{"id":2900,"date":"2023-11-02T18:49:34","date_gmt":"2023-11-02T15:49:34","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2900"},"modified":"2023-11-08T12:50:12","modified_gmt":"2023-11-08T09:50:12","slug":"sol-muhalefet-tarihi-iii-tek-ulkede-sosyalizm-teorisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2023\/11\/02\/sol-muhalefet-tarihi-iii-tek-ulkede-sosyalizm-teorisi\/","title":{"rendered":"Sol Muhalefet tarihi (III): “Tek \u00fclkede sosyalizm” teorisi"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z eser, o s\u0131ralar Uluslararas\u0131 Sol Muhalefet’in ABD \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde faaliyet y\u00fcr\u00fctmekte olan Max Shachtman taraf\u0131ndan kalem al\u0131nm\u0131\u015f olup, The Militant<\/em> (Militan) gazetesinin 1932’nin Nisan ve A\u011fustos aylar\u0131 aras\u0131ndaki say\u0131lar\u0131 boyunca, par\u00e7a par\u00e7a yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Shachtman bu makale dizisinde, 1923’te kendisini ilan eden SSCB Sol Muhalefeti’nin 10 y\u0131ll\u0131k politik tarihininin genel hatlar\u0131n\u0131 \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Shachtman’\u0131n eserinin birinci k\u0131sm\u0131 i\u00e7in buraya<\/a>, ikinci k\u0131sm\u0131 i\u00e7in buraya<\/a>, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131 i\u00e7in buraya<\/a> ve be\u015finci k\u0131sm\u0131 i\u00e7in de buraya<\/a> t\u0131klayabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak:<\/strong> Max Shachtman, Sovyetler Birli\u011fi’nde Sol Muhalefet’in \u0130lk On Y\u0131l\u0131<\/em>, \u00c7eviri: Mustafa Sayman, Maya Yay\u0131nevi, \u0130stanbul 1975.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u201cTek \u00fclkede sosyalizm\u201d teorisi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Bulgaristan\u2019da Eyl\u00fcl 1923 ayaklanmas\u0131n\u0131n yenilgisi ile Almanya\u2019daki Ekim gerilemesi ve bunlar\u0131n hemen ard\u0131ndan da Estonya\u2019daki Reval ayaklanmas\u0131n\u0131n ezilmesi, \u00e7ok uzaklara eri\u015fen sonu\u00e7larla y\u00fckl\u00fc yeni bir geli\u015fme d\u00f6nemi a\u00e7t\u0131. Almanya\u2019daki geri \u00e7ekili\u015f, burjuvaziye arad\u0131\u011f\u0131 ve ihtiya\u00e7 duydu\u011fu soluklanma ve dinlenme f\u0131rsat\u0131n\u0131 verdi. Birka\u00e7 ay sonra zay\u0131f d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Alman burjuvazisi Dawes plan\u0131 ile yap\u0131lan alt\u0131n a\u015f\u0131s\u0131 sayesinde yeniden canlan\u0131yordu. \u0130ngiltere\u2019de MacDonald \u0130\u015f\u00e7i Partisi h\u00fck\u00fcmeti ilk olarak iktidara geldi. Fransa\u2019da liberal Herriot h\u00fck\u00fcmeti kuruldu ve Almanya\u2019ya kar\u015f\u0131 yeni bir \u201cRuhr sald\u0131r\u0131s\u0131\u201d hemen \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki bir tehlike olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p politik arka plana kar\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Almanya\u2019daki u\u011fursuz geri \u00e7ekili\u015fin korkun\u00e7 sonu\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda daha o zamandan \u015funlar fark edilebiliyordu: Sava\u015f ertesindeki b\u00fcy\u00fck devrimci dalga kesinlikle al\u00e7alm\u0131\u015ft\u0131. Avrupa\u2019da bir burjuva demokratik pasifizm d\u00f6nemi a\u00e7\u0131lmaktayd\u0131. En az\u0131ndan Orta Avrupa\u2019da kom\u00fcnist hareket, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan yenilgilerden \u00f6t\u00fcr\u00fc zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131; oysa ayn\u0131 yenilgiler sosyal demokrasinin yeniden hayata kavu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6nemin bu belirtilerinden hi\u00e7biri Komintern liderli\u011fi taraf\u0131ndan fark edilmemi\u015fti. Bunlar, Enternasyonal\u2019in