A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, \u0130ranl\u0131 m\u00fccadele \u00f6rg\u00fct\u00fc Manc\u0131n\u0131k Kolektifi’nin haz\u0131rlay\u0131p yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ve \u0130ran’daki rejim kar\u015f\u0131t\u0131 ayaklanmaya dair belirli perspektifler ortaya koyan metni payla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclke \u00e7ap\u0131nda bir ayaklanmaya d\u00f6n\u00fc\u015fen sokak protestolar\u0131, \u0130ran’daki egemen siyasi s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131n\u0131n, yurtta\u015flar\u0131n kendi hayatlar\u0131na karar verebilecekleri b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 engelledi\u011fini kesin \u015fekilde g\u00f6stermektedir. Bu durum, Aral\u0131k 2017 ayaklanmas\u0131 boyunca \u0130ran sokaklar\u0131nda duyulan pop\u00fcler \u201cReformistler, k\u00f6ktendinciler; hik\u00e2ye bitti\u201d slogan\u0131nda kendini g\u00f6stermi\u015f ve slogan daha \u00f6nce \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kesimleri taraf\u0131ndan protestolarda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Son 40 y\u0131lda, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n egemen siyasi hizipler i\u00e7inde temsil edilmemesi ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n talepleri konusunda yetkililerin yerine getirmedikleri vaatler, resmi yollarla i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taleplerinin engellenmesinin iki tezah\u00fcr\u00fcyd\u00fc. Bu nedenle, \u00f6\u011fretmenler, hem\u015fireler ve emekliler de dahil olmak \u00fczere i\u015f\u00e7iler, taleplerini miting ve grevler yoluyla ilan etmekteler. Bask\u0131n\u0131n ve resmi kanallar\u0131n kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir sonucu olarak, kitlesel memnuniyetsizli\u011fin ve muhalefetin sokak protestolar\u0131 yoluyla vuku buldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130ran’da Jina (Mahsa) Amini’nin h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin ard\u0131ndan Eyl\u00fcl 2022’den beri devam eden ayaklanma; muhalefetin sokak g\u00f6sterilerinin ve Kas\u0131m 2019 ve Aral\u0131k 2017 ayaklanmalar\u0131n\u0131n devam\u0131 olan, daha derin ve geni\u015f d\u00fczeylerdeki memnuniyetsizli\u011fin e\u015fsiz bir \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n\n\n\n
Sokak protestolar\u0131 ve ayaklanmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra son y\u0131llarda, mevcut olmayan resmi y\u00f6ntemler d\u0131\u015f\u0131ndaki bi\u00e7imlerde de ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7i protestosuna tan\u0131k olduk. Bu \u015fekilde, kapitalizmin toplumsal ya\u015fama, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasi temsiline, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131 ve ge\u00e7imine y\u00f6nelik yayg\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na paralel olarak sanayi, \u00fcretim ve hizmet sekt\u00f6rlerindeki i\u015f\u00e7iler, i\u015fyerlerinin \u00f6zel ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak fabrikalarda ve sokaklarda protestolar d\u00fczenlediler ya da greve gittiler. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda, bu protestolar nitelik ve nicelik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalsa da yay\u0131lmay\u0131 asla b\u0131rakmad\u0131. Birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r ve orta s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7o\u011funlukla devletle siyasi entegrasyon aray\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinin k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zamanda bile i\u015f\u00e7i protestolar\u0131n\u0131n durulmas\u0131na nadiren tan\u0131k olduk. \u0130\u015f\u00e7i protestolar\u0131; ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sendika kurman\u0131n gereklili\u011fi, eme\u011fin \u00f6zy\u00f6netimi ve i\u015fyerinin [ve ya\u015fam alan\u0131n\u0131n] konseyle y\u00f6netimi gibi baz\u0131 s\u0131n\u0131f temelli temalar\u0131 politik alana ve sonu\u00e7 olarak kitlesel ayaklanman\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine katt\u0131. Bu makalede, \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve sendikal m\u00fccadelelerden elde edilen s\u0131n\u0131f temelli deneyimin, bu kitlesel ayaklanman\u0131n nereye gitti\u011finde ve nas\u0131l sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131nda belirleyici fakt\u00f6r oldu\u011funu savunuyoruz.<\/p>\n\n\n\n
Tart\u0131\u015fmay\u0131 a\u00e7madan \u00f6nce, m\u00fccadeledeki her g\u00fcc\u00fcn gelecek i\u00e7in ayn\u0131 ufka sahip oldu\u011fu “s\u0131n\u0131fs\u0131z ayaklanma” \u015feklindeki yayg\u0131n miti a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmal\u0131y\u0131z. Bu yayg\u0131n mitin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc politik alan\u0131n ve toplumsal geli\u015fmelerin ger\u00e7ekli\u011fi bunun tam tersidir. Ayaklanmaya kat\u0131lanlar ne ayn\u0131 konumdad\u0131r ne de ayn\u0131 ama\u00e7la denklerdir; motivasyonlar\u0131 bile ortak bir varolu\u015fa ve ayn\u0131 bask\u0131, diktat\u00f6rl\u00fck ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131na dayanmamaktad\u0131r. “S\u0131n\u0131fs\u0131z ayaklanma”n\u0131n alt\u0131nda yatan siyasi mesaj, alternatiflerin sava\u015f\u0131n\u0131 gizlemektir. Alternatifler \u00f6ncelikle, bir ayaklanmadaki hegemonik s\u0131n\u0131f do\u011fas\u0131n\u0131n siyasal terc\u00fcmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. B\u00f6ylece, bir halk ayaklanmas\u0131n\u0131n geli\u015fmesi s\u0131ras\u0131nda, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak s\u0131n\u0131f temelli olan belirleyici \u00f6zellikleri bulmak i\u00e7in, ba\u015flang\u0131\u00e7ta stratejik bir soruyla ve se\u00e7imle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: Ayaklanman\u0131n ufku hangi s\u0131n\u0131f\u0131n temel \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda olacak?<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131da, emek m\u00fccadelelerinden gelen bir s\u0131n\u0131f y\u00f6neliminden bahsederken ne demek istedi\u011fimizi k\u0131saca tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z. \u00d6zellikle, emek m\u00fccadelelerinin bir halk ayaklanmas\u0131n\u0131n gidi\u015fat\u0131 \u00fczerindeki benzersiz etkilerinin neler oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Emek hareketlerinin ve sendikal m\u00fccadelelerin belirli konu ve talepleri vard\u0131r; i\u015f\u00e7iler, sermaye sahipleri ve i\u015fverenler aras\u0131ndaki ili\u015fki ve daha geni\u015f anlamda toplumsal \u00fcretimin egemen ili\u015fkileriyle ilgilidir. Bu hareketler illa homojen ve tutarl\u0131 de\u011fildir. S\u0131n\u0131fsal k\u00f6kenlerine ra\u011fmen, mevcut egemen kapitalizmin siyasi muhalifi olan bir ba\u015fka kapitalist blo\u011fun iktidara gelmesinin yolunu da a\u00e7abilir. Bu nedenle, Jina Ayaklanmas\u0131’n\u0131n i\u00e7 dinamiklerine ili\u015fkin olarak emek m\u00fccadelesi ve sendikal m\u00fccadeleden kastetti\u011fimiz \u015fey, ayaklanman\u0131n i\u00e7indeki sa\u011fc\u0131 y\u00f6nelimlerin \u00fcstesinden gelme do\u011frultusundad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, emek hareketinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerin \u00fcstesinden gelebilece\u011fini varsay\u0131yoruz. Bu g\u00fc\u00e7lerin \u00fcstesinden nas\u0131l gelinebilece\u011fi sorusu, emek m\u00fccadeleleri ve di\u011fer ba\u011flant\u0131lar\u0131yla yol a\u00e7abilece\u011fi olumlu ufuklar kapsam\u0131nda bu metinde k\u0131smen cevaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Son y\u0131llarda \u0130ran’daki emek m\u00fccadelelerinin talepleri nelerdi? Birka\u00e7\u0131n\u0131 