{"id":2758,"date":"2023-01-17T10:45:51","date_gmt":"2023-01-17T07:45:51","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2758"},"modified":"2023-01-17T10:57:08","modified_gmt":"2023-01-17T07:57:08","slug":"isci-demokrasisi-ve-burokratik-yozlasma-sinif-bilinci-1988","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2023\/01\/17\/isci-demokrasisi-ve-burokratik-yozlasma-sinif-bilinci-1988\/","title":{"rendered":"\u0130\u015f\u00e7i demokrasisi ve b\u00fcrokratik yozla\u015fma (S\u0131n\u0131f Bilinci, 1988)"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 Yusuf Barman imzas\u0131yla\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>\u00a0dergisinin Eyl\u00fcl-Ekim 1988 tarihli ikinci say\u0131s\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bu metni, \u201cGelene\u011fimiz (Ulusal Dok\u00fcmanlar)\u201d temal\u0131 dosyam\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz.\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>, 12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli Tro\u00e7kist e\u011filimlerin ortakla\u015fa bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir devrimci Marksist teorik-politik dergiydi.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em> dergisinde \u201csosyalist demokrasi\u201d konusuna ili\u015fkin olarak olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir tart\u0131\u015fmaya tan\u0131k olmaktay\u0131z.(1)<\/strong> Belli ki Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em>, \u00f6zellikle de dergi yazarlar\u0131ndan Tekin Y\u0131lmaz, sosyalist hareket a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ve olas\u0131l\u0131kla da gelecekte bu sorunun ay\u0131rt edici bir \u00f6neme sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekte. Tart\u0131\u015fmay\u0131 bizce ilgin\u00e7 k\u0131lan en \u00f6nemli olgu, Stalinist k\u00f6kenli bir derginin i\u015f\u00e7i demokrasisi sorununu klasik Stalinist yaz\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak incelemeye ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131.(2)<\/strong> Bu bak\u0131mdan Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em>\u2019y\u00fc kutlamamak olanakl\u0131 de\u011fil. Stalinist b\u00fcrokrasinin 1920’lerden ba\u015flayarak y\u00fckselmesi ve t\u00fcm d\u00fcnya sosyalist hareketini egemenli\u011fi alt\u0131na almas\u0131 sonucunda bir kenara itilen, \u00e7i\u011fnenen ve yaln\u0131zca bir avu\u00e7 devrimci Marksist taraf\u0131ndan on y\u0131llarca b\u0131kmadan savunulan bir devrimci rejim t\u00fcr\u00fcn\u00fcn bug\u00fcn, \u201cdemokrasi (sosyalist demokrasi-M.K.) sosyalizmin zorunlulu\u011fudur\u201d(3)<\/strong> tespitini yapan Stalinist k\u00f6kenli bir dergi taraf\u0131ndan yeniden g\u00fcndeme getirilmesi, bu dergide \u00f6nemli e\u011filimlerin geli\u015fmekte oldu\u011funa i\u015faret etmenin yan\u0131 s\u0131ra, bu e\u011filimlerin yak\u0131n gelecekte \u00f6nemli geli\u015fmelere yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 da belli etmekte. \u00dcstelik bu t\u00fcr geli\u015fmelerin yaln\u0131zca Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em>\u2019ye \u00f6zg\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da biliyoruz. \u00d6teki \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye’de de, reformist olmayan ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na d\u00f6nme e\u011filimi g\u00f6steren her \u00e7evre, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak i\u015f\u00e7i demokrasisi sorunuyla hesapla\u015fmak zorunda kalmakta ya da kalacak.<\/p>\n\n\n\n

Tam da bu geli\u015fmelerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde bir noktaya dikkat edilmesi gerekti\u011fine inan\u0131yorum. \u0130\u015f\u00e7i demokrasisi sorunu devrimci bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmek durumunda; yani bu kavram\u0131n devrimci Marksist kuram\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7ine yerle\u015ftirilmesi gerekir, aksi takdirde Avrokom\u00fcnizmin burjuva parlamentarizmine, konseycili\u011fin liberalizmine ya da Stalinist merkezcili\u011fin revizyonizmine giden yollar\u0131n kap\u0131lar\u0131 kolayca a\u00e7\u0131labilir. Bu a\u00e7\u0131dan, i\u015f\u00e7i demokrasisi sorununu inceleme konusunda g\u00f6sterilen cesaret, devrimci kuram\u0131n \u00f6teki alanlar\u0131nda da uygulanmaya konmal\u0131 ve Stalinist ideolojinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle hesapla\u015f\u0131lmal\u0131. Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em> ya da Tekin Y\u0131lmaz bunu hi\u00e7 yapm\u0131yor demiyorum; \u00fcstelik soruna ili\u015fkin kimi konular\u0131 y\u00fcreklice ele alan dergiye ders verircesine, Stalinizmin devrimci Marksist ele\u015ftirisinin t\u00fcm yanlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturma yolunda bir iddiada bulunmak da son derece sa\u00e7ma olur. Ama Tekin Y\u0131lmaz, i\u015f\u00e7i demokrasisinin kopmaz bir bi\u00e7imde ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ve devrimci Marksist kuram\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biri olan bir konuda tak\u0131l\u0131p kal\u0131yor ve bu nedenle de onun i\u015f\u00e7i demokrasisi anlay\u0131\u015f\u0131, sakat bedende geli\u015fen \u00f6l\u00fcmc\u00fcl yeni h\u00fccreler olma \u00f6zelli\u011fi kazan\u0131yor. \u0130\u015fte benim proleter demokrasisine ba\u011fl\u0131 olarak tart\u0131\u015fmak istedi\u011fim konu bu: \u0130\u015f\u00e7i demokrasisi ile s\u00fcrekli devrim ya da d\u00fcnya devrimi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 ya da bir ba\u015fka deyi\u015fle b\u00fcrokratik yozla\u015fma ile “milli kom\u00fcnizm” ya da tek \u00fclkede sosyalizm s\u00f6zde kuram\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i demokrasisi kavram\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i devletlerinde demokrasi sorununa girmeden \u00f6nce kavram\u0131n kendisine k\u0131saca bir g\u00f6z atmakta yarar var. Marksistler demokrasi sorununa s\u0131n\u0131fsal kavramlarlarla yakla\u015f\u0131rlar. Burjuva ideologlar i\u00e7in toplum bireylerden olu\u015fur ve bir toplumdaki demokratik \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, tek tek bireylerin sahip oldu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin derecesiyle belirlenir. Bu t\u00fcr bir burjuva demokrasisi anlay\u0131\u015f\u0131, serbest ticaret kapitalizmi d\u00f6neminden kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ne var ki, Marksistler bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kavram\u0131n\u0131 tarihte ele\u015ftirerek, b\u00f6yle bir demokrasinin temel olarak m\u00fclk sahiplerine \u00f6zg\u00fc bir ayr\u0131cal\u0131k oldu\u011funu ve \u201ci\u015f\u00e7ilere tan\u0131nan temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d oldu\u011funu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Marksistler i\u00e7in temel olan, i\u015f\u00e7ilerin bir s\u0131n\u0131f olarak toplum i\u00e7inde sahip oldu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerdir. \u00d6rne\u011fin, sendikala\u015fma hakk\u0131, grev hakk\u0131, proletarya i\u00e7in ya\u015famsal demokratik kazan\u0131mlard\u0131r. Benzer bi\u00e7imde, sendikalar, i\u015f\u00e7i bas\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7i partileri, vb. burjuva toplumunda \u00f6nde gelen i\u015f\u00e7i demokrasisi mevzileridir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6rne\u011fin i\u015f\u00e7ilerin sendika y\u00f6neticilerini \u00f6zg\u00fcrce se\u00e7ebilmeleri ya da geri alabilmeleri, toplant\u0131larda g\u00f6r\u00fc\u015flerini serbest\u00e7e savunabilmeleri, vb. ise, onlar\u0131n s\u0131n\u0131f i\u00e7indeki bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleridir. Bu ba\u011flamda i\u015f\u00e7ilerin bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ile bir s\u0131n\u0131f olarak sahip olduklar\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler \u00e7eli\u015fmez.<\/p>\n\n\n\n

