{"id":324,"date":"1934-07-15T23:06:01","date_gmt":"1934-07-15T20:06:01","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=324"},"modified":"2019-02-16T01:51:47","modified_gmt":"2019-02-15T22:51:47","slug":"bonapartizm-ve-fasizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/1934\/07\/15\/bonapartizm-ve-fasizm\/","title":{"rendered":"Bonapartizm ve fa\u015fizm"},"content":{"rendered":"\n<p>Keskin toplumsal \u00e7at\u0131\u015fmalar, h\u0131zl\u0131 politik kaymalar ve durumdaki ani de\u011fi\u015fmelerle dolu bir d\u00f6nemde, do\u011fru bir teorik y\u00f6nleni\u015fin muazzam pratik \u00f6nemi, en belirgin bi\u00e7imiyle ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00f6yle d\u00f6nemlerde, politik <em>kavramlar ve genellemeler <\/em>h\u0131zla eskirler ve yerlerine ya b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yeni kavramlar\u0131n konulmas\u0131 gerekir (bu daha kolayd\u0131r), ya da somutla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, netle\u015ftirilmeli ve k\u0131smen d\u00fczeltilmelidirler (bu ise daha zordur). Geleneksel yap\u0131lar\u0131 alt\u00fcst eden ve \u00e7ok daha \u0131srarl\u0131 teorik dikkat isteyen <em>ge\u00e7i\u015fsel ve ara <\/em>durumlar\u0131n ve bir y\u0131\u011f\u0131n bile\u015fimin zorunlu olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, i\u015fte tam b\u00f6yle d\u00f6nemlere rastlar. Tek kelimeyle; (sava\u015ftan \u00f6nceki) d\u00fczenli ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir d\u00f6nemde, insan birka\u00e7 haz\u0131r soyutlama ile yetinebiliyorduysa da, zaman\u0131m\u0131zda her yeni olay diyalekti\u011fin \u015fu en \u00f6nemli yasas\u0131n\u0131 bir kez daha do\u011fruluyor: <em>Ger\u00e7ek her zaman somuttur.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Stalinist fa\u015fizm \u201cteorisi\u201d, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, pratikte korkun\u00e7 ve trajik sonu\u00e7lar\u0131 ifade etmektedir. [Bu teori], diyalektik tahlilin yerine; ger\u00e7ekli\u011fin b\u00fct\u00fcn somut evrelerinde, b\u00fct\u00fcn ge\u00e7i\u015f a\u015famalar\u0131nda, yani devrimci (ya da kar\u015f\u0131devrimci) s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flarda oldu\u011fu kadar tedrici de\u011fi\u015fmelerde de, k\u0131smi ve yetersiz bir tarihsel deney ya da dar ve yetersiz bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc temelinden \u00fcretilmi\u015f soyut kategorileri ge\u00e7irmi\u015ftir. Stalinistler, f\u0131nans kapitalin kendini \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde parlamenter demokrasiye uyduramayaca\u011f\u0131 ve fa\u015fizme ba\u015fvurmak zorunda kalaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsediler. Belli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde t\u00fcm\u00fcyle do\u011fru olan bu g\u00f6r\u00fc\u015ften salt t\u00fcmdengelimci, bi\u00e7imsel mant\u0131\u011fa uygun bir tarzda b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler ve b\u00fct\u00fcn geli\u015fme a\u015famalar\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131lar. Onlara g\u00f6re, Primo de Rivera, Mussolini, \u00c7an Kay \u015eek, Masaryk, Br\u00fcning, Dollfuss, Pilsudski, S\u0131rbistan kral\u0131 Alexander, Severing, MacDonald, vb. fa\u015fizmin temsilcileriydiler. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken ise, \u015funlar\u0131 unutuyorlard\u0131: (a) ge\u00e7mi\u015fte de kapitalizm kendini hi\u00e7bir zaman \u201ckat\u0131ks\u0131z\u201d demokrasiye uydurmad\u0131\u011f\u0131 gibi; \u015fimdi de onu ya a\u00e7\u0131k bir bask\u0131 rejimiyle tamaml\u0131yor, ya da yerini tamamen b\u00f6yle bir rejime b\u0131rak\u0131yor; (b) \u201ckat\u0131ks\u0131z\u201d f\u0131nans kapitalizm hi\u00e7bir yerde yoktur; (c) f\u0131nans kapital hakim bir durumdayken bile bir bo\u015flukta hareket etmez ve burjuvazinin \u00f6teki tabakalar\u0131 ve ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n direni\u015fiyle