politikas\u0131n\u0131 yeni duruma g\u00f6re y\u00fcr\u00fctmesini \u00f6neren Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan g\u00f6sterildi\u011finde ise, kendisine tasfiyeci diye sald\u0131r\u0131ld\u0131. Komintern\u2019in 1924\u2019teki Be\u015finci Kongresi\u2019ne kadar, Stalin, Zinovyev, Buharin ve di\u011fer Tro\u00e7ki d\u00fc\u015fmanlar\u0131, devrimci durumun g\u00fcndemde bulundu\u011funu, Ekim yenilgisinin sadece ge\u00e7ici bir olay oldu\u011funu ve Muhalefet\u2019in devrime inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fcler!<\/p>\n\n\n\n

Haftalar aylara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e, bu saf\u00e7a tahlilin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc belli oldu. Devrimci dalgan\u0131n ger\u00e7ekten geri \u00e7ekilmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Muhalefet\u2019i \u201ctasfiyecilikle\u201d su\u00e7layanlarda, Bat\u0131 Avrupa devriminin \u00e7ok \u00e7ok ileriye ertelendi\u011fi yolunda bir inan\u00e7 belirdi. B\u00fcrokratlara g\u00f6re art\u0131k yap\u0131lacak tek \u015fey, \u015fimdiye kadar kazan\u0131lm\u0131\u015f olan\u0131 (Rusya\u2019y\u0131) sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak ve g\u00fcndemin iyiden iyiye sonuna d\u00fc\u015fen Bat\u0131 Avrupa devrimi \u00fczerinde enerji harcamaktan vazge\u00e7mekti.<\/p>\n\n\n\n

\u201cTek \u00fclkede sosyalizm\u201d teorisi, i\u015fte bu \u015fartlar alt\u0131nda ve partinin sa\u011f ve merkez b\u00fcrokrasisinin i\u00e7inde bulundu\u011fu bu k\u00f6t\u00fcmser ruh hali ile geli\u015ftirildi. Sol Muhalefet\u2019i, kom\u00fcnist hareket i\u00e7indeki sa\u011f kanat ve merkezci klikten ay\u0131ran temel sorunlarla ilgili olan bu teoriye g\u00f6re, proletarya daha ileri \u00fclkelerde iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmeyi ba\u015faramam\u0131\u015f olsa da, tek bir \u00fclkede, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde s\u0131n\u0131fs\u0131z bir sosyalist toplum kurmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Teorinin form\u00fclasyonu, yazarlar\u0131n\u0131n ancak d\u00fcnya devrimine inan\u00e7lar\u0131 y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunu yapabileceklerini g\u00f6stermektedir. Avrupa\u2019da bir veya birka\u00e7 \u00fclkede i\u015f\u00e7ilerin iktidar\u0131 ellerine almadan Rusya\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131fs\u0131z bir toplum kurmay\u0131 ba\u015farabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131z\u0131l \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Enternasyonali\u2019nin ba\u015fkan\u0131 Lozovsky, Avrupa’n\u0131n yeniden istikrara kavu\u015ftu\u011fu bu d\u00f6nemin on y\u0131llarca s\u00fcrece\u011fini yazarken, yanda\u015flar\u0131n\u0131n kafalar\u0131nda olanlar\u0131 aktar\u0131yordu (bu, Dawes Plan\u0131\u2019ndan bir s\u00fcre sonra, Stalinistlerin bile, g\u00fcvenilmez bir kapitalist dengelenmenin geli\u015fti\u011finin fark\u0131na varmak sorunda kald\u0131klar\u0131 bir zamanda yaz\u0131lm\u0131\u015f bir yaz\u0131yd\u0131). E\u011fer durum bu idiyse, sava\u015flar ve proleter devrimler d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yolundaki Leninist g\u00f6r\u00fc\u015f art\u0131k ge\u00e7erli de\u011fildi. Ne olursa olsun, devrim \u00e7ok uzaklardayd\u0131. O halde \u00f6zellikle \u201ci\u00e7eride yap\u0131lacak\u201d bir\u00e7ok i\u015f varken ve bunun da \u00f6tesinde, \u201ckendi ba\u015f\u0131m\u0131za bir sosyalist toplum kurmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn gerekli \u00f6n\u015fartlara sahipsek\u201d, Rusya\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olmayacak devrimler i\u00e7in \u00e7aba harcaman\u0131n faydas\u0131 neydi?<\/p>\n\n\n\n

