{"id":327,"date":"2019-02-16T01:50:47","date_gmt":"2019-02-15T22:50:47","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=327"},"modified":"2019-02-16T01:50:48","modified_gmt":"2019-02-15T22:50:48","slug":"kapitalist-devlet-sorunu-miliband-poulantzas-ve-laclau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/02\/16\/kapitalist-devlet-sorunu-miliband-poulantzas-ve-laclau\/","title":{"rendered":"Kapitalist devlet sorunu: Miliband, Poulantzas ve Laclau"},"content":{"rendered":"\n

Poulantzas ve Miliband aras\u0131nda, 1970\u2019li y\u0131llarda New Left Review sayfalar\u0131nda Marksist devlet kuram\u0131 ba\u011flam\u0131nda ya\u015fanan tart\u0131\u015fma, bu d\u00f6nemde ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir ilgi uyand\u0131rm\u0131\u015f ve konuyla ilgili \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00fcretilmesini tetiklemi\u015f; kapitalist devlet kuramlar\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalarda bu polemik, daima \u00f6nemli bir referans niteli\u011fi ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bunun nedenleri aras\u0131nda ilk olarak, Gramsci ve Lenin\u2019in ard\u0131ndan, Tro\u00e7ki\u2019nin Weimar Cumhuriyeti ve Alman fa\u015fizmi \u00fczerine makaleleri d\u0131\u015f\u0131nda, Marksist ekol i\u00e7erisinde devlet kuramlar\u0131na d\u00f6n\u00fck olarak bu d\u00f6neme dek ciddi herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulunmuyor olmas\u0131 yer almaktad\u0131r. \u0130kinci olarak, 1960\u2019lar\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren kapitalist devletlerin i\u00e7ine girdi\u011fi kriz d\u00f6nemi ve me\u015fruiyet bunal\u0131m\u0131, kapitalist devletin do\u011fas\u0131na d\u00f6n\u00fck ilgiyi art\u0131rm\u0131\u015f ve konuyla ilgili yetkin ve \u00f6nemli metodolojik farkl\u0131l\u0131klara sahip iki yazar aras\u0131ndaki bu tart\u0131\u015fma, bu \u00e7er\u00e7evede, bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ilerlemesinde \u00f6nemli bir \u00f6nc\u00fc rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Poulantzas\u2019\u0131n 1968\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Siyasal \u0130ktidar ve Toplumsal S\u0131n\u0131flar(1)<\/strong> kitab\u0131yla Miliband\u2019\u0131n 1969\u2019da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Kapitalist Toplumda Devlet(2)<\/strong> kitaplar\u0131 \u00fczerinden temellenen tart\u0131\u015fma, Marksist epistemoloji ve metodoloji; toplumsal s\u0131n\u0131flar ve devlet se\u00e7kinleri; b\u00fcrokrasinin kapitalist devlet ve toplum i\u00e7erisindeki konumu; kapitalist toplumdaki ekonomi ve siyaset ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda devletin kapitalist toplumdaki rol\u00fc ve konumu (devletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi \u2013Poulantzas-veya s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 ile devlet iktidar\u0131 \u2013Miliband- aras\u0131ndaki ili\u015fki sorunsallar\u0131); kapitalist toplumda ideoloji, kurumlar ve devlet ayg\u0131t\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler gibi \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan Kapitalist Devlet Sorunu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla \u00e7\u0131kan derleme(3)<\/strong>, Miliband ve Poulantzas aras\u0131ndaki bu polemik metinlerini bir araya getirmesinin yan\u0131s\u0131ra Laclau\u2019nun bu polemik \u00fczerine 1975\u2019te Economy and Society dergisinde kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir makaleyi de bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Poulantzas ve Miliband aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fman\u0131n ve Laclau\u2019nun tart\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fck katk\u0131lar\u0131n\u0131n en temel noktalar\u0131n\u0131n sunulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu tart\u0131\u015fmaya ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli de\u011ferlendirmelere ve g\u00f6zlemlere yer verilecektir.<\/p>\n\n\n\n

Tart\u0131\u015fma, Miliband\u2019\u0131n Kapitalist Toplumda Devlet kitab\u0131 \u00fczerine Poulantzas\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 makaleyle ba\u015flar. Poulantzas \u00f6ncelikle, devlet ve siyasal iktidar teorisinin Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncede ihmal edildi\u011fini; Marx\u2019\u0131n sistematik bi\u00e7imde kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n ekonomik d\u00fczeyi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve siyasal d\u00fczeyle ancak ekonomi \u00fczerine etkileri dolay\u0131s\u0131yla ilgilendi\u011fini, Lenin\u2019in ise konuyla ilgili polemik niteli\u011finde eserler verdi\u011fini, \u00f6te yandan, \u0130kinci Enternasyonal ve Lenin\u2019den sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in ekonomist