hesapla\u015fmak durumunda kal\u0131r; (d) nihayet bir dizi ge\u00e7i\u015f bi\u00e7imi parlamenter demokrasi ile fa\u015fist rejim aras\u0131na, bazen \u201cbar\u0131\u015f\u00e7\u0131\u201d bir tarzda, bazen da i\u00e7 sava\u015f yoluyla kar\u015f\u0131 durulmaz bir tarzda araya girer. E\u011fer ilerlemek ve geri p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclmemek istiyorsak, bu ge\u00e7i\u015f bi\u00e7imlerinin her biri proletaryan\u0131n do\u011fru bir teorik de\u011ferlendirmesini ve buna e\u015flik edecek bir politikas\u0131n\u0131 gerektirecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bol\u015fevik-Leninistler Alman deneyine dayanarak (her ne kadar \u0130talyan deneyimi temelinde kurulabilecek veya kurulmu\u015f olmas\u0131 gereken) Bonapartizm ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz ge\u00e7i\u015fsel h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imini ilk kez kaydettiler (Br\u00fcning, Papen, Schleicher h\u00fck\u00fcmetleri). Bundan sonra, Bonapartist rejimi daha a\u00e7\u0131k ve daha geli\u015fmi\u015f bi\u00e7imde Avusturya\u2019da g\u00f6rd\u00fck. Bu ge\u00e7i\u015fsel bi\u00e7imin determinizmi tescil edilmi\u015ftir, tabii kaderci anlamda de\u011fil diyalektik anlamda, yani fa\u015fizmin artan bir ba\u015far\u0131yla, proletaryan\u0131n ciddi bir direni\u015fiyle kar\u015f\u0131la\u015fmadan, proletaryay\u0131 bo\u011fmak amac\u0131yla parlamenter demokrasinin mevzilerine sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler ve d\u00f6nemler i\u00e7in [tescil edilmi\u015ftir].<\/p>\n\n\n\n<p>Br\u00fcning-Schleicher d\u00f6neminde, Manuilski-Kuusinen \u201cFa\u015fizm zaten vard\u0131r\u201d diyorlard\u0131, aradaki Bonapartist a\u015fama teorisinin, sosyal demokrasinin \u201cehven-i \u015fer\u201d politikas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in fa\u015fizmi maskelemek ve \u00fczerini boyamak \u00e7abas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. O d\u00f6nemde sosyal demokratlara sosyal fa\u015fistler deniliyor ve Zyromski-Marceau, Pivert-Just t\u00fcr\u00fc \u201csol\u201d sosyal demokratlar (\u201cTro\u00e7kistler\u201dden sonra tabii) en tehlikeli sosyal fa\u015fistler say\u0131l\u0131yordu. B\u00fct\u00fcn bunlar \u015fimdi de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Stalinistler, bug\u00fcnk\u00fc Fransayla ilgili olarak \u201cFa\u015fizm zaten mevcuttur\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc tekrarlamaya cesaret edemiyorlar art\u0131k; tam tersine, Fransa\u2019da fa\u015fizmin zaferini engellemek amac\u0131yla d\u00fcn reddettikleri birle\u015fik cephe politikas\u0131n\u0131 kabul ediyorlar. Stalinistler, Doumerge rejimini fa\u015fist rejimden ayr\u0131 tutmak zorunda olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Ama Marksistler gibi de\u011fil, ampiristler gibi vard\u0131lar bu ayr\u0131ma. Doumerge rejiminin bilimsel bir tan\u0131m\u0131n\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131lar bile. Teori alan\u0131nda soyut kategorilerle i\u015f g\u00f6ren kimse, olgulara k\u00f6rce teslim olmaya mahkumdur. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ama i\u015fte Fransa\u2019dad\u0131r ki parlamentarizmden Bonapartizme ge\u00e7i\u015f (daha do\u011frusu bu ge\u00e7i\u015fin ilk a\u015famas\u0131) \u00f6zellikle \u00e7arp\u0131c\u0131 ve \u00f6\u011fretici bir nitelik kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Doumerge h\u00fck\u00fcmetinin, fa\u015fistlerin i\u00e7 sava\u015f provas\u0131 (6 \u015eubat) ile proletaryan\u0131n genel grevi (12 \u015eubat) aras\u0131nda sahneye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak yeter. Uzla\u015ft\u0131r\u0131lamayacak kamplar\u0131n kapitalist toplumun iki kutbundaki sava\u015f mevzilerini almalar\u0131yla birlikte, parlamentarizm denilen hesap makinas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6nemini yitirdi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131. Doumerge