\u00dctopyac\u0131 sosyalistler ve milliyet\u00e7iler, tek \u00fclkede sosyalizm teorisini bundan daha \u00f6nce ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bug\u00fcn Almanya\u2019da, d\u00fcnya ekonomisi ile ba\u011flar\u0131n\u0131 yava\u015f yava\u015f koparan \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z\u201d bir ulusal ekonomi (\u201cotar\u015fi\u201d ad\u0131 veriliyor buna) teorisi, Hitler fa\u015fistlerinin gerici idealidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, kom\u00fcnist hareket i\u00e7inde 1924\u2019e kadar hi\u00e7 i\u015fitilmi\u015f de\u011fildi. Marx ve Engels b\u00fct\u00fcn yaz\u0131lar\u0131nda ulusal sosyalizm fikrini \u00f6zellikle ele\u015ftirmi\u015flerdi. Tek \u00fclkede sosyalizmin kurulabilmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk kez \u201cLenin taraf\u0131ndan 1915\u2019de form\u00fcle edildi\u011fini\u201d s\u00f6ylerken Stalin bile bilimsel sosyalizmin iki kurucusunun bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimsemediklerini itiraf etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131 (ileride g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi, Lenin\u2019e atfedilen referanslar da temelsizdir.)<\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevik Parti\u2019nin 1917 devriminde uygulad\u0131\u011f\u0131 programda, bu teoriye ili\u015fkin tek bir sat\u0131r bile yer almamaktad\u0131r. Buharin ve parti Merkez Komitesi\u2019nin g\u00f6zetimi alt\u0131nda 1921 y\u0131l\u0131nda olu\u015fturulan Rus Gen\u00e7 Kom\u00fcnistler Birli\u011fi program\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n \u201csosyalizme, ancak geli\u015fme d\u00f6nemine \u015fimdilerde girilen d\u00fcnya proleter devrimi ile ula\u015fabilece\u011fi\u201d belirtilmektedir. Komintern\u2019in 1922\u2019deki D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Kongresi\u2019nde, Buharin ve Thalheimer taraf\u0131ndan sunulan uluslararas\u0131 bir program tasla\u011f\u0131nda tek \u00fclkede sosyalizmin kurulabilece\u011fine dair tek bir kelime yoktur. Ayn\u0131 kongrede Rus devrimi \u00fczerine ittifakla kabul edilen karar, \u201cb\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin proleterlerine, proleter devrimin tek bir \u00fclke i\u00e7inde muzaffer olamayaca\u011f\u0131n\u0131, zaferi uluslararas\u0131 d\u00fczeyde, d\u00fcnya devrimi olarak kazanmas\u0131 gerekti\u011fi\u201d hat\u0131rlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Daha sonralar\u0131 ulusal sosyalizmin peygamberlerinden biri olan Buharin 1919\u2019da, \u201c\u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin b\u00fcy\u00fck geli\u015fim d\u00f6nemi (sosyalist toplumun kurulmas\u0131 bile de\u011fil! – M. S.) ancak proletaryan\u0131n birka\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u00fclkede zafere ula\u015fmas\u0131 ile ba\u015flayabilir\u201d diye yaz\u0131yordu. Lenin \u015f\u00f6yle diyordu:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201cBir\u00e7ok yaz\u0131m\u0131zda, b\u00fct\u00fcn konu\u015fmalar\u0131m\u0131zda ve b\u00fct\u00fcn bas\u0131n\u0131m\u0131zda, Rusya\u2019da olup bitenlerin geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerdeki durumla ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Rusya\u2019da sanayi i\u015f\u00e7ilerinin az\u0131nl\u0131\u011f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticilerin ise \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fizdir. B\u00f6ylesi bir \u00fclkede sosyal devrim, \u015fu iki \u015fart\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir: Birincisi, geli\u015fmi\u015f bir veya birka\u00e7 \u00fclkede sosyal devrim ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi takdirde. (\u2026) \u0130kincisi, devlet iktidar\u0131n\u0131 elinde tutan proletarya ile k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fu aras\u0131nda bir anla\u015fma ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirse. \u00d6teki \u00fclkelerdeki devrim ger\u00e7ekle\u015fmezse, Rusya\u2019daki sosyal devrimi ancak k\u00f6yl\u00fcl\u00fck ile bir anla\u015fman\u0131n kurtarabilece\u011fini biliyoruz.