sapmayla malul olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bu konuyu bir epifenomen olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu nedenle \u00f6zg\u00fcl bir devlet incelemesinin bu d\u00f6nemde de yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu ba\u011flamda, Miliband\u201f\u0131n kitab\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir bo\u015flu\u011fun kapat\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu ve alan\u0131 kaplayan burjuva teorilerle hesapla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme sahip oldu\u011funu vurgular. Ard\u0131ndan Miliband\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ili\u015fkin ilk olarak, y\u00f6ntem ele\u015ftirisi getirir. Miliband \u201csomut olgunun dolays\u0131z incelemesi yoluyla burjuva ideolojilerini do\u011frudan cevapland\u0131r\u0131rken\u201d, Marksist devlet teorisi kitapta bir veri olarak al\u0131nm\u0131\u015f, bu teoriyle a\u00e7\u0131k\u00e7a u\u011fra\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Miliband, burjuva teorilerin somut olgulara ili\u015fkin iddialar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bu teorilerin kavramlar\u0131na d\u00f6n\u00fck olarak kapsaml\u0131 bir ele\u015ftiriye girmemi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla, bu teorilerin epistemolojik alan\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi i\u00e7in bir yandan bu teorilere sald\u0131r\u0131rken bir yandan da \u201ckendini burjuva ideolojileriyle ayn\u0131 alana\u201d yerle\u015ftirmi\u015ftir (Poulantzas, 1990: 12-17).<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas\u2019\u0131n y\u00f6nteme dair ikinci ele\u015ftirisi, \u201cMiliband\u2019\u0131n toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131 ve devleti nesnel yap\u0131lar ve bunlar\u0131n ili\u015fkilerini de d\u00fczenli ba\u011flant\u0131lar\u0131n nesnel bir sistemi, yani \u00f6\u011feleri insanlar\u0131n, Marx\u2019\u0131n deyimiyle ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar \u2013tr\u00e4ger- oldu\u011fu bir yap\u0131 ve bir sistemi\u201d kavrayamamas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece Miliband \u201ctoplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n ve \u2018gruplar\u0131n\u2019 bir \u015fekilde ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkilere indirgenebilece\u011fi, devletin, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 olu\u015fturan farkl\u0131 \u2018gruplar\u0131n\u2019 \u00fcyelerinin \u2018ki\u015fileraras\u0131\u2019 ili\u015fkilerine indirgenebilece\u011fi ve son olarak da toplumsal s\u0131n\u0131flarla bizzat devlet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin de, toplumsal gruplar\u0131 olu\u015fturan \u2018bireylerle\u2019, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u2018bireyler\u2019 aras\u0131ndaki ili\u015fkilere indirgenebilece\u011fi izlenimi vermektedir.\u201d (Poulantzas, 1990: 21; vurgular Poulantzas\u2019a ait). Althusser ekol\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 olan ve ekol\u00fcn bu d\u00f6nemki \u201cyap\u0131salc\u0131\u201d epistemolojisini sahiplenen Poulantzas, bu \u00e7er\u00e7evede Miliband\u2019\u0131 i\u015flevselcilikle su\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00f6ntemsel ele\u015ftirilerin ard\u0131ndan Poulantzas Miliband\u2019\u0131n kitapta ele ald\u0131\u011f\u0131 noktalar \u00fczerinden verdi\u011fi \u00f6rneklerle ele\u015ftirisini derinle\u015ftirir. Ekonomik elitler tart\u0131\u015fmas\u0131nda Miliband \u201celit\u201d kavram\u0131n\u0131n Marksist ele\u015ftirisini yapmak yerine elit kavram\u0131n\u0131 kabul eder ve elitlerin egemen s\u0131n\u0131f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu ampirik verilerle tan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Poulantzas\u2019a g\u00f6re yap\u0131lmas\u0131 gereken, \u015firket y\u00f6neticilerinin modern kapitalizmde artan rol\u00fcn\u00fcn burjuva teorisyenler taraf\u0131ndan Marksist kapitalizm analizini yanl\u0131\u015flamak i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u015firket y\u00f6neticilerinin kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fmaktan \u00f6te, sermayenin b\u00f6l\u00fcmleri aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ve ili\u015fkileri \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek, burjuva teorisyenlerin kavram setlerini ele\u015ftirerek reddetmektir (Poulantzas, 1990: 22-25).