{"id":303,"date":"2019-01-27T21:30:49","date_gmt":"2019-01-27T18:30:49","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=303"},"modified":"2019-02-16T02:27:17","modified_gmt":"2019-02-15T23:27:17","slug":"arap-devrimi-ve-olasiliklar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/01\/27\/arap-devrimi-ve-olasiliklar\/","title":{"rendered":"Arap Devrimi ve olas\u0131l\u0131klar"},"content":{"rendered":"\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Ocak 2011\u2019deki muzaffer Tunus devrimiyle a\u00e7\u0131lan ve d\u00fcnya bas\u0131n\u0131nda \u201cArap Bahar\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan, Arap \u00fclkelerindeki devrimler s\u00fcreci sadece Kuzey Afrika ve Ortado\u011fu\u2019daki politik co\u011frafyay\u0131 alt\u00fcst etmekle kalmad\u0131, d\u00fcnya politik durumunda yeni bir d\u00f6nemin a\u00e7\u0131lmakta oldu\u011funun sinyallerini vermeye ba\u015flad\u0131. Arap kitlelerin despotik tek parti diktat\u00f6rl\u00fcklerine ve monar\u015fik rejimlere kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131 bir yandan b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 cesaretlendirirken, di\u011fer yandan da etkilerini ba\u015fka k\u0131talara da duyumsat\u0131r hale geldi. Ba\u015fta \u0130spanya olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli Avrupa \u00fclkelerinde yayg\u0131nla\u015fan gen\u00e7lik ve \u201c\u00f6fkeliler\u201d hareketi, politik olarak do\u011frudan Arap devrimleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olmasa bile, m\u00fccadele bi\u00e7imleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu devrimleri kendine \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmekten ka\u00e7\u0131nmamakta. \u0130srail\u2019de y\u00fcz binlerce g\u00f6stericinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeni seferberlikler, hatta ABD\u2019de geli\u015fmekte olan protesto hareketleri (<em>Occupy Wall Street<\/em>) i\u00e7in de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek olanakl\u0131. Bu arada Arap devrimleri Filistin halk\u0131n\u0131n m\u00fccadelesine de yeni bir dinamik kazand\u0131rmakta, uzla\u015fmac\u0131 diktat\u00f6rl\u00fcklerin y\u0131k\u0131lmas\u0131 emperyalizmi ve Siyonizmi b\u00f6lgede tecrit olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmakta. K\u0131sacas\u0131, Arap devrimleri d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesi dengelerini etkilemekte, sarsmakta, k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklere gebe b\u0131rakmakta.<\/li><li>Tunus\u2019un ard\u0131ndan \u015eubat 2011\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019da zafere ula\u015fan devrimci s\u00fcre\u00e7 sadece d\u00fcnya burjuvazisini de\u011fil, kendini sosyalist ya da radikal sol olarak tan\u0131mlayan geni\u015f bir sol yelpazede de \u00f6nce \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k do\u011furdu, ard\u0131ndan politik yalpalamalara yol a\u00e7t\u0131 ve neticede farkl\u0131 tutumlar al\u0131nmas\u0131na neden oldu. Sosyal demokrasi ve resmi sosyalist partiler ku\u015fkusuz kar\u015f\u0131devrimci bir y\u00f6neli\u015fle kendi \u00fclke burjuvazilerinin b\u00f6lgedeki petrol zenginliklerine ve jeostratejik konumlan\u0131\u015fa y\u00f6nelik kayg\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131 ve emperyalist d\u00fcnyayla birlikte, \u00f6nce Bonapartist rejimleri destekledi, ard\u0131ndan bu rejimlerin devrim kar\u015f\u0131s\u0131nda dayanamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca kerhen muhalefet hareketlerini \u201conaylay\u0131p\u201d devrimi ve alternatif \u00f6nderlikleri denetim alt\u0131na alma \u00e7abas\u0131na y\u00f6neldi. Burjuva solun emperyalizm yanl\u0131s\u0131 politikas\u0131 devrimci Marksizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan her ne kadar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmasa da, resmi sosyalizmin \u2013gecikmeli de olsa- savunusunu \u00fcstlendi\u011fi \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6ylemi uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketi i\u00e7inde s\u00fcrmekte olan bilin\u00e7 karma\u015fas\u0131na katk\u0131da bulunmakta, \u00f6zellikle ileri \u00fclke proleterleri aras\u0131nda Arap devrimlerini toplumsal kurtulu\u015fa do\u011fru ilerletecek \u00f6nderliklerin olu\u015fmas\u0131na yard\u0131m ve katk\u0131 konusunda atalete neden olmakta. Uzla\u015fmac\u0131 sendika y\u00f6netimleri ile ye\u015filinden pembesine kadar de\u011fi\u015fen renklerdeki her t\u00fcrl\u00fc \u201cSol\u201d ve \u201cYeniden Kurulu\u015f\u201d partileri, cepheler, platformlar, vb. Arap devrimlerinin burjuva demokrasisinin in\u015fas\u0131yla \u201ctamamlan\u0131p\u201d sonu\u00e7lanmas\u0131 i\u00e7in ellerinden geleni yap\u0131yorlar. Ama yapmakla da kalmay\u0131p, kitleler aras\u0131nda bu \u00f6nerilerinin insanl\u0131\u011f\u0131n en \u201cy\u00fcksek y\u00f6netim bi\u00e7imi\u201d oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131 yaymaya u\u011fra\u015f\u0131yorlar. Bu anlamda emperyalist sosyal demokrasi ve liberal sosyalizm Arap devriminin \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli uluslararas\u0131 politik engeller aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/li><li>\u00d6te yandan kendini \u201cdevrimci sol\u201d olarak tan\u0131mlayan Castro\/Chavezci eski Stalinist ulusalc\u0131 sol partilerin ve ak\u0131mlar\u0131n tutumu daha da i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 olmu\u015f, bu hareketler \u00f6zellikle Libya\u2019da Kaddafi ve Suriye\u2019de Esad\u2019\u0131n burjuva asker-polis rejiminin yan\u0131nda ve ayaklanan kitlelerin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alm\u0131\u015flard\u0131r. \u201cXXI. y\u00fczy\u0131l sosyalizmi\u201d kendini Chavez\u2019in ulusalc\u0131 burjuva rejiminin d\u00fcnya petrol politikalar\u0131n\u0131n hizmetine sunmu\u015f, geli\u015ftirmekte oldu\u011fu \u201c\u00c7in tipi kapitalizm\u201d i\u00e7in Venez\u00fcella\u2019n\u0131n yard\u0131m\u0131na muhta\u00e7 Castro rejimi de bu politikalara \u201cantiemperyalist\u201d ideolojik k\u0131l\u0131f sa\u011flama g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015ftir. Y\u0131llardan beri petrol yataklar\u0131n\u0131 \u00e7ok uluslu emperyalist \u015firketlerin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne a\u00e7m\u0131\u015f ve emperyalizmle \u201canti-ter\u00f6rizm\u201d m\u00fccadelesinde s\u0131k\u0131 i\u015fbirli\u011fine girmi\u015f halk d\u00fc\u015fman\u0131 Kaddafi ailesinin ter\u00f6rist Bonapartist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; iktidarda kalabilmek i\u00e7in \u015eii ba\u011flam\u0131 \u00fczerinden \u0130ran\u2019daki molla diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden destek alan, ama bir yandan da liberal politikalarla devlet i\u015fletmelerini d\u00fcnya kapitalizminin emrine sunan ve b\u00f6ylece emperyalist kampa yaltaklanan Esad ailesinin insafs\u0131z asker-polis rejimini, b\u00fct\u00fcn bu ve benzeri kar\u015f\u0131 devrimci iktidarlar\u0131 \u201cantiemperyalist\u201d g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fan ulusalc\u0131 sol b\u00f6ylece bir yandan Arap emek\u00e7ilerinin m\u00fccadelesinin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131rken, di\u011fer yandan da devrimci s\u00fcrecin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fma ve i\u015fbirli\u011fi \u00e7abalar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r bi\u00e7imde baltalamaktad\u0131r. Ulusalc\u0131 solun Kaddafi ve Esad rejimlerini desteklemesi, Chavez ve Castro iktidarlar\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, b\u00fcrokratik ve Bonapartist niteli\u011fini de a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktad\u0131r.