\u201cTatl\u0131 gelene\u011fe g\u00f6re, ac\u0131 gelene\u011fe g\u00f6re, so\u011fuk gelene\u011fe g\u00f6re, renk gelene\u011fe g\u00f6re; oysa ger\u00e7ekten olan atomlar ve bo\u015fluktur.\u201d<\/p>\n\n\n\n
– Demokritos, aktaran: Sext. Emp., Adv. Math.<\/em>, 7.135, 136-137)<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201cDemokritos t\u00f6zlerin [atomlar\u0131n] belli bir s\u00fcre birlikte kalmas\u0131n\u0131n nedeninin cisimlerde i\u00e7 i\u00e7e girmeleri ve birbirlerine tutunmalar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler. (\u2026) Bu y\u00fczden Demokritos, \u00e7evrelerinden kaynaklanan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir zorunluluk onlar\u0131 sarsana ve da\u011f\u0131tana dek uzun bir s\u00fcre birbirine ba\u011fl\u0131 bir \u015fekilde ve bir arada kald\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n – Simplicius, In Cael.: In Aristotelis De caelo Commentaria<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201cAristoksenos\u2019un Tarih\u00ee An\u0131lar<\/em>\u2019da dedi\u011fi gibi Platon, Demokritos\u2019un toplayabildi\u011fi t\u00fcm eserlerini yakmak istemi\u015f, ancak Pythagoras\u00e7\u0131lar Amyklas ve Kleinias bunu yersiz bularak ona engel olmu\u015ftu, zira bir\u00e7ok insan zaten Demokritos\u2019un kitaplar\u0131n\u0131 edinmi\u015fti.\u201d<\/p>\n\n\n\n – Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201cD\u00fcnya tarihindeki en korkun\u00e7 bombay\u0131 ke\u015ffettik. (\u2026) Bu, F\u0131rat Vadisi d\u00f6neminde, Nuh ve muhte\u015fem gemisinden sonra kehanet edilen alev dolu y\u0131k\u0131m olabilir. (\u2026) Japonlar\u0131 bitir.\u201d<\/p>\n\n\n\n – ABD ba\u015fkan\u0131 Harry Truman, 1945\u2019te g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne yazd\u0131\u011f\u0131 sat\u0131rlar<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Christopher Nolan\u2019\u0131n son filmi Oppenheimer<\/em>, yaln\u0131zca tarihsel de\u011fil ancak \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za dair de olan bir\u00e7ok sorunu g\u00fcndeme getirmesi bak\u0131m\u0131ndan, bu ba\u015fl\u0131klar\u0131n bir kere daha tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir f\u0131rsat yarat\u0131yor. Entelekt\u00fcel m\u00fclkiyet, kapitalizm ile bilimin ilerleyi\u015fi aras\u0131ndaki ili\u015fki, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda fa\u015fizme ve \u201cdemokratik\u201d emperyalizme kar\u015f\u0131 SSCB\u2019nin hayata ge\u00e7irdi\u011fi Stalinist politikan\u0131n i\u015f\u00e7i hareketindeki ve ayd\u0131nlar aras\u0131ndaki y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n toplumsal k\u00f6kenleri, ABD emperyalizminin k\u00fcresel konsolidasyon krizi, tarihsel ve bilimsel olaylar\u0131n sanatsal temsili ve benzeri bir\u00e7ok konu, Nolan\u2019\u0131n filmiyle g\u00fcndeme getirilen sorunlar aras\u0131nda say\u0131labilir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Bu konular\u0131, bu yaz\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde hak ettikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde ele almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak Nolan\u2019\u0131n seyirciye sundu\u011fu olaylar\u0131n muhafazakar bir yorumunu tercih etmesi dolay\u0131s\u0131yla, k\u0131saca da olsa, devletlerin atom par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 muazzam enerjinin kontrol\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi tarihsel d\u00f6nemin ba\u015fl\u0131ca siyasal ve sosyal dinamiklerinin a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda ve filmin tahrifata yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 veya eksik kald\u0131\u011f\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n incelenmesinde fayda var.<\/p>\n\n\n\n Bir fig\u00fcr olarak Oppenheimer, tam da yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z tarihsel, politik ve sosyal konular\u0131n karma\u015f\u0131k bir bi\u00e7imde i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olmalar\u0131n\u0131 biyografisinde ve ki\u015fili\u011finde temsil etti\u011fi i\u00e7in, bir\u00e7ok sanat eserinin konusu olarak ele al\u0131nd\u0131 ve i\u015flendi. Kuzey Amerikal\u0131 besteci John Adams\u2019\u0131n Oppenheimer\u2019\u0131 merkezine alan Doctor Atomic<\/em> operas\u0131(1)<\/strong>, Nolan\u2019\u0131n filminde Jefferson Hall taraf\u0131ndan canland\u0131r\u0131lan Haakon Chevalier\u2019nin Oppenheimer ve onunla olan arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan kurgusal roman\u0131 The Man Who Would Be God <\/em>ve Heinar Kipphardt\u2019\u0131n McCarthy d\u00f6nemindeki fizik\u00e7ilere ve Oppenheimer\u2019a kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan soru\u015fturmalar\u0131 ele\u015ftirel bir g\u00f6zle de\u011ferlendirdi\u011fi tiyatro oyunu In der Sache J. Robert Oppenheimer<\/em> bunlara \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n S\u00f6z konusu Nolan\u2019\u0131n Oppenheimer<\/em>\u2019\u0131 olunca, Kipphardt\u2019\u0131n tiyatro oyunu \u00f6zellikle incelikli bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Zira hen\u00fcz filmin herhangi bir ele\u015ftirmeni bu konuyu g\u00fcndeme getirmi\u015f olmasa da, Oppenheimer<\/em>\u2019\u0131n senaryo yazar\u0131 da olan Nolan, Kipphardt\u2019tan hem tema noktas\u0131nda, hem anlat\u0131lan olaylar\u0131n zamansal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n kurgulanmas\u0131nda derinden etkilenmi\u015f gibi duruyor (Kipphardt\u2019\u0131n oyunu da, Oppenheimer\u2019\u0131n sorgusu s\u0131ras\u0131nda tutulmu\u015f resm\u00ee kay\u0131tlara dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu \u201cderinden etkilenme\u201d durumuna intihal demek do\u011fru olmaz). Kipphardt\u2019\u0131n oyununda, ba\u015fl\u0131ca iki olay ak\u0131\u015f\u0131 sergileniyor: Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ABD h\u00fck\u00fcmetinin Berkeley fizik\u00e7ileri eliyle atom bombas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve Oppenheimer\u2019\u0131n komite kar\u015f\u0131s\u0131ndaki sorgusu. Yine oyunda da Gordon Gray, Oppenheimer\u2019\u0131, neden bir hidrojen bombas\u0131 geli\u015ftirmekte isteksiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 sert\u00e7e sorguluyor ve atom bombas\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan vicdan azab\u0131 \u00e7ekip \u00e7ekmedi\u011fini irdeleyerek, hidrojen bombas\u0131 konusundaki etik duru\u015funun ikiy\u00fczl\u00fc oldu\u011funu ispat etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Oyunda Oppenheimer\u2019\u0131n, KP \u00fcyesi Doktor Jean Tatlock ile otelde ge\u00e7irdi\u011fi gece yine detayl\u0131ca i\u015fleniyor ancak filmden belli ba\u015fl\u0131 farkl\u0131l\u0131klarla: Jean Tatlock, Nolan\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine nevrotik ve hatta \u201cdeli\u201d bir karakter olarak de\u011fil, psikiyatri doktoru olarak tan\u0131t\u0131l\u0131yor (yani oldu\u011fu ki\u015fi olarak).<\/p>\n\n\n\n Kipphardt\u2019\u0131n oyununda \u00f6ne \u00e7\u0131karmay\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc olaylar ile Nolan\u2019\u0131n sekanslar\u0131 aras\u0131ndaki ortakl\u0131k listesi uzat\u0131labilir ve bunlar, Nolan\u2019\u0131n tercihleri konusunda \u00f6\u011fretici de olur. Ancak as\u0131l \u00f6\u011fretici olan, Oppenheimer\u2019\u0131n hayat\u0131n\u0131 ve miras\u0131n\u0131 i\u015fleyen di\u011fer eserlerin g\u00fcndeme getirmesine ra\u011fmen, Nolan\u2019\u0131n bilin\u00e7li olarak perdeye ta\u015f\u0131may\u0131 tercih etmedi\u011fi olaylard\u0131r: \u00d6zellikle de atom bombas\u0131n\u0131n Hiro\u015fima ile Nagazaki\u2019de patlat\u0131larak y\u00fczbinlerce \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7mas\u0131. Nolan filminde, atom bombas\u0131n\u0131 yaln\u0131zca bir kere patlat\u0131yor ve o da, Los Alamos \u00e7\u00f6llerinde yap\u0131lan deneyde ger\u00e7ekle\u015ftirilen patlamadan ba\u015fkas\u0131 de\u011fil. Seyirciye Hiro\u015fima ile Nagazaki \u201cdeneylerini\u201d g\u00f6stermiyor. Ayn\u0131 zamanda atom bombas\u0131yla beraber haritadan silinen Hiro\u015fima ile Nagazaki\u2019deki trajik g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131yla da ilgilenmiyor (b\u00f6ylece seyirci, atom bombas\u0131yla olan ili\u015fkisini, Oppenheimer \u00fczerinden, neredeyse yaln\u0131zca akademik bir d\u00fczlemde kurmak zorunda kal\u0131yor, onun y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k edemiyor). Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda John Adams\u2019\u0131n Doctor Atomic<\/em>\u2019i, Japon bir kad\u0131n\u0131n sesinden okunan \u015fu sat\u0131rlarla son bulur:<\/p>\n\n\n\n \u201cL\u00fctfen bana biraz su verin.<\/p> \u00c7ocuklar su istiyorlar.<\/p> Tanimoto-san, l\u00fctfen bana yard\u0131m et. Kocam\u0131 bulam\u0131yorum.<\/p> L\u00fctfen, bana biraz su verin.<\/p> L\u00fctfen, bana biraz su verin.\u201d(2)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Nolan\u2019\u0131n filminde de, Oppenheimer\u2019\u0131n ya\u015fam\u0131nda da atom bombas\u0131 merkez\u00ee bir yer tutuyor. ABD\u2019nin ve k\u0131smen de Avrupa\u2019n\u0131n \u00f6nde gelen birka\u00e7 fizik\u00e7isi bu bomban\u0131n yap\u0131m\u0131 i\u00e7in y\u0131llar\u0131n\u0131 verdi. ABD GSYH\u2019sinin g\u00f6zard\u0131 edilemeyecek bir miktar\u0131, bu bomban\u0131n hayata ge\u00e7irilmesine ayr\u0131ld\u0131.