{"id":2780,"date":"2023-01-31T19:54:08","date_gmt":"2023-01-31T16:54:08","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2780"},"modified":"2023-01-31T19:54:10","modified_gmt":"2023-01-31T16:54:10","slug":"turk-sosyalizmi-ve-enternasyonalizm-sinif-bilinci-1988","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2023\/01\/31\/turk-sosyalizmi-ve-enternasyonalizm-sinif-bilinci-1988\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk sosyalizmi ve enternasyonalizm (S\u0131n\u0131f Bilinci, 1988)"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 Yusuf Barman imzas\u0131yla 1988\u2019in Aral\u0131k ay\u0131nda,\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>\u00a0dergisinin 3. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bu metni, \u201cGelene\u011fimiz (Ulusal Dok\u00fcmanlar)\u201d temal\u0131 dosyam\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz.\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>, 12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli Tro\u00e7kist e\u011filimlerin ortakla\u015fa bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir devrimci Marksist teorik-politik dergiydi.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

D\u00fcnya sosyalizminin uzun dalgalar\u0131 var. Bir siyasal hareket olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beri, kimi zaman kitleleri saran ve u\u011frunda milyonlar\u0131n m\u00fccadele etti\u011fi bir \u00fclk\u00fc durumuna gelen sosyalizm, baz\u0131 d\u00f6nemlerde de yaln\u0131zca belirli insan gruplar\u0131n\u0131n (partilerin,vb.) savundu\u011fu bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyalizmin bu ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 s\u00fcrecini belirleyen ba\u015fl\u0131ca etmenler, bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fcnya ekonomisinin i\u00e7inde bulundu\u011fu yap\u0131sal ko\u015fullar ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin genel dinamikleridir. Ama, \u00e7ok \u00f6nemli bir ba\u015fka etmen daha var: Sosyalist \u00f6nderli\u011fin bizzat kendisi. Sosyalizmin de\u011fi\u015fik d\u00f6nemlerde ald\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imler ve bunlar\u0131n siyasal a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131, yukar\u0131da an\u0131lan nesnel ko\u015fullardan ve dinamiklerden etkilendi\u011fi gibi ayn\u0131 zamanda onlar\u0131 belirliyor da.<\/p>\n\n\n\n

Devrimci Marksizmin de bir\u00e7ok bile\u015fenden olu\u015fan bir e\u011frisi var. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda do\u011fan Marksizm, y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde devrimci \u00f6z\u00fcn\u00fc sosyalizme egemen k\u0131ld\u0131. Ama bunu izleyen y\u0131llarda e\u011fride bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ortaya \u00e7\u0131kt\u0131; reformist uygulamalar yayg\u0131nla\u015ft\u0131, kuramda revizyonlara giri\u015fildi ve bu revizyon kendisini siyasal d\u00fczlemde, sosyal demokrasinin I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki ihaneti bi\u00e7iminde a\u00e7\u0131\u011fa vurdu. Ne var ki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, i\u00e7inde kendi kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131 da yaratt\u0131 ve \u00f6zellikle Rus Marksistlerinin \u00e7abalar\u0131yla ve muzaffer 1917 Ekim devriminin etkisiyle devrimci Marksizm d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda geli\u015fen yeni bir y\u00fckseli\u015f evresine girdi. Dalgadaki en ciddi d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ise, 1920\u2019lerin ortalar\u0131ndan ba\u015flayarak Stalinizmin egemenli\u011fi ile birlikte ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Devrimci Marksizmin bile\u015fenlerinden birisi ve belki de en \u00f6nemlisi enternasyonalizm. Genel olarak sosyalizme devrimci Marksizmin ne derecede egemen oldu\u011funu, enternasyonalizme ve Enternasyonal\u2019e verilen \u00f6nemden \u00e7\u0131karsamak olanakl\u0131. Devrimci Marksizmin her y\u00fckseli\u015f dalgas\u0131 temel olarak bir Enternasyonal ile birlikte ya\u015fanm\u0131\u015f, b\u00f6ylesi bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fckle ta\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011frideki her d\u00fc\u015f\u00fc\u015f kendisini Enternasyonal\u2019de de