<\/li><li>1980\u2019lerin sonlar\u0131ndan itibaren d\u00fcnya Stalinist imparatorlu\u011funun emek\u00e7i kitlelerin isyan\u0131 ve bas\u0131nc\u0131 alt\u0131nda y\u0131k\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda da benzer bir durum ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Ulusalc\u0131 sol b\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fcklerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bir \u201culuslararas\u0131 felaket\u201d olarak alg\u0131lam\u0131\u015f ve y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ayaklanmas\u0131n\u0131 emperyalizmin komplolar\u0131na ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Oysa Do\u011fu Avrupa devrimleri, eski i\u015f\u00e7i devletlerinde on y\u0131llardan beri kapitalizmi in\u015fa etmekte olan ve bunun faturas\u0131n\u0131 sadece ekonomik olarak de\u011fil ama ayn\u0131 zamanda toplumsal ve politik olarak da emek\u00e7ilere \u00f6deten; di\u011fer \u00fclkelerdeki temsilcilerini (kom\u00fcnist partiler) bu ulusal politikalar\u0131na alet edip d\u00fcnya devrimci s\u00fcrecini sistematik olarak frenleyen Stalinist b\u00fcrokrasiyi ala\u015fa\u011f\u0131 ederek, d\u00fcnya emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 tarihsel bir cendereden kurtarm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle ki, e\u011fer bug\u00fcn Stalinist diktat\u00f6rl\u00fck ve onun ulusal uzant\u0131lar\u0131 h\u00e2l\u00e2 var olsayd\u0131, belki de Arap kitlelerin ayaklanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olamayacak ya da kolayca yolundan sapt\u0131r\u0131l\u0131p bast\u0131r\u0131labilecekti. Arap \u00fclkelerindeki Stalinist partiler b\u00fcrokratik tek parti diktat\u00f6rl\u00fckleriyle s\u00fcrekli i\u015fbirlikleri yapm\u0131\u015flar ve kitlelerin aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7lerini bu diktat\u00f6rl\u00fcklerin emrine sunmu\u015flard\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc devrimler s\u00fcrecinde bu partilerin art\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131k kitle m\u00fccadelelerini sapt\u0131rma ve durdurma g\u00fcc\u00fcne sahip olmamas\u0131, devrimlerin ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilmesindeki en b\u00fcy\u00fck etmenlerden biridir. Bu anlamda Do\u011fu Avrupa devrimlerinin Arap bahar\u0131n\u0131n yolunu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek hi\u00e7 de abartma say\u0131lamaz.<\/li><li>Stalinist imparatorlu\u011fun y\u0131k\u0131lmas\u0131 d\u00fcnya proletaryas\u0131 ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne denli olumlu olmu\u015fsa, Arap halklar\u0131 ekonomik, toplumsal ve politik k\u00f6leli\u011fe mahk\u00fbm eden ve onlar\u0131 s\u00fcrekli bir b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck alt\u0131nda tutan Bonapartist asker-polis rejimlerinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 da b\u00f6lge devrimi ve d\u00fcnya devrimci s\u00fcreci a\u00e7\u0131s\u0131ndan devasa bir ilerleme anlam\u0131na gelmektedir. Her \u015feyden \u00f6nce emperyalizm b\u00f6lgede M\u00fcbarek, Bin Ali, Kaddafi gibi ko\u00e7ba\u015flar\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir. Bug\u00fcn Arap \u00fclkelerinde kitleleri bask\u0131, \u015fiddet ve katliam y\u00f6ntemleriyle denetim alt\u0131nda tutacak asker-polis rejimleri y\u0131k\u0131lma s\u00fcrecine girmi\u015ftir ve bu geli\u015fme emperyalizmi tedirgin etmektedir. Tam da bu nedenle emperyalizm \u00f6nce bu rejimleri ayakta tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmakta, bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u00a1 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc andan sonra devrimin saflar\u0131na s\u0131zmaya ve kendine onun i\u00e7inde yeni \u00f6nderlikler aramaya y\u00f6nelmektedir. Bu, Arap devrimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir tehlike olu\u015fturmakla birlikte, emperyalizmin b\u00f6lgede dengesini yeniden bulmas\u0131 kolay olmayacakt\u0131r. Devrimler Arap d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7indeki Siyonizm i\u015fbirlik\u00e7ilerini de temizlemekte ve Filistin m\u00fccadelesinde yepyeni bir d\u00f6nemin a\u00e7\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Kaddafi\u2019nin Trablus\u2019tan ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn M\u0131s\u0131rl\u0131 kitlelerin \u0130srail\u2019in Kahire b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fini i\u015fgal etmeleri; Filistin\u2019in Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet olarak tan\u0131nma ba\u015fvurusunda bulunmas\u0131; Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc ile Hamas aras\u0131nda birle\u015fme do\u011frultusunda ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 Arap devrimlerinin \u00e7izmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yeni \u00e7er\u00e7evede geli\u015fen olgulard\u0131r. Ve ku\u015fkusuz bu devrimler d\u00fcnya emek\u00e7ilerinin uzun bir zamandan beri tatmad\u0131\u011f\u0131 zafer duygusunu yeniden canland\u0131rmakta, m\u00fccadelelerden olumlu sonu\u00e7lar al\u0131nabilece\u011fini an\u0131msatmakta ve yeni bir uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011finin ve in\u015fan\u0131n olanaklar\u0131n\u0131 yaratmaktad\u0131r.<\/li><li>Emperyalizm kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u201culusalc\u0131\u201d niteliklerini onlarca y\u0131l \u00f6nce yitirip \u2013de\u011fi\u015fen tempolarda- onun b\u00f6lgedeki ajanlar\u0131 haline gelen ve emperyalizm taraf\u0131ndan \u00e7izilen \u201culusal s\u0131n\u0131rlar\u0131\u201d emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar i\u00e7in birer hapishaneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren militarist-despotik Arap rejimleri y\u0131k\u0131lmay\u0131 \u00e7oktan beri hak ediyorlard\u0131. 1950-60\u2019larda hemen hepsi askeri darbeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iktidara gelen Arap ulusalc\u0131 ak\u0131mlar\u0131 (1954\u2019te M\u0131s\u0131r\u2019da Nas\u0131r\u2019\u0131n \u00d6zg\u00fcr Subaylar hareketi, 1958\u2019de Irak ve 1963\u2019te Suriye\u2019de BAAS darbeleri, 1962\u2019de Cezayir\u2019de Ulusal Kurtulu\u015f Cephesi iktidar\u0131 ve ard\u0131ndan 1965\u2019te Bumedyen\u2019in askeri darbesi, 1969\u2019da Libya\u2019da Kaddafi\u2019nin \u201c\u0130slami Sosyalist\u201d rejimi, 1967\u2019de G\u00fcney Yemen\u2019de i\u00e7 sava\u015f ve Ulusal Kurtulu\u015f Cephesi iktidar\u0131, vb.) ilk a\u015famada petrol zenginliklerini ulusalla\u015ft\u0131rarak ve Siyonist \u0130srail devleti kar\u015f\u0131s\u0131nda tutum alarak emperyalizmle aralar\u0131na mesafe koymu\u015flar ve b\u00f6ylece Arap halklar aras\u0131nda ulusal kurtulu\u015f\u00e7u ve toplumcu umutlar\u0131n do\u011fmas\u0131na neden olmu\u015flard\u0131. \u00d6zellikle 1956\u2019da M\u0131s\u0131r\u2019da Nas\u0131r\u2019\u0131n S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019n\u0131 ulusalla\u015ft\u0131rmas\u0131 ve Asuan baraj\u0131 in\u015faat\u0131na ili\u015fkin \u0130ngiltere ve ABD\u2019nin \u00f6nerilerini reddedip ihaleyi SSCB\u2019ye devretmesi Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 konumlanmas\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik yaratm\u0131\u015ft\u0131. Irak, Suriye, M\u0131s\u0131r ve Libya aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli tarihlerde ba\u015flat\u0131lan birle\u015fme giri\u015fimleri de Arap ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n emperyalizm kar\u015f\u0131s\u0131ndaki at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n i\u015faretleri olmu\u015ftu.<\/li><li>Ama bu Arap birli\u011fi giri\u015fimleri (1958\u2019de M\u0131s\u0131r ve Suriye; 1963\u2019te M\u0131s\u0131r, Suriye ve Irak; 1970\u2019lerde Libya\u2019n\u0131n Arap Cumhuriyetleri Federasyonu ve Arap \u0130slam Cumhuriyeti kurulmas\u0131 \u00e7abalar\u0131) sadece \u00f6b\u00fcr Arap \u00fclkelerinin bu t\u00fcr bir niyete sahip olmamas\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bizzat giri\u015fimci \u00fclkelerin rejimlerinin \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131 nedeniyle ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131. Arap ulusunun emperyalizm taraf\u0131ndan b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn halen s\u00fcrmesinin ana nedeni, bu \u00fclkelerdeki burjuva ulusalc\u0131 iktidarlar\u0131n s\u0131n\u0131fsal ve politik niteli\u011fidir. Ulusalc\u0131 Arap iktidarlar\u0131 d\u00fcnya jeostratejisinde emperyalizmle aralar\u0131na mesafe koyup d\u00f6nemin SSCB\u2019siyle daha yak\u0131n diplomatik ve askeri ili\u015fkiler geli\u015ftirmekle birlikte, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n birer par\u00e7as\u0131 olarak kalm\u0131\u015flar ve \u00fclkelerindeki toplumsal bi\u00e7imleni\u015fte burjuva m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini temel almaya devam etmi\u015flerdir. SSCB\u2019deki Stalinist b\u00fcrokrasinin i\u015f\u00e7i devletinin temellerini ad\u0131m ad\u0131m y\u0131k\u0131ma u\u011fratt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te, onunla stratejik i\u015fbirli\u011fi kuran \u201cArap sosyalizminin\u201d kapitalist m\u00fclkiyeti la\u011fvedip i\u015f\u00e7i devleti in\u015fas\u0131na ge\u00e7mesi beklenemezdi ve nitekim Sovyet b\u00fcrokrasisinin \u201ckapitalist olmayan yol\u201d diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 strateji Arap \u00fclkelerinde s\u0131n\u0131rl\u0131 bir devlet kapitalizminin \u00f6tesine ge\u00e7medi. Bu tip bir ekonomi \u00fczerine y\u00fckselen rejim, komprador burjuvazi ile devlet b\u00fcrokrasisinin (askeri ve sivil) \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eden kendine \u00f6zg\u00fc (<em>sui generis<\/em>) Bonapartist<strong>(1)<\/strong> bir nitelik kazanarak kitleler \u00fczerinde i\u015fleyen m\u00fcthi\u015f bir bask\u0131 mekanizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, kitlelerin demokratik haklardan yoksunlu\u011fu, emek\u00e7iler \u00fczerinde sistematik bask\u0131lar, dini ve ulusal az\u0131nl\u0131klar \u00fczerinde jenosit d\u00fczeyine varan devlet ter\u00f6r\u00fc uygulamalar\u0131, lider tap\u0131nmas\u0131, i\u015fkenceler ve idamlar rejimin yer yer fa\u015fizan nitelik kazanan temel \u00f6zellikleri haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/li><li>Petrol\u00fcn ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanan gelirler ve ulusal kalk\u0131nma programlar\u0131 bu \u00fclkelerde ilk elde \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerde h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fmeye neden olmakla birlikte bu geli\u015fme toplumsal refah\u0131n artmas\u0131 ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmek yerine rejimi elinde tutan Bonapartist b\u00fcrokrasi ile onun \u00e7evresinde k\u00fcmelenen komprador burjuvazinin kendini zenginle\u015ftirmesinin ana kayna\u011f\u0131 haline geldi. B\u00fcrokratik rejimler k\u0131rsal b\u00f6lgelerde egemen olan feodal ili\u015fkileri de tasfiye etmek yerine a\u015firet ili\u015fkilerini ve a\u011fal\u0131k sistemini kendi egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrmenin ara\u00e7lar\u0131 olarak kullanmaya devam ettiler. B\u00f6ylece emek\u00e7i ve yoksul y\u0131\u011f\u0131nlar \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131lar, politik olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra toplumsal ve ekonomik d\u00fczeylerde de katmerle\u015ferek s\u00fcrd\u00fc. Ancak bu yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde bir yandan b\u00fcrokrasi ve burjuvazi taraf\u0131ndan ya\u011fmalanan devlet kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fckenmeye ba\u015flamas\u0131 ve ard\u0131ndan 1974 krizi s\u0131ras\u0131nda petrol fiyatlar\u0131ndaki ani ve ciddi d\u00fc\u015f\u00fc\u015f devlet gelirlerinin daha azalmas\u0131na yol a\u00e7arak, devlet kapitalizmi ekonomilerini \u015fiddetli bir krize s\u00fcr\u00fckledi. Emek\u00e7ilerin gelir d\u00fczeylerinin iyiden iyiye d\u00fc\u015fmesi, artan i\u015fsizlik, i\u00e7 g\u00f6\u00e7ler nedeniyle b\u00fcy\u00fck kentlerin \u00e7evresine y\u0131\u011f\u0131lan yoksul ordular\u0131 krizin toplumsal ve siyasi boyutlar kazanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. \u00d6te yandan \u0130srail ile giri\u015filen sava\u015flarda al\u0131nan yenilgiler (\u00f6zellikle 1967 ve 1973\u2019te) Nas\u0131rc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve genel olarak Arap ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kitlelerin nezdinde iflas etmeye ba\u015flamas\u0131na katk\u0131da bulundu.<\/li><li>B\u00fct\u00fcn bu d\u00f6nem boyunca Bonapartist diktat\u00f6rl\u00fcklerin Sovyet Birli\u011fince desteklenmesi ve Moskova yanl\u0131s\u0131 Stalinist partilerce \u201cantiemperyalist ve ilerici\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131, bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc alt\u0131ndaki ho\u015fnutsuz kitlelerin proleter devrimci bir se\u00e7enekten yoksun kalmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedeni oldu. Kom\u00fcnist partiler sadece \u201chalk cephesi\u201d stratejisiyle diktat\u00f6rl\u00fck h\u00fck\u00fcmetlerine kat\u0131lmakla ve b\u00f6ylece asker-polis rejimlerinin uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn su\u00e7 ortaklar\u0131 olmakla kalmad\u0131lar, ulusalc\u0131 y\u00f6netimlerin zaman zaman bizzat kom\u00fcnist hareket \u00fczerine y\u00f6neltti\u011fi tasfiye giri\u015fimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz kalarak binlerce devrimci kadronun ve militan\u0131n telefinin sorumlusu oldular. \u00d6te yandan rejimler t\u00fcm ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerini tasfiye edip do\u011frudan partiye ba\u011fl\u0131 tek sendika arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 dolays\u0131z denetim alt\u0131na ald\u0131lar, sendika b\u00fcrokrasisine kar\u015f\u0131 en ufak muhalefeti veya ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f\u00e7i giri\u015fimini \u015fiddetle ezdiler. Emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlara kitle inisiyatifi olana\u011f\u0131 verecek en ufak bir demokrasi alan\u0131 b\u0131rakmad\u0131lar. Ulusalc\u0131 Arap partilerinin ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 II. Enternasyonal (d\u00fcnya sosyal demokrasisi), Moskova b\u00fcrokrasisi ve Stalinist kom\u00fcnist partiler Bonapartist diktat\u00f6rl\u00fcklerin Arap halklar \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn temel ara\u00e7lar\u0131 olmu\u015ftur. Onlar\u0131n bu \u00e7izgisini bug\u00fcn toplumsal hareket\u00e7ilerin, ulusalc\u0131 sol ak\u0131mlar\u0131n ve XXI. y\u00fczy\u0131l sosyalizmcilerinin \u00fcstlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmekte.<\/li><li>Bu ko\u015fullar alt\u0131ndaki kitlelerin diktat\u00f6rl\u00fck rejimlerine ve a\u011f\u0131r s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 ho\u015fnutsuzluklar\u0131n\u0131 ve tepkilerini \u00f6rg\u00fctleyip \u00f6nderlik bo\u015flu\u011funu doldurmaya y\u00f6nelenler \u0130slami ak\u0131mlar oldu. \u00d6zellikle I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine kar\u015f\u0131 diren\u00e7li bir m\u00fccadele vermi\u015f, ama Arap ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndan g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck oranda yitirmi\u015f olan \u0130slamc\u0131 ak\u0131m, 1970\u2019lerin ortalar\u0131ndan itibaren \u00f6zellikle yerel burjuvazinin \u00f6nderli\u011finde tekrar canlanmaya ba\u015flad\u0131. Bunlar\u0131n aras\u0131nda \u00f6zellikle, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hatip ve \u0130slamc\u0131 entelekt\u00fcel olan Hasan el-Benna\u2019n\u0131n 1927\u2019de kurmu\u015f oldu\u011fu M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler (<em>\u0130hvan<\/em>) \u00f6rg\u00fct\u00fc, devlet kapitalizminin efendisi olan asker-sivil b\u00fcrokrasi kar\u015f\u0131s\u0131nda ekonomik a\u00e7\u0131dan zenginle\u015fme olanaklar\u0131ndan yoksun kalan yerli yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n, pazar burjuvazisinin ve ticaret erbab\u0131n\u0131n \u00f6nderli\u011fini \u00fcstlenmekle kalmad\u0131, \u0130slami pop\u00fclist s\u00f6ylemiyle e\u011fitimli gen\u00e7 i\u015fsiz y\u0131\u011f\u0131nlar, proleterle\u015fme (dolay\u0131s\u0131yla i\u015fsiz kalma) korkusu ya\u015fayan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva kesimler, kent varo\u015flar\u0131na y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f yoksullar ve l\u00fcmpen proleter kitleler aras\u0131nda kendisine geni\u015f bir destek buldu. M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Suriye, Sudan, \u00dcrd\u00fcn, Kuveyt gibi \u00fclkelere de yayg\u0131nla\u015fan M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler ayr\u0131ca di\u011fer Arap \u00fclkelerinde benzer \u0130slamc\u0131 siyasi ak\u0131mlar\u0131n kurulmas\u0131na da referans olu\u015fturdu.<strong>(2)<\/strong> 1979\u2019da \u0130ran\u2019daki i\u015f\u00e7i-halk devrimini bir kar\u015f\u0131devrimle ezerek iktidar\u0131 ele ge\u00e7iren mollalar\u0131n kurdu\u011fu \u0130slamc\u0131 rejim de, bu ak\u0131mlar\u0131n giderek daha da g\u00fc\u00e7lenmesinde etkili oldu. Arap milliyet\u00e7ili\u011fi art\u0131k iflas etmi\u015fti ve \u0130slamc\u0131 burjuva ve kar\u015f\u0131devrimci ak\u0131mlar ondan bo\u015falacak yeri almaya haz\u0131rlan\u0131yorlard\u0131.<\/li><li>1980\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren d\u00fcnya kapitalizminin yeni bir krize s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi, neoliberalizmin \u201ck\u00fcreselle\u015fme\u201d sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve Stalinizmin SSCB\u2019den ba\u015flayarak t\u00fcm eski i\u015f\u00e7i devletlerinde \u00e7\u00f6kmeye y\u00fcz tuttu\u011fu ko\u015fullarda Arap Bonapartizmleri de derin bir bunal\u0131ma girdi. Asker-sivil b\u00fcrokrasiler i\u00e7in devlet kapitalizminin kaynaklar\u0131 t\u00fckenmi\u015fti ve toplumsal ve ekonomik ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n devam\u0131 i\u00e7in yeni bir y\u00f6neli\u015fe ihtiya\u00e7 duyuluyordu. Bu arada bir yandan yerel burjuvazilerin talep ve bask\u0131lar\u0131, \u00f6te yandan \u0130slamc\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin politik tehditleri bu ihtiyac\u0131 daha da \u015fiddetlendiriyordu. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda rejimler politik ve ekonomik d\u00fczeylerde \u2013ve farkl\u0131 tarihler ve tempolarda- iki \u00f6nemli a\u00e7\u0131l\u0131ma y\u00f6neldiler: Politik d\u00fczlemde, i\u00e7erde bask\u0131 sistemini yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131rken uluslararas\u0131 arenada emperyalizmle daha iyi ili\u015fkiler kurmaya giri\u015ftiler. \u00d6ncelikle M\u0131s\u0131r ve \u00dcrd\u00fcn, ard\u0131ndan Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc Siyonist devletin me\u015fruiyetini tan\u0131yarak emperyalizmle bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 imzalad\u0131lar (1979 Camp David, 1993 Oslo). Suriye bu anla\u015fmalar\u0131 sessizce destekledi ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda L\u00fcbnan\u2019daki askeri i\u015fgaline emperyalizmin ses \u00e7\u0131karmamas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. 1980-88 aras\u0131nda Irak, emperyalizmin jandarmas\u0131 rol\u00fcyle \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 t\u00fcm b\u00f6lgeyi yang\u0131n yerine \u00e7eviren ve kitlelere sefalet getirmekten ba\u015fka bir i\u015fe yaramayan kanl\u0131 bir sava\u015fa giri\u015fti. 1988\u2019de Cezayir, Fas \u00fczerinden eski s\u00f6m\u00fcrgecisi Fransa ile diplomatik ili\u015fkilerini yeniden tesis etti. 2003\u2019ten itibaren Kaddafi emperyalizmin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki \u201canti-ter\u00f6r\u201d sava\u015f\u0131nda ajan ve i\u015fkenceci olma g\u00f6revi \u00fcstlendi. B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge Arap devletlerinin emperyalizme olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na daha do\u011frudan ve derin bir nitelik kazand\u0131rd\u0131.<\/li><li>Ulusalc\u0131 Arap rejimlerinin ekonomik alanda ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ise, liberalle\u015fme ve ulusal kaynaklar\u0131 emperyalizmin d\u00fcnya \u00f6rg\u00fctlerine (Uluslararas\u0131 Para Fonu \u2013IMF- ve D\u00fcnya Bankas\u0131) ve \u00e7okuluslu \u015firketlerine a\u00e7mak oldu. 1980\u2019ler boyunca M\u0131s\u0131r, Sudan, Fas, Tunus, \u00dcrd\u00fcn, onu izleyen on y\u0131l i\u00e7inde L\u00fcbnan, Cezayir ve Yemen IMF ve DB ile teknik ve mali anla\u015fmalar imzalad\u0131, nihayet 2000\u2019lerde Libya ve Suriye ayn\u0131 do\u011frultuda ad\u0131mlar att\u0131.&nbsp; Bu anla\u015fmalara \u00fclke ekonomilerindeki \u00f6zelle\u015ftirmeler e\u015flik etti. M\u0131s\u0131r 1990\u2019lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7te birlik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6zel sermayeye devretti; Fas, ABD ile serbest b\u00f6lge anla\u015fmalar\u0131 imzalad\u0131; \u00dcrd\u00fcn yabanc\u0131 \u015firket yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131; Tunus, yabanc\u0131 sermaye k\u00e2rlar\u0131n\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u015flemlerini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131; Libya, petrol zenginliklerini \u0130talyan ve Frans\u0131z \u015firketlerinin hizmetine a\u00e7arken Cezayir do\u011falgaz kaynaklar\u0131na ili\u015fkin ayn\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 Frans\u0131z ve \u0130spanyol \u00e7okuluslular\u0131na g\u00f6sterdi. Suriye \u00f6zelle\u015ftirmeler ve di\u011fer ekonomik liberalle\u015fme politikalar\u0131 do\u011frultusunda kararl\u0131l\u0131kla ilerlemeye ba\u015flad\u0131. B\u00f6ylece 2002-08 d\u00f6neminde ba\u015fta M\u0131s\u0131r ve Tunus olmak \u00fczere Arap \u00fclkelerine y\u00f6nelik do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n hacminde (esas olarak ABD, AB ve petrol zengini Arap \u00fclkeleri sermayesi) tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir art\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fti.&nbsp;<\/li><li>Bu d\u00f6nemde emperyalist sermaye, do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar, \u015firket sat\u0131n almalar\u0131 ve birle\u015fmeler, i\u015fletme anla\u015fmalar\u0131, vb. yollar\u0131yla yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge Arap \u00fclkelerine do\u011fru akarken ku\u015fkusuz, devrimler ba\u015flad\u0131ktan epeyce bir s\u00fcre sonra \u00fcstlenmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 \u201cdemokrasi\u201d g\u00fcndemine asla de\u011finmiyordu. \u00d6rne\u011fin emek\u00e7i kitleler \u00fczerinde canice bask\u0131 uygulayan Kaddafi, Lockerbie bombac\u0131s\u0131 Abdel-Baset al-Megrahi\u2019yi \u0130ngiltere\u2019ye bah\u015fetti\u011fi ekonomik ayr\u0131cal\u0131klar sayesinde Tony Blair\u2019in elinden kurtarabiliyor, Berlusconi taraf\u0131ndan dost ilan ediliyor, \u0130spanya ve Almanya\u2019dan kolayl\u0131kla silah sat\u0131n alabiliyordu. Tunus\u2019u kendi \u015firketiymi\u015f\u00e7esine i\u015fleten Bin Ali ailesi, Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmet temsilcilerini \u00f6zel u\u00e7aklarla getirip l\u00fcks yatlarda ve yazl\u0131klarda a\u011f\u0131rlayabiliyor, bu sayede kendi denetimindeki \u00fclke ihracat\u0131n\u0131n y\u00fczde 50\u2019sini Avrupa\u2019da pazarlayabiliyor ve AB\u2019li yat\u0131r\u0131m \u015firketlerine cazip pazarlar sunabiliyordu. Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, yoksulluk d\u00fczeyi ve i\u015fsizlik oran\u0131 rakamlar\u0131 insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 korkutucu d\u00fczeylere ula\u015fan Fas\u2019ta monar\u015fi, serbest ticaret b\u00f6lgesi i\u00e7in ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Tanca liman\u0131n\u0131n in\u015faat\u0131 i\u00e7in 1 milyar dolar harcayabiliyordu. \u00dcrd\u00fcn ve Bahreyn monar\u015fileri de ABD ile benzer serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131 imzalam\u0131\u015flard\u0131. 2009\u2019da M\u0131s\u0131r, Uluslararas\u0131 Finans Korporasyonu ve D\u00fcnya Bankas\u0131 taraf\u0131ndan kendisine verilen en y\u00fcksek kredi notunu kutlarken, ayn\u0131 zamanda bu kurulu\u015flar\u0131n raporlar\u0131nda \u00fclkedeki i\u015fsizlik oran\u0131na, gelir adaletsizli\u011fine ve Kahire\u2019nin \u00e7evresine y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f milyonlarca yoksulun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gecekondulara de\u011finilmemesine seviniyordu.&nbsp;<\/li><li>Ticaret ve yat\u0131r\u0131m imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilmek i\u00e7in Bonapartist y\u00f6netim elitleri ve monar\u015filerle do\u011frudan ili\u015fkiye giren ve onlara sorgusuz destek sunan ABD ve AB burjuvazileri i\u00e7in bu \u00fclke halklar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 politik bask\u0131lar ve toplumsal-ekonomik sorunlar ciddi bir engel olu\u015fturmuyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00fclke halklar\u0131 esas olarak Bat\u0131 \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in potansiyel al\u0131c\u0131lar de\u011fil, onlar\u0131n \u00fcretiminde ta\u015feron g\u00f6revi \u00fcstlenen imalathanelerde kolayca s\u00f6m\u00fcr\u00fclecek ucuz ve \u00f6rg\u00fcts\u00fcz (ya da rejime ba\u011fl\u0131 s\u00f6zde sendikalarca denetlenen) emek g\u00fcc\u00fc olu\u015fturmaktayd\u0131. \u00d6te yandan yabanc\u0131 sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n temel alanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan hidrokarbon ve turizm sekt\u00f6rlerinin \u00fcr\u00fcnlerinin (hizmetler d\u00e2hil) potansiyel al\u0131c\u0131lar\u0131 da Bat\u0131 pazarlar\u0131yd\u0131. Emperyalist sermayenin yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge Arap \u00fclkelerine y\u00f6nelik geli\u015ftirdi\u011fi bu s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkisi, kendi \u00fclkesinin kaynaklar\u0131ndan daha fazla yararlan\u0131p zenginle\u015fmek isteyen yerli burjuva kesimlerimin \u0130slami \u00e7er\u00e7evede geli\u015ftirdi\u011fi \u201cantiemperyalist\u201d s\u00f6yleme ve emperyalizmle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7indeki asker-polis rejimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 \u201cdemokrasi\u201d savlar\u0131na zemin olu\u015fturmaktayd\u0131. Emperyalizm i\u015fbirlik\u00e7isi rejimlerin \u201claik\u201d niteli\u011finin ve \u0130slamc\u0131 hareket \u00fczerinde uygulad\u0131klar\u0131 bask\u0131lar\u0131n nedeni de, asker-sivil b\u00fcrokrasi ve kompradorlar ile yerli burjuvazi aras\u0131nda s\u00fcregiden bu m\u00fccadeledir.