(3)<\/strong> Onlarca fabrikada binlerce i\u015f\u00e7i, atom bombas\u0131 i\u00e7in uranyum ile pl\u00fctonyumu uygun bir maddesel forma sokmak i\u00e7in yo\u011fun olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn bu kapitalist organizasyon, y\u00fczbinlerce insan\u0131n hayat\u0131 pahas\u0131na ABD emperyalizminin k\u00fcresel otoritesini konsolide etmek i\u00e7in yap\u0131ld\u0131. Ve bu, filmde i\u015flenmeye de\u011fer g\u00f6r\u00fclmemi\u015f.<\/p>\n\n\n\n Adams\u2019\u0131n operas\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir \u00f6zellik daha var: Kuantum alan\u0131n\u0131n ifade etti\u011fi mu\u011flakl\u0131k ile belirsizli\u011fin, m\u00fczikal melodiye yans\u0131y\u0131\u015f\u0131; Newtoncu determinizm \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n m\u00fczikal ifadeleri olan keskin, belirgin, k\u00f6\u015feli, \u00e7er\u00e7evesi ve istikrar\u0131 oturmu\u015f nota yap\u0131lar\u0131n\u0131n noksanl\u0131\u011f\u0131. Einstein, kuantuma dair tanr\u0131n\u0131n zar atmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015f olsa da, Adams m\u00fczik enstr\u00fcmanlar\u0131n\u0131n bu zar\u0131 atabilece\u011fine ikna olmu\u015f gibi.<\/p>\n\n\n\n Fizikte kuantum alan\u0131n\u0131n temsil etti\u011fi bu belirsizlik ilkesini, sanatta temsil etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan bir eser daha \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Michael Frayn\u2019in 1998\u2019de sahnelenen Copenhagen<\/em> oyunu, 1941\u2019de Naziler i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan Alman fizik\u00e7i Werner Heisenberg\u2019in Niels Bohr\u2019u ziyaretiyle a\u00e7\u0131l\u0131r (Nolan\u2019\u0131n filminde de bu tarihsel bulu\u015fmaya at\u0131fta bulunuluyor). Kuantum alan\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00fcstlenen Bohr (David Burke) ve Heisenberg (Matthew Marsh), oyun s\u0131ras\u0131nda, bug\u00fcne dek izledikleri yola kendilerini getiren nedenleri incelemeye ba\u015flarlar ve bu s\u0131rada, kendilerini bug\u00fcne getiren farkl\u0131 olaylar\u0131n farkl\u0131 kombinasyonlar\u0131 \u00fczerine sohbet ederek, olas\u0131 alternatifler olarak nelerin m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015f oldu\u011funu tart\u0131\u015f\u0131rlar. Oyun, Bohr\u2019un bulu\u015fma s\u0131ras\u0131nda, Heisenberg\u2019e asl\u0131nda oldu\u011fundan daha farkl\u0131 tepkiler vermesi neticesinde atom bombas\u0131n\u0131n ilk olarak Hitler taraf\u0131ndan kullan\u0131labilece\u011fi ihtimalinin bir ger\u00e7eklik oldu\u011funu hissettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f tektir, bug\u00fcn par\u00e7al\u0131, yar\u0131n ise belirsiz.<\/p>\n\n\n\n Bunlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda Nolan, Oppenheimar<\/em>\u2019\u0131 neredeyse bir belgesel gibi \u00e7ekmeyi tercih etmi\u015f. Yaln\u0131zca bir sahnede, o da Oppenheimer\u2019\u0131n Pablo Picasso\u2019nun, yani insan\u0131n suretindeki her bir organ\u0131 duyumsanandan farkl\u0131 noktalara yerle\u015ftiren bu k\u00fcbist ressam\u0131n eserini inceledi\u011fi sahnede, kuantumun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc evren modeliyle birlikte fiziksel d\u00fcnyan\u0131n \u00e7izgilerinin silikle\u015fti\u011fi, k\u00f6\u015felerin ve hatlar\u0131n silgiyle \u00fczerinden ge\u00e7ildi\u011fi hissediliyor. Ancak filmin genel olarak bir belgesel havas\u0131 ta\u015f\u0131yor olmas\u0131, Nolan\u2019\u0131n buradaki kayg\u0131s\u0131n\u0131n, Oppenheimer\u2019\u0131 sanata da ilgi duyan bir entelekt\u00fcel olarak resmetmek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilir.<\/p>\n\n\n\n Film belgesel rol\u00fc yap\u0131yor (yani nesnel bir tarih anlat\u0131m\u0131 oldu\u011funu iddia ediyor) ama asl\u0131nda atom bombas\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na dair veya atom bombas\u0131 ve benzeri silahlar\u0131 geli\u015ftiren bilim insanlar\u0131n\u0131n kom\u00fcnist veya devrimci fikirlere sahip olup olamayaca\u011f\u0131na dair tamamen emperyalist Atlantik cephesinin arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rma pe\u015finde. Nolan bunu Batman<\/em> serisinde ve Dunkirk<\/em>\u2019te de yapm\u0131\u015ft\u0131. Batman<\/em>\u2019de seyirciyi Gotham \u015fehrinin yoksullar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6fkelenmeye davet ederken, Dunkirk<\/em>\u2019te ise Hitler\u2019in insaf\u0131na kalm\u0131\u015f \u0130ngiliz askerlerinin hayatlar\u0131n\u0131 kurtar\u0131\u015f\u0131n\u0131 Britanya genelkurmay\u0131 ile Churchill\u2019in bir dehas\u0131 olarak sunmu\u015ftu (halbuki Hitler\u2019in o s\u0131rada Dunkirk\u2019e bir hava sald\u0131r\u0131s\u0131 d\u00fczenlememesinin nedeni, ileride \u0130ngiltere ile bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzalamay\u0131 planlayarak SSCB\u2019ye odaklanmak istemesiydi; ayr\u0131ca, Hitler\u2019in Nazi Almanyas\u0131\u2019na 1938\u2019de M\u00fcnih Anla\u015fmas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00c7ekoslovakya\u2019y\u0131 teslim eden de, Churchill\u2019den \u00f6nceki ba\u015fkan Chamberlain de\u011fil miydi?).<\/p>\n\n\n\n Nolan b\u00fct\u00fcn film boyunca, Oscar \u00f6d\u00fcllerinin gelecekteki sahiplerini se\u00e7ecek olan liberal ve Amerikan yurtseveri bir se\u00e7kinler grubunu memnun edecek \u015fekilde Oppenheimar\u2019\u0131n asl\u0131nda bir kom\u00fcnist olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fmakla kalm\u0131yor (bu bir siyasi su\u00e7 mu?), Oppenheimar\u2019\u0131n tarihte oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc de kesin bir \u015fekilde tahrif ediyor. Burada \u015fu ger\u00e7ek, keskin bir \u015fekilde ifade edilmeli: Nolan\u2019\u0131n, hayat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201ctarafs\u0131z\u201d kalmay\u0131 tercih etti\u011fi fig\u00fcr, asl\u0131nda bir sava\u015f su\u00e7lusudur. Evet, J. Robert Oppenheimer, y\u00fczbinlerce insan\u0131n feci bir \u015fekilde katledilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca sorumlular\u0131ndan birisi olarak, bir sava\u015f su\u00e7lusudur. T\u0131pk\u0131 Los Alamos\u2019taki di\u011fer b\u00fct\u00fcn fizik\u00e7iler, Leslie Groves\u2019un (Matt Damon) da aralar\u0131nda oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn ABD genelkurmay\u0131 ve ba\u015fkan Truman (Gary Oldman) gibi. Sahici demokratik mekanizmalara sahip bir siyasal rejimin, Hiro\u015fima ve Nagazaki su\u00e7lar\u0131n\u0131n ertesinde, fizik\u00e7ilerden devlet ba\u015fkan\u0131na dek, b\u00fct\u00fcn bu sava\u015f su\u00e7lular\u0131n\u0131 yarg\u0131layacak mahkemeleri kurabilmesi gerekirdi. Birle\u015fik Devletler b\u00f6ylesine demokratik kapasiteye sahip bir siyasal \u00f6rg\u00fctlenme formu de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n 20. y\u00fczy\u0131l kapitalizmi, insanl\u0131\u011f\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011funun s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ve diktat\u00f6rl\u00fcklere mahkum edilmesinin \u00f6n\u00fcndeki toplumsal ve politik engelleri ortadan kald\u0131rmak ve kendi barbarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en rasyonal s\u0131n\u0131rlar\u0131na ta\u015f\u0131mak i\u00e7in, iki b\u00fcy\u00fck teknik-teknolojik \u201cat\u0131l\u0131m\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirdi: Toplama kamplar\u0131 ve atom bombalar\u0131. Bu iki teknik \u201cat\u0131l\u0131m\u201d da II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7inde, yani k\u00fcresel kapitalizmin kanl\u0131 ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir \u00e7eli\u015fkinin i\u00e7inde oldu\u011fu bir s\u0131rada ke\u015ffedildi. Sava\u015f\u0131n sonras\u0131nda y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7en s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri ve devrimci ayaklanmalar, k\u00fcresel kapitalizmi \u015fimdilik bu iki arac\u0131 da sistemli bir \u015fekilde kullanmaktan al\u0131koysa da (sistemli bir \u015fekilde diyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda ABD kapitalizmi, bug\u00fcn kendi hapishanelerini asl\u0131nda toplama kamplar\u0131 modeline uygun olarak \u00fcretim tesislerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f durumda), bu iki ara\u00e7tan birisinin mucidinin, J. Robert Oppenheimer oldu\u011fu unutulamaz.<\/p>\n\n\n\n Film, tam da atom bombas\u0131n\u0131n mucidi fizik\u00e7ileri ve onlar\u0131n idari y\u00f6neticisi Oppenheimer\u2019\u0131 aklayabilmek i\u00e7in, onlar\u0131n atom bombas\u0131na y\u00f6nelik ilgilerini saf bir entelekt\u00fcel merak ve bilimsel ilerleme iradesi olarak sunuyor ve ABD genelkurmay\u0131n\u0131n bombay\u0131 pratikte kullanmas\u0131 ile fizik\u00e7ilerin bu bomba \u00fczerinde teorik olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmalar\u0131n\u0131n, iki farkl\u0131 sosyal kategori oldu\u011funa bizi ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Burada Aristoteles\u2019ten Marx\u2019a uzanan ve teori ile prati\u011fin birlikteli\u011fini anlatan ve \u00e7ok y\u00fcksek ihtimalle Los Alamos fizik\u00e7ilerinin bizden daha hakim oldu\u011fu kapsaml\u0131 felsef\u00ee literat\u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitli arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 aktarmaya l\u00fczum yok. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan Frans\u0131z Atom Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Komiserli\u011fi\u2019ndeki ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlileri, fizik\u00e7iler ve i\u015f\u00e7iler, h\u00fck\u00fcmet e\u011fer kendilerinden bir atom bombas\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131 talep edecek olursa, n\u00fckleer tesisleri derhal terk edeceklerini kamuoyuna a\u00e7\u0131k bir deklarasyonla duyurmu\u015flard\u0131.