{"id":2853,"date":"2023-10-24T13:41:16","date_gmt":"2023-10-24T10:41:16","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2853"},"modified":"2023-10-24T16:36:24","modified_gmt":"2023-10-24T13:36:24","slug":"filistin-sorununda-felsefenin-sefaleti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2023\/10\/24\/filistin-sorununda-felsefenin-sefaleti\/","title":{"rendered":"Filistin sorununda felsefenin sefaleti"},"content":{"rendered":"\n

Filistin\u2019e kar\u015f\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 \u0130srail devletinin ac\u0131mas\u0131z sald\u0131r\u0131lar\u0131 s\u00fcrerken, bizim \u00fclkemizle birlikte t\u00fcm d\u00fcnyadan ayd\u0131nlar ve entelekt\u00fceller de bu konuya dair fikirlerini a\u00e7\u0131klamaya devam ediyor. Bunlar\u0131n aras\u0131nda, sanat d\u00fcnyas\u0131ndan siyaset kuramc\u0131lar\u0131na, Roger Waters ve Noam Chomsky gibi hala onurunu koruyan ve “ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131” y\u00fczmeye \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer olsa da, geri kalan\u0131n halinin i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek herhalde abart\u0131 olmaz. Ba\u015fl\u0131ktan da tahmin edilebilece\u011fi \u00fczere bu yaz\u0131da, bahsetti\u011fimiz “geri kalan” kesim i\u00e7erisinde yer alan iki ki\u015fiye, Zizek ve Butler\u2019a odaklanaca\u011f\u0131z. Bu se\u00e7im elbette rastgele bir se\u00e7im de\u011fil. Bu iki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr hem sembolik anlamlar\u0131, hem de \u015f\u00f6hretleri ve itibarlar\u0131 (!) dolay\u0131s\u0131yla hala kendilerini sosyalist ve feminist addeden kesimler \u00fczerinde \u00f6nemli bir etki g\u00fcc\u00fcne, hi\u00e7 olmazsa bu kesimlerin g\u00fcndemlerini \u015fekillendirme g\u00fcc\u00fcne sahip ki\u015filer olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Butler yaz\u0131s\u0131na \u00f6ncelikle “Hamas ter\u00f6r\u00fcn\u00fc” k\u0131nayarak ba\u015fl\u0131yor (ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc ki!). Yaz\u0131 boyunca do\u011fru sorulara do\u011fru cevaplar vermek i\u00e7in do\u011fru bir kavram seti ve \u00e7er\u00e7eveye sahip olman\u0131n \u00f6neminden bahseden Butler, ne yaz\u0131k ki bunlar\u0131n hi\u00e7birisine sahipmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. K\u0131nama eylemi \u00fczerinden “etik sorumlulu\u011fumuzu” tart\u0131\u015fmaya a\u00e7an d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, Hamas\u2019\u0131n eylemlerini aklamak i\u00e7in \u0130srail devletinin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 kullanman\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6lgedeki \u015fiddetin tek sorumlusunun \u0130srail devleti oldu\u011funu s\u00f6ylemenin \u00e7arp\u0131k bir “ahlaki ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme” oldu\u011funu iddia ediyor. <\/p>\n\n\n\n

Halbuki biz, bu t\u00fcr yaz\u0131larda da \u00e7ok\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z, yanl\u0131\u015f bir tarih ve maddi ko\u015fullar okumas\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen soyut “ahlaki ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmelerin” pe\u015finde de\u011filiz ki! Bizim derdimiz \u00e7ok a\u00e7\u0131k ve sarih: Ezilenin, kendini ezenlerden nas\u0131l kurtulaca\u011f\u0131. Asl\u0131nda bir\u00e7ok kez meselenin tarihini bilmek ve g\u00f6rmek gerekti\u011finden bahseden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn neden t\u00fcm bunlara ra\u011fmen soyut bir \u00e7er\u00e7evede kald\u0131\u011f\u0131 ise burada ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Kendisi bi\u00e7imsel olarak somut ve tarihsel bir dil kullan\u0131rken, i\u00e7erikte olabildi\u011fince baya\u011f\u0131 \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 temel ve affedilmez hata, belki anaak\u0131m medya ve kurulu\u015flar taraf\u0131ndan “k\u0131nanman\u0131n” da korkusuyla, ezen ve ezilen ili\u015fkisini tahrif etmek, ikisi aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmek. Ki bunu somut ve tarihsel bir perspektif ortaya koydu\u011funu iddia ederek yapmak, belki de do\u011frudan do\u011fruya bunu yapmaktan \u00e7ok daha vahim ve tehlikeli. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr bir yandan s\u00f6m\u00fcrgeci ve s\u00f6m\u00fcrge kavramlar\u0131n\u0131 kullanmaktan \u00e7ekinmese de, onun s\u00fcrekli olarak “iki taraf\u0131 da k\u0131namaya” ya da “iki taraf\u0131 da anlamaya” y\u00f6nelik \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 bu iki kavram\u0131n bize sundu\u011fu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 oymaya devam ediyor. Yani Butler bize bir eliyle sundu\u011funu di\u011fer eliyle geri al\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla yas tutmaktan bahsederken 2008\u2019den bu yana (hen\u00fcz \u015fu anki \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015flamam\u0131\u015fken) \u00f6ld\u00fcr\u00fclen 3800 Filistinli sivil i\u00e7in neden yas tutmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 cesurca (!) sorgulayan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcre biz de \u015funu sormak isteriz: Peki bunca zaman, bunca Filistinli sessizce katledilirken ortada olmayan m\u00fcthi\u015f vicdanl\u0131 ve ahlaki bar\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131, neden ezilenler eline ta\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 zaman ortaya \u00e7\u0131k\u0131verdi? <\/p>\n\n\n\n