<\/li><li>Ancak tarihsel a\u00e7\u0131dan en \u00f6nemli olgu, Arap \u00fclkelerindeki devrimlerin yerli-yabanc\u0131 egemen kesimler aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fmeden de\u011fil, onlar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fc nesnesini olu\u015fturan gen\u00e7li\u011fin ve emek\u00e7i kitlelerin bir anda politika sahnesine s\u0131\u00e7ramas\u0131ndan patlak vermi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Arap halklar\u0131n\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla demokrasiye l\u00e2y\u0131k olmayan \u201cuyu\u015fuklar s\u00fcr\u00fcs\u00fc\u201d gibi g\u00f6stermeye\/g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\/al\u0131\u015fm\u0131\u015f emperyalist \u201cpolitika m\u00fchendislerini\u201d; tebaas\u0131n\u0131 k\u0131rba\u00e7 ve lider posterleriyle devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda ilelebet iki b\u00fckl\u00fcm halde tutabilece\u011fine inanan Bonapartlar\u0131 ve Sultanlar\u0131; m\u00fcminlerini dualarla ve efsunlu deme\u00e7lerle istedikleri yere s\u00fcrebileceklerine inanan \u0130slamc\u0131 politika kurtlar\u0131n\u0131 ve \u201cayd\u0131nlar\u0131n\u0131\u201d; bunlar\u0131n hepsini \u015fa\u015f\u0131rtan, onlar\u0131 devrim kar\u015f\u0131s\u0131nda ilk anda fel\u00e7le\u015ftiren de bu olgu olmu\u015ftur. Arap devrimleri, geleneksel ulusalc\u0131 veya \u0130slamc\u0131 \u00f6nderliklerin etkisi veya do\u011frudan m\u00fcdahalesinin d\u0131\u015f\u0131nda, kitlelerin ba\u011f\u0131ms\u0131z giri\u015fimleri sonucunda birer halk devrimi olarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yerel \u00f6nderlerin d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00f6nderli\u011fe sahip olmamas\u0131 bu devrimlere kendili\u011finden bir karakter kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Arap devrimlerinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc oldu\u011fu kadar s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131 bekleyen tehlikeleri belirleyen, i\u015fte bu karakterleridir.<\/li><li>2010 sonunda Tunus\u2019ta Muhammed Bouzazi\u2019nin kendini \u015fehit etmesiyle ba\u015flay\u0131p h\u0131zla M\u0131s\u0131r, Yemen, Bahreyn, Libya ve Suriye\u2019ye yay\u0131lan Arap devrimi kendili\u011finden bir nitelik ta\u015f\u0131makla birlikte, kendi m\u00fccadele \u00f6nc\u00fcllerinden yoksun de\u011fildir. Tunus\u2019ta ekonominin liberalle\u015ftirilmesi sonucunda do\u011fan yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 1984\u2019te \u201cEkmek Ayaklanmas\u0131\u201d ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f; 1987\u2019de UGTT\u2019nin (Tunus Genel \u0130\u015f Sendikas\u0131) d\u00fczenledi\u011fi protesto g\u00f6sterilerine g\u00fcvenlik kuvvetleri ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f (\u201cKara Per\u015fembe\u201d); 2008\u2019de g\u00fcneydeki Maden Havzas\u0131\u2019nda madenciler \u00fccret ve sosyal haklar\u0131 i\u00e7in grev ve direni\u015fler d\u00fczenlemi\u015f; 2010 A\u011fustosu\u2019nda Ben Guerdane\u2019de h\u00fck\u00fcmetin s\u0131n\u0131r kapatma uygulamas\u0131n\u0131 protesto eden g\u00f6stericiler ile polis aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. M\u0131s\u0131r\u2019da da protestolar son d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7inde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, \u00f6zellikle Nisan 2008\u2019de Mahallet el-K\u00fcbra\u2019daki devlet tekstil fabrikas\u0131 i\u015f\u00e7ilerinin m\u00fccadelesiyle yeni bir a\u015famaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. 2011 devrimi s\u0131ras\u0131nda etkin olan 6 Nisan gen\u00e7lik hareketi de o d\u00f6nemde, Mahalletli emek\u00e7ilerle dayan\u0131\u015fma kampanyas\u0131 olarak kurulmu\u015ftu. Cezayir ve Yemen\u2019de kanl\u0131 i\u00e7 sava\u015flar ya\u015fanm\u0131\u015f, Suriye\u2019de K\u00fcrt ve S\u00fcnni (1982 Hama) kitleler katliamlara maruz kalm\u0131\u015f, Libya ve Fas\u2019ta zindanlar politik tutuklularla dolmu\u015ftu. Ancak bug\u00fcnk\u00fc devrimci ayaklanmalar\u0131 bu m\u00fccadelelerden ay\u0131rt eden, -salt ekonomik veya salt politik talepler \u00e7er\u00e7evesinde- k\u0131smi ya da -belirli b\u00f6lgelere \u00f6zg\u00fc- yerel kalmay\u0131p \u00fclke \u00e7ap\u0131nda yayg\u0131nla\u015fmalar\u0131 ve ulusal d\u00fczeyde kitlelerin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmekte olmalar\u0131d\u0131r. Devrimler \u201ci\u015f, ekmek ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d taleplerini ve emek\u00e7i kitleleri birle\u015ftirmektedir.<\/li><li>Devrimin ate\u015fleyicisi Tunus ve M\u0131s\u0131r\u2019daki i\u015fsiz gen\u00e7lik kitleleri oldu. Zaten kronik bir i\u015fsizlik sorunu ya\u015fayan bu \u00fclkelerde liberal ekonomi uygulamalar\u0131 i\u015fsizlik oran\u0131n\u0131 dayan\u0131lmayacak boyutlara ula\u015ft\u0131rd\u0131. <strong>(3)<\/strong> Sadece 10 milyon n\u00fcfuslu Tunus\u2019ta \u00fcniversite diplomal\u0131 i\u015fsiz gen\u00e7lerin say\u0131s\u0131 150 binin \u00fczerine, 24 ya\u015f alt\u0131 gen\u00e7ler aras\u0131ndaki i\u015fsizlik oran\u0131 ise&nbsp; %31 d\u00fczeyine ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Fas, Suriye, Irak ve M\u0131s\u0131r\u2019da da benzer rakamlar s\u00f6z konusu. 24 milyon n\u00fcfuslu Yemen\u2019de ise gen\u00e7ler aras\u0131ndaki i\u015fsizlik oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 60 d\u00fczeylerinde oldu\u011fu belirtilmekte. Tunus\u2019ta devrimi ate\u015fleyen Bouzazi de, seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k yapan bir \u00fcniversite mezunu idi; tezg\u00e2h\u0131na polisin el koymas\u0131n\u0131 kendini yakarak protesto eden Bouzazi, bu eylemiyle \u00f6fkeli gen\u00e7 kitleleri harekete ge\u00e7irmi\u015f ve protestolar h\u0131zla t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 gen\u00e7lik kitleleri M\u0131s\u0131r\u2019da da Tahrir meydan\u0131n\u0131 i\u015fgal etmi\u015fti. Her iki \u00fclkede de rejimin silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin protestocu gen\u00e7 y\u0131\u011f\u0131nlara sald\u0131rmas\u0131 bu kez daha geni\u015f kitlelerin eyleme ge\u00e7mesine ve protestolar\u0131n diktat\u00f6rl\u00fck rejimine kar\u015f\u0131 genel bir ayaklanmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f; b\u00f6ylece gen\u00e7li\u011fin i\u015fsizli\u011fe kar\u015f\u0131 talepleri ile Bonapartist rejime kar\u015f\u0131 demokrasi talebi birle\u015ferek devrimci durum yaratm\u0131\u015ft\u0131. Facebook ve Twitter\u2019\u0131n Tunus ve M\u0131s\u0131r gen\u00e7li\u011fi aras\u0131ndaki etkisinin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir anda da, \u00fcniversiteli gen\u00e7lik aras\u0131nda \u0130nternet\u2019e eri\u015fim oran\u0131 %10\u2019u bulmayan Yemen\u2019de ayn\u0131 y\u0131\u011f\u0131nlar ayn\u0131 taleplerle Saleh diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 seferber olmu\u015flard\u0131. Libya ve Suriye\u2019de ise devrimler, rejim muhaf\u0131zlar\u0131n\u0131n Tunus ve M\u0131s\u0131r devrimlerini kutlamak isteyen gen\u00e7 kitlelerin \u00fczerine sald\u0131rmas\u0131 ve katliamlara giri\u015fmesine kar\u015f\u0131 protestolar ve ayaklanmalar bi\u00e7iminde ve do\u011frudan demokratik taleplerle ba\u015flayacakt\u0131. \u00d6zetle: Arap devriminin ba\u015flat\u0131c\u0131lar\u0131, yoksul ve i\u015fsiz gen\u00e7ler ile \u00fcniversite gen\u00e7li\u011fi (\u00f6zellikle Tunus\u2019ta liseliler de d\u00e2hil olmak \u00fczere) olmu\u015ftur.