(4)<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u00f6z konusu sosyal ve politik olaylar olunca, filmin ba\u015fka zay\u0131f y\u00f6nleri de mevcut. \u00d6ncelikle, klasik Hollywood gelene\u011fini izleyerek, k\u00f6keni itibariyle toplumsal bir karaktere sahip olan sorunlar\u0131 basit ki\u015fisel \u00e7eki\u015fmelere veya benzerlerine indirgiyor. Oppenheimer\u2019\u0131n ABD g\u00fcvenlik ayg\u0131t\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6z hapsine al\u0131nmas\u0131, takip edilmesi ve ertesinde de sorgulanmas\u0131, bu ba\u011flamda \u00fcnl\u00fc fizik\u00e7i ile Lewis Strauss aras\u0131ndaki gergin ili\u015fkinin bir neticesi ve Strauss\u2019un kariyerist hezeyanlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak sunuluyor. Nolan\u2019\u0131n kendisi, Oppenheimer\u2019\u0131 canland\u0131ran akt\u00f6r Cillian Murphy\u2019e, rol\u00fcne haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in Amadeus<\/em> filmini izlemesini tavsiye etti\u011fini \u00e7\u00fcnk\u00fc Oppenheimer-Strauss \u00e7eki\u015fmesini, Mozart-Salieri rekabetine benzetti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.(5)<\/strong> Ancak bu yaln\u0131zca k\u0131smen do\u011fru; istihbarat servisi elemanlar\u0131n\u0131n, savc\u0131lar\u0131n ve politik elitlerin Oppenheimer\u2019a y\u00f6nelik kurduklar\u0131 bask\u0131c\u0131 komplo, b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle sistematik ve yap\u0131sal bir devlet politikas\u0131yd\u0131, basit bir ki\u015filer aras\u0131 rekabet sorunu de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019\u0131n say\u0131s\u0131z kurbanlar\u0131ndan birisi oldu\u011fu ABD\u2019nin kom\u00fcnist av\u0131 politikas\u0131, Temsilciler Meclisi\u2019ne ba\u011fl\u0131 olarak 1930\u2019da kurulan Hamilton Fish Komitesi\u2019ne dayan\u0131r. Meclis \u00fcyelerinden Samuel Dickstein Nazizmin de b\u00fcy\u00fck bir tehlike te\u015fkil etti\u011fini ve komitenin bu y\u00f6nde de \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti\u011finde, Fish \u201ckomitenin sadece kom\u00fcnistlerin pe\u015finde oldu\u011funu\u201d ifade eder.(6)<\/strong> 1945\u2019e gelindi\u011finde ABD generali Douglas MacArthur \u201cRuslar\u0131n Nazilerden de b\u00fcy\u00fck bir tehlike\u201d oldu\u011funu s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n Bu kurum daha sonra Amerika\u2019ya Kar\u015f\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Komitesi ismini ald\u0131 ve Dalton Trumbo, Robert Taylor, Gary Cooper, Bertolt Brecht, Sterling Hayden, Elia Kazan, Pete Seeger, Arthur Miller, Albert Einstein gibi bir\u00e7ok ismi sorguya \u00e7ekti (ya da \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131) veya i\u015fsiz b\u0131rakt\u0131 veya tutuklad\u0131. Komitenin karar\u0131 sonucu Alger Hiss idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Nolan\u2019\u0131n filminde basit bir Strauss-Oppenheimer \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olarak ele ald\u0131\u011f\u0131 antikom\u00fcnist devlet bask\u0131s\u0131 politikas\u0131n\u0131n McCarthy d\u00f6nemindeki sonucu, SSCB\u2019ye radar, sonar, jet motorlar\u0131, atom bombas\u0131 ve n\u00fckleer silah teknolojileri hakk\u0131nda bilgi ka\u00e7\u0131rmakla su\u00e7lanan Ethel ve Julius Rosenberg \u00e7iftinin so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla idam edilmesi oldu. Nolan filminde bu tarihsel \u201cayr\u0131nt\u0131ya\u201d yer vermemi\u015f; halbuki bu olay, Strauss\u2019un ki\u015fisel kaprislerinin de\u011fil, ancak ABD h\u00fck\u00fcmetinin atom bombas\u0131n\u0131n s\u0131rlar\u0131na dair ne denli \u00f6l\u00fcmc\u00fcl \u201chassasiyetlere\u201d sahip olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Tepesine Stalinist bir b\u00fcrokratik kast \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f de olsa, tarihteki ilk i\u015f\u00e7i devletinin, teknik ve teknolojik monopol\u00fc elinde tutmak isteyen sald\u0131rgan bir emperyalist devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131z kalmamas\u0131 i\u00e7in Rosenberg \u00e7iftinin giri\u015fti\u011fi casusluk faaliyeti, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz kahramanca bir eylemdi.(7)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Rosenberg \u00e7ifti 19 Haziran 1953\u2019te katledilmeden bir hafta \u00f6nce, yani 12 Haziran 1953\u2019te, Oppenheimer\u2019\u0131n meslekta\u015flar\u0131ndan ve atom enerjisi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 kurucu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla da tan\u0131nan Einstein, Amerika\u2019ya Kar\u015f\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Komitesi\u2019nde ifade vermeye \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 \u00fczerine New York Times<\/em>\u2019da bir mektup yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Einstein bu mektupta \u015fu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 yap\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n \u201cTan\u0131kl\u0131k etmek i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131lanlar, Komite\u2019nin \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kmamal\u0131, gerekirse cezaevine girmeyi, paras\u0131z kalmay\u0131, \u00fclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna kendi \u00e7\u0131karlar\u0131ndan olmay\u0131 g\u00f6ze almal\u0131d\u0131rlar.<\/p> Bunu yaparken Anayasa\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nmamal\u0131, onurlu bir yurtta\u015f\u0131n b\u00f6yle bir soru\u015fturmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 hayk\u0131rmal\u0131d\u0131rlar.<\/p> Yeterli say\u0131da kimse bunu yapabilirse, ba\u015far\u0131 kazan\u0131l\u0131r. Ba\u015far\u0131 kazan\u0131lamazsa, bu ulus zaten k\u00f6le olarak ya\u015famay\u0131 kabullenmi\u015f demektir.\u201d(8)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n ABD\u2019nin \u201catom casuslar\u0131na\u201d y\u00f6nelik s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc cad\u0131 av\u0131, tam bir siyasal ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck \u00f6rne\u011fiydi. Stalin \u00f6nderli\u011findeki b\u00fcrokratik kast\u0131n, 1920\u2019nin ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren Rus partisinin kongrelerinde imza att\u0131\u011f\u0131 politik revizyonlar ve uluslararas\u0131 politikada SSCB\u2019nin \u0130spanya, Fransa ve \u00c7in devrimlerini ihanetleriyle bo\u011fazlay\u0131p, Almanya\u2019daki KP\u2019yi siyasal olarak silahs\u0131zland\u0131rmas\u0131 meyvelerini vermiyor de\u011fildi. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Roosevelt \u00f6nderli\u011findeki emperyalizm ile SSCB b\u00fcrokrasisi olduk\u00e7a k\u00e2rl\u0131 ticari anla\u015fmalara imza att\u0131. Bu anla\u015fmalar\u0131n sonucunda, ABD\u2019nin bizzat kendisi, SSCB\u2019ye, atom bombas\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131 i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu mamul mallar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131:<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6d\u00fcn\u00e7 Verme-Kiralama [Yasas\u0131] kapsam\u0131nda istenen belki de en \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 malzeme, 1 \u015eubat 1943\u2019te talep edilen zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyumdu; Sovyetlerin atom bombas\u0131 program\u0131 bu \u015fekilde ba\u015flayacakt\u0131. ABD, Stalin\u2019e sava\u015f\u0131n sonuna dek en az \u00fc\u00e7 taksitte, 750 kilogram uranyum-235, 1100 gram a\u011f\u0131r su, 379.000 kilograml\u0131k kadmiyum metal (n\u00fckleer reakt\u00f6rdeki yo\u011funlu\u011fu kontrol etmede kullan\u0131l\u0131yor), 11 bin kilogram toryum, uranyumu pl\u00fctonyuma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmede kullan\u0131lmak \u00fczere 6.3 milyon kilogram rafine al\u00fcminyum t\u00fcp\u00fc nakletti. \u00d6d\u00fcn\u00e7 Verme-Kiralama\u2019da hava kuvvetleri irtibat subay\u0131 olarak Great Falls\u2019da g\u00f6rev yapan Binba\u015f\u0131 George Racy Jordan, Stalin\u2019e g\u00f6nderilecek bu hassas paketlerden ilki haz\u0131rlan\u0131rken, Hopkins\u2019in kendisini bizzat, 1943 Nisan\u2019\u0131nda arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne yap\u0131lacak \u2018\u00e7ok \u00f6zel, hususi kimyasal nakliyat\u0131\u2019 h\u0131zland\u0131rmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Hopkins, Jordan\u2019a ayr\u0131ca, \u2018Kay\u0131tlara ge\u00e7meyecek. B\u00fcy\u00fctmeden, sessizce ve ivedililikle g\u00f6nderin.\u2019 diyor.<\/p> (\u2026)<\/p> Binba\u015f\u0131 Jordan, Great Falls\u2019tan ge\u00e7enlerin sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131na ve u\u00e7a\u011fa s\u0131\u011fabilecek kadar ufak boyutlu olanlar\u0131na \u015fahit olmu\u015ftu. Yine de, \u2018tarihte g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f en b\u00fcy\u00fck postayla sipari\u015f katalo\u011fu\u2019 olarak ifade edecek kadar intiba edinmi\u015fti. Kay\u0131tlarda g\u00f6rebildi\u011fi kadar\u0131yla, sadece \u2018atomik maddeler\u2019 s\u0131n\u0131f\u0131ndan berilyum materyalleri (4400 kg.), kadmiyum ala\u015f\u0131mlar\u0131 (33 bin kg.), al\u00fcminyum t\u00fcp (6.244.366 bin kg.), kadmiyum metalleri (378.745 kg.), kobalt cevheri ve konsantresi (15.240 kg.), kobalt metali ve kobalt i\u00e7eren par\u00e7a (366.022 kg.), berilyum ve kadmiyum bile\u015fikleri naklediliyordu. Jordan\u2019\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, Stalin\u2019e g\u00f6nderilen \u2018Metal ve Metal \u00dcr\u00fcnleri\u2019 listesi yedi sayfal\u0131kt\u0131; ard\u0131ndan on sayfal\u0131k, s\u0131nai kullan\u0131m i\u00e7in atom i\u00e7ermeyen kimyasal listesi geliyordu.