<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokrasi meselesinde de Poulantzas, Miliband\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ele\u015ftirmektedir. Devletin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tezlerine kar\u015f\u0131 Miliband yine ampirik verilerle devletin \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticileriyle kapitalist s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki organik ba\u011f\u0131 ortaya koymakta, b\u00f6ylelikle devletin egemen s\u0131n\u0131f\u0131n devleti oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Poulantzas, b\u00fcrokrasi ile kapitalist s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bir neden de\u011fil sonu\u00e7 oldu\u011funu, yani \u00f6ncelikle ortaya konulmas\u0131 gerekenin, devletin kapitalist toplumdaki rol\u00fc, toplumsal b\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00f6zg\u00fcl bir d\u00fczeyi, b\u00f6l\u00fcmsel bir yap\u0131 olarak niteli\u011fi ve i\u015flevidir. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fcrokrasinin s\u0131n\u0131f konumu de\u011fil toplumdaki nesnel g\u00f6revi \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi\u011fi zaman, b\u00fcrokrasinin kapitalist toplumdaki konumu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fabilir (Poulantzas, 1990: 25-28). Miliband\u2019\u0131n bu yakla\u015f\u0131m\u0131, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n ve bu ayg\u0131t\u0131n farkl\u0131 \u201ckollar\u0131\u201d ya da \u201cb\u00f6l\u00fcmleri\u201d aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir incelemesini de engellemektedir. Miliband\u2019a g\u00f6re bu kollardan birinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc d\u0131\u015fsal etmenlere yani \u00fcst\u00fcnl\u00fck kuran kolun s\u0131n\u0131fsal k\u00f6keni veya ba\u011flar\u0131yla ili\u015fkili bir durumdur. Buna kar\u015f\u0131 Poulantzas, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n \u201c\u00f6zel \u2018kollar\u0131n\u0131n\u2019 ili\u015fkisinin \u00f6zg\u00fcl bir i\u00e7sel birlik olu\u015fturdu\u011funu ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendine \u00f6zg\u00fc bir mant\u0131\u011fa dayanan, nesnel bir sistemi meydana getirdi\u011fini\u201d belirtir. \u201cDevlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn olan kolunda ya da bu kollar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde yer de\u011fi\u015ftirme, bu kolun dolays\u0131z d\u0131\u015fsal rol\u00fcyle a\u00e7\u0131klanamaz; bu yer de\u011fi\u015ftirme devlet ayg\u0131t\u0131 sisteminin t\u00fcm\u00fc ve kendi i\u00e7sel birli\u011finin \u015feklindeki de\u011fi\u015fiklik taraf\u0131ndan belirlenir: Bu de\u011fi\u015fikli\u011fin kendisi \u00fcretim ili\u015fkilerindeki de\u011fi\u015fmelere ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesindeki geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u201d (Poulantzas, 1990: 31)<\/p>\n\n\n\n

Kapitalist devletin bug\u00fcnk\u00fc bi\u00e7iminin ald\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerde Miliband\u2019\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, devlet ile y\u00f6netici s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki ki\u015fisel ba\u011flar\u0131n yak\u0131nla\u015fmas\u0131 \u015feklinde g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu ise, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte a\u015f\u0131r\u0131 sol fakat ger\u00e7ekte reformizmin payandas\u0131 olan tekelci devlet kapitalizmi teorisine yak\u0131nsamaktad\u0131r. Poulantzas, bu anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki de\u011fi\u015fimi, ekonomi ve siyasal y\u00f6netimin birle\u015fiminin derin yer de\u011fi\u015ftirmelerinde yani ekonomi ve siyaset aras\u0131ndaki eklenmenin nesnel de\u011fi\u015fikliklerinde aranmas\u0131 gerekti\u011fini savunmaktad\u0131r (Poulantzas, 1990: 33). Son olarak ideoloji konusunda Poulantzas, Althusser\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 aktararak ve bu konuda kendisinin \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da ele\u015ftirerek, Miliband\u2019\u0131n devletin ideolojik ayg\u0131tlar\u0131 meselesini atlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015finde ideolojinin rol\u00fcne gereken \u00f6nemi vermedi\u011fini belirtir (Poulantzas, 1990: 34-35).<\/p>\n\n\n\n

Miliband, Poulantzas\u2019a verdi\u011fi ilk yan\u0131tta daha ihtiyatl\u0131d\u0131r ve tart\u0131\u015fmay\u0131 bir vurgulama sorununa indirgeme e\u011filimindedir (Laclau, 1990: 88). Kitab\u0131nda Marksist devlet teorisiyle ilgilenmedi\u011fi iddias\u0131n\u0131 nazik\u00e7e reddettikten sonra (4)<\/strong> y\u00f6ntem sorununa ili\u015fkin olarak, \u201campirizm\u201d su\u00e7lamas\u0131na kar\u015f\u0131, Althusser okulunun \u201cteorisizm\u201dini ve bu ba\u011flamda Poulantzas\u2019\u0131n Siyasal \u0130ktidar ve Toplumsal S\u0131n\u0131flar (S\u0130TS) kitab\u0131n\u0131 ele\u015ftirmekte, ampirik do\u011frulaman\u0131n Marksist y\u00f6ntem a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Elitler konusuna ili\u015fkin olarak, Miliband, kavram\u0131n burjuva teorisyenlerin kulland\u0131\u011f\u0131 