Ama sendikalar b\u00fcrokratikle\u015febilir ve \u00fcyelerin demokratik kat\u0131l\u0131m\u0131 engellenebilir. Marksistler i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerindeki bu t\u00fcr yozla\u015fmalara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele vererek kitle kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya, sendika i\u00e7i demokrasiyi geni\u015fletmeye ve \u00f6rg\u00fct\u00fc b\u00fcrokratik kasttan ar\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Ama bununla birlikte, b\u00fcrokratikle\u015fmi\u015f de olsa sendikalar\u0131n burjuva toplumunda \u00f6nemli s\u0131n\u0131f mevzileri ve i\u015f\u00e7i demokrasisi kazan\u0131mlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 unutmazlar, bu \u00f6rg\u00fctleri burjuvaziye kar\u015f\u0131 korurlar.<\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131 zaman zaman s\u0131n\u0131fsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler \u00e7at\u0131\u015fmaya girebilir. \u00d6rne\u011fin bir grev s\u0131ras\u0131nda, i\u015f\u00e7ilerin bir b\u00fct\u00fcn olarak davranmalar\u0131 ve \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan al\u0131nan grev karar\u0131na herkesin uymas\u0131 beklenir. E\u011fer i\u015fverenle anla\u015fan birka\u00e7 i\u015f\u00e7i grevi k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, grevcilerin bunlar\u0131 gerekti\u011finde zor kullanarak engellemesi zorunlu hale gelebilir. \u0130\u015fte bu noktada Marksistler, s\u0131n\u0131f\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn (grev \u00f6rne\u011finde, greve \u00e7\u0131kan \u00e7o\u011funlu\u011fun) \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin (grevi k\u0131rma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc) \u00fcst\u00fcnde oldu\u011funu kabul eder ve savunurlar.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle, i\u015f\u00e7i demokrasisi kavram\u0131 temel olarak s\u0131n\u0131fsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri i\u00e7erir, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ise buna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Buradan Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em>\u2019ye d\u00f6necek olursak, Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n konuya ili\u015fkin bir yaz\u0131s\u0131na koydu\u011fu ba\u015fl\u0131k uyar\u0131nca, \u201ci\u015f\u00e7i demokrasisinin proletarya devletinin kendisi\u201d oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.(4)<\/strong> Yani, i\u015f\u00e7i demokrasisinin ger\u00e7ek zaferi, ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidara y\u00fckselmesiyle olanakl\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i demokrasisi, burjuva demokrasisine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eder, alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye u\u011fra\u015f\u0131r, sonu\u00e7ta hakim rejim durumuna gelebilirse, kapitalizm alt\u0131nda oldu\u011fundan milyon kez daha demokratik bir siyasal ve toplumsal sistemin kurulmas\u0131na temel olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7i Tekin Y\u0131lmaz and\u0131\u011f\u0131m\u0131z yaz\u0131s\u0131nda koydu\u011fu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bu do\u011frultuda a\u00e7m\u0131yor, ama \u201csosyalist demokrasi proletarya devletinin kendisidir\u201d deyi\u015finden biz, onun i\u015f\u00e7i demokrasisinin ger\u00e7ek anlamda devlet iktidar\u0131 bi\u00e7iminde kristalize olabilece\u011fini kabul etti\u011fini \u00e7\u0131kar\u0131yoruz. O halde, burjuva demokrasisi ile proleter demokrasisi aras\u0131nda bir \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yolun\u201d bulunmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin Marksist tezi de dikkate alarak, bir ad\u0131m daha atal\u0131m ve bu kavray\u0131\u015f\u0131n do\u011fal sonucunun burjuvaziye kar\u015f\u0131 sosyalist devrim program\u0131na vard\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyelim. B\u00f6ylece i\u015f\u00e7i demokrasisi (Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n deyi\u015fiyle sosyalist demokrasi) ile tek \u00fclkede sosyalizm (Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc\u2019n\u00fcn deyi\u015fiyle milli kom\u00fcnizm) aras\u0131ndaki ili\u015fkiye yakla\u015fm\u0131\u015f oluyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i demokrasisi ancak belirli kurumlar \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir ve ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bu kurumlar\u0131 i\u00e7inde toplayan temel kurum ise devlettir. Bu bak\u0131mdan i\u015f\u00e7i demokrasisinin zaferi, i\u015f\u00e7i iktidar\u0131yla, yani proleter devrimle olanakl\u0131d\u0131r. Bu, Tro\u00e7ki\u2019nin 1905\u2019te geli\u015ftirdi\u011fi ve 1924\u2019ten ba\u015flayarak da Stalinist a\u015famal\u0131 devrim program\u0131na kar\u015f\u0131 \u0131srarla savundu\u011fu s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n temel tezlerinden birisidir.<\/p>\n\n\n\n