<\/li><li>On y\u0131llardan beri tek partinin denetimindeki dikey sendikalar hapishanesine mahk\u00fbm edilen ve her t\u00fcrl\u00fc demokratik haktan mahrum b\u0131rak\u0131lan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimlere kat\u0131lmas\u0131, ayaklanmalar\u0131n ikinci a\u015famas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmakla birlikte, devrimlerin kaderinde belirleyici olmu\u015ftur. Tunus proletaryas\u0131 rejime kar\u015f\u0131 \u00f6\u011frenci ve gen\u00e7lik seferberliklerinin s\u00fcreklilik kazanmas\u0131n\u0131n ve ordu i\u00e7inde rejimin bask\u0131 politikas\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015fin ba\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yayg\u0131n bir grev dalgas\u0131 yaratm\u0131\u015f ve bu yolla ayaklanmalara kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Onun bu giri\u015fimi rejim yanl\u0131s\u0131 UGTT \u00f6nderli\u011fi i\u00e7inde \u00e7atlamalara yol a\u00e7m\u0131\u015f, pek \u00e7ok yerel sendika \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn b\u00fcrokrasiden koparak devrime aktif olarak ve hatta belirli b\u00f6lgelerde \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fctleyici g\u00fc\u00e7 olarak kat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. M\u0131s\u0131r\u2019da da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 s\u00fcrece gecikmeli olarak kat\u0131lm\u0131\u015f ve Tahrir meydan\u0131na kitlesel olarak ancak \u015eubat\u2019\u0131n ikinci haftas\u0131nda girmi\u015fti. Gene Tunus\u2019takine benzer bi\u00e7imde grevler yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131z sendikalar M\u0131s\u0131r Sendikalar\u0131 Federasyonu\u2019nun (FETU) kuruldu\u011funu ilan etmi\u015flerdi. Bu iki \u00fclkede de grevler ve i\u015f\u00e7i m\u00fccadeleleri devrimden sonra da s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr ve halen de s\u00fcrmektedir.<\/li><li>Rejimin do\u011frudan i\u00e7 sava\u015f y\u00f6ntemlerine ba\u015fvurdu\u011fu Libya, Sudan ve Suriye\u2019de ise i\u015f\u00e7ilerin m\u00fccadelelere s\u0131n\u0131fsal kitle halinde kat\u0131l\u0131m\u0131ndan \u2013en az\u0131ndan \u015fimdilik- s\u00f6z etmek olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Libya\u2019da petrol ve in\u015faat sekt\u00f6rlerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ana g\u00f6vdesini olu\u015fturan yabanc\u0131 i\u015f\u00e7ilerin (di\u011fer Arap \u00fclkeleri, Afrikal\u0131lar, G\u00fcneydo\u011fu Asyal\u0131lar, T\u00fcrkler, vb.) hemen tamam\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte \u00fclkeden ayr\u0131ld\u0131lar. Herhangi bir sendikal veya politik \u00f6rg\u00fctlenmeden yoksun Libyal\u0131 emek\u00e7iler ise isyanc\u0131 birliklere kat\u0131larak b\u00f6lge, a\u015firet, vb. temelinde \u00f6rg\u00fctlenen milislerin i\u00e7inde da\u011f\u0131n\u0131k bi\u00e7imde yer ald\u0131lar. \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinde b\u00fcy\u00fck deneyimler edinmi\u015f ve Sudan \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Federasyonu (SWTUF) i\u00e7inde militan bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe kavu\u015fmu\u015f olan Sudan i\u015f\u00e7i hareketi ise, 1989\u2019da Ulusal \u0130slami Cephe h\u00fck\u00fcmetinin sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve SWTUF\u2019yi yasad\u0131\u015f\u0131 ilan etmesi sonucunda olduk\u00e7a zay\u0131flam\u0131\u015f ve yeni d\u00f6neme sendikal ve politik \u00f6rg\u00fctlenmeden yoksun bi\u00e7imde girmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6te yandan muhalefet i\u00e7indeki a\u015firet \u00f6nderlerinin seferberlikleri kendi denetimleri alt\u0131na alma \u00e7abalar\u0131 ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 b\u00f6lgecilik temelinde b\u00f6lmeleri Sudan proletaryas\u0131n\u0131n devrim s\u00fcrecine damgas\u0131n\u0131 vurma olanaklar\u0131n\u0131 daha da g\u00fc\u00e7 hale getirmektedir. Benzer bir durum Suriye i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. 1968\u2019de BAAS taraf\u0131ndan tek ve dikey sendika haline getirilen Genel Sendikalar Federasyonu t\u00fcm\u00fcyle rejim taraf\u0131ndan denetlenmektedir ve gerek sendika b\u00fcrokrasisi gerekse Bonapartist h\u00fck\u00fcmet \u00fclkedeki kitle seferberliklerini \u0130slamc\u0131 ayaklanmalar bi\u00e7iminde g\u00f6stererek s\u0131n\u0131f\u0131n devrimci m\u00fccadeleye kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6zellikle \u00fclkenin kuzeyinde S\u00fcnni \u00f6nderli\u011fin geli\u015fen seferberlikler \u00fczerinde denetim kurma giri\u015fimleri, Suriye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n rejimin denetiminden kopmas\u0131n\u0131 ve birle\u015fik bir \u00f6rg\u00fctlenmeye girebilmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftirmektedir.<\/li><li>Tunus ve M\u0131s\u0131r\u2019da devrim \u00f6nce \u00f6\u011frenci-gen\u00e7lik ayaklanmalar\u0131 bi\u00e7iminde ba\u015flam\u0131\u015f ve bu ayaklanmalar rejimin t\u00fcm bask\u0131 giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131n s\u00fcreklilik kazanm\u0131\u015f; bunu bir s\u00fcre sonra rejimin i\u00e7erden par\u00e7alanmas\u0131 ve \u00f6zellikle ordu kanad\u0131nda do\u011fan itaatsizlikler izlemi\u015f; nihayet i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrime kitlesel bi\u00e7imde kat\u0131lmas\u0131 sonucunda Bin Ali ve M\u00fcbarek iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, gerek izledi\u011fi yol gerekse ileri s\u00fcr\u00fclen taleplerin i\u00e7eri\u011fi (i\u015f, ekmek, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck) bak\u0131m\u0131ndan klasik bir \u015eubat devrimini and\u0131rmaktad\u0131r.<strong>(4)<\/strong> Ondan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 nokta (Rusya\u2019da \u015eubat devriminin otokrasiyi t\u00fcm\u00fcyle \u00e7\u00f6kertmesine kar\u015f\u0131l\u0131k), Bonapartist rejimin ba\u015f\u0131n\u0131 kopartmakla birlikte g\u00f6vdesini hen\u00fcz t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131ramam\u0131\u015f olmas\u0131. Bu durum, devrime \u201cdevrim\u201d olma niteli\u011fini kaybettirmemekle birlikte, onun yar\u0131da kalma ve hatta rejimin eski unsurlar\u0131 taraf\u0131ndan tasfiye edilmesi tehlikesini do\u011furmaktad\u0131r. Libya\u2019da devrim do\u011frudan i\u00e7 sava\u015f halini alm\u0131\u015f ve kitlelerin \u00f6ndersizlik halinden yararlanan eski rejim muhaf\u0131zlar\u0131 Ge\u00e7ici Ulusal Konsey bi\u00e7iminde y\u00f6netimi ellerine ge\u00e7irmi\u015ftir. Sudan\u2019da da rejimin muhalif generalleri ile iktidardakine d\u00fc\u015fman a\u015firet reisleri kitle seferberliklerini denetleme gayretindedir. Benzer bir manevra T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Suriye \u00fczerinde de uygulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131sacas\u0131, b\u00fct\u00fcn bu \u00fclkelerde devrimci s\u00fcrecin kazan\u0131mlar\u0131 emperyalizm yanl\u0131s\u0131 burjuvazi taraf\u0131ndan tasfiye edilme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bununla birlikte bu burjuva kar\u015f\u0131devrimci \u00f6nderliklerin devrimleri t\u00fcm\u00fcyle durdurabilmesi ve kendi \u201cistikrar\u201d ortamlar\u0131n\u0131 yaratabilmeleri i\u00e7in kitlelerle ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00e7at\u0131\u015fmaya girmeleri gerekecektir. Bu anlamda Arap s\u00fcrecinin \u00f6n\u00fcnde ciddi bir devrim ile kar\u015f\u0131devrim \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 d\u00f6nemi bulunmaktad\u0131r.<\/li><li>\u0130\u015fsiz ve gen\u00e7lik kitlelerinin deneyimsizli\u011fi ve \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6te yandan \u00fclke proletaryalar\u0131n\u0131n politik ve toplumsal a\u00e7\u0131lardan da\u011f\u0131n\u0131k ve \u00f6nderlikten yoksun olmas\u0131, bu \u00fclkelerde y\u0131llardan beri sa\u011flam \u00f6rg\u00fct a\u011flar\u0131 \u2013ideolojik, politik ve toplumsal a\u00e7\u0131lardan- kurmu\u015f olan \u0130slamc\u0131 ak\u0131m\u0131n m\u00fcthi\u015f bir oport\u00fcnist d\u00f6n\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirerek \u00f6nderli\u011fe y\u00fckselmeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Tunus ve M\u0131s\u0131r\u2019da \u0130slamc\u0131lar, b\u0131rak\u0131n ba\u015f\u0131 \u00e7ekmeyi, devrimci ayaklanmalara son ana kadar kat\u0131lmam\u0131\u015flar, hatta rejimi desteklemi\u015fler ve ancak m\u00fccadelenin zafere yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerinde ve o da \u00e7o\u011funlukla bayraklar\u0131n\u0131 bir yana b\u0131rakarak kitlelerin yan\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Buralarda h\u00fck\u00fcmetler d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde ise, Tunus\u2019ta En Nahda ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmete bakan vererek, M\u0131s\u0131r\u2019da ise M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler askeri cuntan\u0131n anayasa tadilat\u0131n\u0131 onaylayarak, rejimden geri kalan\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015flard\u0131r. \u0130slamc\u0131 ak\u0131m\u0131n stratejisi, kitle hareketinin diktat\u00f6rl\u00fck rejimlerini t\u00fcm\u00fcyle tasfiye edecek ve dolay\u0131s\u0131yla daha ileri hamleler yapacak g\u00fcce ula\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek; militarist