Belli ki kitle nezdinde normalle\u015fmi\u015f olan s\u00f6m\u00fcrgeci \u015fiddeti pek de ilgi \u00e7ekmiyordu. Ne var ki ancak ezilenler c\u00fcret ederek eline ta\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 zaman, ancak empati kurulabilecekler listesine dahil olanlar\u0131n (onlara ne kadar te\u015fekk\u00fcr etsek az!) zarar g\u00f6rmeye ba\u015flamas\u0131 sayesinde, belki \u00e7ok da zalim g\u00f6r\u00fcnmemek ad\u0131na, bu listede olmasa da on y\u0131llard\u0131r sistematik bir i\u015fkence ve k\u0131r\u0131ma u\u011frayan kesim i\u00e7in de (yani “iki taraf” i\u00e7in de) bir s\u00f6z etmek icap etmi\u015f olabilir. <\/p>\n\n\n\n

“Belki kula\u011fa naif gelebilir” (hem de nas\u0131l!), diyor Butler bitirirken, “\u015fiddetsizlik politikas\u0131n\u0131n her zaman \u00e7\u00f6z\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilsem de” (bu meselede de olmad\u0131\u011f\u0131 gibi) “ki\u015fisel olarak bunu savunuyorum”, ve ekliyor, “bunun mevcut d\u00fczenin (soyk\u0131r\u0131m ve a\u015fa\u011f\u0131lama politikalar\u0131n\u0131n) devam\u0131 anlam\u0131na gelmemesi kayd\u0131yla.”(!) Ama “iki tarafa da” yap\u0131lan bir \u015fiddetsizlik \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n anlam\u0131 bundan ba\u015fka ne olabilir ki? T\u00fcm bu y\u0131k\u0131m\u0131n i\u00e7inde Filistinlilerin, Butler\u2019\u0131n zarif kalemi ve keskin zekas\u0131ndan d\u00f6k\u00fclen, uzak ve beyaz kayg\u0131larla bezeli bu uzun ve afili c\u00fcmleleri okuyup anlamland\u0131rmak i\u00e7in hi\u00e7 ama hi\u00e7 enerjisi yok. Ama bir an olsun bu zaman\u0131 ve enerjiyi kendilerine yaratt\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. O zaman bu insanlar Butler\u2019a \u015funu soracaklard\u0131r: \u2018\u2019Peki ne yapmam\u0131z laz\u0131m?\u2019\u2019 Ger\u00e7ekten de \u00e7\u00f6z\u00fcm nedir? T\u00fcm Filistinliler de Butler gibi uzun uzad\u0131ya bir yaz\u0131yla \u015fiddetsizlik \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmal\u0131 ve kendi ezenlerinin bir yerde insafa gelmesini yahut da ezenlerin destek\u00e7isi azg\u0131n emperyalist devletlerin akli ve vicdani kararlar vermesini mi beklemelidirler? Ezenin bar\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na uyup ezilenlere haklar\u0131n\u0131 takdim etti\u011fi tarihte hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fcd\u00fcr? Bu durumda ezilenlerin ellerindeki silahlar\u0131 b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 istemenin, sessizce \u00f6l\u00fcm\u00fc beklemelerini istemekten fark\u0131 nedir? T\u00fcm bunlardan sonra Butler\u2019\u0131n kendi ve kendi gibi olanlardan “ehlile\u015ftirilmemi\u015fler” olarak bahsetmeye hakk\u0131 var m\u0131? Hi\u00e7bir politik ve tarihi altyap\u0131ya sahip olmayan, ortalama vicdana sahip birine sava\u015f videolar\u0131 izletti\u011fimizde, bu ki\u015fi Butler\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapmaz m\u0131yd\u0131? G\u00fcn\u00fcn sonunda, bu sald\u0131rgan devletlerin arad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilebilir buldu\u011fu muhalif tipi zaten harfi harfine bu de\u011fil midir?<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte do\u011fru sorular\u0131 sorup, do\u011fru \u00e7er\u00e7eveler \u00e7izmekten bahsedip duran bu uzun yaz\u0131, bu sorular\u0131n hi\u00e7birine cevap verememektedir. <\/p>\n\n\n\n