\u201d(9)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Atom bombas\u0131 form\u00fcllerinin SSCB\u2019ye iletilmesiyle su\u00e7lanan Rosenberg \u00e7ifti idam edilirken, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde bu \u201csipari\u015f katalo\u011funun\u201d haz\u0131rlanmas\u0131ndan, SSCB\u2019ye iletilmesinden ve bunlar\u0131n SSCB\u2019ye iletilmesini emredenlerden hi\u00e7 kimse yarg\u0131lan(a)mad\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bu transfer, sonuna kadar yasald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer, Amerika\u2019ya Kar\u015f\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Komitesi\u2019nin de\u011fil ama asl\u0131nda onun siyasal devamc\u0131s\u0131 olan ba\u015fka bir d\u00fczmece komitenin kar\u015f\u0131s\u0131nda kom\u00fcnist olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Nolan da seyirciyi Oppenheimer\u2019\u0131n kom\u00fcnist olmad\u0131\u011f\u0131na ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Nolan, bir kimsenin ilerici siyasal fikirleri dolay\u0131s\u0131yla i\u015f g\u00fcvencesi hakk\u0131ndan men edilmesini protesto etmez ancak o kimsenin (fizik\u00e7inin) s\u00f6z konusu siyasal fikirlerle ger\u00e7ekten bir ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019\u0131n ABD Kom\u00fcnist Partisi\u2019yle veya Marksist teori ve politikayla olan ili\u015fkisini ve bunlara d\u00f6n\u00fck adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya ilgisizli\u011fini b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle bilemiyoruz. E\u015finin ve karde\u015finin parti \u00fcyesi olduklar\u0131n\u0131 ve kendisinin de partinin bir\u00e7ok kitle \u00f6rg\u00fct\u00fcnde ufak da olsa \u00e7e\u015fitli roller \u00fcstlendi\u011fini biliyoruz. Bunlar\u0131n haricinde Oppenheimer\u2019\u0131n bir\u00e7ok meslekta\u015f\u0131 ve hocas\u0131 da, farkl\u0131 \u00fclkelerde farkl\u0131 sosyalist partilerin ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin takip\u00e7ileri veya sempatizanlar\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla politik olarak \u201ckom\u00fcnist\u201d program\u0131 benimsemi\u015f olsun veya olmas\u0131n, parti \u00fcyesi olmu\u015f olsun veya olmas\u0131n, Oppenheimer radikal bir siyasal atmosferin fiziksel bir par\u00e7as\u0131yd\u0131 ve bundan hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz etkilenmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, bize \u015funu s\u00f6yleme hakk\u0131n\u0131 veriyor: Oppenheimer\u2019\u0131n \u015fahsi trajedisi ve onun, ya\u015fanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck pay\u0131n\u0131n oldu\u011fu insanl\u0131k trajedisi, asl\u0131nda Stalinizmin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 politik trajedinin bir tezah\u00fcr\u00fcnden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Oppenheimer\u2019\u0131n, kom\u00fcnist d\u00fc\u015f\u00fcncelere sempati duyan vasat bir fizik\u00e7iden, ABD emperyalizminin asker\u00ee-s\u0131na\u00ee kompleksinin milyarlarca dolar b\u00fct\u00e7e ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir kitlesel imha silah\u0131n\u0131n \u00fcretiminin organize edilmesinden sorumlu olaca\u011f\u0131 proje m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne uzanan yolculu\u011fu, Kremlin\u2019in k\u00fcresel ve ABD KP\u2019sinin de ulusal politikalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla siyasal olarak me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Kremlin\u2019in II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki uluslararas\u0131 politikas\u0131, Bat\u0131 \u00fclkelerindeki KP\u2019lerin, kendi h\u00fck\u00fcmetleriyle politik olarak i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131yd\u0131. Bu, Stalinizmin, demokratik emperyalizmle (ABD ve Britanya) olu\u015fturdu\u011fu birle\u015fik siyasal cephe stratejisinin mant\u0131ksal bir sonucuydu. Bu siyasal cephenin en vahim sonu\u00e7lar\u0131, Churchill\u2019in ricas\u0131 \u00fczerine Komintern\u2019in kapat\u0131lmas\u0131 ve ABD ve Britanya KP\u2019lerinin, kendi emperyalist h\u00fck\u00fcmetlerinin sava\u015f b\u00fct\u00e7eleri ile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ko\u015fulsuz desteklemesiydi. Bu ba\u011flamda ABD KP\u2019si, h\u00fck\u00fcmetin II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda getirdi\u011fi grev yasa\u011f\u0131 karar\u0131n\u0131 ola\u011fanca g\u00fcc\u00fcyle destekledi ve kendi kontrol\u00fcnde olan sendikalar\u0131n tamam\u0131nda, i\u015f\u00e7ilerin grev ve \u00fccret benzeri taleplerini bast\u0131rarak, onlar\u0131n ulusal ve asker\u00ee \u00fcretimi daha da yo\u011fun olacak \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmelerini sa\u011flad\u0131. Dahas\u0131 ABD KP\u2019si bu noktada, i\u015f\u00e7i hareketi i\u00e7indeki polis rol\u00fcn\u00fc de lay\u0131k\u0131yla yerine getirdi ve Teamsters sendikas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Minneapolis\u2019te ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k i\u015f\u00e7ilerinin kitlesel ve militan grevlerini organize edip y\u00f6netmi\u015f olan D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in Kuzey Amerika partisinin \u00f6nderli\u011finin tutuklanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan Smith Yasas\u0131\u2019na deste\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131 ve Tro\u00e7kist hareketin ABD\u2019deki \u00f6nderlerinin yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 savundu.<\/p>\n\n\n\n Amerikan Stalinizminin sava\u015f s\u0131ras\u0131nda kendi ulusal egemen s\u0131n\u0131flar\u0131na a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fulsuz siyasal destek, Kremlin\u2019den dikte edilen bir politikayd\u0131. Bu emir do\u011frultusunda ABD KP\u2019si, Amerikan emperyalizminin sava\u015f yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ile faaliyetlerini destekledi; Demokrat Parti ve Cumhuriyet\u00e7i Parti\u2019yle ortak bir fiili sava\u015f yanl\u0131s\u0131 siyasal koalisyonun par\u00e7as\u0131 oldu; sendikalardan \u00f6nc\u00fc i\u015f\u00e7ileri tasfiye ederek grev k\u0131r\u0131c\u0131 ve vatansever i\u015fbirlik\u00e7ileri y\u00f6netim pozisyonlar\u0131na getirdi; sendikalardaki \u00fcyelerine en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle en fazla cephaneli\u011fi \u00fcretmeleri gerekti\u011fini vaaz etti. O s\u0131rada partinin etraf\u0131nda olan bir\u00e7ok ayd\u0131n ve bilim insan\u0131, partiden ve onun Kremlin\u2019den gelen siyasal direktiflerinden \u015funu \u00f6\u011frendiler: ABD\u2019nin emperyalist h\u00fck\u00fcmetine sadakatinizi koruyun ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini de\u011fil, ABD\u2019nin asker\u00ee g\u00fcc\u00fcn\u00fcn y\u00fckseltilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer, tam da partinin etraf\u0131nda olan bu bilim insanlar\u0131ndan birisi olarak, Nazizmin Yahudileri soyk\u0131r\u0131mdan ge\u00e7irmesine duydu\u011fu \u00f6fkeyle kom\u00fcnizme sempati duymaya ba\u015flayan bir fizik\u00e7iden, atom bombas\u0131n\u0131n \u201c\u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve etraf\u0131nda i\u015f\u00e7ilerin evlerinin oldu\u011fu\u201d bir fabrikan\u0131n \u00fczerinde patlat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren dan\u0131\u015fmanl\u0131k komitesinin s\u00f6z konusu karar\u0131n\u0131n alt\u0131na imzas\u0131n\u0131 atan bir sava\u015f su\u00e7lusuna evrildi. Oppenheimer haftalar boyunca bu komiteye ve Farrell\u2019a, bomban\u0131n hangi Japon \u015fehirlerine at\u0131labilece\u011fi ve bomban\u0131n nas\u0131l at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair (bulutlu bir g\u00fcnde at\u0131lmamal\u0131yd\u0131 ve devasa bir y\u00fckseklikten de b\u0131rak\u0131lmamal\u0131yd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bu durumlarda bomban\u0131n \u201cetkisi\u201d azalabilirdi!) \u00f6nerilerde bulundu.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019\u0131n, atom bombas\u0131n\u0131n Hiro\u015fima ile Nagazaki\u2019de yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 k\u0131y\u0131m\u0131n ertesinde politik-etik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015famamas\u0131 ve \u201catom bombas\u0131n\u0131n babas\u0131\u201d unvan\u0131n\u0131 severek sahiplenmesi de, d\u00fcnya KP\u2019lerinin o s\u0131radaki politikalar\u0131yla uyumluydu. Bat\u0131 \u00fclkelerinin KP\u2019leri atom bombas\u0131n\u0131n Japonya\u2019da y\u00fczbinlerce emek\u00e7iyi katletmesini, Kremlin\u2019den dikte edilen i\u015fbirlik\u00e7i politikan\u0131n neticesinde, sevin\u00e7 naralar\u0131 ve destekleyici man\u015fetlerle kar\u015f\u0131lad\u0131lar. \u00d6yle ki, Avustralya Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin yay\u0131n organ\u0131, Hiro\u015fima\u2019n\u0131n emperyalizm taraf\u0131ndan haritadan silinmesini \u201cJappy Ending\u201d (\u0130ngilizce\u2019deki \u201chappy ending\u201d, yani \u201cmutlu son\u201d deyimine bir g\u00f6nderme) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla kutlad\u0131.(10)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu bak\u0131mdan atom bombas\u0131n\u0131n tarihsel ve politik rol\u00fc de tart\u0131\u015f\u0131lmaya de\u011fer. Bu bomban\u0131n yap\u0131m\u0131na ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda, kendisinden s\u0131k s\u0131k \u201cII. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 bitirecek olan silah\u201d \u015feklinde bahsediliyordu. Nolan da bu temay\u0131 filmde s\u0131kl\u0131kla i\u015flemi\u015f, hatta Oppenheimer\u2019\u0131n, atom bombas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u201cb\u00fct\u00fcn sava\u015flar\u0131n bitece\u011fini\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de beyaz perdeye aktarm\u0131\u015f. Benzer bir kolayc\u0131l\u0131k ile indirgemecili\u011fi, matematik\u00e7i Alan Turing\u2019in (Benedict Cumberbatch) Nazilerin \u015fifreli ileti\u015fim sistemi olan Enigma\u2019y\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 anlatan The Imitation Game<\/em> filminde de g\u00f6r\u00fcyoruz: \u00d6yle bir asker\u00ee-teknolojik mucize (bir ayg\u0131t veya kod veya bomba veya silah) yarat\u0131lacak ki, bu, sava\u015f\u0131 sona erdirecek. <\/p>\n\n\n\n Halbuki sava\u015flar sosyal olaylard\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla biti\u015fleri de kendilerini yaratan toplumsal ili\u015fkiler b\u00fct\u00fcn\u00fcnde kapsaml\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri gerektirir. Dahas\u0131, sava\u015flar politikan\u0131n silahlarla yap\u0131lan devam\u0131d\u0131r. Silahlar\u0131 insanlar \u00fcretir ve hatta insanlar kullan\u0131r. Sava\u015flar\u0131 silahlar ba\u015flat\u0131p bitiremez, insanlar ba\u015flat\u0131p bitirebilirler. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 da ne atom bombas\u0131n\u0131n mucitleri, ne de Nazilerin \u015fifreli telgraflar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyen akademisyenler sonlad\u0131rd\u0131; II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 bitiren Mussolini\u2019ye kar\u015f\u0131 ayaklanan i\u015f\u00e7iler, i\u015fgale kar\u015f\u0131 sava\u015fan Yunan ve Frans\u0131z partizanlar, 20 milyon \u015fehit veren K\u0131z\u0131l Ordu, Nazizme kar\u015f\u0131 milisler olu\u015fturan Macar, Yugoslav ve di\u011fer milletlerden i\u015f\u00e7ilerdi.<\/p>\n\n\n\n Yeni silah teknolojileri-teknikleri ile insanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi Tro\u00e7ki \u015f\u00f6yle tarif eder:<\/p>\n\n\n\n \u201cDar kafal\u0131 kimseler onlarca y\u0131l asker\u00ee teknikteki geli\u015fmenin devrimi imkans\u0131z k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 tekrar edip durdular. Yine de sava\u015flar da, devrimler de bildiklerini okumaya devam ediyor. Otomatik silahlar ve mitraly\u00f6zler yerine tanklar\u0131 ve bombard\u0131man u\u00e7aklar\u0131n\u0131 belirtmekle yetinen Frossard ve \u015f\u00fcrekas\u0131 eski kli\u015feleri en yeni bulu\u015flar bi\u00e7iminde sunuyorlar. Biz \u015f\u00f6yle cevap veriyoruz: Her makinenin arkas\u0131nda yaln\u0131zca teknik de\u011fil, ama toplumsal ve siyasal ba\u011flarla da ba\u011fl\u0131 insanlar vard\u0131r.\u201d(11)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Atom bombas\u0131, korkun\u00e7 derecede y\u0131k\u0131c\u0131 potansiyele sahip bir silah olabilir. Ancak onu \u015fehirlerin \u00fczerine atan hala bir pilottur (insan) veya bu bombay\u0131 ta\u015f\u0131yan insans\u0131z hava arac\u0131n\u0131 uzaktan y\u00f6neten de yine bir insand\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla silahlar\u0131, ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olurlarsa olsunlar, belirli toplumsal ve siyasal ili\u015fkilerin tarihsel yans\u0131malar\u0131n\u0131 temsil eden insanlar kullanmaktad\u0131r. Tro\u00e7ki, yukar\u0131daki sat\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6ncesinde ise, bug\u00fcn dahi silahlar ile d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tarif etmeyi s\u00fcrd\u00fcren a\u015fa\u011f\u0131daki ifadelere yer verir:<\/p>\n\n\n\n \u201cProletarya silahlar\u0131 \u00fcretir, onlar\u0131 nakleder, onlar\u0131n depoland\u0131klar\u0131 ambarlar\u0131 in\u015fa eder, kendine kar\u015f\u0131 bu binalar\u0131 korur, orduda hizmet eder ve ordunun b\u00fct\u00fcn donan\u0131m\u0131n\u0131 yarat\u0131r. Silahlar\u0131 proletaryadan ay\u0131ran kitleler ya da duvarlar de\u011fil, itaat al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, s\u0131n\u0131fsal egemenlik hipnozu, milliyet\u00e7i zehirdir. Bu psikolojik duvarlar\u0131 y\u0131kmak yeterlidir \u2014 hi\u00e7bir ta\u015f duvar direnmeyecektir. Proletaryan\u0131n silah istemesi yeterlidir \u2014 onu bulacakt\u0131r. Devrimci partinin g\u00f6revi onda bu iste\u011fi uyand\u0131rmak ve bunun ger\u00e7ekle\u015fmesini kolayla\u015ft\u0131rmakt\u0131r.\u201d(12)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n \u201cProletaryan\u0131n silah istemesi\u201d: Tarih boyunca devrimci literat\u00fcr, ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n kendilerini silahland\u0131rmak istemeleri ile mitolojideki Prometheus karakterinin eylemleri aras\u0131nda bir analoji kurdu ve b\u00f6ylece, Prometheus\u2019u devrimci s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal m\u00fcttefiki k\u0131lan bir k\u00fclt\u00fcrel fig\u00fcre d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Oppenheimer s\u00f6z konusu olunca Prometheus da tart\u0131\u015f\u0131lan bir mitik varl\u0131k halini al\u0131yor. Zira Nolan filmini, American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer<\/em>(13)<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131, yazarlar\u0131n\u0131n Kai Bird ve Martin J. Sherwin oldu\u011fu 2005 tarihli bir Oppenheimer biyografisine dayand\u0131r\u0131yor. Dahas\u0131 film, Prometheus\u2019un hikayesine dair iki c\u00fcmlelik bir giri\u015fle a\u00e7\u0131l\u0131yor ve ard\u0131ndan film s\u0131ras\u0131nda da, Oppenheimer\u2019a Prometheus olarak at\u0131fta bulunuluyor.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019a \u201cAmerikan Prometheus\u2019u\u201d ismini takmak bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan yanl\u0131\u015f. \u0130lk olarak, Prometheus ate\u015fi kibirli tanr\u0131lardan \u00e7al\u0131p, ona ihtiyac\u0131 olan insanl\u0131\u011fa vermi\u015fti. Bu ba\u011flamda Oppenheimer bir anti-Prometheus\u2019tur; \u201cate\u015fi\u201d (kuantum teorisinin ku\u015faklara yay\u0131lan birikimini ve uranyum deneyleriyle elde edilebilecek neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z enerjiyi), insanlardan alm\u0131\u015f (bilimsel bilginin kamusall\u0131\u011f\u0131n\u0131n ihlal edilmesinde rol alm\u0131\u015f) ve onu tanr\u0131lara (ABD emperyalizminin sava\u015f ayg\u0131t\u0131na) vermi\u015ftir. E\u011fer di\u011fer uluslar da atom bombas\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olamasayd\u0131, Truman y\u00f6netimindeki Birle\u015fik Devletler\u2019in bu k\u0131yamet silah\u0131n\u0131n patentini payla\u015fmaya y\u00f6nelik hi\u00e7bir niyeti yoktu. Dahas\u0131 bu silah \u00fczerindeki monopol\u00fcn\u00fc, bir tehdit unsuru olarak, d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 uyar\u0131nca reorganize etmek i\u00e7in kullanmay\u0131 hesapl\u0131yordu. Oppenheimer ile Prometheus\u2019un biricik ortak yan\u0131, ate\u015fin tanr\u0131lar ve insanlar aras\u0131ndaki al\u0131\u015fveri\u015finde kar\u015f\u0131 taraflarda bulunmu\u015f olsalar da, ikisinin de sonunda tanr\u0131lar taraf\u0131ndan cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu ise Oppenheimer\u2019\u0131n yeterince iyi bir kul veya hizmet\u00e7i olamamas\u0131yla de\u011fil, tanr\u0131lar\u0131n do\u011falar\u0131ndan kaynaklanan ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fckleri, darkafal\u0131l\u0131klar\u0131 ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fckleriyle ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019\u0131 bir fig\u00fcr olarak mitolojide Prometheus de\u011fil, ancak Faust temsil edebilir. Faust bilgi i\u00e7in \u015feytanla anla\u015fma yapar. Ancak bu benzetmenin dahi zaaflar\u0131 vard\u0131r; zira \u015feytanla anla\u015fmak, ABD emperyalizmiyle herhangi bir konuda anla\u015fmaktan veya birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaktan \u00e7ok daha me\u015frudur. Sonu\u00e7ta \u015feytan, sevgisini g\u00f6stermeyen ve anlay\u0131\u015fs\u0131z bir babaya kar\u015f\u0131 isyan etmi\u015f olan, bir noktaya kadar da g\u00fcnah say\u0131lan insan\u00ee zevklerin kriminalize edilmesine kar\u015f\u0131 duran bir varl\u0131kt\u0131r. Ancak bu benzetmeyi zay\u0131flatan bir unsur daha mevcut: Faust neden \u015feytanla anla\u015fmaya var\u0131r? Temel olarak, d\u00fcnyaya dair bilgilerini geli\u015ftirmek ve sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in. Dolay\u0131s\u0131yla Faust, mitik bir karakter olarak, insan\u0131n yery\u00fcz\u00fcne dair anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve bilgisini derinle\u015ftirmek i\u00e7in, cennetin d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla anla\u015fmalar imzalamak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 bir tarihsel d\u00f6nemi temsil eder. Faust\u2019un anla\u015fmas\u0131, insan\u0131n, tarihin o an\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcrel birikiminin yetersiz bir entelekt\u00fcel kapasiteye sahip oldu\u011funa i\u015faret eder. <\/p>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019\u0131n, atomun ve atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n, enerji ile maddenin birbirlerine d\u00f6n\u00fc\u015fen ge\u00e7i\u015fkenli\u011finin fiziksel ve matematiksel s\u0131rlar\u0131na vak\u0131f olmak ve onlar\u0131 anlamak i\u00e7in \u201c\u015feytanla\u201d (ABD militarizmiyle) i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131na gerek yoktu. Onun bir\u00e7ok meslekta\u015f\u0131, bu onursuz i\u015fbirli\u011fiyle kirlenmeden, bilimsel bilgi birikimine ondan \u00e7ok daha fazla katk\u0131lar sundu (Oppenheimer\u2019\u0131n fizik alan\u0131na hi\u00e7bir \u00f6zg\u00fcn katk\u0131s\u0131 bulunmamaktad\u0131r; taneciklerin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131yla ilgili geli\u015ftirdi\u011fi teori ve n\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131 ile kara delikler hakk\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7 de \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 olmayan makaleleri haricindeki tek katk\u0131s\u0131, fizik biliminin y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k birikimini bir kitle imha silah\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r).