Tekin Y\u0131lmaz, \u201c\u2026 tek \u00fclkede sosyalizmin kurulu\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirme olay\u0131yla demokrasisi sorununu ben do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 bir olgu olarak g\u00f6rm\u00fcyorum\u201d diyor.(5) <\/strong>Tek \u00fclkede sosyalizmin kurulu\u015fu ile i\u015f\u00e7i demokrasisi aras\u0131nda ben do\u011frudan bir ba\u011f oldu\u011funa inan\u0131yorum, buna birazdan gelece\u011fim. Ama, tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131, sosyalizmin kurulu\u015fu sorunuyla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. S\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n i\u00e7erdi\u011fi sosyalist devrim tezine kar\u015f\u0131, Stalinist a\u015famal\u0131 devrim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc demokratik devrim, demokratik halk devrimi, ulusal halk devrimi, vb. tezleri, temel olarak bu s\u00f6zde kuram\u0131n do\u011fal, do\u011frudan ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r. Burada bu konuya tekrar girmeyece\u011fim, \u00e7\u00fcnk\u00fc en son Sungur Savran S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>\u2019nin 1. say\u0131s\u0131nda bunu yeterince anlatt\u0131. Ama yineleyecek olursak, i\u015f\u00e7i demokrasisi konusu devrim stratejisiyle yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Bu konuya el atan herkes, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak proleter iktidar\u0131 ve devlet sorunuyla kar\u015f\u0131la\u015fmak ve i\u015f\u00e7i demokrasisinin zaferini ger\u00e7ekle\u015ftirecek olan sosyalist (proleter) devrime kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen Stalinist a\u015famal\u0131 devrim anlay\u0131\u015f\u0131yla hesapla\u015fmak durumundad\u0131r. Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em>\u2019de ve Tekin Y\u0131lmaz\u2019da buna rastlayam\u0131yoruz<\/p>\n\n\n\n

Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz yozla\u015fma m\u0131, b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrim mi?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u015eimdi tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131 ile i\u015f\u00e7i demokrasisi aras\u0131ndaki ili\u015fkiye ve ba\u011fa daha yak\u0131ndan bakmak i\u00e7in, 1917\u2019de in\u015fa edilmeye ba\u015flanan Sovyet devletinin b\u00fcrokratikle\u015fmesi ve yozla\u015fmas\u0131 sorununu ele almaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em>\u2019n\u00fcn sayfalar\u0131nda tart\u0131\u015fan Orhan Dilber, Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc ve Tekin Y\u0131lmaz, gen\u00e7 Sovyet devletinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir dizi sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda Bol\u015fevik Parti\u2019nin i\u015f\u00e7i demokrasisini s\u0131n\u0131rlamaya y\u00f6nelik baz\u0131 zorunlu uygulamalara giri\u015fti\u011fi, ama bu uygulamalar\u0131n daha sonralar\u0131, \u00f6zellikle Stalin d\u00f6neminde yasalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve sistemle\u015ftirildi\u011fi konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi i\u00e7indeler. Dilber bunu \u015f\u00f6yle ifade ediyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cLenin\u2019in sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, zoraki bir bi\u00e7imde ba\u015fvurulan ve ge\u00e7ici tedbirler olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin. k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 (ki bug\u00fcn bunlar\u0131n hata oldu\u011funu kabul etmek gerekir) bir ilke haline getirilmi\u015ftir. Stalin iktidar\u0131 gaspetti\u011fi anda varolan fiili tek parti rejimini, ilke haline getirmi\u015f, bunu teorile\u015ftirmi\u015f ve 1936 Anayasas\u0131yla kurumla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d(7)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