h\u00fck\u00fcmetinin de, Br\u00fcning ve Schleicher h\u00fck\u00fcmetleri gibi, ilk bak\u0131\u015fta parlamentonun onay\u0131 ile h\u00fck\u00fcmet eder g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc do\u011frudur. Ama bu, yetkilerinden vazge\u00e7mi\u015f, diren\u00e7 g\u00f6sterdi\u011fi takdirde h\u00fck\u00fcmetin kendisini da\u011f\u0131taca\u011f\u0131n\u0131 bilen bir parlamentodur. Sald\u0131ran kar\u015f\u0131 devrim kamp\u0131yla kendini savunan devrim kamp\u0131 aras\u0131ndaki nisbi denge sayesinde, iki taraf\u0131n da ge\u00e7ici kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkisizlikleri sayesinde, iktidar ekseni, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve onlar\u0131n parlamento temsilcilerinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. H\u00fck\u00fcmetin ba\u015f\u0131n\u0131, parlamentonun d\u0131\u015f\u0131nda, \u201cpartilerin d\u0131\u015f\u0131nda\u201d aramak gerekiyordu. H\u00fck\u00fcmetin ba\u015f\u0131 iki generali yard\u0131m\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc, simetrik bir bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015f parlamento rehineleriyle sa\u011fdan ve soldan destekledi kendini. H\u00fck\u00fcmet parlamento \u00e7o\u011funlu\u011funun y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 gibi de\u011fil, m\u00fccadele eden iki kamp\u0131n aras\u0131ndaki hakem gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla birlikte kendini ulusun \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karan bir h\u00fck\u00fcmet, havada as\u0131l\u0131 de\u011fildir. \u015eimdiki h\u00fck\u00fcmetin ger\u00e7ek ekseni polisten, b\u00fcrokrasiden, askeri klikten ge\u00e7er. Kar\u015f\u0131m\u0131zdaki parlamentarizmin s\u00fcsleriyle g\u00fc\u00e7 bela \u00f6rt\u00fcnen bir askeri-polis diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Ama ulusun hakemi rol\u00fcnde bir k\u0131l\u0131\u00e7 h\u00fck\u00fcmeti: <em>Bonapartizm, <\/em>i\u015fte budur.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131l\u0131c\u0131n kendi ba\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z bir program\u0131 yoktur. Bir \u201cd\u00fczen\u201d aletidir. Varolan\u0131 korumak i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <em>Politik bak\u0131mdan <\/em>kendini s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karan Bonapartizm, denebilirse atas\u0131 Sezarizm gibi, <em>toplumsal bak\u0131mdan <\/em>her zaman ve her \u00e7a\u011fda s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve en s\u0131k\u0131 kesiminin h\u00fck\u00fcmetini temsil eder. \u015eu halde, bug\u00fcnk\u00fc Bonapartizm de b\u00fcrokrasinin, polisin, ordunun ve bas\u0131n\u0131n zirvelerini y\u00f6neten, etkileyen ve sat\u0131n alan finans kapitalin h\u00fck\u00fcmetinden ba\u015fka bir \u015fey olamaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Son aylarda s\u0131k s\u0131k s\u00f6z\u00fc edilen \u201canayasa reformu\u201dnun tek g\u00f6revi, devlet kurumlar\u0131n\u0131n Bonapartist h\u00fck\u00fcmetin ihtiya\u00e7lar\u0131na uyarlanmas\u0131d\u0131r. Finans kapital, s\u00f6zde parlamentonun cebri onay\u0131 ile, en uygun hakemi her seferinde millete zorla kabul ettirme olana\u011f\u0131n\u0131 kendisine verecek yasal yollar\u0131 aramaktad\u0131r. Doumerge h\u00fck\u00fcmetinin ideal bir \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc h\u00fck\u00fcmet\u201d olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Daha uygun Bonaparte adaylar\u0131 vard\u0131r yedekte. E\u011fer s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin seyri vakit b\u0131rak\u0131rsa, bu alanda yeni deneyler ve bile\u015fimler olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tahminde bulunurken, Bol\u015fevik-Leninistlerin bir zamanlar Almanya i\u00e7in s\u00f6ylediklerini tekrarlamak zorunday\u0131z: Bug\u00fcnk\u00fc Frans\u0131z Bonapartizminin \u015fans\u0131 fazla