g\u00f6stermi\u015f ve bunun sonucunda d\u00fcnya partisi ya s\u00f6n\u00fcmlenmi\u015f, ya da yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve tasfiye edilmi\u015ftir. \u015e\u00fcphesiz bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler yal\u0131n ve kendili\u011finden bir bi\u00e7imde olmam\u0131\u015f, bu t\u00fcr d\u00f6nemlerde devrimci Marksizm hep \u201cak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131\u201d m\u00fccadele etmi\u015ftir. Lenin\u2019in, Luxemburg\u2019un, Tro\u00e7ki\u2019nin ve di\u011ferlerinin yozla\u015fan II. Enternasyonal\u2019in Marksizmde giri\u015fti\u011fi revizyona ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi kar\u015f\u0131s\u0131nda ald\u0131klar\u0131 oport\u00fcnist tavra kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleler bunun \u00f6rnekleridir.<\/p>\n\n\n\n

Marksizmi enternasyonalist \u00f6z\u00fcnden soyutlayarak onu ulusalc\u0131 bir ak\u0131m durumuna indirgeyen Stalinizmin tahribatlar\u0131na kar\u015f\u0131 da Uluslararas\u0131 Sol Muhalefet ve ard\u0131ndan da IV. Enternasyonal direndi. Stalinistler \u00f6nce III. Enternasyonal\u2019i ele ge\u00e7irerek yozla\u015ft\u0131rd\u0131lar, daha sonra da tasfiye ettiler. Sovyet b\u00fcrokrasisi kendisine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 kom\u00fcnist partilerin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnya sosyalizmini uzun bir s\u00fcre denetledi ve y\u00f6nlendirdi. Dalgan\u0131n bu uzun \u00e7ukur evresi boyunca Stalinizm, d\u00fcnya devriminin yerine \u201ctek \u00fclkede sosyalizm\u201d kuram\u0131n\u0131, enternasyonalizmin yerine \u201canayurdun savunulmas\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve Enternasyonal\u2019in yerine Kremlin b\u00fcrokrasisini egemen k\u0131ld\u0131. Bunun sonucunda da d\u00fcnya proletaryas\u0131, uluslararas\u0131 bir devrimci \u00f6nderlikten yoksun kald\u0131. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde devrimci Marksizm gene bir y\u00fckseli\u015f grafi\u011fi \u00e7izmekte. D\u00fcnya kapitalizminin yap\u0131sal bunal\u0131m\u0131, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u015fiddetlenen dinamikleri ve bunlara e\u015flik eden Stalinizmin siyasal ve ideolojik bunal\u0131m\u0131, sosyalizme giydirilmi\u015f olan ulusalc\u0131l\u0131k g\u00f6mle\u011finin y\u0131rt\u0131l\u0131p at\u0131lmas\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Enternasyonalistler yakla\u015f\u0131k altm\u0131\u015f y\u0131ld\u0131r direni\u015fleri boyunca Stalinizmin bu deli g\u00f6mle\u011fini giymeyi reddetmi\u015flerdi. Ve bug\u00fcn, Stalinizmin bunal\u0131m\u0131ndan etkilenen pek \u00e7ok devrimci insan ve ak\u0131m kendisini enternasyonalizm ve Enternasyonal sorular\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya buluyor. Devrimci Marksist kabar\u0131\u015f\u0131n en \u00e7\u0131plak ve \u00f6nemli belirtilerinden birisi de bu olgudur\u2026<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk sosyalist hareketinin ilk geli\u015fme d\u00f6nemi, Marksizmin Stalinizmin egemenli\u011fi alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6neme rastlad\u0131; bu nedenle de T\u00fcrk sosyalizmi hemen hemen ba\u015f\u0131ndan itibaren enternasyonalist de\u011fil, ulusalc\u0131 bir anlay\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015fti. Bunun b\u00f6yle olmas\u0131nda ideolojinin d\u0131\u015f\u0131ndaki ba\u015fka etmenler de etkili oldu. Her \u015feyden \u00f6nce 1920\u2019lerin T\u00fcrkiyesi son derece geri bir \u00fclkeydi ve c\u0131l\u0131z ulusal sermaye emperyalist pazar\u0131n ancak \u00e7evresinde (periferisinde) yer al\u0131yordu; \u00e7ok zay\u0131f olan sanayi proletaryas\u0131n\u0131n da uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesiyle herhangi bir ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 yoktu. \u00dclkede devrimci Marksist bir gelene\u011fin bulunmay\u0131\u015f\u0131 ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n enternasyonalist \u00f6nderlere sahip olmay\u0131\u015f\u0131 da, ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yeni yeti\u015fen sosyalistler \u00fczerinde etkili olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde Sovyet partisi ile devlet organlar\u0131n\u0131 ve Komintern\u2019i ele ge\u00e7iren Stalinist