saymak gerekirse \u015funlar\u0131 belirtebiliriz: \u00f6rg\u00fctlenme ve eylem yapma hakk\u0131, toplant\u0131 ve grevler nedeniyle su\u00e7lanmaktan ve bask\u0131lardan korunma, ge\u00e7im \u00fccreti, y\u0131ll\u0131k asgari \u00fccreti belirleme konusunda pazarl\u0131k g\u00fcc\u00fcne sahip olma, i\u015fyerinde ayr\u0131mc\u0131 kurallar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, kad\u0131n ve erkek aras\u0131ndaki \u00fccret fark\u0131n\u0131n giderilmesi, her \u015fey dahil sosyal ve sa\u011fl\u0131k g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131, kal\u0131c\u0131 i\u015f sahibi olma hakk\u0131, i\u015f\u00e7i yanl\u0131s\u0131 kurumlara sahip olma hakk\u0131, i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131n ve yasal hak ihlallerinin \u00f6nlenmesi, \u00f6zelle\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerinin iptali, kendi kaderini tayin hakk\u0131 ve i\u015f\u00e7i denetimi. Ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri, emek taleplerine ek olarak \u00f6l\u00fcm cezas\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, siyasi mahk\u00fbmlar\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131, i\u015fkenceye ve hukuki soru\u015fturmalara son verilmesi gibi talepleri her zaman savunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
Son y\u0131llardaki emek m\u00fccadeleleri konusuna maddi, nesnel bir bak\u0131\u015f; i\u015f\u00e7iler ile kapitalist i\u015fverenler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin ve daha geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte toplumsal \u00fcretimin bask\u0131n dinamiklerinin nas\u0131l s\u0131n\u0131f e\u015fitsizli\u011finin nedenleri ve gerek\u00e7eleri oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. S\u0131n\u0131f e\u015fitsizli\u011fi; boyun e\u011fdirme, bask\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaratan bask\u0131n ili\u015fkidir. B\u00fct\u00fcn bunlar, \u00e7o\u011fu \u0130ranl\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131n\u0131n yoksulluk, e\u015fitsizlik, s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131, toplumsal onurun \u00e7i\u011fnenmesi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve demokrasinin olmamas\u0131 ile dolu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve nesnel tan\u0131m\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, demokrasi, insan haklar\u0131, yoksullu\u011fun ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131na son verilmesi arzusu taleplerde tam olarak ifade edilmektedir. \u00c7o\u011funlu\u011fun isteklerine kar\u015f\u0131 genel ve \u00f6znel ifadelerden daha ba\u015fka bir \u015fey olarak ortaya \u00e7\u0131kma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015f\u00e7i protestolar\u0131n\u0131n temalar\u0131 bask\u0131n\u0131n ve s\u0131n\u0131f ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fini ve toplumun \u00e7o\u011funlu\u011funun toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden, \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131ndan ve siyasi iktidar\u0131 kullanma hakk\u0131ndan nas\u0131l mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun yerini ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, boyun e\u011fdirme, tahakk\u00fcm ve s\u0131n\u0131f e\u015fitsizli\u011finin ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6stermektedir. Bu protestolar, bu mekanizmay\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan yerdir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, demokrasi ve refahtan bahseden bir siyasi hareketin pratik y\u00f6n\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in ba\u015fka hangi mekanizmalar vard\u0131r? Bu kelimelere hangi detaylar g\u00f6m\u00fcl\u00fcd\u00fcr? Ger\u00e7ekten de hi\u00e7bir \u015fey! Siyasi ak\u0131mlar\u0131n demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve refah iddialar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren ve isyanc\u0131lar\u0131n memnuniyetsizli\u011finin, muhalefetinin ve protestolar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olan \u015feylere dair ilgilerini \u00f6l\u00e7ecek pratik bir mekanizma yoktur. Ayn\u0131 ilgi d\u00fczeyi ya da eksikli\u011fi, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi ve toplumsal cinsiyet bask\u0131s\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda da g\u00f6zlemlenebilir. Mevcut ayaklanmada g\u00f6rd\u00fck ki; kad\u0131nlar\u0131n radikal haklar\u0131 ink\u00e2r edilemez g\u00f6zlemler, ger\u00e7ekler ve ayr\u0131nt\u0131lara dayanarak savunuldu\u011funda, \u0130slam Cumhuriyeti’ne kar\u015f\u0131 olan sa\u011fc\u0131 muhalefet, bitmek bilmeyen bir korku ifadesinde bulunuyor; feminizmi ve ayn\u0131 zamanda \u201csolu” her ara\u00e7 ve numarayla ayaklanmadan “tasfiye etmeye” \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015f\u00e7i m\u00fccadeleleri, bir s\u0131n\u0131f olarak i\u015f\u00e7ilerin do\u011frudan \u00f6zne olabilmeleri i\u00e7in en \u00f6nemli olanaklardan biridir. \u0130\u015f\u00e7i hareketi, s\u00fcrekli olarak \u201ci\u015f\u00e7ilerin birli\u011fi\u201d temalar\u0131na at\u0131fta bulunarak ve kendisini i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesinin politik do\u011fas\u0131nda kurarak s\u0131n\u0131f ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur ve di\u011fer s\u0131n\u0131flar\u0131n politikas\u0131n\u0131 izlemekten ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015f olur. \u0130\u015f\u00e7i hareketi, i\u015f\u00e7ilerin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine ve m\u00fccadelenin ana g\u00fcndemlerine s\u00fcrekli at\u0131fta bulunularak \u00e7a\u011fr\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu temalar daha y\u00fcksek \u00fccret talebinden ba\u015flar ve mant\u0131ksal olarak \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n (ister bireylere ister h\u00fck\u00fcmet de dahil olmak \u00fczere kurumlara ait olsun) \u00f6zel m\u00fclkiyetinin ink\u00e2r\u0131na kadar gider. Bu, toplumsal \u00fcretim ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ayaklanmaya kat\u0131lan s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin, bir s\u0131n\u0131f olarak ana temas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu, ge\u00e7mi\u015fte, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ve \u015fimdi ayaklanmayla birlikte, sendikalarda m\u00fccadele edenler taraf\u0131ndan s\u00fcrekli vurgulanan \u00f6nemli bir s\u0131n\u0131f unsurudur. Onun yoklu\u011fu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, bir ba\u015fka kapitalist muhalefet blo\u011fu g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan doldurulacak bir bo\u015fluk yaratacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Jina Ayaklanmas\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan, \u0130slam Cumhuriyeti’ne kar\u015f\u0131 olan sa\u011fc\u0131 muhalefet, emek hareketine ve sendikal m\u00fccadelelere y\u00f6nelik olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde iki farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m benimsedi. “Protestolar\u0131 grevlerle birle\u015ftirelim” slogan\u0131n\u0131 kullanan ilk yakla\u015f\u0131m, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re i\u015f\u00e7iler ve i\u015fletme sahipleri aras\u0131nda bir grev \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu ve ulus \u00e7ap\u0131nda bir grev \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yaparak sokak protestolar\u0131n\u0131 yeni bir ilerleme a\u015famas\u0131na getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. D\u00fckk\u00e2n sahiplerinin grevi \u2013illa bu t\u00fcr \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 