ba\u011flamdan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p Marksist temele oturulmas\u0131n\u0131n bu kesimlerin egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in en uygun y\u00f6ntem oldu\u011funu savunmakta ve elit kavram\u0131n\u0131n \u201cb\u00f6l\u00fcmler\u201d kavram\u0131ndan \u00e7ok daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 oldu\u011funu ifade etmektedir. Devlet elitlerinin konumuna ili\u015fkin olarak, \u201cnesnel ili\u015fkilere\u201d \u00f6zel bir a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesinin ve bu kesimin \u00f6znel bir fakt\u00f6r olarak tercihlerinin hesaba kat\u0131lmamas\u0131n\u0131n, Poulantzas\u2019\u0131n istemedi\u011fi ba\u015fka bir u\u00e7 noktaya \u201cdevleti, y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n istedi\u011fi bi\u00e7imde y\u00f6netti\u011fi basit bir ara\u00e7 olarak g\u00f6ren eski Marksist gelene\u011fin\u201d tutumuna yakla\u015ft\u0131rabilece\u011fine dikkat \u00e7ekmekte ve bu durumun \u201cdevletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011finin\u201d vurgulanmas\u0131yla \u00e7eli\u015fti\u011fini, bunun bir t\u00fcr yap\u0131sal determinizme ya da yap\u0131sal \u00fcst-determinizme varabilece\u011fini belirtmektedir. \u00d6te yandan devlet elitlerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle nesnel yap\u0131lar i\u00e7ine hapsedilmesi, farkl\u0131 rejim bi\u00e7imleri -\u00f6rne\u011fin burjuva demokrasisi ve fa\u015fizm- aras\u0131nda hi\u00e7bir fark g\u00f6r\u00fclmemesine ve Komintern\u2019in \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem\u201d politikalar\u0131ndaki sol sapmaya g\u00f6t\u00fcrebilecek bir yan\u0131lg\u0131ya sebep olabilir. B\u00f6ylesi bir yan\u0131lg\u0131n\u0131n belirtisi Poulantzas\u2019\u0131n Bonapartizm\u2019i Marx\u2019\u0131n \u201cburjuvazinin dini\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ederek, Bonapartizm\u2019i \u201cb\u00fct\u00fcn kapitalist devlet bi\u00e7imlerine \u00f6zg\u00fc\u201d bir bi\u00e7im olarak ifade etmesinde g\u00f6r\u00fclmektedir (Miliband, 1990: 45-51).<\/p>\n\n\n\n

\u0130deolojik kurumlara ili\u015fkin tart\u0131\u015fmada Miliband, b\u00fct\u00fcn ideolojik kurumlar\u0131n devletin bir par\u00e7as\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. Burjuva demokrasilerinde bu kurumlar devletin de\u011fil siyasal sistemin bir par\u00e7as\u0131d\u0131rlar. Tekelci sistemlerden farkl\u0131 olarak burjuva demokrasilerinde bu t\u00fcr kurumlar \u00f6zerkli\u011fe sahiptirler ve ideolojik i\u015flevlerini devlet sisteminin d\u0131\u015f\u0131nda yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar (Miliband, 1990: 53).<\/p>\n\n\n\n

Miliband tart\u0131\u015fmaya ili\u015fkin ikinci makalesini, Poulantzas\u2019\u0131n S\u0130TS kitab\u0131n\u0131n 1973\u2019te \u0130ngilizceye \u00e7evrilmesinin ard\u0131ndan yazar. Miliband makalesine S\u0130TS\u2019in Althusser okulunun \u201c\u00f6zel dilbilimsel \u015fifresiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n\u201d yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ve kitab\u0131n giri\u015f k\u0131sm\u0131nda vaat edilmesine ra\u011fmen, somut herhangi bir toplumsal formasyonla, devlet bi\u00e7imiyle ilgilenilmemesini, yazar\u0131n \u201campirizm korkusu\u201dnu ele\u015ftirmekle ba\u015fl\u0131yor (Miliband, 1990: 56- 58). Poulantzas\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bir \u00f6nceki makalesinde yap\u0131sal \u00fcst-determinizm olarak de\u011ferlendirirken, bu kez yap\u0131salc\u0131 soyutlamac\u0131l\u0131k olarak adland\u0131r\u0131yor ve temel sorunun yazar\u0131n kurdu\u011fu \u201cyap\u0131lar\u0131n\u201d ve \u201cd\u00fczeylerin\u201d \u00e7a\u011fda\u015f ger\u00e7eklikle temas edemiyor olmas\u0131nda yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Poulantzas \u201cher \u015fey toplumsal s\u0131n\u0131flar sanki yap\u0131lar ve ili\u015fkilerinin, ilkin ekonomik d\u00fczeyde, sonra siyasal d\u00fczeyde, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak da ideolojik d\u00fczeyde bir araya geli\u015flerinin sonucuymu\u015f gibi olur\u201d diyor fakat \u201cs\u0131n\u0131flar\u0131n b\u00f6yle bir \u2018bir araya geli\u015f\u2019in \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu varsaysak bile, bu \u2018bir araya geli\u015f\u2019i yaratan ve de\u011fi\u015fik \u2018d\u00fczeyleri\u2019 bu \u2018bir araya geli\u015f\u2019e per\u00e7inleyen dinami\u011fin nas\u0131l bir \u015fey oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek istiyoruz. G\u00f6rebildi\u011fim kadar\u0131yla Poulantzas bunu ba\u015faram\u0131yor\u2026 Burada eksik olan tarih ve tabii toplumsal analiz.