rejim \u00fczerinde kendi yolunu a\u00e7acak baz\u0131 anayasal \u201cd\u00fczeltmeler\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirmek; bu yolla emperyalizmin ve t\u00fcm burjuva kesimlerin g\u00fcvenini de kazanarak ve kitlelerin \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck halinden yararlanarak kendisini bir \u201cparlamenter se\u00e7enek\u201d halinde iktidara ta\u015f\u0131makt\u0131r. Tunus ve M\u0131s\u0131r\u2019da d\u00fczenlenen se\u00e7imlerde bu yolda ileri ad\u0131mlar atan \u0130slamc\u0131 hareketin bu stratejisi bir \u201cdemokratik kar\u015f\u0131devrim\u201d gibi g\u00f6z\u00fckmekle birlikte y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 her program, kitlelerin \u201ci\u015f, ekmek, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d istemleriyle ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00e7at\u0131\u015fmaya girecektir. \u00d6te yandan Libya\u2019da Ge\u00e7ici Ulusal Konsey kitleleri daha \u015fimdiden \u015feriat \u00e7emberi i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmakta; Suriye\u2019de ise \u0130slamc\u0131lar kitle ayaklanmas\u0131n\u0131 \u2013tam da rejimin istedi\u011fi bi\u00e7imde-&nbsp; S\u00fcnni-\u015eii \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi istemekteler. D\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde diktat\u00f6rl\u00fck rejimlerinin en di\u015fli muhalifleri olan \u0130slamc\u0131lar, bug\u00fcn Arap devriminin en tehlikeli d\u00fc\u015fmanlar\u0131 haline gelmi\u015f durumdad\u0131r.<\/li><li>Kimi sol ak\u0131mlar\u0131n \u0130slami harekette antiemperyalist \u00f6zellikler buldu\u011fu son yirmi y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem boyunca biz devrimci Marksistler, \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n Bat\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6yleminin onun antiemperyalist oldu\u011fu anlam\u0131na gelmedi\u011fini, \u0130slamc\u0131 yelpazenin \u00e7ok geni\u015f bir kesiminin (ba\u015fta M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler ve t\u00fcrevleri olmak \u00fczere) burjuva kar\u015f\u0131devrimci bir karakter ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu ak\u0131m\u0131n as\u0131l d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n emperyalist burjuvazi de\u011fil proletarya ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar oldu\u011funu \u0131srarla belirtmi\u015ftik. Bu ger\u00e7e\u011fi, b\u0131rak\u0131n Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019nda, Bush ve Obama\u2019n\u0131n dostu taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u201cstratejik NATO m\u00fcttefiki\u201d T\u00fcrkiye\u2019de ya da ABD i\u015fbirlik\u00e7isi \u015eii \u015feriat\u00e7\u0131lar\u0131n iktidar\u0131 alt\u0131ndaki Irak\u2019ta g\u00f6remeyenler, bug\u00fcn ulusal ekonomilerini d\u00fcnya kapitalizminin hizmetine a\u00e7acaklar\u0131n\u0131 daha \u015fimdiden duyurmu\u015f olan \u0130slamc\u0131 \u00f6nderliklerce y\u00f6netilmeye haz\u0131rlanan M\u0131s\u0131r ya da Tunus\u2019ta ya da emperyalistlerin u\u00e7aklar\u0131 alt\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f \u015feriat vaat\u00e7ilerinin eline d\u00fc\u015fme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan Libya\u2019da umar\u0131z g\u00f6rmezlikten gelemeyeceklerdir. Arap devrimleri \u0130slamc\u0131 hareketi t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartarak son evresine ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu hareketler iktidara gelmeyi ba\u015fard\u0131klar\u0131 her yerde en yal\u0131n neoliberal uygulamalara girecekler ve bu \u00e7abalar\u0131 kitlelerin tepkisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 oranda, \u0130slami ideolojiden \u00f6d\u00fcn\u00e7 alacaklar\u0131 surelerle bask\u0131c\u0131 y\u00f6ntemlere ba\u015fvuracaklard\u0131r. B\u00f6ylece bu h\u00fck\u00fcmetler yar\u0131 Bonapartist bir \u00f6zellik kazanabilecek ve devrimci at\u0131l\u0131mlar\u0131 \u201c\u015feran ve cebren\u201d ezmeye giri\u015febileceklerdir. \u201cT\u00fcrkiye modeli\u201d onlara bu g\u00f6revlerini nas\u0131l ifa edebileceklerini \u00f6\u011fretmektedir.<\/li><li>Bin Ali, M\u00fcbarek, Kaddafi, vb. gibi dostlar\u0131n\u0131n rejimlerini ayakta tutmay\u0131 ba\u015faramayan emperyalizm \u0130slamc\u0131 hareket \u00f6zelinde kendine yeni ve etkili m\u00fcttefikler bulmu\u015ftur. Ama bu emperyalizmin b\u00f6lgede sorunsuz oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Her \u015feyden \u00f6nce bu diktat\u00f6rl\u00fckler politik, ekonomik ve sosyal beklentileri olan gen\u00e7 ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lmaktad\u0131r. Devrim yolunda fedak\u00e2rl\u0131klara katlanm\u0131\u015f, binlerce \u00f6l\u00fc vermi\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n bu taleplerinin, emperyalizmce desteklenen iktidarlarca uygulanacak neoliberal ve bask\u0131 politikalar\u0131yla tahrip edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, onlar\u0131 do\u011frudan emperyalizmle \u00e7at\u0131\u015fmaya s\u00fcr\u00fckleyecektir. \u00d6te yandan s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin tarihini ulusal belleklerinde ta\u015f\u0131yan bu kitleler kendi topraklar\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00fcniformas\u0131 i\u00e7inde bile olsa hi\u00e7bir yabanc\u0131 asker g\u00f6rmeyi istememektedirler. Bu anlamda, kadim diktat\u00f6r dostlar\u0131n\u0131 yitirmi\u015f olan emperyalizm b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7 yitirmi\u015f durumdad\u0131r ve yeni Arap ve \u0130slamc\u0131 \u00f6nderlikler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eski dengesine kavu\u015fmas\u0131 kolay -ya da hi\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn- olmayacakt\u0131r. Kitleler ile emperyalizm aras\u0131ndaki gerginli\u011fin s\u0131cak noktalar\u0131, \u00e7okuluslu \u015firketlerin Libya petrol\u00fcn\u00fc ve Tunus\u2019un turizm ve hizmetler sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc ya\u011fmalamaya, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n yar\u0131 mamul \u00fcr\u00fcnler sanayisini tahrip edip \u00fclkeyi ucuz emek cenneti haline \u00e7evirmeye, Bahreyn ve Sudan\u2019da yeni askeri \u00fcsler kurmaya, vb. giri\u015fti\u011fi anlarda ya\u015fanacakt\u0131r. \u0130slamc\u0131 ak\u0131m ise kitlelerin talepleri ile emperyalizm aras\u0131nda olanaks\u0131z k\u00f6pr\u00fcler kurmaya \u00e7al\u0131\u015facak, hareket alan\u0131 darald\u0131k\u00e7a da emperyalizm yanl\u0131s\u0131 karakteri kitlelerin nezdinde daha bariz hale gelecek ve i\u00e7inden par\u00e7alanma, ayr\u0131\u015fma ve da\u011f\u0131lma s\u00fcre\u00e7leri ya\u015fayabilecektir.<\/li><li>Kuzey Afrika ve Ortado\u011fu\u2019da ya\u015fanmakta olan devrimler, azgeli\u015fmi\u015f ve yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde kitlelerin en temel demokratik ve acil taleplerinin dahi, devrimin demokratik ve sosyalist a\u015famalara b\u00f6l\u00fcnmesiyle de\u011fil, s\u00fcrekli bir nitelik kazanarak toplumsal kurtulu\u015fa do\u011fru ilerlemesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini bir kez daha kan\u0131tlamaktad\u0131r. En belirgin \u00f6rnekler olarak ele alacak olursak, Tunus\u2019ta ve M\u0131s\u0131r\u2019da \u201cdemokratik a\u015fama\u201d, \u0130slamc\u0131 En Nahda ile M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler\u2019in yar\u0131 parlamenter bir rejim alt\u0131nda devrimci seferberlikleri durdurmalar\u0131, bu seferberlikler s\u0131ras\u0131nda do\u011fan kitle \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenmelerini tasfiye etmeleri (Libya\u2019da ayr\u0131ca kitleleri silahtan ar\u0131nd\u0131rmalar\u0131); eski rejimin temel organlar\u0131 olan ordu ve polis te\u015fkilatlar\u0131n\u0131, onlar\u0131n ekonomik ve toplumsal ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na fazlaca dokunmadan, yeni y\u00fcr\u00fctmenin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda seferber etmeleri; y\u00f6netim organlar\u0131nda radikal bir personel ar\u0131nd\u0131rmas\u0131ndan ka\u00e7\u0131narak devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 kitlelerin bas\u0131nc\u0131ndan ve denetiminden uzak tutmalar\u0131; \u00f6rg\u00fctlenme ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri alanlar\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131n devrimci toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm taleplerinin serpilip geli\u015fmesine olanak verecek bir \u00e7izgiye kadar