b\u00fcrokrasi, devrimci sol muhalefeti temizlemeyi ba\u015farm\u0131\u015f ve 1917 Ekim devriminin prestijini son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir b\u00fcrokratik otoriteye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek d\u00fcnya sosyalizmi \u00fczerinde mutlak bir egemenlik kurmu\u015ftu. T\u00fcrk sosyalistleri de ulusalc\u0131 Stalinist ideolojinin etki alan\u0131 i\u00e7inde kald\u0131lar. \u00dcstelik onlar\u0131n bu ulusal sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131 ile \u00fclkedeki egemen ideoloji olan Kemalizmin ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde \u00e7ak\u0131\u015f\u0131yordu. Kemalizmin \u201cantiemperyalist\u201d s\u00f6ylemi, Stalinist b\u00fcrokrasinin \u201canayurdun savunulmas\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 ile tam bir uyum i\u00e7indeydi. T\u00fcrk sosyalistleri i\u00e7in \u201cyavru yurdun savunulmas\u0131\u201d ayn\u0131 zamanda sosyalizmin anayurdunun savunulmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye\u2019de Stalinizm, ulusal sosyalizm ile Kemalizmin tuhaf bir bile\u015fimi bi\u00e7iminde geli\u015fti. \u00d6yle ki sosyalizm uzun s\u00fcre Kemalizmin bir \u201csol\u201d varyant\u0131 olarak kavrand\u0131. Kapitalizm ve emperyalizm, Mustafa Kemal\u2019e m\u00e2l edilen ya da ondan aktar\u0131lan s\u00f6zc\u00fcklerle, \u201cbizi s\u00f6m\u00fcrmek ve yutmak isteyen canavarlar\u201d olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc: Peki, biz kimdik? Elbette biz, T\u00fcrkler, yani T\u00fcrk ulusuyduk! Bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ki T\u00fcrkiye\u2019de devrim ne s\u0131n\u0131fsal bir alt\u00fcst olu\u015f, ne de d\u00fcnya sosyalist devriminin b\u00f6lgedeki somutlan\u0131\u015f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. T\u00fcrk sosyalistleri uzun y\u0131llar devrimi bir \u201cikinci ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131\u201d olarak alg\u0131lad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk sosyalistlerine egemen olan ulusalc\u0131 anlay\u0131\u015f kendisini \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde a\u00e7\u0131\u011fa vurdu. Her \u015feyden \u00f6nce sosyalizm, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f hareketi olarak de\u011fil, \u201culusal egemenlik\u201d m\u00fccadelesinin \u201cilerici\u201d kanad\u0131 olarak kavrand\u0131, bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc de temel olarak bir ayd\u0131n hareketi olarak kald\u0131. Bug\u00fcn bile \u201csosyalist hareket ile i\u015f\u00e7i hareketinin birle\u015ftirilmesi\u201d aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n s\u00fcrmesine yol a\u00e7an kopukluk, bir bak\u0131ma bu anlay\u0131\u015f\u0131n olumsuz bir sonucudur. \u00d6zellikle geri \u00fclkelerde ulusalc\u0131l\u0131k devlet\u00e7ili\u011fin ikiz karde\u015fidir. Nitekim T\u00fcrkiye\u2019de de \u00f6yle olmu\u015f, ulusal selamet devlet organlar\u0131n\u0131n (d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde de\u011fil) bekas\u0131nda aranm\u0131\u015ft\u0131r. Bu aray\u0131\u015f kendisini \u00f6nerilen \u201cittifaklar\u201d sisteminde de a\u00e7\u0131\u011fa vurdu. Devrimi darbe olarak anlayan ve bu nedenle de 27 May\u0131s 1960 darbesine d\u00f6rt elle sar\u0131larak 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 ba\u015ftac\u0131 eden (ve hatta 12 Eyl\u00fcl mahkemelerinde savunan) T\u00fcrk sosyalistleri uzun y\u0131llar devrimin \u00f6nc\u00fc g\u00fcc\u00fc olarak \u201ci\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc-gen\u00e7lik-ordu\u201d ittifak\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Daha sonralar\u0131 devrim \u201cstratejilerinin\u201d ayr\u0131\u015fmas\u0131yla bunlara \u201cantiemperyalist ve milli burjuvazi\u201d de eklendi ve egemen anlay\u0131\u015f hep ayn\u0131 kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1960\u2019lar\u0131n sonlar\u0131nda sosyalist harekette g\u00f6r\u00fclen ayr\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda parlamentarist kanat (T\u0130P), devlet organlar\u0131ndan medet umma anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek reformizmini tescil etti. \u00d6te yandan \u201cmilli demokratik devrim\u201d slogan\u0131yla hareket eden militan kanat, devlet ile