\u201d (Miliband, 1990: 63)<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas\u2019\u0131n devletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi kavram\u0131n\u0131n devletin hakim s\u0131n\u0131fla ili\u015fkisini a\u00e7\u0131klamakta yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcren Miliband, Poulantzas\u2019\u0131n \u201cdevlet iktidar\u0131ndan s\u00f6z ediyorsak, bununla devletin, yap\u0131n\u0131n ba\u015fka d\u00fczeyleriyle eklemlenmesini kastedemeyiz; kastetti\u011fimiz, \u00e7\u0131karlar\u0131na (ba\u015fka herhangi bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na oldu\u011fundan \u00e7ok) devletin tekab\u00fcl etti\u011fi belirli bir s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar\u0131d\u0131r.\u201d (vurgular Poulantzas\u2019a ait) arg\u00fcman\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. \u201cDevlet iktidar\u0131\u201dn\u0131n \u201cbelirli bir s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar\u0131\u201d olarak alg\u0131lanmas\u0131, devleti her \u00e7e\u015fit \u00f6zerklikten yoksun b\u0131rakmakta, belirli bir s\u0131n\u0131f\u0131n arac\u0131 haline getirmektedir (Miliband, 1990: 66). Karma\u015fa, Poulantzas\u2019\u0131n s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 ile devlet iktidar\u0131 aras\u0131ndaki gerekli ayr\u0131m\u0131 yapamay\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cDevlet iktidar\u0131, s\u0131n\u0131f iktidar\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fl\u0131ca ve nihai -ama tek de\u011fil- yoldur. Ama devletin g\u00f6rece \u00f6zerkli\u011fi nosyonunun \u00f6nemini vurgulamay\u0131 gerektiren ba\u015fl\u0131ca nedenlerden biri, s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 ile devlet iktidar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken temel bir ayr\u0131md\u0131r ve bu g\u00f6rece \u00f6zerklik kavram\u0131n\u0131n anlam\u0131 ve ima etti\u011fi sonu\u00e7lar\u0131n analizi, bu g\u00f6receli\u011fi art\u0131ran ya da azaltan g\u00fc\u00e7ler, \u00f6zerkli\u011fin i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar, vb. \u00dczerinde yo\u011funla\u015fmal\u0131d\u0131r. Poulantzas s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 ile devlet iktidar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6yle bir ayr\u0131m\u0131 buland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in analiz m\u00fcmk\u00fcn olam\u0131yor. \u2018Ekonomizm\u2019 ne kadar lanetlense de, siyaset bu durumda gene ba\u015fka bir \u015feyin yans\u0131mas\u0131ndan ibaret kal\u0131yor.\u201d (Miliband, 1990: 67).<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylesi bir anlay\u0131\u015f\u0131n sorunlar\u0131 burjuva demokratik rejim bi\u00e7iminin \u00f6zg\u00fcll\u00fcklerini, burjuva siyasal partilerin \u00f6zerkli\u011fini ve rol\u00fcn\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek, Bonapartizm\u2019i kapitalist devletin teorik karakteristi\u011fi olarak sunarak zorlama bi\u00e7imde t\u00fcm rejim bi\u00e7imlerini bu kategoriye s\u0131\u011fd\u0131rmak gibi noktalarda somutlanabilmektedir (Miliband, 1990: 68-75).<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi, Laclau\u2019nun Siyasal D\u00fczeyin \u00d6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesine ge\u00e7elim. Laclau iki yazara y\u00f6nelik olarak y\u00f6ntemsel ele\u015ftirilerde bulunmaktad\u0131r. Althusser\u2019in epistemolojik kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131 payla\u015fan Laclau ilk olarak, Miliband\u2019\u0131n tart\u0131\u015fmalarda, teorik yetersizli\u011fine d\u00f6n\u00fck ele\u015ftiriye ciddi bir cevap \u00fcretmedi\u011fini, burjuva teorilerin analizinde \u201colgular\u201d d\u00fczeyinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u201cteorik sorunsallar\u0131n\u0131\u201d ele\u015ftiriye tabi tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Miliband, analiz d\u00fczeyinde kalmakta, burjuva teorilerin i\u00e7sel tutars\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyip bu temel \u00fczerinden yeni bir teorik \u00e7er\u00e7eve ortaya koymamaktad\u0131r. Bununla birlikte Laclau, Poulantzas\u2019\u0131n Miliband\u2019\u0131n \u201cdevletin rol\u00fcn\u00fc devlet ayg\u0131t\u0131 \u00fcyelerinin hareket ve davran\u0131\u015flar\u0131na indirgedi\u011fi\u201d ele\u015ftirisine kat\u0131lmamaktad\u0131r. Miliband\u2019\u0131n temel arg\u00fcman\u0131n\u0131 \u201cdevlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n \u00fcyeleriyle egemen s\u0131n\u0131f \u00fcyeleri aras\u0131ndaki ba\u011flar, s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin bir g\u00f6stergesidir, nedeni de\u011fil\u201d \u015feklinde yorumlamaktad\u0131r (Laclau, 1990: 94-103).