<\/p>\n\n\n\n Hem Prometheus, hem de Faust kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n zay\u0131f kald\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6n daha var: O da, Oppenheimar\u2019\u0131n, kendisini Prometheus veya Faust ile de\u011fil, ama onlarla \u00e7at\u0131\u015fan veya anla\u015fma yapan insan\u00fcst\u00fc varl\u0131klarla (\u00f6zellikle de tanr\u0131larla) bir tutmaya ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Los Alamos\u2019ta ilk atom bombas\u0131 deneyi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, Oppenheimer, akl\u0131ndan Bhagavad Gita<\/em> kitab\u0131ndan bir sat\u0131r\u0131n ge\u00e7ti\u011fini kaydeder: \u201ck\u0101lo’smi lokak\u1e63ayak\u1e5btprav\u1e5bddho lok\u0101nsam\u0101hartumiha prav\u1e5btta\u1e25\u201d (ben \u00d6l\u00fcm\u2019\u00fcn kendisi oldum, d\u00fcnyalar\u0131n yok edicisi).(14)<\/strong> Ger\u00e7i, deney s\u0131ras\u0131nda yan\u0131nda olan karde\u015fi Frank, patlaman\u0131n ard\u0131ndan Oppenheimer\u2019\u0131n yaln\u0131zca \u015funu s\u00f6yledi\u011fini ifade eder: \u201cGaliba i\u015fe yarad\u0131.\u201d(15)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nolan\u2019\u0131n filminde de Oppenheimer\u2019\u0131n kendisini bir peygamber yerine koydu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz: Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Komitesi\u2019nde SSCB\u2019nin de bir atom bombas\u0131 deneyi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bunun \u00fczerine ABD taraf\u0131ndan art\u0131k bir hidrojen bombas\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131na ba\u015flanmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmaya ara verildi\u011finde, Oppenheimer arkada\u015f\u0131 Isaac Rabi\u2019ye Beyaz Saray\u2019\u0131n ve Amerikan kamuoyunun bir peygamberi, yani kendisini dinleyece\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019\u0131n kendisine b\u00f6ylesine bir sosyal konum atfetmeye ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131, onun siyasal safl\u0131\u011f\u0131yla bir dereceye kadar a\u00e7\u0131klanabilir. Ancak onu bu konumland\u0131rmaya iten as\u0131l etken, \u00f6zelde kendisinin atom bombas\u0131yla, genelde ise kapitalizmin entelekt\u00fcel m\u00fclkiyetle kurdu\u011fu ili\u015fkiyle ilgilidir. \u201cAtom bombas\u0131n\u0131n babas\u0131\u201d ve \u201cpeygamber\u201d olarak Oppenheimer\u2019\u0131n ne atom bombas\u0131n\u0131n hangi zamanda, nerede ve nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131 ile ilgili, ne de ABD\u2019nin asker\u00ee-s\u0131na\u00ee kompleksinin devam etmekte olan atom bombas\u0131 projelerinin gelece\u011fiyle ilgili hi\u00e7bir yetkisi veya belirleyici \u00f6nerisi olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bomban\u0131n \u201cbabas\u0131\u201d, asker\u00ee-politik \u201ccihaz\u0131n\u201d (Los Alamos\u2019taki ismiyle the Gadget<\/em>) kar\u015f\u0131s\u0131nda mutlak bir yabanc\u0131la\u015fma i\u00e7indeydi.<\/p>\n\n\n\n Peygamberler, mitolojilerin mant\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi, \u00e7a\u011fr\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131 ilkelerin, sunduklar\u0131 kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn ve betimledikleri madde \u00f6tesi d\u00fcnyalar\u0131n \u00fczerinde hi\u00e7bir kontrole sahip de\u011fildir; bunlar\u0131n hepsi, daha y\u00fcksek bir otoriteden, yarat\u0131c\u0131 ve ilahi bir ak\u0131ldan veya varl\u0131ktan aktar\u0131l\u0131r. Peygamber el\u00e7idir ama el\u00e7ili\u011fini \u00fcstlendi\u011fi bilgi \u00fczerinde kontrol hakk\u0131 veya yetkisi yoktur. S\u00f6z konusu olan tam tersidir: Bu bilgi ve kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fc, peygamber \u00fczerinde kontrol hakk\u0131na sahiptir, onu ve hayat\u0131n\u0131 \u015fekillendirir.<\/p>\n\n\n\n Amerikal\u0131 tiyatro oyunu yazar\u0131 Tony Kushner\u2019in m\u00fcthi\u015f eseri Angels in America<\/em>\u2019n\u0131n HBO taraf\u0131ndan \u00e7ekilen dizisi, bu \u00e7eli\u015fkinin sanatsal ifadesini keskin bir \u015fekilde ifade eder. Oyunda AIDS\u2019e yakalanm\u0131\u015f olan Prior Walter\u2019a, cennetten g\u00f6revlendirilmi\u015f bir melek taraf\u0131ndan peygamberlik g\u00f6revi bah\u015fedilir. Walter bu g\u00f6revi reddeder; denebilir ki Walter, bir peygamber olarak greve \u00e7\u0131kar (topluma ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin kar\u015f\u0131s\u0131nda yabanc\u0131la\u015fan bir i\u015f\u00e7i gibi). Walter\u2019\u0131n peygamberli\u011fi ve cenneti reddi, asl\u0131nda Kuzey Amerika kapitalizminin \u0130ncil\u2019den beslenen ve queer toplulu\u011fu \u00f6l\u00fcme mahkum eden politikalar\u0131na kar\u015f\u0131, ya\u015fam\u0131n, tam da gelip ge\u00e7ici olmas\u0131nda kristalize olan g\u00fczelli\u011finde politik olarak \u0131srar etmek \u015feklinde anla\u015f\u0131labilir. Zira korunmay\u0131 ve iyile\u015ftirilmeyi hak eden, tam da gelip ge\u00e7ici oland\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc sonsuz olan\u0131n, zaten do\u011fas\u0131 gere\u011fi korunmaya gereksinimi yoktur. Prior cenneti ziyaret etti\u011finde, sahne bir s\u00fcre siyah-beyaz ilerler (Nolan\u2019\u0131n filminde, Strauss\u2019un sahnelerinin siyah-beyaz olmas\u0131 gibi). Sonsuz olan\u0131n (cennetin) tonu gridir, ancak sonlu olan, gelip ge\u00e7ecek olan (AIDS\u2019li oldu\u011fu d\u00fcnya) rengarenktir. Cennet ve yery\u00fcz\u00fc bu ba\u011flamda birbirleriyle tezat i\u00e7indedirler. Bu bak\u0131mdan renkler, \u0130brahim\u00ee mitolojilerin \u00f6ng\u00f6rd\u00fckleri ve bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcye hapsolmu\u015f senaryolar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda muhalif bir pozisyona sahiptirler. Prior\u2019\u0131n, i\u00e7inde peygamber olarak el \u00fcst\u00fcnde tutulaca\u011f\u0131 bir cennetten ise, \u00fczerinde hasta y\u00fcr\u00fcyece\u011fi bir yery\u00fcz\u00fcnde olmay\u0131 tercih etmesi, bu nedenle asl\u0131nda devrimci bir eylemdir.<\/p>\n\n\n\n Lacanc\u0131 psikanalist Hub Zwart, Oppenheimer\u2019\u0131n \u00f6nce atom bombas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 ve bu yabanc\u0131la\u015fman\u0131n ard\u0131ndan da bir peygamber gibi g\u00f6z\u00fckmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, 2017\u2019de \u015f\u00f6yle tarif etmi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n \u201cYap\u0131m s\u00fcrecinde, cihaz somut ve fiziksel bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, ancak i\u015fe yaray\u0131p yaramayaca\u011f\u0131, in\u015fa ettikleri mekanizman\u0131n ger\u00e7ekten bir cihaz (yani bir prototip atom bombas\u0131) olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirsizli\u011fini koruyordu. Tam olarak ne yapaca\u011f\u0131 belirsizdi. Cihaz\u0131n ger\u00e7ekten bir n\u00fckleer zincirleme reaksiyon ba\u015flat\u0131p ba\u015flatmayaca\u011f\u0131 belirsizli\u011fini olduk\u00e7a koruyordu. Ancak deney ba\u015far\u0131l\u0131 olur olmaz, cihaz (fiziksel bir nesne olarak) yok edildi; bunun nedeni yaln\u0131zca patlamadan sonra geriye kalan tek \u015feyin \u00e7\u00f6lde bo\u015f, kirli bir nokta olmas\u0131 de\u011fildi, ayn\u0131 zamanda cihaz patlar patlamaz, tamamen farkl\u0131 t\u00fcrde bir varl\u0131k haline geldi, yani siyasi bir nesne haline geldi ve bu nedenle fizik\u00e7ilerin elinden hemen al\u0131nd\u0131. Ayg\u0131t ger\u00e7ekten \u00e7al\u0131\u015f\u0131r \u00e7al\u0131\u015fmaz, kompart\u0131mantalizasyona tabi tutuldu.<\/p> (\u2026)<\/p> Patlamadan \u00f6nce cihaz bilimsel bir varl\u0131kt\u0131, bilim insanlar\u0131n\u0131n elinde bir mekanizmayd\u0131, ancak patlamadan sonra bir kitle imha silah\u0131 haline geldi ve ordunun eline ge\u00e7ti.<\/p> (\u2026)<\/p> Cihaz\u0131n (a nesnesi) ger\u00e7ekten ilk atom bombas\u0131 oldu\u011fu kan\u0131tlan\u0131r kan\u0131tlanmaz, bilim insanlar\u0131n\u0131n bu bombaya eri\u015fimi yasakland\u0131; eli bo\u015f b\u0131rak\u0131ld\u0131lar: M\u00fclks\u00fczle\u015ftirildiler. Nitekim art\u0131k bilimsel \u00f6zne, yani n\u00fckleer fizik uzman\u0131, bir g\u00fcvenlik riski, gizli bilgilerin potansiyel bir s\u0131z\u0131nt\u0131 kayna\u011f\u0131 haline geldi. Manhattan Projesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131n\u0131n bomban\u0131n ger\u00e7ek kullan\u0131m\u0131yla ilgili hi\u00e7bir s\u00f6z hakk\u0131 yoktu. Di\u011fer vatanda\u015flar gibi onlar da Hiro\u015fima ve Nagazaki’nin bombalanmas\u0131ndan gazeteler ve kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla haberdar oldular.<\/p> (\u2026)<\/p> B\u00f6ylece, n\u00fckleer fizi\u011fin \u2018a nesnesi\u2019, metafizikte ba\u015fkala\u015f\u0131m olarak bilinen \u015feyi deneyimledi (Aquinas 1922, Pars III, Q. 75, Madde 4): maddesel a\u00e7\u0131dan varl\u0131k (atom bombas\u0131) ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilirdi, ancak ontolojik stat\u00fcs\u00fc, numenal \u00f6z\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fti. Bir ara\u015ft\u0131rma projesi, kendi kendini yok etme yoluyla bir bombaya d\u00f6n\u00fc\u015fen bir cihaz \u00fcretti; hatta o bombaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, b\u00f6ylece a nesnesi (bilme arzusunun nesnesi) atom bombas\u0131 oldu.