de\u011fildir; istikrar\u0131 proletaryan\u0131n ve fa\u015fizmin kamplar\u0131 aras\u0131ndaki ge\u00e7ici ve asl\u0131nda karars\u0131z dengeyle belirlenecektir. Bu iki kamp aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisi, k\u0131smen ekonomik konjonkt\u00fcr\u00fcn etkisi alt\u0131nda, esas itibariyle de proleter \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn politikas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak h\u0131zla de\u011fi\u015fmesi gerekir. \u0130ki kamp aras\u0131ndaki \u00e7arp\u0131\u015fma ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu s\u00fcrecin zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc y\u0131llar de\u011fil aylard\u0131r. Dengeli bir rejim ancak \u00e7arp\u0131\u015fmadan sonra, sonu\u00e7lara ba\u011fl\u0131 olarak kurulabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ktidara ge\u00e7en fa\u015fizm de, Bonapartizm gibi, finans kapitalin h\u00fck\u00fcmeti olabilir ancak. Bu <em>toplumsal <\/em>anlamda sadece Bonapartizmden de\u011fil, ama parlamenter demokrasiden bile ay\u0131rt edilemez. <em>Toplumsal <\/em>sorunlar\u0131n <em>politika <\/em>alan\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unutan Stalinistler, her seferinde bunu yeni ba\u015ftan ke\u015ffettiler. Finans kapitalin g\u00fcc\u00fc istedi\u011fi zamanda ve yerde, istedi\u011fi gibi bir h\u00fck\u00fcmet kurma yetene\u011finde yatmaz; bu yetene\u011fe sahip de\u011fildir. Finans kapitalin g\u00fcc\u00fc, proleter olmayan her h\u00fck\u00fcmetin ona hizmet etmek zorunda kal\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7e\u011finde yatar; ya da daha iyisi, finans kapitalin, her \u00e7\u00fcr\u00fcyen egemenlik sisteminin yerine de\u011fi\u015fen \u015fartlara daha iyi uyan bir sistem koyma olana\u011f\u0131nda yatar. Ama, bir sistemden \u00f6tekine ge\u00e7i\u015f, <em>politik bunal\u0131m <\/em>demektir. Bu bunal\u0131m, devrimci proletaryan\u0131n faaliyetiyle birlikte, burjuvazi i\u00e7in bir toplumsal tehlikeye d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Fransa\u2019da parlamenter demokrasiden bizzat Bonapartizme ge\u00e7i\u015f, i\u00e7 sava\u015f\u0131n patlamas\u0131yla birlikte y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. Bonapartizmden fa\u015fizme ge\u00e7i\u015fin perspektifleri ise, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde daha sert alt\u00fcstl\u00fcklere ve dolay\u0131s\u0131yla da devrimci olas\u0131l\u0131klara gebedir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcne kadar Stalinistler, bizim \u201cba\u015fl\u0131ca yanl\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n\u201d, fa\u015fizmde finans kapitali de\u011fil k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyi g\u00f6rmek oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Burada da, s\u0131n\u0131flar\u0131n diyalekti\u011finin yerine soyut kategorileri ge\u00e7iriyorlar. Fa\u015fizm, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyi, finans kapitalin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in seferber etmenin ve \u00f6rg\u00fctlenmenin \u00f6zg\u00fcl bir yoludur. Demokratik rejim d\u00f6neminde, sermaye zorunlu olarak i\u015f\u00e7ilere, reformist ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziye kar\u015f\u0131 g\u00fcven duygusu a\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Oysa, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin i\u00e7inde proletaryaya nefret daha \u00f6nceden yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015fsa, fa\u015fizme ge\u00e7i\u015f olanaks\u0131zd\u0131r. Ayn\u0131 \u00fcst s\u0131n\u0131f\u0131n, finans kapitalin egemenli\u011fi, bu iki sistemde ezilen s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda taban tabana z\u0131t ili\u015fkilere dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin proletaryaya kar\u015f\u0131 politik seferberli\u011fi, b\u00fcy\u00fck burjuvazi i\u00e7in ate\u015fle oynamak demek olan \u015fu toplumsal demagoji olmadan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u0130plerini koparm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva irticas\u0131n\u0131n \u201cd\u00fczen\u201d a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlikesi, Almanya\u2019daki son olaylarla da do\u011fruland\u0131. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in Frans\u0131z burjuvazisi gerici haydutlar\u0131 kendi kanatlar\u0131ndan biri gibi destekler ve masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131larken, bir yandan da i\u015fleri fa\u015fizmin politik zaferine kadar g\u00f6t\u00fcrmek istememekte ve son \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede, iki a\u015f\u0131r\u0131 kamp\u0131 da disiplin alt\u0131na alacak bir \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc\u201d iktidar\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdiye kadar s\u00f6ylenenler, Bonapartist iktidar bi\u00e7imini fa\u015fist bi\u00e7imden ay\u0131rt etmenin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu yeterince g\u00f6stermektedir. Bununla birlikte kar\u015f\u0131 uca s\u0131\u00e7ramak, yani Bonapartizmi ve fa\u015fizmi iki ba\u011fda\u015fmaz mant\u0131ki kategori haline getirmek de ba\u011f\u0131\u015flanmaz bir yanl\u0131\u015f olur. Nas\u0131l Bonapartizm parlamenterizmi fa\u015fizmle birle\u015ftirerek ba\u015flad\u0131ysa, zafere ula\u015fm\u0131\u015f fa\u015fizm de, sadece Bonapartistlerle bir bloka girmek zorunda oldu\u011funu de\u011fil, ama \u00fcstelik Bonapartist sisteme i\u00e7 yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yak\u0131nla\u015fmak zorunda oldu\u011funu da g\u00f6r\u00fcr. Finans kapitalin egemenli\u011finin gerici toplumsal demagoji ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva tedhi\u015fi yoluyla uzat\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r, iktidara ge\u00e7en fa\u015fist \u015fefler kendilerini izleyen kitleleri, devlet ayg\u0131t\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla susturmak zorunda kal\u0131rlar. Ayn\u0131 nedenlerle, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin geni\u015f kitlesinin deste\u011fini de yitirirler. Bu kitlenin k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, devlet ayg\u0131t\u0131 i\u00e7inde erir. Bir ba\u015fka b\u00f6l\u00fcm\u00fc ilgisizli\u011fe, umursamazl\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131r. Bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcyse, \u00e7e\u015fitli bayraklar\u0131n alt\u0131nda muhalefete ge\u00e7er. Ama, toplumsal kitle taban\u0131n\u0131 yitirirken, b\u00fcrokratik ayg\u0131ta dayanarak ve s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda gidip gelerek fa\u015fizm, Bonapartizm bi\u00e7iminde yenilenir. Burada da, tedrici evrim, \u015fiddetli ve kanl\u0131 olaylarla kesintiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7at\u0131\u015fan kamplar\u0131n aras\u0131ndaki son derece karars\u0131z ve k\u0131sa s\u00fcreli dengeyi yans\u0131tan fa\u015fizm \u00f6ncesi ya da <em>engelleyici Bonapartizmden <\/em>(Giolotti, Br\u00fcning-Schleicher, Doumerge vb.) farkl\u0131 olarak her iki kitle kamp\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan ve y\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fan ve y\u00fckselen <em>fa\u015fist k\u00f6kenli Bonapartizm <\/em>(Mussolini, Hitler vb.) \u00e7ok daha dengeli olu\u015fuyla g\u00f6sterir kendini.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cFa\u015fizm mi, Bonapartizm mi?