yay\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u00fcm ideolojik ve politik\/polisiye ara\u00e7larla engellemeleri; sendikalar\u0131n devlet ve h\u00fck\u00fcmet denetiminden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fmalar\u0131n\u0131 engelleyici yeni yasal ve politik \u00f6nlemler icat etmeleri; diplomasi alan\u0131nda eski rejimin stratejik ittifaklar\u0131na sad\u0131k kalarak bunlara \u201culuslararas\u0131 piyasalar\u0131n\u201d, yani emperyalizmin talep etti\u011fi yeni bi\u00e7imler kazand\u0131rmalar\u0131; ve nihayet, bu uygulamalar\u0131 yeni bir \u201canayasal\u201d temele ba\u011flamalar\u0131 anlam\u0131na gelecektir. B\u00f6ylece kitlelerin seferberlikler s\u0131ras\u0131nda ellerine ge\u00e7irdikleri politik ve demokratik haklar yeni anayasal d\u00fczen alt\u0131nda tasfiye edilecek; demokratik gericilik stratejisiyle devrimci at\u0131l\u0131m\u0131n ger\u00e7ekten demokratik bir toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme do\u011fru ilerlemesi durdurulacakt\u0131r. K\u00f6yl\u00fc kitleleri sefaletten ve k\u00f6lelikten kurtaracak k\u00f6kl\u00fc bir toprak ve tar\u0131m reformundan uzak durulacak; Arap milliyet\u00e7ili\u011fi ve \u0130slamc\u0131 s\u00f6ylemlerle, ezilen ve bask\u0131 alt\u0131nda tutulan uluslar\u0131n, etnik ve dini gruplar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve kendi kaderlerini tayin haklar\u0131 inkar ve reddedilecektir. B\u00fct\u00fcn bunlar \u015fimdi Suriye ve Yemen\u2019de, bizzat Bonapartist rejimin kendisi taraf\u0131ndan vaat edilmekte, buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u201cmuhalefetten\u201d uzla\u015fma ve rejimin i\u00e7ine dahil olmalar\u0131 talep edilmektedir. \u00d6zetle: Arap devrimlerinin \u00f6nce demokratik bir a\u015famada tamamlan\u0131p sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve daha sonra ileri toplumsal ve ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm taleplerine do\u011fru ilerlenmesi yolundaki her t\u00fcrl\u00fc politik anlay\u0131\u015f, ger\u00e7eklerle \u00e7eli\u015fmektedir. Devrimlerin \u00f6nlerine koyduklar\u0131 demokratik hedeflere bu \u00fclkelerdeki burjuva \u00f6nderlikler ve h\u00fck\u00fcmetler alt\u0131nda ula\u015fmak olanakl\u0131 de\u011fildir. Yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge ve emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131 bir \u00fclkede demokrasi ancak bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti alt\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.&nbsp;<\/li><li>Arap devrimleri, devrimci Marksistler olarak onlarca y\u0131ldan beri kendimizi hasretti\u011fimiz \u00f6nderlik in\u015fas\u0131 \u00e7abas\u0131n\u0131n ve g\u00f6revinin ne denli yak\u0131c\u0131 oldu\u011funu bir kez daha a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Kitleler ne denli kahramanca bir tarihi m\u00fccadele i\u00e7ine girseler de, kendi \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fcklerini yaratamad\u0131k\u00e7a veya m\u00fccadeleler i\u00e7inde do\u011fan \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenmelere kal\u0131c\u0131, demokratik ve iktidara y\u00fcr\u00fcyen bir \u00f6zellik kazand\u0131ramad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, t\u00fcm devrimci at\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131devrim taraf\u0131ndan frenlenip ezilmesi tehlikesi bulunmaktad\u0131r. Ama bu tip \u00f6rg\u00fctlenmeler devrim ve sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenme ihtiyac\u0131 duyan kitlelerce kendili\u011finden bi\u00e7imde kurulsa bile, m\u00fccadelenin hangi do\u011frultuda ve hangi program \u00e7er\u00e7evesinde ilerleyece\u011fi, emek\u00e7i kitlelerin sahip olabilece\u011fi politik \u00f6nderli\u011fin niteli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer Arap kitlelerin \u201ci\u015f, ekmek ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d taleplerinin hayata ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in bu \u00fclkelerde sadece diktat\u00f6rl\u00fck b\u00fcrokrasisinin de\u011fil, ama bir b\u00fct\u00fcn olarak burjuvazinin iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyorsa, emek\u00e7ilerin kendilerini b\u00f6ylesi bir program \u00e7evresinde birle\u015ftirebilecek bir politik \u00f6nderli\u011fe ihtiya\u00e7lar\u0131 var demektir. Yani devrimi ve kitle seferberliklerini s\u00fcrekli k\u0131lacak, ekonomiyi emek\u00e7ilerin istekleri do\u011frultusunda ve onlar\u0131n denetiminde planlayabilecek, i\u015f\u00e7i demokrasisine dayal\u0131 bir y\u00f6netim sisteminin kurulmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lacak, \u00fclkeyi emperyalizmin tahakk\u00fcm\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131p gen\u00e7li\u011fin ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ellerine teslim edecek bir program ve \u00f6nderlik. Ayaklanmalarla sars\u0131lan Kuzey Afrika ve Ortado\u011fu \u00fclkelerinin politik ve toplumsal ger\u00e7ekleri bu g\u00f6revin hi\u00e7 de kolay olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Arap milliyet\u00e7ili\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, belki de ondan daha \u00f6nemlisi \u0130slami ideolojinin bas\u0131nc\u0131 alt\u0131ndaki ve etnik, dini ve a\u015firet b\u00f6l\u00fcnmeleriyle parampar\u00e7a halde tutulan toplumlarda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bilincinin \u015fekillenmesi, kendisini g\u00f6lgeleyen k\u00fclt\u00fcrel kavray\u0131\u015flardan ve ideolojilerden ayr\u0131\u015fmas\u0131 ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n prati\u011fini belirler hale gelmesi zaman alacak. Ama \u00f6nemli olan bu \u201czaman\u0131n\u201d devrimci Sol taraf\u0131ndan iyi kullan\u0131labilmesi ve \u015fekillendirilebilmesi. Bu a\u00e7\u0131dan \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde sendikal etkinlik b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yacak. Ve daha da \u00f6nemlisi emek\u00e7i kitlelerin bir s\u0131n\u0131f partisine sahip olabilmeleridir. Bu \u00fclkelerde kurulacak kitlesel i\u015f\u00e7i partileri s\u0131n\u0131f bilincinde h\u0131zl\u0131 s\u0131\u00e7ramalar yaratabilecek ve devrimlerin s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan temel \u00f6znel \u00f6\u011fe haline gelecektir.&nbsp;<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p><strong>Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.)<\/strong> Kendine \u00f6zg\u00fc Bonapartizm konusuna ili\u015fkin olarak bak., Yusuf Barman, \u201cRejim Nereye Gidiyor?\u201d, <em>Mesafe<\/em>, 7. say\u0131, Bahar 2011.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.)<\/strong> Necmettin Erbakan\u2019\u0131n 1970\u2019de kurdu\u011fu Milli Nizam Partisi de bunun bir \u00f6rne\u011fi olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3.) <\/strong>Resmi istatistikler %7 gibi inan\u0131lmas\u0131 zor rakamlar verirken, ger\u00e7ek i\u015fsizlik oranlar\u0131n\u0131n %25\u201330 d\u00fczeylerinde oldu\u011fu, bu oran\u0131n gen\u00e7 n\u00fcfus aras\u0131nda %50\u2019nin \u00fczerindeki boyutlara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 kabul edilmekte.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4.)<\/strong> Bu konuya ili\u015fkin tart\u0131\u015fma i\u00e7in bak.: \u201cArap Devriminin \u00d6\u011frettikleri\u201d, <em>Mesafe<\/em>, 7. say\u0131, Bahar 2011.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ocak 2011\u2019deki muzaffer Tunus devrimiyle a\u00e7\u0131lan ve d\u00fcnya bas\u0131n\u0131nda \u201cArap Bahar\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan, Arap \u00fclkelerindeki devrimler s\u00fcreci sadece Kuzey Afrika ve Ortado\u011fu\u2019daki politik co\u011frafyay\u0131 alt\u00fcst etmekle kalmad\u0131, d\u00fcnya politik durumunda yeni bir d\u00f6nemin a\u00e7\u0131lmakta oldu\u011funun sinyallerini vermeye ba\u015flad\u0131. Arap kitlelerin despotik tek parti diktat\u00f6rl\u00fcklerine ve monar\u015fik rejimlere kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131 bir yandan b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 cesaretlendirirken, di\u011fer [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":304,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[644],"tags":[342,92,195,47],"class_list":["post-303","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arap-devrimleri","tag-arap","tag-devrimi","tag-olasiliklar","tag-ve"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":305,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303\/revisions\/305"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}