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ulusal sosyalizm teorisini ilk form\u00fcle eden Stalin\u2019in kendisi, Leninizmin Sorunlan<\/em> adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n ilk bask\u0131s\u0131nda, \u201csosyalizmin ana amac\u0131na – sosyalist \u00fcretimin \u00f6rg\u00fctlenmesine – hen\u00fcz ula\u015f\u0131lmad\u0131. Bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclke proletaryas\u0131n\u0131n ortak \u00e7abas\u0131 olmadan bu amaca ula\u015f\u0131labilir mi, tek \u00fclkede sosyalizmin nihai zaferine ula\u015f\u0131labilir mi? Hay\u0131r, bu imkans\u0131zd\u0131r. (\u2026) Sosyalizmin nihai zaferi i\u00e7in, sosyalist in\u015fan\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesi i\u00e7in, tek bir \u00fclkenin, \u00f6zellikle de Rusya gibi bir k\u00f6yl\u00fc \u00fclkesinin \u00e7abalar\u0131 yetersiz kal\u0131r. Bunun i\u00e7in bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclke proletaryas\u0131n\u0131n \u00e7abalar\u0131 gereklidir.\u201d diyordu.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 y\u0131l, ayn\u0131 kitab\u0131n ikinci bask\u0131s\u0131ndad\u0131r ki, Stalin bu a\u00e7\u0131k ve belirgin sonucu ters y\u00fcz etti ve daha sonralar\u0131 ulusal bir kutsal s\u00f6z haline getirilen form\u00fcl\u00fcn\u00fc \u00e7ekingen bir tarzda ileri s\u00fcrd\u00fc: \u201cZafere ula\u015fm\u0131\u015f proletarya, tek \u00fclkede iktidar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131ktan ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kazand\u0131ktan sonra sosyalist toplumu kurabilir ve kurmal\u0131d\u0131r.\u201d Bug\u00fcne kadar s\u00f6ylenenler, gericilik ortam\u0131nda do\u011fan ve yenilgici bir zihniyetle olu\u015fturulan bu teorinin k\u00f6kenleri ve geli\u015fmesi hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferlendirmeleri \u00e7\u00fcr\u00fctemez. Sol Muhalefet, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde sosyalist toplumun kurulabilmesi i\u00e7in, daha geli\u015fmi\u015f bir veya birka\u00e7 \u00fclkede proleter devriminin yard\u0131m\u0131na gerek oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Stalin ve Buharin\u2019le birlikte Komintern ise, di\u011fer \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7ilerin \u201cdevlet yard\u0131m\u0131\u201d olmaks\u0131z\u0131n da sosyalist toplumun kurulabilece\u011fini iddia ediyordu – yeter ki yabanc\u0131 burjuvaziden askeri bir istila gelmesin! Ve \u015fimdi de bu istilay\u0131 \u00f6nlemek, Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7in s\u0131n\u0131r muhaf\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yapmak Kom\u00fcnist Partilerinin temel g\u00f6revi haline gelmi\u015ftir. Bunu belirtmek \u00f6nemlidir. Daha \u00f6nceleri, \u00e7e\u015fitli partilerin ana amac\u0131, kendi \u00fclkelerinde devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirmek; Rusya\u2019daki sosyalizm de dahil olmak \u00fczere d\u00fcnya sosyalizminin zaferinin en y\u00fcksek garantisi olan bu zafere ula\u015fmakt\u0131. \u015eimdi ise Kom\u00fcnist Partileri Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u201cdostlar\u0131\u201d durumuna indirgenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu teorik tart\u0131\u015fman\u0131n \u201cpratik\u201d \u00f6nemini abartmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sosyalizm