<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas ise, kendi teorisini geli\u015ftirmi\u015f fakat bunu ampirik alanda uygulama ve b\u00f6ylece teorisinin burjuva teorilerinden \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyma becerisini g\u00f6sterememi\u015ftir. Ne var ki, Poulantzas\u2019\u0131n y\u00f6nteminin yetersizli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca ampirik alandaki yetersizli\u011finden kaynaklanmamakta, ayn\u0131 zamanda y\u00fczle\u015fti\u011fi teorik sorunsallar\u0131 ele al\u0131\u015f bi\u00e7iminden de kaynaklanmad\u0131r. \u201c\u2026 Poulantzas\u2019\u0131n \u2026 \u00e7abas\u0131n\u0131(n) sonu\u00e7lar(\u0131) doyurucu olmaktan uzak. Miliband\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi yetersiz ampirik ara\u015ft\u0131rma gibi nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, tam tersine, has\u0131mlar\u0131n\u0131n sorunsal\u0131yla teorik y\u00fczle\u015ftirmenin yetersizli\u011fi nedeniyle\u2026 Poulantzas, reddetti\u011fi sorunsallar\u0131n i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerini ve bu \u00e7eli\u015fkileri ortadan kald\u0131ran kendi sorunsal\u0131n\u0131n bi\u00e7imini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor; uyumsuzluk noktalar\u0131n\u0131 betimlemekle ve bunlar\u0131n \u00fcst\u00fcnde durmadan ge\u00e7i\u015ftirmekle yetiniyor.\u201d (Laclau, 1990: 103)<\/p>\n\n\n\n

Laclau\u2019ya g\u00f6re sorun, yazarlar\u0131n farkl\u0131 konular\u0131 incelemeleri ve bu durumdan iki yazar\u0131n tart\u0131\u015fma boyunca fark\u0131nda de\u011fillermi\u015f gibi hareket etmeleridir: \u201cK\u0131sacas\u0131 Miliband Bat\u0131 Avrupa\u2019da siyasal iktidar\u0131 tutan b\u00f6l\u00fcmlerle egemen s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 kuran somut ba\u011flar\u0131 belirlemekle ilgilenmektedir; ve bu anlamda, ikisi aras\u0131ndaki birlik \u00f6\u011felerini vurguluyor. Bunun tersine Poulantzas, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 i\u00e7inde siyasal d\u00fczeyin \u00f6zerk niteli\u011fini teorik d\u00fczeyde belirlemekle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r; ve bu anlamda egemen s\u0131n\u0131fla iktidar\u0131 elinde tutan b\u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6\u011feleri vurguluyor.\u201d (Laclau, 1990: 108; vurgular Laclau\u2019ya ait) Bu durum \u00f6zellikle, yazarlar\u0131n farkl\u0131 rejim bi\u00e7imlerine d\u00f6n\u00fck yakla\u015f\u0131mlar\u0131nda ve devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmada birbirlerini yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Laclau, y\u00f6nteme dair ele\u015ftirileriyle tart\u0131\u015fmaya \u00f6nemli bir katk\u0131 sunarken, Miliband ve Poulantzas\u2019a getirdi\u011fi y\u00f6ntem ele\u015ftirisinden kendisi de azade de\u011fildir: konuya ili\u015fkin teorik nesneleri tan\u0131mlay\u0131p bunlar\u0131 in\u015fa ve test etme \u00e7abas\u0131ndan kendisi de uzak durmu\u015ftur (Jessop, 2007).<\/p>\n\n\n\n

Tart\u0131\u015fman\u0131n son aya\u011f\u0131n\u0131, Poulantzas\u2019\u0131n Laclau ve Miliband\u2019a 1976\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 cevap olu\u015fturmaktad\u0131r. Poulantzas, Miliband\u2019\u0131n ele\u015ftirilerine d\u00f6n\u00fck s\u00f6yleyecek yeni bir \u015feyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaz\u0131s\u0131n\u0131 Laclau\u2019ya bir cevap ve kendisinin S\u0130TS\u2019ten bu yana yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kitaba d\u00f6n\u00fck kendi ele\u015ftirilerine ay\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder -yine de ironik bi\u00e7imde yaz\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Miliband\u2019a ayr\u0131lan cevaplar olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Miliband\u2019\u0131n soyutlamac\u0131l\u0131k ele\u015ftirisini reddeden Poulantzas, kitab\u0131na d\u00f6n\u00fck olarak teorisizm ele\u015ftirisi yapmaktad\u0131r. Althusser\u2019in \u00f6zele\u015ftiri s\u00fcrecine girmesinin ard\u0131ndan yap\u0131lan bu ele\u015ftiri, bu d\u00f6nemde sahip olunan a\u015f\u0131r\u0131 kat\u0131 bir epistemolojik tavra ba\u011flanmaktad\u0131r. D\u00f6nemin epistemolojik \u015femas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u201csunu\u015f d\u00fczeni\u201d ve \u201cara\u015ft\u0131rma d\u00fczeni\u201d aras\u0131nda kesin bir farkl\u0131la\u015fma ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve somut analizler ancak teorik s\u00fcrecin \u00f6rnekleri ve betimlemeleri olarak, \u201cuygun olmayan\u201d bir bi\u00e7imde sunulmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda Poulantzas, Laclau\u2019nun bi\u00e7imcilik ele\u015ftirisini de kabul etmekte ve eserinde somut analizlerin belli bir ihmalinin oldu\u011funu ifade etmektedir. Fakat, bu konuda Fa\u015fizm ve Diktat\u00f6rl\u00fck ile \u00c7a\u011fda\u015f Kapitalizmde S\u0131n\u0131flar eserlerinde gerekli d\u00fczeltmeleri yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir yanl\u0131\u015f olarak Poulantzas, eserinde anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir dil kulland\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirisini kabul etmektedir (Poulantzas, 1990: 136-151).