015fit. \u201cABD\u2019nin toplam askeri yard\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fczde 23\u2019\u00fcn\u00fc alan M\u0131s\u0131r\u2019a 2014\u2019te 1 milyar 300 milyon dolar (3 milyar 365 milyon T\u00fcrk liras\u0131) de\u011ferinde askeri yard\u0131m yap\u0131ld\u0131. Bu, ABD\u2019nin askeri yard\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131 75 \u00fclkeden 73\u2019\u00fcn\u00fcn toplamda ald\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mla M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n tek ba\u015f\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 yar- d\u0131m\u0131n e\u015fit oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor.\u201d Bak. http:\/\/www.yurtgazetesi.com.tr\/dunya\/abdnin-misira-yaptigi-askeri-yardim-73-ulkeye-esit-h88518.html<\/a><\/p>\n\n\n\n

15.)<\/strong> \u2018Ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u2019 program\u0131, bu k\u0131sa yaz\u0131da i\u015flenemeyecek denli \u00f6nemli bir mesele. Clinton\u2019\u0131n kendisini bu \u00f6neriye iten nesnel \u015fartlar ile s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin mevcut durumu gibi bir\u00e7ok tart\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, ABD\u2019nin bu yeni gidi\u015fat\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda i\u015flenebilir. Clinton\u2019\u0131n \u00f6nerisini detayl\u0131 bir \u015fekilde incelemek isteyen okurlar\u0131m\u0131z, Birle\u015fik Devletler D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n resmi sitesinde yay\u0131nlanan a\u015fa\u011f\u0131daki belgeye g\u00f6z atabilirler: http:\/\/www.state.gov\/s\/dmr\/qddr\/2015\/index.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

16.)<\/strong> Bkz. http:\/\/foreignpolicy.com\/2011\/04\/12\/the-war-on-soft-power\/ <\/p>\n\n\n\n

17.)<\/strong> Okuyucu yaz\u0131n\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Trump\u2019\u0131n d\u0131\u015f politika \u00f6nerilerinin neden tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorabilir. Foreign Policy\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015f ba\u015fka bir makale bu sorunun cevab\u0131n\u0131 veriyor zira Amerikan devlet kurumlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f politika ile ilgilenen k\u00fcmesi, tercihini Clinton\u2019dan ve onun program\u0131ndan yana yapm\u0131\u015f durumda. Bak. \u2018Cumhuriyet\u00e7ilerin d\u0131\u015f politika gelene\u011fine bir \u00e7atal saplay\u0131n\u2019 http:\/\/foreignpolicy.com\/2016\/07\/27\/put-a-fork-in-the-tradition-of-gop-foreign-policy-competence-hillary-clinton-trump-history-security\/?wp_login_redirect=0<\/a><\/p>\n\n\n\n

18.)<\/strong> Ali H. Aslan, \u201cObama y\u00f6netimi T\u00fcrk yo\u011furdunu nas\u0131l yiyecek?\u201d, Zaman, 13 Eyl\u00fcl 2010, s.<\/p>\n\n\n\n

19.)<\/strong> 15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan Almanya\u2019n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 tutum, darbenin Alman bankerleri ve onlar\u0131n temsilcisi Merkel i\u00e7in ifade ettiklerini \u00f6zetler nitelikte. Almanya\u2019n\u0131n Cologne kentinde darbe giri\u015fimini protesto etmek isteyen 40 000 ki\u015filik kitleye \u00f6nce izin \u00e7\u0131kmad\u0131. Bas\u0131n\u00e7lar sonucunda izin \u00e7\u0131k\u0131nca geni\u015f g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131nd\u0131. Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu g\u00f6steriye videolu bir mesaj g\u00f6ndermesi, acil g\u00fcndem ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndan toplanarak karar\u0131 veren Almanya Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yasakland\u0131. Ard\u0131ndan M\u00fcnster Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi, anayasal bir hak olarak yurt i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilen g\u00f6sterilere yurt d\u0131\u015f\u0131ndan kat\u0131l\u0131m\u0131n, bu hakk\u0131n tan\u0131mlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Buna ra\u011fmen Alman h\u00fck\u00fcmeti 15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan, \u2018Erdo\u011fan\u2019\u0131 Durdurun\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 5 g\u00f6sterinin organize edilmesine izin verdi. Ye\u015filler Partisi\u2019nden  milletvekili Katrin G\u00f6ring-Eckardt, Erdo\u011fan\u2019\u0131n AB\u2019ye daha fazla \u015fantaj uygulamas\u0131na izin verilemeyece\u011fini, bunun derhal durdurulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.     <\/p>\n\n\n\n