bir g\u00fcnde kurulmaz. Burjuva devletinin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n hemen arkas\u0131ndan \u201c\u00f6zg\u00fcr toplumun\u201d kurulabilece\u011fine ancak k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar inan\u0131r. Marksistler bilirler ki, Lenin\u2019in dedi\u011fi gibi, \u201c\u00f6rg\u00fctlenme yolu uzun bir yoldur ve sosyalist in\u015fa g\u00f6revi, uzun, inat\u00e7\u0131 \u00e7abalar ve yeterince sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ek bilgi gerektirir. Daha geli\u015fmi\u015f olacak olan bundan sonraki ku\u015fak bile sosyalizme tam ge\u00e7i\u015fi g\u00f6remeyecektir.\u201d E\u011fer Stalin gibi, bu yolun, \u00f6teki \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7iler kendi burjuvazilerini devirmeksizin, \u201ctek ba\u015f\u0131na\u201d al\u0131nabilece\u011fi iddia edilirse, o zaman d\u00fcnya proleter devrimi belirsiz bir gelece\u011fe – en az\u0131ndan kafalarda – terk edilmi\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n

Muhalefet ise \u015funlara inan\u0131yor ve ilan ediyordu: Bat\u0131\u2019daki proleter devrimi, Rusya\u2019da s\u0131n\u0131flar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sosyalist toplumun kurulmas\u0131ndan daha fazla ger\u00e7ekle\u015fme \u015fans\u0131na sahiptir. E\u011fer bu olmazsa, Rusya\u2019daki proleter devrimi y\u0131k\u0131l\u0131r!<\/p>\n\n\n\n

Bu basit ger\u00e7ek, \u201cRus devrimi hakk\u0131nda inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u201d ya da \u201ckaramsarl\u0131\u011f\u0131n\u201d zerresine sahip olmayan Lenin taraf\u0131ndan binlerce defa tekrarlanm\u0131\u015ft\u0131. \u201cBiz\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131, \u201cyaln\u0131zca tek bir devlet i\u00e7inde de\u011fil, ama bir devletler sistemi i\u00e7inde ya\u015f\u0131yoruz ve Sovyet devletinin emperyalist devletlerle uzunca bir s\u00fcre yan yana ya\u015famas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fclemez.\u201d Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, ger\u00e7ek bir Marksist enternasyonalizmin belgesi olarak literat\u00fcre ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu enternasyonalizm neydi? Bu enternasyonalizm, d\u00fcnya i\u015f\u00e7ilerini lafta kalan bir zincir ile ba\u011flayarak, zay\u0131f, duygusal ulusal eklemler yaratmak de\u011fildir. Bu, do\u011frudan do\u011fruya d\u00fcnya ekonomisinin geli\u015fiminden do\u011far. Kapitalizmin emperyalist a\u015famas\u0131, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, kapitalizmin bekas\u0131 i\u00e7in ithalat ve ihracat\u0131n hayati \u00f6nemi, d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131na kollar\u0131n\u0131 uzatan tekeller, \u00fclkelerin birbirlerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 – bunlar, d\u00fcnya ekonomisinin baz\u0131 \u00e7izgileridir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist devrim a\u00e7\u0131s\u0131ndan kapitalizm, sadece \u015fu veya bu, k\u00fc\u00e7\u00fck veya b\u00fcy\u00fck, geri veya ileri bir \u00fclkede olgunla\u015fm\u0131\u015f de\u011fildir. Kapitalizm, sosyalizm i\u00e7in d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde olgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olgu, ya\u015fayan bir enternasyonalizm i\u00e7in de\u011fil, ama ayn\u0131 zamanda eski toplumun proletarya taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in de temel haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fakat, e\u011fer her \u00fclke kendi proletaryas\u0131n\u0131n \u00e7abalar\u0131 ve kaynaklar\u0131 ile ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sosyalist toplum kurabilirse, o zaman enternasyonalizm bayram g\u00f6sterilerinde tekrarlanan salt duygusal bir kelime haline gelir. E\u011fer bu, geri Rusya\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirse, muhakkak ki daha ileri Almanya\u2019da, Fransa\u2019da, \u0130ngiltere\u2019de ve hi\u00e7 ku\u015fkusuz Amerika\u2019da da yap\u0131labilir. O zaman kom\u00fcnistlerin y\u00fcksek d\u00fczeyde merkezile\u015fmi\u015f uluslararas\u0131 eylem birli\u011fine neden ihtiya\u00e7lar\u0131 olsun?