kendisi aras\u0131na bir mesafe koymakla birlikte devletin \u201culusalc\u0131\u201d \u00f6\u011felerinden umudunu da kesmedi. Militan kanat siyasal program\u0131n\u0131 da temel olarak ulusalc\u0131 bir antiemperyalist s\u00f6ylem \u00fczerine kurdu. Onun i\u00e7in \u00f6nemli olan \u00fclkedeki emperyalist i\u015fgalin sona erdirilmesiydi ve bu i\u015fgalin \u201ca\u00e7\u0131k\u201d m\u0131, yoksa \u201cgizli\u201d mi oldu\u011fu y\u0131llarca tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Parlamentarist kanat reformlar u\u011fruna m\u00fccadeleyi devrimden kopartt\u0131k\u00e7a, program\u0131n\u0131 da asgari ve azami programlar olarak ay\u0131rmakta bir mahzur g\u00f6rmedi. Ama ayn\u0131 program ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 militan kanat da benimsedi; bu kez onlar i\u00e7in asgari program antiemperyalist m\u00fccadelenin program\u0131yd\u0131. Her iki kesimin program\u0131nda da sosyalizme yer yoktu.<\/p>\n\n\n\n

Ulusalc\u0131 Stalinist ideoloji T\u00fcrk sosyalistlerinin kapitalizm ile emperyalizm olgular\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rmalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Emperyalizmden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, sadece iktidardaki ABD yanl\u0131s\u0131 bir h\u00fck\u00fcmetten kurtulma, \u00fclkedeki yabanc\u0131 \u00fcslerin kapat\u0131lmas\u0131, \u00e7e\u015fitli askeri paktlardan \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 vb. olarak kavrand\u0131. Ya d\u00fcnya kapitalist sistemi? Stalinist kamp hi\u00e7bir zaman emperyalizmden kopu\u015fu, kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131ndan ayr\u0131lma olarak g\u00f6rmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr bir kopu\u015f ancak \u00fclkedeki m\u00fclk sahibi s\u0131n\u0131flar\u0131n m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesiyle olanakl\u0131yd\u0131; bu ise bir toplumsal devrim, yani k\u00f6yl\u00fclerin deste\u011findeki i\u015f\u00e7i iktidar\u0131yla somutlanan bir sosyalist devrim demekti. Hatta d\u00fcnya prati\u011fi bunun bile yetmeyece\u011fini s\u00f6yleyen klasik Marksist \u00f6\u011fretiyi defalarca do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131; bu t\u00fcr ulusal devrimler uluslararas\u0131 arenada yayg\u0131nla\u015fmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, devrimci y\u00f6netimler yozla\u015farak b\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fcklere d\u00f6n\u00fc\u015fme ve emperyalizm ile \u201cbar\u0131\u015f i\u00e7inde birlikte ya\u015famaya\u201d zorlanma tehlikeleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yorlar ve sonu\u00e7ta \u201csosyalist\u201d \u00fclkeler piyasa ekonomisine do\u011fru kay\u0131yorlard\u0131. Ama bu tehlikelere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ise d\u00fcnya devriminin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ge\u00e7iyordu. K\u0131sacas\u0131 ulusal devrimler ancak s\u00fcrekli devrim \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131k\u00e7a ger\u00e7ek ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilirdi. Ne var ki a\u015famal\u0131 devrim ve tek \u00fclkede sosyalizm kuramlar\u0131, Kemalist ulusalc\u0131l\u0131k okulunda yeti\u015fmi\u015f T\u00fcrk sosyalistlerinin d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na \u00e7ok daha uygundu.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar T\u00fcrk sosyalizminin kendi kendisini tahrip etmesiyle sonu\u00e7lanan olgular. Ama ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zarar\u0131 yaln\u0131zca kendisine dokunmad\u0131, bir ba\u015fka ulusu da etkiledi. T\u00fcrk sosyalistleri, ezilen ulusun, ayr\u0131lma hakk\u0131 da dahil olmak \u00fczere kendi kaderini \u00f6zg\u00fcrce belirleme hakk\u0131n\u0131 uzun s\u00fcre g\u00f6rmezlikten geldiler. Misak-\u0131 Millicili\u011fin etkisi alt\u0131nda, ama bu kez utan\u00e7 verici bir \u201centernasyonalist\u201d (!) s\u00f6ylemle, ayr\u0131lman\u0131n sosyalizm ile ne denli \u00e7eli\u015fti\u011fini kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Kendilerinin bayrak edindikleri bir ilkeyi bir ba\u015fka ulusa \u00e7ok g\u00f6rd\u00fcler. Bu bir yana, ezilen ulus sosyalistlerinin ayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131na bile kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bu ulusalc\u0131 \u015foven anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131, Lenin\u2019den al\u0131nt\u0131lar yaparak kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fma patavats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile g\u00f6sterdiler. Stalinist soysuzla\u015fma T\u00fcrk sosyalistlerinde ezilen bir ulusa kar\u015f\u0131 ihanet kertesine ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk sosyalistleri, geli\u015ftirdikleri programlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ulusalc\u0131 gelene\u011fe sad\u0131k kald\u0131lar. \u201c\u00d6nce kendi devrimini yap!\u201d yakla\u015f\u0131m hep bu oldu. Soyut bir d\u00fcnya devriminin olamayaca\u011f\u0131, uluslararas\u0131 devrimin \u00e7e\u015fitli ulusal devrimlerin bir bile\u015fimi halinde geli\u015fti\u011fi ve devrimcilerin g\u00f6revinin de bu devrimlere aktif olarak kat\u0131lmak ve onlara \u00f6nderlik etmek oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda, bu yakla\u015f\u0131m pek ters gelmeyebilir. Ne var ki, \u201c\u00f6nce kendini devrimini yap\u201d \u015fiar\u0131n\u0131n bu yakla\u015f\u0131mla bir ilgisi yoktu; asl\u0131nda kastedilen,\u201dhele sen kendi devrimini bir yap da, \u00f6tekileriyle sonra ilgilenirsin\u201d idi. Bir sosyalistin g\u00f6revinin yaln\u0131zca kendi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olursa, bu anlay\u0131\u015f\u0131n enternasyonalizmle taban tabana z\u0131t oldu\u011fu ortada. Ama sorun yaln\u0131zca bu da de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc yukar\u0131da da de\u011findi\u011fimiz gibi enternasyonalizm sadece bir ruh hali de\u011fil. Bu s\u00f6zc\u00fcklerle ifade edilen d\u00fc\u015f\u00fcnce, ulusal devrimin program\u0131n\u0131 uluslararas\u0131 devrimin program\u0131ndan koparmaktan kaynaklan\u0131yordu. T\u00fcrk sosyalistleri hi\u00e7bir zaman T\u00fcrkiye devrimini d\u00fcnya devriminin bir par\u00e7as\u0131, onun b\u00f6lgedeki somutlan\u0131\u015f\u0131 olarak g\u00f6rmediler, bu nedenle de programlar\u0131n\u0131 d\u00fcnya devriminin program\u0131na ba\u011flama gere\u011fini duymad\u0131lar. T\u00fcrkiye\u2019deki her ak\u0131m\u0131n program\u0131 ulusalc\u0131 \u00e7er\u00e7evede kalm\u0131\u015ft\u0131r. Hemen b\u00fct\u00fcn asgari programlar, \u201ckomprador\u201d ya da \u201ci\u015fbirlik\u00e7i\u201d burjuvaziden, \u201cemperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131\u201d tekelci burjuvaziden, \u201coligar\u015fiden\u201d ya da benzerlerinden kurtulmay\u0131 hedefler, yoksa bir toplumsal devrimi, yani proleter devrimini de\u011fil. Devrim anlay\u0131\u015f\u0131 d\u00fcnya sosyalist devriminden ulusal demokratik devrime do\u011fru kayd\u0131k\u00e7a, programlar da \u201casgari\u201d d\u00fczeyde tutulan ulusal programlar durumuna indirgenir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki devrimlerle de ilgilenilmemi\u015f de\u011fildir. K\u0131rlar\u0131n kentleri ku\u015fatmas\u0131na benzer bi\u00e7imde, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke devrimlerinin metropol \u00fclkeleri \u00e7evrelemesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonucunda d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki \u201ckurtar\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgelerin\u201d say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli devrim \u201cstratejileri\u201d en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular olmu\u015ftur. Ne var ki T\u00fcrkiye\u2019de bunlar da d\u00fcnya devrimi perspektifi i\u00e7inde incelenmemi\u015ftir; tersine, \u00e7e\u015fitli ulusal devrimlerin var olu\u015f bi\u00e7imleri bir d\u00fcnya stratejisi durumuna getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, ama gene de ulusal devrimlerin evrensel modelleri olarak alg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.Bu anlamda, T\u00fcrk sosyalistlerinin d\u00fcnya devrimi anlay\u0131\u015flar\u0131na da, bir ulusalc\u0131 zihniyet, \u201cbize” en uygun d\u00fc\u015fen bir ba\u015fka ulusal devrimin genel \u00e7izgisinin haz\u0131r model olarak al\u0131nmas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 egemen olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Oysa d\u00fcnya devrimi e\u015fitsiz