<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin a\u011f\u0131rl\u0131k ve \u00f6nemini ihmal etme y\u00f6n\u00fcnde bir yap\u0131salc\u0131l\u0131k ele\u015ftirisini a\u00e7\u0131k\u00e7a reddetmektedir. Devletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi kavram\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftiriler kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu kavram\u0131n ekonomik d\u00fczey ve siyasal d\u00fczey aras\u0131nda kesin nitelikte \u201cay\u0131r\u0131m\u201d konulmas\u0131; kapitalizmde s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc, iktidar bloku ve burjuvazinin farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri, iktidar bloku i\u00e7indeki egemenlik, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n benimsedi\u011fi m\u00fccadele bi\u00e7imleri gibi konular\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda ya\u015famsal bir \u00f6nemi oldu\u011funu vurgular. Bu kavram sayesinde, kapitalist devletin siyasal \u00f6rg\u00fctleyici ve birle\u015ftirici rol\u00fc ile \u201cuzla\u015fmalar\u0131n karars\u0131z dengesini\u201d kurma etmeni olarak kesin rol\u00fc a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulabilir (Poulantzas, 1990: 151-154).<\/p>\n\n\n\n

Devlet ayg\u0131t\u0131na kendi ba\u015f\u0131na bir iktidar g\u00fcc\u00fc atfetmemesi ve devlet iktidar\u0131n\u0131 bir s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 olarak g\u00f6rmesine y\u00f6nelik olarak Miliband\u2019\u0131n devletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fini yads\u0131d\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirisine, \u201cyap\u0131salc\u0131l\u0131k\u201d su\u00e7lamas\u0131n\u0131 Miliband\u2019\u0131n kendisine y\u00f6nelterek cevap vermektedir. \u0130ktidar, kurumlar\u0131n\/yap\u0131lar\u0131n kendisinden do\u011fmamakta, kurumlar\u0131n s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131ndaki konumlar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Poulantzas\u2019a g\u00f6re, ilk g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7er\u00e7evesinde konumlanan Miliband\u2019\u0131n kendisi, kurumsalc\u0131l\u0131k\/i\u015flevselcilik teorileri etkisi alt\u0131nda yap\u0131salc\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmektedir. Ayn\u0131 zamanda, iktidar kavram\u0131n\u0131 devlet ayg\u0131t\u0131na ve kurumlar\u0131na yak\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 reddetmek, devletin y\u00f6netimindeki bir grubun g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011finden s\u00f6z etmeyi de reddetmeyi sa\u011flamakta, b\u00f6ylece, b\u00fcrokratik s\u0131n\u0131f, siyasal elitler, tekno-yap\u0131 teorileri bo\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmektedir (Poulantzas, 1990: 157-160).<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas bu noktada, devletin rol\u00fcne ili\u015fkin olarak yeni bir tan\u0131m getirmektedir. \u201cKapitalizmde siyasal d\u00fczey ve ekonomik d\u00fczey ayr\u0131m\u0131n\u0131 al\u0131nca, devletin (Marx\u2019a g\u00f6re sermayenin oldu\u011fu gibi) bir ili\u015fki veya daha belirgin olarak, m\u00fccadele eden s\u0131n\u0131flar\u0131n aras\u0131ndaki iktidar ili\u015fkisinin bir \u015fekillenmesi olarak g\u00f6r\u00fclmesi gereklidir.\u201d B\u00f6ylesi bir tan\u0131m nesne\/ara\u00e7 olarak anla\u015f\u0131lan devlet ile \u00f6zne olarak anla\u015f\u0131lan devlet ikili\u011finden \u00e7\u0131kman\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralamaktad\u0131r (Poulantzas, 1990: 161).<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas\/Miliband tart\u0131\u015fmas\u0131 \u00e7o\u011funlukla ara\u00e7\u00e7\u0131 Marksizm ile yap\u0131salc\u0131 Marksizm\u2019in bir polemi\u011fi olarak kavranmakta ve sunulmaktad\u0131r. B\u00f6ylesi bir kategorilendirmenin, tart\u0131\u015fman\u0131n temel k\u00f6\u015fe ta\u015flar\u0131n\u0131 belirlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirli bir i\u015flevi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilirse de, yukar\u0131da kabaca g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, tart\u0131\u015fman\u0131n zengin ve karma\u015f\u0131k boyutlar\u0131n\u0131 anlamay\u0131 ve dahas\u0131 yazarlar\u0131n niyetlerini ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n temel arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 kavramay\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirme tehlikesi yaratmaktad\u0131r. B\u00f6ylesi bir kategorilendirmenin me\u015fhur bir \u00f6rne\u011fi, D. Gold, C. Y. H. Lo ve E. O. Wright taraf\u0131ndan 1975\u2019te Monthly