\u201d sorunu, Polonyal\u0131 yolda\u015flar\u0131m\u0131z aras\u0131nda, Pilsudski rejimi konusunda, baz\u0131 ayr\u0131l\u0131klar do\u011furdu. Bu t\u00fcr ayr\u0131l\u0131klar\u0131n olabilmesi bile kat\u0131 mant\u0131k kategorileriyle de\u011fil, farkl\u0131 \u00fclkelerde ve farkl\u0131 \u00e7a\u011flarda son derece belirgin \u00f6zellikler g\u00f6steren canl\u0131 toplumsal formasyonlarla u\u011fra\u015fmakta oldu\u011fumuzun en iyi kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Pilsudski, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva kitle haraketine dayanan bir ayaklanman\u0131n sonunda iktidara geldi ve <em>do\u011frudan do\u011fruya, <\/em>\u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc devlet\u201d ad\u0131na geleneksel burjuva partilerine hakim olmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131; bu, harekete ve rejime \u00f6zg\u00fc olan bir fa\u015fist \u00f6zelliktir. Ama, Polonya fa\u015fizminin \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, yani kitlesi, \u0130talyan fa\u015fizminin kendi zaman\u0131ndaki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u00e7ok zay\u0131ft\u0131; hele Alman fa\u015fizminkinden \u00e7ok daha zay\u0131ft\u0131. Pilsudski, \u0130talya ve Almanya\u2019da oldu\u011fundan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde askeri komplo y\u00f6ntemlerini kullanmak ve i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri meselesine \u00e7ok daha ihtiyatl\u0131 bir tarzda yakla\u015fmak zorunda kald\u0131. Pilsuds-ki\u2019nin <em>coup d\u2019\u00e9tat\u2019s\u0131n\u0131n <\/em>Polonya\u2019daki Stalinist partinin sempatisi ve deste\u011fiyle meydana geldi\u011fini hat\u0131rlatmak yeter. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Ukraynal\u0131 ve Yahudi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazisinin Pilsudski rejimine artan d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131, onun i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 genel bir sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlemesini zorla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6yle bir durumun sonucunda, Hitler ve Mussolini\u2019nin benzer d\u00f6nemleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda ve s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7e\u015fitli ulusal kesimleri aras\u0131ndaki bocalama b\u00fcy\u00fck, kitle tedhi\u015fi ise \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir yer tutar; Pilsudski rejimindeki Bonapartist \u00f6ge budur. Ama, Pilsudski\u2019yi Giolitti ya da Schleir\u2019le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak ve yeni bir Polonyal\u0131 Mussolini ya da Hitler taraf\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini beklemek, a\u00e7\u0131k\u00e7a yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bir \u201cideal\u201d fa\u015fizm g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yaratmak ve bunu b\u00fct\u00fcn \u00f6zellikleri ve \u00e7eli\u015fkileriyle, Polonya devletindeki s\u0131n\u0131f ve milliyet ili\u015fkileri alan\u0131nda geli\u015fen bu ger\u00e7ek fa\u015fist rejimin kar\u015f\u0131s\u0131na dikmek y\u00f6ntemsel olarak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Pilsudski proleter \u00f6rg\u00fctlerinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 eylemini sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrebilecek mi (Durumun mant\u0131\u011f\u0131, kar\u015f\u0131 konulmaz bir bi\u00e7imde bu yola s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor onu)? Bu sorunun cevab\u0131, \u201cbizatihi fa\u015fizmin\u201d bi\u00e7imsel tan\u0131m\u0131na de\u011fil, ger\u00e7ek g\u00fc\u00e7ler dengesine, kitlelerde olu\u015fan politik s\u00fcre\u00e7lerin dinamiklerine, proleter \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn stratejisine, nihayet, Bat\u0131 Avrupa\u2019da ve her \u015feyden \u00f6nce Fransa\u2019da olaylar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ne ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarih, Polonya fa\u015fizminin, \u201ctotaliter\u201d bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm almay\u0131 ba\u015faramadan \u00f6nce y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yok edildi\u011fini yazabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yukarda, fa\u015fist k\u00f6kenli