Peki Zizek bundan farkl\u0131 bir \u015fey yap\u0131yor m\u0131? En az\u0131ndan laf\u0131 fazla doland\u0131rmadan, Butler\u2019\u0131n bize \u00fcst\u00fc kapal\u0131 verdiklerini daha a\u00e7\u0131k sundu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Elbette o da yaz\u0131s\u0131na tart\u0131\u015fmas\u0131z bir Hamas k\u0131namas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Tarihsel \u00e7er\u00e7eve vurgusunu da es ge\u00e7meden Hamas\u2019\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131n \u0130srail\u2019in \u00e7ok\u00e7a i\u015fine geldi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Zizek, \u00e7ok vicdanl\u0131 bir bi\u00e7imde, anti-semitist olmayan Filistinlilerin ve i\u015fgal kar\u015f\u0131t\u0131 Yahudilerin varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsettikten sonra (sanki bunu ink\u00e2r edenler varm\u0131\u015f gibi), “iki taraf\u0131 da” bar\u0131\u015f ve diyalog kar\u015f\u0131t\u0131 radikaller ilan ederek, bahsetti\u011fi tarihsel diskuru ve \u0130srail devletinin i\u015fgalci politikalar\u0131n\u0131 bir anda g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131p, t\u0131pk\u0131 Butler gibi, ezen-ezilen ili\u015fkisini bulan\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Filistinliler daha fazla akademik kayg\u0131larla bezenmi\u015f c\u00fcmleler okumak istemiyorlar ve kestirmeden soruyorlar: Peki ne yapal\u0131m? Bu sefer Zizek ger\u00e7ekten de laf\u0131 \u00e7ok uzatm\u0131yor ve bir anda kurtulu\u015f mele\u011fi ve s\u00f6ylenmeyeni s\u00f6yleyen o ki\u015fi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u0130srail eski ba\u015fbakan\u0131 Ehud Olmert\u2019i \u00e7\u0131kar\u0131yor. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 Zizek\u2019in bu yaz\u0131da, \u0130srail ve devletinden aktif rol alacak bir \u00f6zne olarak bahsederken, Filistinlileri “empati” yap\u0131lacak ve “el uzat\u0131lacak” kesimler olarak tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n mant\u0131ksal sonucu, elbette bir \u0130srail eski ba\u015fbakan\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm fig\u00fcr\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r, buna \u015fa\u015f\u0131rmamak laz\u0131m. Hatta ezilenler ayakland\u0131\u011f\u0131 zaman ortaya \u00e7\u0131kan duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, bu halklara \u00fcstten bakan \u00f6z\u00fcn\u00fc bize daha saf bir bi\u00e7imde sundu\u011fu i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr bile edilebilir. Yine de Zizek\u2019in, bir i\u015fgal ve soyk\u0131r\u0131m devletinin “kendi ezilenlerine” \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bah\u015fetmesini beklemesinin, akademik kariyerini ele\u015ftirisine adad\u0131\u011f\u0131 kapitalizmden i\u015f\u00e7ileri s\u00f6m\u00fcrmeye son verip bask\u0131 mekanizmalar\u0131n\u0131 la\u011fvetmesini beklemekten bir fark\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rememesi, kay\u0131tlara ge\u00e7mesi gereken bir vaka olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r (\u00f6te yandan yak\u0131n zamanda NATO\u2019yu d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ad\u0131na savunan biri i\u00e7in, belki de al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.) <\/p>\n\n\n\n

Olmert\u2019e d\u00f6necek olursak, bu eski b\u00fcrokrat Hamas\u2019la sava\u015fmam\u0131z gerekti\u011fini, fakat “diyalo\u011fa a\u00e7\u0131k” otoriteler i\u00e7in de aray\u0131\u015fta olmam\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ama Filistinlilerin sabr\u0131 art\u0131k t\u00fckendi, daha fazla konu\u015fmak ve anlams\u0131z c\u00fcmleler okumak istemiyorlar. Bahsedilen \u015fiirlerden, \u015fairlerden; romantik ve edebi \u00fctopya tariflerinden mideleri bulan\u0131yor. \u0130\u015fgalcilerin derhal topraklar\u0131n\u0131 terk etmelerini istiyor ve bunun i\u00e7in her \u015feylerini feda etmeye haz\u0131r olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Butler ile Zizek’in yaz\u0131lar\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki linklerden ula\u015fabilirsiniz:<\/strong><\/p>\n\n\n\n