<\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131 var, \u015fimdiye kadar var olan toplumlar\u0131n ve \u00f6zellikle modern kapitalist toplumun geli\u015fimi, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde ili\u015fkileri ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nde olmu\u015ftur. Kapitalizmin en y\u00fcksek evresine ula\u015fmas\u0131, en b\u00fcy\u00fck ekonomik boyutlar\u0131na eri\u015fmesi, kendi kabu\u011funa \u00e7ekilmekle de\u011fil, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan d\u00fcnya ekonomisine s\u0131\u00e7ramakla ve \u00e7\u00f6z\u00fclmez bir bi\u00e7imde buna ba\u011flanmakla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Birle\u015fik Devletler\u2019in veya Fransa\u2019n\u0131n veya Hindistan\u2019\u0131n ekonomisi, sadece d\u00fcnya ekonomisinin \u201culusal\u201d ifadeleridir. En geri k\u00fclt\u00fcr, teknik ve ya\u015fama standartlar\u0131na sahip \u00fclkeler, d\u00fcnya ekonomisinde en k\u00fc\u00e7\u00fck rol oynayanlard\u0131r; en ileri teknik d\u00fczeye ula\u015fanlarsa en geni\u015f role sahip olanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm, kapitalizmin en geli\u015fkin \u00e7a\u011f\u0131nda bile ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeyden daha y\u00fcksek bir geli\u015fme, k\u00fclt\u00fcr, teknik ve ya\u015fama \u015fartlar\u0131 yarat\u0131r. Sosyalizm, yaln\u0131zca s\u0131n\u0131flar\u0131n yok edilmesi de\u011fil, ama ayn\u0131 zamanda kentle k\u00f6y aras\u0131ndaki, i\u015f\u00e7i ile k\u00f6yl\u00fc aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, tar\u0131m\u0131n sanayi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla feshedilmesidir. Ama bu ayn\u0131 zamanda, sosyalist toplumun daha y\u00fcksek ekonomik ve teknik d\u00fczeylere eri\u015fmesi gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Tek \u00fclkede sosyalizm teorisi (s\u00f6zc\u00fcs\u00fcn\u00fcn de a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi gibi), bunun Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni d\u00fcnyan\u0131n geri kalan par\u00e7as\u0131ndan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131rarak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fi demektir. Ama bu ancak kapitalist evrim yolunun tersine do\u011fru y\u00fcr\u00fcmekle \u201cger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.\u201d Bu gerici \u00fctopik d\u00fc\u015f\u00fcncenin tersine, Marksistler sosyalizme giden yolun yaln\u0131z gelecekteki d\u00fcnya ekonomisinde de\u011fil, ama \u015fimdi bile, kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131 \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda da d\u00fcnya ekonomisine giderek artan oranda kat\u0131lmay\u0131 gerektirdi\u011fini a\u00e7\u0131klarlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kapitalist d\u00fcnya ekonomisi, Lenin\u2019in belirtti\u011fi gibi. \u201cba\u011fl\u0131 oldu\u011fumuz ve ka\u00e7amayaca\u011f\u0131m\u0131z\u201d bir olgudur.<\/p>\n\n\n\n