takip etmi\u015f olmasa da\u2013 baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan ba\u015far\u0131l\u0131 oldu ve h\u00fck\u00fcmetin her \u015fey normalmi\u015f gibi davranmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 bozabildi. Bu grev \u00fcretim d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a neden olmad\u0131. \u00d6zellikle, petrol sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kitlesel tutuklamalarla h\u0131zla bast\u0131r\u0131lan yard\u0131mc\u0131 i\u015flevlere sahip k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131s\u0131mlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin elindeki petrol ve gaz sekt\u00f6rlerinde ve m\u00fcnhas\u0131r servet \u00fcretiminin di\u011fer kaynaklar\u0131nda grevler g\u00f6rmedik. Emek hareketine y\u00f6nelik ikinci yakla\u015f\u0131m ise i\u015f\u00e7i hareketinin sendikal do\u011fas\u0131n\u0131 k\u0131namakt\u0131: sendikal m\u00fccadelenin ana temas\u0131 olan \u00fccretlerin art\u0131r\u0131lmas\u0131, bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmesi ve benzeri konular. Bu yakla\u015f\u0131mda, sa\u011fc\u0131 muhalefetin g\u00fcndemi, i\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fc sald\u0131r\u0131lard\u0131. Elbette b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n sa\u011fc\u0131 muhalefet i\u00e7inde team\u00fcl\u00fc vard\u0131. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte farkl\u0131 olan bu iki yakla\u015f\u0131m ayn\u0131 do\u011faya sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
Bir yandan, tamamen siyasi hedeflere odaklanan, \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 sa\u011fc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin medyas\u0131ndan gece g\u00fcnd\u00fcz yay\u0131nlanan \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir grevin k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 re\u00e7etesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Kendinden menkul Veliaht Prens R\u0131za Pehlevi\u2019nin, \u00e7e\u015fitli duyurularda, grev i\u00e7in finansal bir fon olu\u015fturmak \u00fczere bir grup g\u00fc\u00e7le \u00e7al\u0131\u015fmaya haz\u0131r oldu\u011funu belirtmesi, bu yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7indi.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6te yandan ise i\u015f\u00e7i hareketinin en temel do\u011fas\u0131n\u0131 ve i\u00e7eri\u011fini hedef alan sendikal m\u00fccadelelere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lara tan\u0131k olduk. Bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmesi, \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, s\u00f6zle\u015fmelerde iyile\u015ftirmeler vb. i\u00e7in verilen m\u00fccadelelere a\u015fa\u011f\u0131lama, alay ve hakaretlerle yakla\u015f\u0131rken, t\u00fcm sisteme kar\u015f\u0131 \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir ayaklanma s\u0131ras\u0131nda b\u00f6yle bir m\u00fccadelenin alakas\u0131z oldu\u011funa s\u00fcrekli dikkat \u00e7ekiyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Birinci yakla\u015f\u0131mda grevlerin ters y\u00f6nde politikle\u015fmesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yaysak, ikinci yakla\u015f\u0131mda emek hareketinin s\u0131n\u0131f temelli m\u00fccadelesinin depolitizasyonu ve daha do\u011frusu yok edilmesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131y\u0131z. Bu yakla\u015f\u0131m, i\u015f\u00e7i grevlerini sendika ve s\u0131n\u0131f temalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131ndan, bilin\u00e7lerinden ve kararl\u0131 iradelerinden ar\u0131nd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmakta. Bu \u015fekilde hedeflenen, nihayetinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Bu yakla\u015f\u0131mdaki sendikal m\u00fccadelelerin s\u0131n\u0131f politikalar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k ink\u00e2r d\u00fczeyi, bu m\u00fccadelelerini “talepk\u00e2r” olarak sunmakta. Fakat taleplere sahip \u00e7\u0131kmak ne anlama gelir? Daha da \u00f6nemlisi, talepler nelerdir ve ayaklanma durumunda bunlar\u0131n hedef kitlesi kimdir? Bu talepler s\u0131n\u0131f\u0131n kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131na nas\u0131l etki ediyor? Ve sendikal m\u00fccadeleye dayal\u0131 s\u0131n\u0131f kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 neden stratejik ve gerekli?<\/p>\n\n\n\n