\u201d(16)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Zwart, Chevalier\u2019nin otobiyografik roman\u0131 olan ve Oppenheimer\u2019\u0131 Sebastian Bloch karakterinin temsil etti\u011fi The Man Who Would Be God <\/em>kitab\u0131na g\u00f6ndermerde bulunarak, \u015f\u00f6yle devam eder:<\/p>\n\n\n\n \u201c[Bloch] art\u0131k zaman\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu politikac\u0131larla, generallerle ve \u2018en y\u00fcksek sanayi \u00e7evreleriyle, i\u015f adamlar\u0131yla, yat\u0131r\u0131m ortakl\u0131klar\u0131n\u0131n ba\u015fkanlar\u0131yla, gazete ve bas\u0131n organ\u0131 sahipleriyle, finans\u0131, medyay\u0131 ve ula\u015f\u0131m a\u011flar\u0131n\u0131 kontrol eden ki\u015filerle, k\u0131sacas\u0131, tam da bir Marksist olarak d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc insanlarla ge\u00e7iriyordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc hepsi Canavar taraf\u0131ndan cezbediliyordu\u2019, (s. 283), Canavara ve onun yarat\u0131c\u0131s\u0131na \u2018feti\u015fist bir \u015fekilde\u2019 sayg\u0131 duru\u015funda bulunuyorlard\u0131 (s. 285).<\/p> Bloch, cihazla, \u00fcretti\u011fi feti\u015fle ba\u011flant\u0131da kalabilmek i\u00e7in, kendisini eski \u00e7evresinden koparmak anlam\u0131na gelse bile, onu bu burjuva d\u00fcnyas\u0131na kadar takip etmek zorundad\u0131r.<\/p> (\u2026)<\/p> Bolt [romanda atom bombas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan terim], \u00f6zellikle Sebastian\u2019\u0131n kendisi (s\u00f6zde Bolt\u2019un \u2018babas\u0131\u2019) \u00fczerinde muazzam bir etkiye sahiptir. Bu i\u015fe dahil olur olmaz, Bloch\u2019un karakteri \u2018derin bir de\u011fi\u015fime\u2019 u\u011frar (s. 381). G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi \u2018y\u00fcz\u00fcn\u00fc tamamen d\u00f6ner\u2019, \u2018eski t\u00fcm inan\u00e7lar\u0131n\u0131 inkar eder\u2019 ve hatta \u2018muhbir\u2019 olur. Sadece eski yolda\u015flar\u0131n\u0131 ispiyonlamakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda Mark [Chevalier] hakk\u0131nda \u2018son derece tehlikeli hikayeler\u2019 (s. 381) icat eder.<\/p> (\u2026)<\/p> [Oppenheimer] kenotik bir \u00f6zne gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u2018t\u00fcm \u00f6z\u00fcn\u00fc bo\u015faltm\u0131\u015f\u2019 (s. 296), sigara \u00fcst\u00fcne sigara i\u00e7en (g\u00fcnde \u00fc\u00e7 paket), k\u0131r\u0131lgan bir damar ve atardamar k\u0131l\u0131f\u0131 (s. 230). Sanki bedeni, hayat\u0131n\u0131 esas olan d\u0131\u015f\u0131nda her \u015feyden mahrum etme arzusunun intikam\u0131n\u0131 al\u0131r, cihazla olan ili\u015fkisine her \u015feyi feda etmeye ba\u015flar, b\u00f6ylece arzu matemati\u011fine (\u2026) kurban d\u00fc\u015fer. Sebastian i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f, kenotik bir \u00f6zne haline gelir<\/p> (\u2026)<\/p> Sebastian Bolt\u2019u yarat\u0131r, bu onun Canavar\u0131\u2019d\u0131r ama cihaz da onu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yeniden yarat\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Sebastian\u2019\u0131n y\u00fcz\u00fc \u2018yak\u0131c\u0131 bir tasavvurla, ruhu sarsan bir vahiyle i\u015faretlenmi\u015fti\u2019 (s. 400).<\/p> Sebastian sonunda her \u015feyde bir desen, daha y\u00fcksek bir plan fark eder; sadece \u2018a\u011fr\u0131yan\u2019 bedenini de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 bir ak\u0131nt\u0131 gibi ta\u015f\u0131yan bir kader. Korkun\u00e7 derecede yaln\u0131z hisseder ama yine de t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Sanki \u2018amans\u0131z bir zorunlulu\u011fun\u2019 (s. 446), \u2018onu ta\u015f\u0131yan bir kaderin\u2019 (s. 446) arac\u0131 olarak hareket etmi\u015fti ve bu yeni kavray\u0131\u015f onun i\u00e7in her \u015feyi ayd\u0131nlat\u0131r. Bir ki\u015fi olarak ortadan kaybolacak, ancak ruhu \u2018insanlar\u0131n \u00fczerinde gezinecek\u2019, \u00f6rne\u011fin \u2018bir teoremin form\u00fclasyonunu ayd\u0131nlatmalar\u0131na\u2019 yard\u0131m edecekti (s. 447). (\u2026) Jung terimleriyle s\u00f6ylersek, kendisini arketipsel ruhla \u00f6zde\u015fle\u015ftirerek psi\u015fik bir \u2018\u015fi\u015fme\u2019 ya\u015far.<\/p> (\u2026)<\/p> Psikanalitik olarak Sebastian Bloch\u2019a tam olarak ne oldu? O, Lohengrin kompleksini temsil ediyordu ama ayn\u0131 zamanda Icarus kompleksini de b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu: parlak bir kariyer, bir bilim \u00fcnl\u00fcs\u00fc, muazzam riskler almaya haz\u0131r, benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f y\u00fcksekliklere ula\u015fmaya hevesli birisi, ama sonra \u2018\u00e7ok y\u00fcksekten u\u00e7tu\u011fu i\u00e7in\u2019 (s. 123) dramatik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn kaderinde oldu\u011fu birisi.\u201d(17)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Oppenheimer\u2019\u0131n ger\u00e7ekten de Germen mitolojisinden Lohengrin ile veya Antik Yunan mitolojisinden \u0130karus\u2019la benzerlikleri s\u00f6z konusudur, ancak farkl\u0131l\u0131klar daha fazlad\u0131r: \u00d6ncelikle Lohengrin, kendisinin sorumlusu oldu\u011fu de\u011fil, d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckle sava\u015f\u0131r; \u0130karus\u2019a gelince, Oppenheimer hi\u00e7bir zaman g\u00fcne\u015fe yakla\u015fabilecek bir deha sergilememi\u015ftir. Ancak onun cihaz taraf\u0131ndan etki alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, cihazdan kopmak istememesi, cihaz \u00fczerinde kontrol talep etmesi, cihaz\u0131n \u201cbabas\u0131\u201d, yani as\u0131l sahibi oldu\u011funu iddia etmesi, onun taraf\u0131ndan t\u00fcketilmesi, k\u0131sacas\u0131 cihaz\u0131 kendisinin \u201ck\u0131ymetlisi\u201d olarak g\u00f6rmesi ba\u015fka bir ili\u015fkilenmeyi an\u0131msatmaktad\u0131r: Tolkien mitolojisindeki Gollum ve Tek Y\u00fcz\u00fck ili\u015fkilenmesini (ilgin\u00e7tir, Oppenheimer\u2019\u0131n komite kar\u015f\u0131s\u0131ndaki 4 hafta s\u00fcren sorgusu 1954\u2019te ya\u015fan\u0131r; Y\u00fcz\u00fck Karde\u015fli\u011fi\u2019<\/em>nin ilk kez bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131l). Yine \u00f6nemli bir fark, Tolkien evreninde y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n Gollum olmamas\u0131d\u0131r; ancak \u201ccihaz\u0131n\u201d (y\u00fcz\u00fck ve bomba) \u00fczerlerindeki etkisi ve ona kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdikleri feti\u015f bak\u0131m\u0131ndan, Oppenheimer bir peygamber, Hint tanr\u0131s\u0131, Prometheus, \u0130karus veya benzerleri de\u011fil, Gollum\u2019dur.<\/p>\n\n\n\n Oppenheimer yaln\u0131zca Gollum\u2019la \u00f6zde\u015fle\u015ftirilebilecek olsa da, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve ertesinde atom bombas\u0131n\u0131n form\u00fclleri, d\u00fcnya devletleri taraf\u0131ndan Prometheus\u2019un ate\u015fi, Faust\u2019un \u015feytandan edindikleri veya Gollum\u2019un y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc derecesinde saplant\u0131l\u0131 bir de\u011fer g\u00f6r\u00fcyordu. Bu silah\u0131n yap\u0131m\u0131na dair dok\u00fcmanlar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi, gayretli ve incelikli bir istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gerektiriyordu. Zaten bunun i\u00e7in Stalinist b\u00fcrokrasi, bu g\u00f6revin ba\u015f\u0131na, kendi istihbarat tarihlerinin o ana kadar ki en zor ve en kritik g\u00f6revi olan Tro\u00e7ki suikastinde g\u00f6rev alanlar\u0131 getirdi.<\/p>\n\n\n\n Hem GRU hem de NKGB\u2019nin n\u00fckleer istihbarat faaliyetlerini denetlemek \u00fczere kurulmu\u015f olan S Dairesi\u2019nin ba\u015f\u0131nda Pavel Sudoplatov vard\u0131; daireye ismini veren \u201cS\u201d harfi, Sudoplatov\u2019dan geliyordu ve Sudoplatov, Tro\u00e7ki cinayeti konusunda Sovyet istihbarat\u0131ndaki ba\u015fl\u0131ca sorumluydu. Oppenheimer ailesine s\u0131zan Stalinist ajan Elizabeth Zarubin, SSCB i\u00e7indeki Sol Muhalefet\u2019in fiziksel olarak yok edilmesinde \u00f6nemli roller \u00fcstlenmi\u015fti. Kendisi 1919\u2019da Dzerjinski\u2019nin sekreterli\u011finin i\u00e7inde k\u0131demsiz bir ajan olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Yakov Blumkin\u2019le tan\u0131\u015fm\u0131\u015f ve ikili k\u0131sa bir s\u00fcrede evlenmi\u015flerdi. Elizabeth Zarubin\u2019in sonra b\u00fcrokrasi i\u00e7inde nas\u0131l y\u00fckseldi\u011fini, Sudoplatov \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u201cElizabeth ve Blumkin, 1930\u2019da yasad\u0131\u015f\u0131 g\u00f6revle T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6nderildiler. Buradaki g\u00f6revleri, Moskova Merkez K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nden getirdikleri de\u011ferli Hasidik yazmalar\u0131 satmakt\u0131. Elde edilen parayla T\u00fcrkiye ve Ortado\u011fu\u2019daki yasad\u0131\u015f\u0131 operasyonlar\u0131n desteklenmesi ama\u00e7lan\u0131yordu, ancak Blumkin paran\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 o zamanlar T\u00fcrkiye\u2019de s\u00fcrg\u00fcnde olan Tro\u00e7ki\u2019ye vermi\u015fti. Bu duruma \u00f6fkelenen Elizabeth, kocas\u0131n\u0131 ihbar etti. T\u00fcrkiye\u2019de g\u00f6revde olan Eytingon ve Pyotr Zubov\u2019la irtibata ge\u00e7ti ve onlar da Blumkin\u2019in bir Sovyet gemisiyle Moskova\u2019ya g\u00f6nderilmesini sa\u011flad\u0131lar. Blumkin derhal tutuklanarak kur\u015funa dizildi.