seyreder. T\u0131pk\u0131, herhangi bir \u00fclkedeki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin farkl\u0131 sekt\u00f6rlerinin de\u011fi\u015fik hatlarda ama bile\u015fik bir yap\u0131 i\u00e7inde geli\u015fmesi gibi. Uluslararas\u0131 devrim ancak kendi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde kavranabilir. Enternasyonalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00f6rne\u011fin \u00c7in ya da K\u00fcba devrimi kendi ba\u015flar\u0131na d\u00fcnya devriminin evrensel do\u011frultusu de\u011fil, devrimin o b\u00f6lgedeki somutlan\u0131\u015f bi\u00e7imidir. D\u00fcnya devriminin program\u0131, uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin belirli bir b\u00f6lgedeki \u00f6zelliklerine uyarlanamaz. Bu klasik Marksist yakla\u015f\u0131m dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u015fu soru sorulabilir ve sorulmal\u0131d\u0131r: T\u00fcrk sosyalistlerinin ba\u011fland\u0131klar\u0131 d\u00fcnya devrimi program\u0131 hangisidir ve bu program \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrkiye nereye yerle\u015ftirilmektedir? Bu sorunun yan\u0131t\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de sosyalizmin bu t\u00fcr bir programa hi\u00e7bir zaman sahip olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu yan\u0131t t\u00fcm \u201chalk sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131\u201d,”kent gerillac\u0131lar\u0131\u201d ve \u201cbar\u0131\u015f ve ilerleme\u201d yanl\u0131lar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu bizi uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme sorununa getirir. T\u00fcrk sosyalistlerinin, kapat\u0131lmas\u0131na de\u011fin Komintern ile olan ili\u015fkilerini incelemek pek olanakl\u0131 de\u011fil. Elli ya da altm\u0131\u015f y\u0131l \u00f6ncesine ili\u015fkin bir sorunun bug\u00fcn g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir tehlike olu\u015fturdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek anlams\u0131z olsa da durum bu; belli ki siyasal kayg\u0131lar var. Ama izlenen, savunulan siyasetler ve ideolojik konumlanmalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu d\u00f6nemde T\u00fcrk sosyalistlerinin Stalinist b\u00fcrokrasinin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek olanakl\u0131. Yani t\u00fcm \u00f6teki sosyalist partiler gibi T\u00fcrk partisi de, Enternasyonal olarak (Stalinist Komintern s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda) demokratik merkeziyet\u00e7i bir d\u00fcnya partisini de\u011fil, Kremlin b\u00fcrokrasisini g\u00f6rm\u00fc\u015f ve kabul etmi\u015ftir. 1960\u2019lar\u0131n sonlar\u0131nda ise Stalinizmin \u00e7e\u015fitli varyantlar\u0131 Moskova \u00e7izgisinden kopmu\u015flard\u0131r; ama onlar\u0131n bu kopu\u015fu ulusalc\u0131l\u0131ktan enternasyonalizme, tek \u00fclkede sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131ndan d\u00fcnya devrimine do\u011fru de\u011fil, ulusalc\u0131 Stalinist gelene\u011fin bir kanad\u0131ndan benzer ama farkl\u0131 bir kanad\u0131na do\u011fru olmu\u015ftur. Bu nedenle de, \u00f6rne\u011fin Maocular ve Castrocular birle\u015fik bir Enternasyonal, uluslararas\u0131 bir devrimci \u00f6nderlik geli\u015ftirme hedefini koymam\u0131\u015flar, evrensel model olarak kabul ettikleri bir ulusal devrimin iktidara getirdi\u011fi y\u00f6netimin \u00e7izgisini do\u011frudan kabul etmekle yetinmi\u015flerdir. B\u00f6ylece Kremlin b\u00fcrokrasisinin yerini yeni bir Enternasyonal de\u011fil, Pekin, Tiran ya da Havana b\u00fcrokrasileri alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u201cAma, 1917 Ekim devriminden sonra Bol\u015fevik \u00f6nderlik ile III. Enternasyonal y\u00f6netimi de \u00f6zde\u015fle\u015fmemi\u015f miydi?