Bir ayaklanmayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumlarda, emek m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6zel\/kamu i\u015fverenine kar\u015f\u0131d\u0131r. Bunun \u00f6zel taraf\u0131, emek m\u00fccadelesinin \u00f6nceden belirlenmi\u015f do\u011fas\u0131 nedeniyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011fa sahip olmas\u0131d\u0131r. Ancak bir ayaklanma durumunda, bu talepler bu s\u0131n\u0131r\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7er ve halka a\u00e7\u0131k bir ifade bulur. Bu ifade mutlaka normatif olmak zorunda de\u011fildir. Aksine, bir \u00e7e\u015fit re\u00e7ete i\u00e7erir. “Sendikan\u0131n taleplerini belirli bir \u00f6zel\/kamu i\u015fverenine y\u00f6nelik olan s\u0131n\u0131rl\u0131 konumundan, yerle\u015fik siyasi rejimden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak t\u00fcm \u00f6zel\/kamu i\u015fverenlerine do\u011fru geni\u015fletin!” Bununla birlikte, bu re\u00e7ete, olaylar\u0131n durumuna yukar\u0131dan bakan, her \u015feye muktedir bir konumdan gelmez. Her \u015feyden \u00e7ok, ayaklanmay\u0131 yaratan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc ko\u015ful i\u00e7indeki i\u015f\u00e7ilerin birle\u015fik iradesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu nedenle, normatif olmakla birlikte, g\u00f6zlem ve tan\u0131mlamadan kaynaklanmaktad\u0131r. \u00d6zetle, bu re\u00e7ete d\u0131\u015far\u0131dan gelmemelidir. Daha ziyade, i\u015f\u00e7i hareketinin kendisinin ilerici talepleri i\u00e7in kendi i\u00e7inden ve kendi ad\u0131na olmal\u0131d\u0131r; mevcut ayaklanmay\u0131 s\u0131n\u0131fsal bir perspektifle y\u00f6nlendirecek \u00f6rg\u00fctl\u00fc iradeden. Bu, yaln\u0131zca i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ayaklanmaya nas\u0131l kat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin teknik bir tan\u0131m de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda emek hareketi i\u00e7in maddi ve nesnel bir gerekliliktir ve bu olmadan, kapsay\u0131c\u0131 ve genel bir y\u00f6neli\u015f pratik olarak imk\u00e2ns\u0131z olurdu.<\/p>\n\n\n\n
Emek m\u00fccadeleleri, ayaklanmay\u0131 s\u0131n\u0131f merce\u011finden ilerletmek i\u00e7in, ayaklanmaya kat\u0131lanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun taleplerini de i\u00e7eren en gerekli ara\u00e7lardan biridir. Bu, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 mahallelerini, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frayan \u015fehir \u00e7eperlerini ve ayaklanmadaki bir\u00e7ok i\u015f\u00e7iyi ve i\u015fsizi i\u00e7erecektir. Bu ba\u011flamda, emek m\u00fccadeleleri ile ayaklanma aras\u0131ndaki birle\u015fik dava -ayaklanmaya kat\u0131lan organik g\u00fc\u00e7ler sokakta b\u00f6yle bir ba\u011f g\u00f6sterdik\u00e7e- s\u0131n\u0131f bilin\u00e7li bir ayaklanma i\u00e7in gerekli ko\u015fullardan biridir. Bu nedenle, emek m\u00fccadelesinin ifadesi belirli bir \u00f6zel\/kamu i\u015fverenine de\u011fil, t\u00fcm \u00f6zel\/kamu i\u015fverenlerine hitap etmelidir. B\u00f6yle genellenebilir bir politika, sendikal taleplerin i\u015fyerindeki belirli bir i\u015fverene kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yerelle\u015ftirilmi\u015f bi\u00e7iminden vazge\u00e7mek alman\u0131na gelmek zorunda de\u011fildir. Aksine, ayn\u0131 anda hem yerelle\u015ftirilmek hem de genelle\u015ftirilebilir olmak, sendikal m\u00fccadelenin her iki y\u00f6n\u00fcn\u00fc de bir \u00e7eli\u015fki yaratmadan sa\u011flayabilir. Bu \u015fekilde, i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131, kendisinin [yerelle\u015fmi\u015f taleplerinin] \u00f6tesine ge\u00e7erek, ayaklanman\u0131n s\u0131n\u0131fsal y\u00f6n\u00fcn\u00fc vurgulayabilir, taleplerini ortaya koyabilir ve ayaklanmay\u0131 s\u0131n\u0131f bilin\u00e7li bir harekete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir.<\/p>\n\n\n\n
Sendikal taleplerin genelle\u015ftirilmesiyle (i\u015f\u00e7i \u00fccretleri sorunundan proleter y\u00f6netime ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamu m\u00fclkiyetine kadar) ve onu mevcut ayaklanman\u0131n ana unsurlar\u0131ndan birine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, alternatif bir y\u00f6netim sisteminin n\u00fcanslar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bu da, \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki ayaklanmadaki bu \u00f6nemli taleplerden \u00e7ekilmeyi olduk\u00e7a imk\u00e2ns\u0131z hale getirecektir. Ayr\u0131ca, di\u011fer g\u00fc\u00e7lerle aras\u0131nda \u201cs\u0131n\u0131f bilincine sahip\u201d belirleyici bir s\u0131n\u0131r \u00e7izmeyi ve yaln\u0131zca rejimi devirmeyi \u00f6nemseyecek yolda, \u015fekilsiz bir kitle olmaktan ka\u00e7\u0131nmay\u0131 da g\u00f6sterecektir. Bu, s\u0131n\u0131f temelli ayaklanmaya kat\u0131l\u0131md\u0131r ve bu ayaklanmaya kat\u0131lan g\u00fc\u00e7lerin \u201cKahrolsun diktat\u00f6r, bask\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131klar\u0131nda seslerini ve imajlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. Bu sloganlar\u0131n olumlu bi\u00e7imi, emek m\u00fccadelelerinde temsil edilen n\u00fcanslar\u0131 i\u00e7erir. Siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, demokrasi, e\u015fitlik, refah ve i\u015fyerinden ya\u015fam alan\u0131na, e\u011fitim sisteminden hukuk ve h\u00fck\u00fcmet d\u00fczeylerine kadar uzanan di\u011fer bir\u00e7ok temel hak gibi sloganlar, emek m\u00fccadeleleri alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tan\u0131mlansayd\u0131, maddi d\u00fcnyada somut bir referans\u0131 olmayan soyut ve genel kavramlar olurdu. Hem en a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131lar hem de solcular taraf\u0131ndan dile getirilen bu bo\u015f sloganlar, yaln\u0131zca, daha fazla siyasi kaosa ve politik ve s\u0131n\u0131fsal s\u0131n\u0131rlar\u0131n bulan\u0131kla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. B\u00f6yle bir kaos ve belirsizli\u011fin \u00f6tesine ge\u00e7mek i\u00e7in emek m\u00fccadelesini g\u00fc\u00e7lendirmek, t\u00fcm ayaklanmay\u0131 konsolide edebilmemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zamankinden daha gereklidir.<\/p>\n\n\n\n
Sa\u011fc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin emek m\u00fccadelesi korkusu ve s\u0131n\u0131fs\u0131z i\u015f\u00e7i grevlerini memnuniyetle kar\u015f\u0131lamalar\u0131, i\u015f\u00e7i hareketinin s\u0131n\u0131f bilin\u00e7li m\u00fccadelesinden kaynaklanan bu yap\u0131c\u0131 ifade y\u00fcz\u00fcndendir. Sendikal m\u00fccadelelere sald\u0131rmak ve i\u015f\u00e7i grevlerini kimliksiz hale getirmek, sa\u011fc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin kapitalist h\u00fck\u00fcmetlerin hegemonik medyas\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla, ge\u00e7ici olarak doldurabilecekleri bir bo\u015fluk yaratacakt\u0131r. Bu senaryoda, i\u015f\u00e7iler, sa\u011f kanad\u0131n rejimi devirme ve de\u011fi\u015ftirme projesini s\u00fcrd\u00fcrmesi i\u00e7in bir ara\u00e7 haline gelir. Bu, ayaklanmay\u0131 bir devrime ve onu izleyen zafere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in gerekli ko\u015fulla, yani