Muhalefet, Stalinist teoriye kar\u015f\u0131 Marx ve Engels\u2019in klasik form\u00fcl\u00fcn\u00fc yeniden ileri s\u00fcrd\u00fc: Devrimde s\u00fcreklilik. \u0130lk olarak, bilimsel sosyalizmin kurucular\u0131 taraf\u0131ndan ilerici burjuvazinin iktidara gelerek \u201cd\u00fczen\u201d kurmay\u0131 ve devrimci geli\u015fmeyi durdurmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde proletaryan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ifade etmek i\u00e7in ortaya at\u0131lan bu form\u00fcl, birinci Rus devrimi s\u0131ras\u0131nda Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirildi. Ona g\u00f6re, Rusya\u2019da yakla\u015fan devrim, \u00c7arl\u0131k mutlak\u0131yetini devirdikten sonra burjuva demokratik a\u015famada kalamazd\u0131, kesintisiz bir \u015fekilde proletaryan\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kuraca\u011f\u0131 sosyalist a\u015famaya ge\u00e7mek zorunda kalacakt\u0131. Ama bu noktada da kalamayacakt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc tek bir \u00fclkede, \u00f6zellikle de tar\u0131m\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu bir \u00fclkede sosyalist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkiler ancak uluslararas\u0131 d\u00fczeyde \u00e7\u00f6z\u00fclebilecekti. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in, proletarya kendisini ulasal olarak tecrit edilmi\u015f sosyalist bir cumhuriyet \u015feklindeki \u00fctopik hedefle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak yerine, s\u00fcrekli devrim bayra\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckseltecekti; yani bir \u00fclkedeki proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, proleter devriminin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, ya da en az\u0131ndan Avrupa\u2019n\u0131n birka\u00e7 geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkesine yay\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ama Bat\u0131\u2019da proleter devrimleri her \u015feye ra\u011fmen yard\u0131ma yeti\u015femezse ne yap\u0131lacakt\u0131r? Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki iktidar geriye teslim mi edilecektir? Stalinistler bu soruyu kas\u0131tl\u0131 soruyorlar. Cevap elbette hay\u0131rd\u0131r! Ulusal sosyalizm \u00fctopyas\u0131na hi\u00e7bir zaman inanmam\u0131\u015f olan Lenin ve Tro\u00e7ki alt\u0131 y\u0131l boyunca proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131nda bulunmu\u015flar ve \u201ciktidardan vazge\u00e7mek\u201d gibi bir \u00f6neri de getirmemi\u015flerdir. Onlar\u0131n yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 ve \u015fimdi de Sol Muhalefet\u2019in \u00f6nerdi\u011fi \u015fey, proletaryan\u0131n fethetti\u011fi ilk kalede iktidar\u0131 korumakt\u0131r. Bu kalede, bir yandan di\u011fer \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7ilerin yard\u0131m\u0131 beklenirken, \u00f6te yandan da \u00fclkedeki sosyalist unsurlar kapitalist unsurlara kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. \u201c\u0130ki manivelan\u0131n\u201d proletaryan\u0131n emrine verilmesi demektir bu: Uluslararas\u0131 devrimin uzun manivelas\u0131 ile \u00fclkede sosyalist ekonominin temellerinin at\u0131lmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lendirilmesinin k\u0131sa manivelas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu sav, Avrupa, Asya ve Amerika\u2019daki devrimin kaderi ne olursa olsun tek ba\u015f\u0131na Rusya\u2019da bir sonraki be\u015f y\u0131l\u0131n sonunda \u201csosyalizmin kurulmu\u015f olaca\u011f\u0131\u201d \u015feklindeki \u015fatafatl\u0131 hayalle Rusya\u2019daki i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fclerin aldat\u0131laca\u011f\u0131 demek de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Lenin ve Sol Muhalefet, tek \u00fclkede sosyalizmin kurulu\u015funa ba\u015flanmas\u0131 ile bu kurulu\u015fun tamamlanmas\u0131n\u0131 asla birbirlerine kar\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130lk i\u015f\u00e7i devletinin tecrit olmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131n son tahlilde kar\u015f\u0131t toplumsal g\u00fc\u00e7lerin