20.)<\/strong> Yine ayn\u0131 partiden bir sendikac\u0131n\u0131n yazd\u0131klar\u0131 dikkat \u00e7ekici: \u201cPotansiyel m\u00fcttefikimiz kim? Birinci Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131m\u0131zda tek dostumuz Sovyet Rusya idi. \u0130kinci Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131m\u0131zda da en \u00f6nemli dostumuz Rusya Federasyonu.<\/em>\u201d Bkz. http:\/\/www.tekgida.org.tr\/Oku\/12158\/Sendikalar-Emperyalist-Sendikalardan-Para-Almamalidir#.V6icyp3UPGo.facebook<\/a><\/p>\n\n\n\n

21.)<\/strong> Bkz. http:\/\/odatv.com\/putinin-ozel-temsilcisi-ankarada-nerede-agirlandi-1507161200.html <\/p>\n\n\n\n

22.)<\/strong>  Okuyucular\u0131m\u0131z yanl\u0131\u015f anlamas\u0131n diye buraya bir not d\u00fc\u015fme zorunlulu\u011fu hissediyorum: Yukar\u0131da, Dugin 15 Temmuz g\u00fcn\u00fc Avrasyac\u0131 bir \u00f6neride bulundu\u011fu i\u00e7in darbe oldu\u011funu, T\u00fcrkiye Rusya ile aras\u0131n\u0131 d\u00fczeltti\u011fi i\u00e7in NATO\u2019nun bu darbe giri\u015fimine g\u00f6z yumdu\u011funu, asla iddia etmiyoruz. Yukar\u0131da anlat\u0131lanlar, yaln\u0131zca bir e\u011filim d\u00fczeyinde kalan belli ba\u015fl\u0131 dinamiklerin neler ifade ettiklerinin tahlil edilebilmesi i\u00e7in aktar\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

23.)<\/strong> Nikolay Buharin ve Yevgeniy Preobrajenskiy, Kom\u00fcnizmin Abecesi, \u00c7eviren: Yavuz Alogan, Belge Yay\u0131nlar\u0131, 1992, sayfa 85. <\/p>\n\n\n\n

24.)<\/strong> Nikolay Buharin, D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm D\u00f6neminin Ekonomisi ve Politikas\u0131. Bkz. https:\/\/rosswolfe.files.wordpress.com\/2015\/05\/nikolai-bukharin-the-politics-and-economics-of-the-transition-period-1920.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n

25.)<\/strong> Buharin, Emperyalizm ve D\u00fcnya Ekonomisi, Kalkedon Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2009, \u00c7eviri: U\u011fur Sel\u00e7uk, sayfa 85.<\/p>\n\n\n\n

26.)<\/strong> Nicos Poulantzas, Political Power and Social Classes, Londra 1973, sf. 271. <\/p>\n\n\n\n

27.)<\/strong> Agy. sf. 55.<\/p>\n\n\n\n

28.)<\/strong> Nicos Poulantzas, Classes in Contemporary Capitalism, Londra 1975, sf. 101.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni rejim olarak neo-Bonapartizm  T\u00fcrkiye\u2019deki y\u00f6netim krizinin b\u00fct\u00fcn \u00e7eli\u015fkilerini kendi ki\u015fili\u011finde kristalize etmeyi ba\u015farm\u0131\u015f olan Erdo\u011fan i\u00e7in yeni tarzda bir Bonapartist rejimin in\u015fas\u0131, \u00f6zellikle de15 Temmuz\u2019un ard\u0131ndan, duygusal bir h\u0131rs veya politik g\u00fcce d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck meselesi de\u011fil, siyasal bir zorunluluk halini alm\u0131\u015f durumda. 15 Temmuz gecesi kafa kafaya \u00e7arp\u0131\u015farak sersemleyen rejimin iki fraksiyonun(1) da bug\u00fcn i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":337,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[645],"tags":[411,413,412],"class_list":["post-336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-devlet-ve-rejim","tag-411","tag-anlamak","tag-temmuzu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=336"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":994,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336\/revisions\/994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}