i\u015f\u00e7ilerin bir s\u0131n\u0131f olarak ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmalar\u0131 ko\u015fuluyla \u00e7eli\u015fmektedir. Dahas\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenleri ve ezilenleri bu ayaklanman\u0131n ana g\u00fcc\u00fc olarak tan\u0131mlamak yerine, y\u0131llard\u0131r kamu kaynaklar\u0131n\u0131 ya\u011fmalayan, i\u015f\u00e7ileri s\u00f6m\u00fcren ve boyun e\u011fdiren kapitalizmin bir yap\u0131ta\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00f6nde ve s\u00f6ylemsel d\u00fczeyde \u00f6nemli olan, \u00f6zellikle her ge\u00e7en g\u00fcn geni\u015fleyen bir ayaklanma s\u0131ras\u0131nda emek m\u00fccadelelerini savunmak ve ayaklanman\u0131n s\u0131n\u0131f kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 yarat\u0131lan g\u00f6zda\u011f\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelmektir. Kademe kademe sa\u011fc\u0131 politik s\u0131n\u0131f i\u00e7eri\u011fiyle doldurulacak bo\u015f bir ara\u00e7 in\u015fa eden sahte ittifaklar\u0131n temsilcileri, ba\u011f\u0131ms\u0131z m\u00fccadeleyi uzun zamand\u0131r reddediyorlar. Bu sahte ittifak\u0131n her zamankinden daha fazla if\u015fa edilmesi ve a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Emek hareketi hem politiktir hem de s\u0131n\u0131f bilincine sahiptir. Her ne kadar bu iki y\u00f6n zaman zaman bi\u00e7im bak\u0131m\u0131ndan ve m\u00fccadelenin nesnel gereklilikleri nedeniyle birbirinden ayr\u0131labilse de, i\u00e7erik a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ayn\u0131 mant\u0131\u011f\u0131 izler. Sendikal hareketleri savunma bahanesiyle i\u015f\u00e7i m\u00fccadelelerini depolitize etmek ya da tersine, siyasi bir projede i\u015f\u00e7ileri s\u0131n\u0131fsal taleplerinden ar\u0131nd\u0131rmak isteyen her t\u00fcrl\u00fc siyasi ak\u0131m, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Bu noktada emek m\u00fccadelesine kar\u015f\u0131 y\u0131ld\u0131rma atmosferini k\u0131rmak ve ayn\u0131 zamanda i\u015f\u00e7i hareketinin siyasi do\u011fas\u0131n\u0131 vurgulamak ve hem sendika temelli hem de politik olan talepleri vurgulamak \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. Yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey a\u00e7\u0131kt\u0131r: bug\u00fcn emek m\u00fccadelesinin tam olarak savunulmas\u0131. Aksi takdirde, emek hareketinden geriye, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 bir g\u00fc\u00e7ten ba\u015fka bir \u015fey kalmayacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, \u0130ranl\u0131 m\u00fccadele \u00f6rg\u00fct\u00fc Manc\u0131n\u0131k Kolektifi’nin haz\u0131rlay\u0131p yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ve \u0130ran’daki rejim kar\u015f\u0131t\u0131 ayaklanmaya dair belirli perspektifler ortaya koyan metni payla\u015f\u0131yoruz. *** \u00dclke \u00e7ap\u0131nda bir ayaklanmaya d\u00f6n\u00fc\u015fen sokak protestolar\u0131, \u0130ran’daki egemen siyasi s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131n\u0131n, yurtta\u015flar\u0131n kendi hayatlar\u0131na karar verebilecekleri b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 engelledi\u011fini kesin \u015fekilde g\u00f6stermektedir. Bu durum, Aral\u0131k 2017 ayaklanmas\u0131 boyunca \u0130ran sokaklar\u0131nda duyulan pop\u00fcler […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2762,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1082],"tags":[385,1055,1052,1057],"class_list":["post-2761","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2022-iran-devrimi","tag-iran","tag-iran-devrimi","tag-jina-mahsa-amini","tag-molla-rejimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2761"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2763,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2761\/revisions\/2763"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}