m\u00fccadelesi ile belirlenece\u011fini \u00e7ok iyi anlam\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle, \u201ctek \u00fclkede sosyalizm\u201d mitine ilk kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar, h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir sanayile\u015fme ile Sovyet ekonomisinin gittik\u00e7e geni\u015fleyen kolektifle\u015ftirmesini de ilk olarak \u00f6neren insanlar oldu. Onlar\u0131n, Sovyet devleti ve Komintern\u2019in hatal\u0131 taktik tavsiyeler veya kom\u00fcnist partilerin politikas\u0131n\u0131 Sovyet diplomasisinin de\u011fi\u015febilen ihtiya\u00e7lar\u0131na tabi k\u0131lmak yoluyla d\u00fcnya devriminin ilerlemesini engellemekten al\u0131koyma m\u00fccadeleleri ile Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde sosyalist ekonominin kurulu\u015funa ba\u015flanmas\u0131 m\u00fccadeleleri aras\u0131nda hi\u00e7bir \u00e7eli\u015fki yoktu. Tam tersine, yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi, bunlar ayn\u0131 temel stratejinin iki y\u00f6n\u00fc, \u201ciki mavivelas\u0131\u201d idi. Gerek Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7inde, gerekse d\u0131\u015far\u0131da sosyalist ve kapitalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Sol Muhalefet hem Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7inde hem de uluslararas\u0131 d\u00fczeyde proleter g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rarak bu \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7in en elveri\u015fli \u015fartlar\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

En sonunda 1928\u2019de Komintern\u2019in temel program\u0131na al\u0131nan bu y\u0131k\u0131c\u0131 \u201ctek \u00fclkede sosyalizm teorisi\u201d, hem Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7indeki hem de d\u0131\u015far\u0131daki devrimci harekete b\u00fcy\u00fck zararlar getirmi\u015ftir. Bu teori, 1924 y\u0131l\u0131ndan beri kom\u00fcnist hareketin g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ahmakl\u0131klar, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yenilgiler, y\u0131k\u0131mlar ve geri \u00e7ekilmeler zincirini do\u011furmu\u015ftur. Bu teorinin anlam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan olaylar\u0131n ba\u015f\u0131nda 1926 \u0130ngiltere Genel Grevi gelir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z eser, o s\u0131ralar Uluslararas\u0131 Sol Muhalefet’in ABD \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde faaliyet y\u00fcr\u00fctmekte olan Max Shachtman taraf\u0131ndan kalem al\u0131nm\u0131\u015f olup, The Militant (Militan) gazetesinin 1932’nin Nisan ve A\u011fustos aylar\u0131 aras\u0131ndaki say\u0131lar\u0131 boyunca, par\u00e7a par\u00e7a yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Shachtman bu makale dizisinde, 1923’te kendisini ilan eden SSCB Sol Muhalefeti’nin 10 y\u0131ll\u0131k politik tarihininin genel hatlar\u0131n\u0131 \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Shachtman’\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":2901,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1125,705,649],"tags":[835,1120,968,892,969,480,1121,482,967,159,461],"class_list":["post-2900","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sol-muhalefet","category-tarih","category-trockizm","tag-bolsevik-parti","tag-bolsevik-leninistler","tag-buharin","tag-dorduncu-enternasyonal","tag-sol-muhalefet","tag-sscb","tag-stalin","tag-stalinizm","tag-tek-ulkede-sosyalizm","tag-trocki","tag-trockizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2900"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2927,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2900\/revisions\/2927"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}