\u201d diye sorulabilir. Hay\u0131r; Leninist \u00f6nderlik d\u00fcnya partisinin \u00f6rg\u00fctlenmesinde uluslararas\u0131 siyasal sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftu ama kendisini hi\u00e7bir zaman d\u00fcnya devriminin y\u00f6netici ekibi olarak dayatmam\u0131\u015ft\u0131. Sovyet partisi d\u00fcnya devriminin rotas\u0131n\u0131 Rus devriminin savunusu do\u011frultusunda g\u00fcd\u00fcmlememi\u015f, tam tersine bu ulusal devrimin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine tabi k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bol\u015fevikler, d\u00fcnya durumunun nesnel \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesine dayal\u0131 bir d\u00fcnya devrimi program\u0131 ve bu program \u00e7evresinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir uluslararas\u0131 \u00f6nderlik geli\u015ftirmeyi hedeflemi\u015flerdir. \u00d6te yandan, \u201csosyalizmin anayurdu\u201d olarak g\u00f6r\u00fclen bir \u00fclkenin savunusunun da enternasyonalist bir g\u00f6rev oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Devrimci Marksistler, b\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fcklerin ele\u015ftirisi ile b\u00fcrokrasilerle y\u00f6netiliyor olsalar da i\u015f\u00e7i devletlerinin emperyalizme kar\u015f\u0131 savunulmas\u0131, siyasetlerini dikkatli bir bi\u00e7imde birbirinden ay\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ama Stalinist b\u00fcrokrasi, d\u00fcnya devriminin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kendi y\u00f6netiminin bekas\u0131 ad\u0131na feda ettik\u00e7e, enternasyonalizmi de ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir kast\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmaks\u0131z\u0131n savunulmas\u0131 durumuna indirgemi\u015ftir. B\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn par\u00e7aya tabi k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, d\u00fcnya dengeleri ad\u0131na \u00e7e\u015fitli devrimlere ihanet edilmi\u015ftir. Nitekim bu \u201centernasyonalist g\u00f6rev\u201d ad\u0131na T\u00fcrk sosyalistleri de Kemalizmi ve \u00e7e\u015fitli burjuva rejimlerini destekleyebilmi\u015flerdir. Bug\u00fcn enternasyonalist oldu\u011funu iddia edip de, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bir demokratik merkeziyet\u00e7i i\u015flerlik i\u00e7inde. geli\u015ftirilmesine katk\u0131da bulundu\u011fu bir program\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan herhangi bir T\u00fcrk sosyalist ak\u0131m\u0131n\u0131n bulundu\u011fu iddia edilebilir mi?<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00f6zellikle baz\u0131 Latin Amerika \u00fclkelerinde \u201csosyalist\u201d \u00fclkelerin b\u00fcrokrasilerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z siyasetler izlemeye karar veren ak\u0131mlar da ortaya \u00e7\u0131kmakta, hatta bunlar \u00e7e\u015fitli uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmelere y\u00f6nelmekte. Ama durumun pek de\u011fi\u015fti\u011fi s\u00f6ylenemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ak\u0131mlar\u0131n Stalinist tek \u00fclkede sosyalizm ve ulusal devrim anlay\u0131\u015flar\u0131ndan koptuklar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir i\u015faret g\u00f6r\u00fclmemekte. \u00d6nlerine d\u00fcnya sosyalist devrimi program\u0131 ve bir d\u00fcnya partisi g\u00f6revlerini koymad\u0131k\u00e7a bu ak\u0131mlar aras\u0131ndaki uluslararas\u0131 ili\u015fkiler, devrimci bir dayan\u0131\u015fman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ememekte. Daha \u00f6nceleri de \u00e7e\u015fitli ulusal devrimci \u00f6rg\u00fctlerin benzer giri\u015fimleri sonu\u00e7suz kalm\u0131\u015ft\u0131. Enternasyonalizmin \u00f6n\u00fcndeki ba\u015fl\u0131ca engel, ulusalc\u0131l\u0131k ve ulusal sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ve ulusalc\u0131 sosyalistlerden olu\u015fan bir Enternasyonal\u2019in \u00f6rg\u00fctlenmesi de olanakl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Art\u0131k ba\u015fa d\u00f6nebiliriz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha \u00e7ok say\u0131da devrimci insan ve ak\u0131m sosyalizmin bir d\u00fcnya sorunu oldu\u011funu ve d\u00fcnya devriminin uluslararas\u0131 bir \u00f6nderli\u011fi gerektirdi\u011fini kavr\u0131yor. Ama ne enternasyonalizm, ne de bir Enternasyonal\u2019in in\u015fas\u0131 kolay bir olay. \u00c7\u00fcnk\u00fc enternasyonalizm yaln\u0131zca bir ruh hali, Enternasyonal de sadece basit bir dayan\u0131\u015fma ortam\u0131 de\u011fil. D\u00fcnya devriminin program\u0131, devrimcilerin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini g\u00f6rmek istedikleri bi\u00e7imde de\u011fil, nesnel durumun nesnel \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi temelinde geli\u015ftirilir; d\u00fcnya partisi ise, uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin yeti\u015fkin kadrolar\u0131n\u0131n demokratik merkeziyet\u00e7i birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde in\u015fa edilir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiyeli Stalinistler bug\u00fcne de\u011fin Tro\u00e7kistleri hep \u201cfazla\u201d enternasyonalist bulmu\u015flar, onlar\u0131n T\u00fcrkiye devrimiyle fazlaca ilgilenmediklerini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015fler, hatta neredeyse \u201cT\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmad\u0131klar\u0131n\u0131\u201d iddia etmi\u015flerdir. Ulusalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n baya\u011f\u0131ca savunusundan kaynaklanan bu iddialarda bir do\u011fruluk k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 da yok de\u011fil: o da, devrimci Marksistlerin ulusal devrimleri d\u00fcnya sosyalist devriminin bile\u015fik bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmeleridir. Her ulusal program d\u00fcnya devriminin program\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselmek zorundad\u0131r ve enternasyonalizm ulusal \u00f6nderliklerin d\u00fcnya partisinin demokratik merkeziyet\u00e7i b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde geli\u015ftirilmesini gerekli k\u0131lar. Kapitalizmin bir d\u00fcnya sistemi durumuna geldi\u011fi \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin nihai zaferi ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde olanakl\u0131d\u0131r; bunun \u00f6nko\u015fulu ise, d\u00fcnya program\u0131n\u0131n ve partisinin in\u015fas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131f\u0131rdan ba\u015flan\u0131lm\u0131yor. Komintern, Stalinist b\u00fcrokrasi taraf\u0131ndan kapat\u0131lmadan \u00e7ok \u00f6nce fiilen tasfiye edilmi\u015fti. \u0130\u015fte bu tasfiye kar\u015f\u0131s\u0131nda devrimci Marksist gelene\u011fi IV. Enternasyonal \u00fcstlenmi\u015f ve elli y\u0131l boyunca koruyagelmi\u015ftir. Bir b\u00fct\u00fcn olarak IV. Enternasyonal\u2019in uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u00f6nderli\u011fini \u00fcstlenmi\u015f bir kitle partisi oldu\u011funu savunmak elbetteki do\u011fru olmaz. Tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken pek \u00e7ok sorunun oldu\u011fu da ortada. Ama o, ger\u00e7ekten enternasyonalist ve d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde demokratik merkeziyet\u00e7i anlay\u0131\u015fla \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f yegane ak\u0131md\u0131r bug\u00fcn. Ve onun 1938\u2019deki Kurulu\u015f Kongresi\u2019nde kabul etti\u011fi Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>\u2019n\u0131n ilk c\u00fcmlesi, elli y\u0131l sonra da T\u00fcrkiyeli devrimci sosyalistler i\u00e7in bir \u00e7a\u011fr\u0131 olma \u00f6zelli\u011fini korumaktad\u0131r: \u201cB\u00fct\u00fcn\u00fcnde d\u00fcnya politik durumu, esas olarak proletarya \u00f6nderli\u011finin tarihsel bunal\u0131m\u0131yla belirlenmektedir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 Yusuf Barman imzas\u0131yla 1988\u2019in Aral\u0131k ay\u0131nda,\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci\u00a0dergisinin 3. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bu metni, \u201cGelene\u011fimiz (Ulusal Dok\u00fcmanlar)\u201d temal\u0131 dosyam\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz.\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci, 12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli Tro\u00e7kist e\u011filimlerin ortakla\u015fa bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir devrimci Marksist teorik-politik dergiydi. *** D\u00fcnya sosyalizminin uzun dalgalar\u0131 var. Bir siyasal hareket olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beri, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2781,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1081],"tags":[294],"class_list":["post-2780","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gelenegimiz-ulusal-dokumanlar","tag-enternasyonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2780"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2780\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2782,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2780\/revisions\/2782"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}