\u201d(18)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Atom bombas\u0131 casuslu\u011fu operasyonunda kullan\u0131lan ABD\u2019deki Sovyet istihbarat evi dahi, Tro\u00e7ki cinayeti d\u00f6neminde, bu cinayetin \u00f6rg\u00fctsel plan\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde tutulmu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n \u201cKullan\u0131lan istihbarat yollar\u0131ndan biri de, Fermi ve Pontecorvo ile \u00e7al\u0131\u015fan k\u00f6stebekler \u00fczerinden \u015fekilleniyordu. Tennesse\u2019deki k\u00f6stebek, Santa Fe\u2019deki eczanede konu\u015flanm\u0131\u015f olan yasad\u0131\u015f\u0131 \u00fcsle irtibata ge\u00e7iyor, belgeler buradan bir kurye arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Meksika\u2019ya g\u00f6nderiliyordu. (\u2026) Santa Fe\u2019deki eczane, Tro\u00e7ki operasyonundan kalan yasad\u0131\u015f\u0131\u00a0 bir \u00fcst\u00fc. Josef Grigulevi\u00e7\u2019i, 1940 y\u0131l\u0131nda, Beria\u2019n\u0131n emriyle Tro\u00e7ki suikastinde Eytingon\u2019a yard\u0131m etmesi i\u00e7in Meksika\u2019ya g\u00f6ndermi\u015ftim. (\u2026) Tro\u00e7ki ile ilgili b\u00f6l\u00fcmde anlatt\u0131\u011f\u0131m gibi, Grigulevi\u00e7\u2019in Meksika\u2019daki g\u00f6revi, Eytingon\u2019un Tro\u00e7ki\u2019ye yakla\u015fmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 \u0130spanyol g\u00f6\u00e7menlerden faydalanarak ba\u011f\u0131ms\u0131z paralel bir yasad\u0131\u015f\u0131 \u015febeke \u00f6rg\u00fctlemekti. Bu i\u015fte, yasad\u0131\u015f\u0131 ajanlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli bir \u00fcs olarak kullanabilmesi i\u00e7in New Mexico\u2019da bir eczane a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. 1941\u2019de, Meksika ve ABD\u2019den ayr\u0131lmadan \u00f6nce, eczanenin m\u00fclkiyetini ajanlar\u0131ndan birine devretti. Ge\u00e7mi\u015f bir g\u00f6rev, tamamen \u015fans eseri, bize Santa Fe\u2019de g\u00fcvenli bir ev b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.\u201d(19)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Tro\u00e7ki cinayetinin tarihi le atom bombas\u0131n\u0131n tarihi aras\u0131ndaki kesi\u015fim k\u00fcmesi, bir tesad\u00fcf de\u011fildir. Bu, 20. y\u00fczy\u0131l kapitalizminin felaket getirici y\u00f6nelimi ile Stalinist b\u00fcrokrasinin cinai su\u00e7lar\u0131n\u0131n birbirlerini destekleyici geli\u015fimlerinin tarihsel bir sonucudur. D\u00fcnya proletaryas\u0131, sosyalist d\u00fcnya devriminin ba\u015fl\u0131ca stratejistinin katlinden 5 y\u0131l sonra emperyalistlerin ve 9 y\u0131l sonra da b\u00fcrokrasinin elindeki kitle imha silahlar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Hiro\u015fima ve Nagazaki\u2019nin bombalanmas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan, Tro\u00e7ki\u2019nin katlinin 5. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde bir anma konu\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren James P. Cannon, bu ger\u00e7e\u011fe \u015fu s\u00f6zlerle dikkat \u00e7ekmi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n \u201cHesaplanm\u0131\u015f iki darbeyle, iki atom bombas\u0131yla, Amerikan emperyalizmi yar\u0131m milyon insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc ve yaralad\u0131. Gen\u00e7ler ve ya\u015fl\u0131lar, be\u015fikteki bebekler ve ihtiyarlar; sakatlar, yeni evlenmi\u015fler, sa\u011fl\u0131kl\u0131lar ve hastalar; erkekler, kad\u0131nlar\u00a0 ve \u00e7ocuklar \u2014hepsi bu iki bombalama sonucunda, Wall Street emperyalistleri ile Japonya\u2019daki benzer bir \u00e7etenin didi\u015fmesi y\u00fcz\u00fcnden \u00f6ld\u00fc.\u00a0<\/p> (\u2026)<\/p> Bu delileri durdurup, onlar\u0131n ellerinden iktidar\u0131 almak zorunda de\u011fil miyiz? B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n bu delilerin daha ileriye gitmesini engellemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden, durumu de\u011fi\u015ftirmenin bir yolu olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden \u015f\u00fcphe edebilir miyiz? Uzun zaman \u00f6nce devrimci Marksistler insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011fu alternatifin sosyalizm ya da yeni bir barbarl\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. Kapitalizmin enkaza do\u011fru s\u00fcr\u00fcklendi\u011fini ve uygarl\u0131\u011f\u0131 da beraberinde g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemi\u015flerdi. Ama mevcut sava\u015fta geli\u015ftirilen ve gelece\u011fe yans\u0131t\u0131lan\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ki, art\u0131k alternatif \u00e7ok daha belirgindir: \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011fu alternatif, sosyalizm ya da yok olu\u015ftur!<\/p> (\u2026)<\/p> Be\u015f y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn, bizim b\u00fcy\u00fck bilgemiz Yolda\u015f Tro\u00e7ki\u2019nin \u00f6nce yas\u0131n\u0131 tuttuk ve onu and\u0131k. Bug\u00fcn devrimci eylem y\u00fcz milyonlarca insan i\u00e7in bir \u00f6l\u00fcm-kal\u0131m meselesi haline gelirken, biz d\u00fc\u015f\u00fcncelerden eyleme ge\u00e7meye ve fikirler taraf\u0131ndan rehberlik edilen eyleme haz\u0131rlan\u0131rken, Tro\u00e7ki\u2019yi b\u00fcy\u00fck bir eylem insan\u0131 olarak, i\u015f\u00e7ilerin \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fcs\u00fc olarak, devrimlerin \u00f6nderi olarak an\u0131yoruz. (\u2026)<\/p> O bize, her \u015feyin \u00f6tesinde bir parti in\u015fa etmemizi tembih etti. Ve bir kere daha onun ne dedi\u011fini tekrarl\u0131yorum: \u2018Di\u011fer partiler gibi olmayan bir parti\u2019, ama devrime \u00f6nderlik etmeye uygun, amat\u00f6rce i\u015fler yapmayan ve yolu yar\u0131da terk etmeyerek sonuna kadar m\u00fccadele eden bir parti.\u00a0<\/p> E\u011fer ciddiyseniz; e\u011fer faaliyet y\u00fcr\u00fctmekte samimiyseniz, e\u011fer kendinizin daha iyi bir hayat ya\u015famas\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu kavgas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmak istiyorsan\u0131z, sizi partimize, bize kat\u0131lmaya ve bu b\u00fcy\u00fck m\u00fccadelenin bir par\u00e7as\u0131 olmaya davet ediyorum.<\/p> Partimizde karamsar ve korkak insanlar\u0131n yeri yoktur; partimizde \u00e7\u0131karc\u0131lar\u0131n, kariyeristlerin ve b\u00fcrokratlar\u0131n yeri yoktur. Ancak partimizin kap\u0131s\u0131, d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmekte kararl\u0131 ve bu konuyla ilgilenmeye haz\u0131r yavuz i\u015f\u00e7ilere sonuna kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r.\u201d(20)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n 1.)<\/strong> Operadan sahneler i\u00e7in bkz. https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=9Rze1UizJyw<\/a>. Operan\u0131n tamam\u0131 Spotify<\/em> platformu \u00fczerinden dinlenebilir.<\/p>\n\n\n\n 2.)<\/strong> John Adams, Doctor Atomic – Opera in two <\/em>acts, 2004-2005, Nonesuch Records Inc.<\/p>\n\n\n\n 3.)<\/strong> Isaac Deutscher\u2019in aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re atom bombas\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131, ABD kapitalizminin y\u0131ll\u0131k gelirinin %1\u2019inin biraz \u00fczerinde bir maliyetle sonu\u00e7lan\u0131yor. Yine Deutscher, SSCB\u2019nin GSYH\u2019sinin %5\u2019ini atom bombas\u0131 yap\u0131m\u0131na ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydediyor. Bkz. Isaac Deutscher, \u201cAtomic Bomb: Deadlock Ahead”, The Reporter<\/em>, 22 Kas\u0131m 1949.<\/p>\n\n\n\n 4.)<\/strong> Aktaran i\u00e7in bkz. John Desmond Bernal, \u201cAtomic weapons: a symposium\u201d, Labor Monthly<\/em>, Cilt 32, say\u0131 4, Nisan 1950.<\/p>\n\n\n\n 5.)<\/strong> Bkz. https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=HLUe85q1hNM&ab_channel=Konbini<\/a><\/p>\n\n\n\n 6.)<\/strong> Bkz. Amerika\u2019ya Kar\u015f\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Komitesinin Tutanaklar\u0131 – \u0130hanet Y\u0131llar\u0131<\/em>, Kavram Yay\u0131nlar\u0131, Birinci Bas\u0131m, 1975, \u00c7eviri: \u00dclk\u00fc Tamer, syf. 5.<\/p>\n\n\n\n 7.)<\/strong>\u00a01991\u2019de SSCB da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra a\u00e7\u0131lan gizli ar\u015fivlerde asl\u0131nda yaln\u0131zca Julius\u2019un bir casus oldu\u011fu ve Ethel\u2019in ise yaln\u0131zca parti \u00fcyesi oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n 8.)<\/strong>\u00a0Bkz. agy<\/em>., syf. 132.<\/p>\n\n\n\n 9.)<\/strong>\u00a0Bkz. Sean McMeekin, Stalin\u2019in Sava\u015f\u0131 – \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n Yeni Tarihi<\/em>, Kronik Kitap, \u00c7eviri: Zeynep Demir, 2. Bask\u0131, Ocak 2022, syf. 553, 553.<\/p>\n\n\n\n 10.)<\/strong>\u00a0Aktaran i\u00e7in bkz. https:\/\/redflag.org.au\/article\/oppenheimer-american-stalinist-tragedy<\/a><\/p>\n\n\n\n 11.)<\/strong>\u00a0Bkz. Lev Tro\u00e7ki, Fransa Nereye Gidiyor? – Fransa\u2019daki Durum \u00dczerine Yaz\u0131lar 1934-1938<\/em>, Yaz\u0131n Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u00c7eviri: B\u00fclent Tanatar, Birinci Bask\u0131, May\u0131s 2017, syf. 47.<\/p>\n\n\n\n 12.)<\/strong>\u00a0Bkz. agy.<\/em>, syf. 46.<\/p>\n\n\n\n 13.)<\/strong>\u00a0Filmin vizyona girmesinden k\u0131sa bir s\u00fcre sonra bu kitab\u0131n \u00e7evirisi, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan Amerikal\u0131 Prometheus: J. Robert Oppenheimer\u2019\u0131n Ba\u015far\u0131 ve Ac\u0131 Dolu \u00d6yk\u00fcs\u00fc<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla bas\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n 14.)<\/strong>\u00a0Aktaran i\u00e7in bkz. https:\/\/web.archive.org\/web\/20080612140401\/http:\/\/www.americanheritage.com\/articles\/magazine\/ah\/1977\/6\/1977_6_70.shtml<\/a><\/p>\n\n\n\n***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Dipnotlar:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n