Review\u2019de yay\u0131mlanan Marksist Kapitalist Devlet Teorisindeki Son Geli\u015fmeler ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalede verilmi\u015ftir. Yazarlar son d\u00f6nemdeki Marksist yakla\u015f\u0131mlar\u0131 \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda (ara\u00e7\u00e7\u0131, yap\u0131salc\u0131 ve Hegelci-Marksist) toplam\u0131\u015flar, Miliband\u2019\u0131 ara\u00e7\u00e7\u0131 Marksizm\u2019in, Poulantzas\u2019\u0131 yap\u0131salc\u0131 Marksizm\u2019in temsilcisi olarak sunmu\u015flard\u0131r. Poulantzas yazarlar\u0131n bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131 \u015fiddetle reddetmi\u015f, b\u00f6ylesi bir kategorilendirmenin sahte bir a\u00e7maz oldu\u011funu ve baz\u0131 yazarlarca ideolojik bir alternatif geli\u015ftirmenin payandas\u0131 haline getirildi\u011fini belirtmi\u015ftir. B\u00f6ylesi bir \u201ca\u00e7mazdan\u201d kurtulmak i\u00e7in yazarlar\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi teorik eklektisizm ile, hakl\u0131 olarak, ac\u0131mas\u0131zca alay etmektedir (Poulantzas, 1990: 167) (5)<\/strong> Miliband ise, bu tan\u0131mlamada bir do\u011fruluk pay\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekte, Poulantzas\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u201ca\u015f\u0131r\u0131 yap\u0131salc\u0131\u201d olarak nitelemekte hakl\u0131 oldu\u011funda \u0131srar etmektedir. Kendisini bir \u201cara\u00e7\u00e7\u0131\u201d olarak g\u00f6rmezken, kendisine y\u00f6nelik \u201cara\u00e7\u00e7\u0131l\u0131k\u201d ele\u015ftirisinde k\u0131smen bir hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 oldu\u011funu ifade ederken, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na d\u00f6n\u00fck titiz bir analizin (hermeneuti\u011fe dayanan) eserlerindeki yap\u0131salc\u0131 unsurlar\u0131 ke\u015ffedebilece\u011fini belirtir. (Miliband, 1987: 25-26).<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu tart\u0131\u015fmaya ili\u015fkin dikkat \u00e7eken bir de\u011ferlendirme de Bob Jessop\u2019un, \u201cDialogue of the Deaf: Some Reflections on the Poulantzas-Miliband Debate\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesidir. Jessop, bu tart\u0131\u015fman\u0131n sa\u011f\u0131rlar aras\u0131ndaki bir \u201cnon-debate\u201d oldu\u011funu idda etmektedir. Zira, iki yazar\u0131n ara\u015ft\u0131rma nesneleri farkl\u0131d\u0131r. Klasik Marksist eserlerin devlete yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren Jessop, kapitalist devletin bi\u00e7imsel uyumunu ve i\u015flevsel uyumunu analiz etmeye y\u00f6nelik iki y\u00f6ntemin bu metinlerde bulundu\u011funu belirtir: Devletin kapitalist tipi ve kapitalist toplumda devlet. Poulantzas ilk y\u00f6ntem \u00fczerinden hareket ederken Miliband ikinci y\u00f6ntem \u00fczerinden ilerlemektedir (Jessop, 2007).(6)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, paradoksal bi\u00e7imde bu tart\u0131\u015fma yazarlar\u0131 zaman i\u00e7inde k\u0131smi bir uzla\u015fmaya g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Poulantzas, y\u00fcksek bir soyutlama d\u00fczeyinde devletin kapitalist tipine ili\u015fkin saf bi\u00e7imlere odaklanmaktan devletin daha somut bi\u00e7imlerini, farkl\u0131 politik rejim bi\u00e7imlerini, s\u0131n\u0131f bile\u015fimindeki ve m\u00fccadele bi\u00e7imlerindeki de\u011fi\u015fimleri, devletin ola\u011fan ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc rejim bi\u00e7imleri aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ve demokratik kurumlar\u0131n de\u011feri ve demokratik sosyalizm i\u00e7in m\u00fccadele gibi noktalar\u0131 incelemeye y\u00f6nelmi\u015ftir. Miliband ise, burjuva hegemonyas\u0131n\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan ve esnek bi\u00e7imde sermaye ad\u0131na burjuva s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin yeninden \u00f6rg\u00fctlenmesine imkan tan\u0131yan liberal demokrasinin bi\u00e7imsel uyumu \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulunmu\u015ftur. B\u00f6ylece Poulantzas tart\u0131\u015fma s\u00fcreciyle birlikte daha somut ara\u015ft\u0131rma nesnelerini incelemeye giri\u015firken, Miliband, altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131 \u00f6\u011felerinden temellenen egemenlik teorileri gibi konulara y\u00f6nelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (Jessop, 2007).<\/p>\n\n\n\n

Jessop tart\u0131\u015fmay\u0131 gereksiz bi\u00e7imde yazarlar\u0131n teorik y\u00f6r\u00fcngelerini sapt\u0131ran ve genel olarak bir ku\u015fak i\u00e7in \u00fcretken olmayan bir tart\u0131\u015fma olarak de\u011ferlendirse de, bu k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 polemi\u011fin Marksist devlet kuramlar\u0131n\u0131n geli\u015fimine olan etkisi tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n