Bonapartizmin, fa\u015fizmin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 kanl\u0131 kavgadan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck burjuvazinin ba\u015fvurdu\u011fu engelleyici Bonapartist deneylerden \u00e7ok daha dengeli oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik. Gene de <em>bizzat fa\u015fizmin Bonapartizm bi\u00e7iminde yenilenmesi olay\u0131n\u0131n fa\u015fizmin sonunun ba\u015flang\u0131c\u0131 demek oldu\u011funu <\/em>vurgulamak (teorik ve pratik a\u00e7\u0131lardan) daha \u00f6nemlidir. Fa\u015fizmin yok olup gitmesinin ne kadar zaman alaca\u011f\u0131 ve hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n hangi anda can \u00e7eki\u015fmeye d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi bir\u00e7ok i\u00e7sel ve d\u0131\u015fsal nedenlere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ama, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin kar\u015f\u0131 devrimci faaliyetinin s\u00f6n\u00fcmlendi\u011fi, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ve par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ve onun proletaryaya y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131, yeni devrimci olanaklara yol a\u00e7\u0131yor. B\u00fct\u00fcn tarih, sadece polis ayg\u0131t\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla proletaryan\u0131n zincire vurulmu\u015f bir halde tutulamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130talyan deneyi ya\u015fan\u0131lan felaketin psikolojik kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde felaketi yaratan g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisinden daha uzun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermi\u015ftir. Do\u011fru! Ama, yenilginin yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojik atalet zay\u0131f bir dayanakt\u0131r. Sert bir sars\u0131nt\u0131n\u0131n etkisiyle bir darbede y\u0131k\u0131labilir. Frans\u0131z proletaryas\u0131n\u0131n m\u00fccadelesinin ba\u015far\u0131s\u0131, (\u0130talya, Almanya, Avusturya ve \u00f6teki \u00fclkeler i\u00e7in), bu t\u00fcrden bir sars\u0131nt\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupa\u2019daki ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki durumun devrimci anahtar\u0131 \u015fimdi her yerden \u00e7ok Fransa\u2019da!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>15 Temmuz 1934<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Fa\u015fizme Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele<\/em>, Yaz\u0131n Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1998, T\u00fcrk\u00e7esi: Orhan Ko\u00e7ak-Orhan Dilber. Anlamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7eviri \u00fczerinde baz\u0131 d\u00fczeltmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Keskin toplumsal \u00e7at\u0131\u015fmalar, h\u0131zl\u0131 politik kaymalar ve durumdaki ani de\u011fi\u015fmelerle dolu bir d\u00f6nemde, do\u011fru bir teorik y\u00f6nleni\u015fin muazzam pratik \u00f6nemi, en belirgin bi\u00e7imiyle ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00f6yle d\u00f6nemlerde, politik kavramlar ve genellemeler h\u0131zla eskirler ve yerlerine ya b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yeni kavramlar\u0131n konulmas\u0131 gerekir (bu daha kolayd\u0131r), ya da somutla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, netle\u015ftirilmeli ve k\u0131smen d\u00fczeltilmelidirler (bu ise daha zordur). [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":325,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[645],"tags":[395,396,47],"class_list":["post-324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-devlet-ve-rejim","tag-bonapartizm","tag-fasizm","tag-ve"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=324"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":326,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324\/revisions\/326"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}