K\u00fcrk\u00e7\u00fc ise \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cLenin\u2019in bir ileri \u00fclkede proleter devriminin meydana gelmesine kadar, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u00f6t\u00fcl\u00fckler olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her \u015fey, milli kom\u00fcnizmin erdemleri olarak teori, ilke ve yasa haline gelerek Stalin egemenli\u011finde yerle\u015fip k\u00f6kle\u015fti\u2026\u201d(8)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ve nihayet Tekin Y\u0131lmaz da bu olay\u0131 \u015f\u00f6yle ifade ediyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cRusya\u2019da tarihsel ko\u015fullar\u0131n \u00f6ne dikti\u011fi engeller, \u00f6nceden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015f olan i\u015flerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 da gerekli k\u0131ld\u0131…. Lenin s\u00f6z konusu olan zorunluluk \u00fcr\u00fcn\u00fc kurumlar\u0131n neler geli\u015ftirebilece\u011fini g\u00f6rd\u00fc. B\u00fcrokrasinin geli\u015fmesine kar\u015f\u0131 olan uyarlar\u0131 bu temele dayan\u0131r. Ama partinin \u00e7o\u011funlu\u011fu bunu g\u00f6remedi. Ayn\u0131 yolda \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ettiler. Stalin \u00f6nderli\u011finde s\u00fcren pratik, i\u00e7 sava\u015ftan ne devrald\u0131ysa onu peki\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.\u201d(9)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Tam bu noktada K\u00fcrk\u00e7\u00fc, bir ad\u0131m daha atarak bu \u201czorunluluklar\u0131n\u201d neden ve nas\u0131l olup da \u201cyasalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u201d konusuna giriyor ve Tekin Y\u0131lmaz\u2019a \u201c\u2026 proletarya egemenli\u011finin b\u00fcrokrasi egemenli\u011fiyle; d\u00fcnya sosyalizminin, milli kom\u00fcnizmle; ge\u00e7i\u015f devleti teorisinin b\u00fct\u00fcn halk\u0131n devleti \u00f6\u011fretisiyle ikame edildi\u011fi Stalin\u2019le ve onun ideoloji memurlar\u0131yla teorik bir hesapla\u015fmaya giri\u015fecek cesareti pratikte g\u00f6sterebilecek miyiz?\u201d(10) <\/strong>sorusunu y\u00f6neltiyor. Asl\u0131nda K\u00fcrk\u00e7\u00fc sordu\u011fu bu sorular\u0131n yan\u0131tlar\u0131na kendisi giri\u015fmiyor, bu nedenle de yaln\u0131zca soru\u015f tarz\u0131ndan birka\u00e7 ipucu edinmenin d\u0131\u015f\u0131nda, bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinin ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenemiyoruz. Tekin Y\u0131lmaz ise daha kategorik ve a\u00e7\u0131k koyuyor d\u00fc\u015f\u00fcncelerini. K\u00fcrk\u00e7\u00fc\u2019n\u00fcn \u201cmilli kom\u00fcnizm\u201d kavram\u0131n\u0131n, \u201ctek \u00fclkede sosyalizmin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi\u201d sorusuna kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini tespit ederek \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2026 tek \u00fclkede sosyalizmin kurulu\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirme olay\u0131yla demokrasi sorununu ben do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 bir olgu olarak g\u00f6rm\u00fcyorum\u2026 s\u00fcrecin (Lenin’in sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ba\u015flat\u0131lan zorunlu uygulamalar ve b\u00fcrokratikle\u015fme-M.K.) ba\u015flang\u0131c\u0131nda cereyan eden ve oturan \u015feylerin sonradan olanlara g\u00f6re daha \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ondan sonraki s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekle\u015fenleri de bu ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131n do\u011fal takibi (ab\u00e7. M.K.) olarak g\u00f6r\u00fcyorum. Belli bir tarihten \u00f6teye yap\u0131lacak ele\u015ftirinin ise \u015f\u00f6yle olmas\u0131 gerekir kanaatindeyim: zorunluluklar\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 bu uygulamalar\u0131n devam ettirmek ve sistemle\u015fmelerine neden olmak yerine bunlar\u0131 teorinin gereklerine g\u00f6re yeniden d\u00fczenlemek gerekirdi. Stalin\u2019e \u00f6zel olarak yap\u0131lacak ele\u015ftirinin bu oldu\u011fu inanc\u0131nday\u0131m.\u201d(11)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130\u015fte Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n bu anlay\u0131\u015f\u0131, yani Sovyet Devletinin ve Bol\u015fevik Parti\u2019nin yozla\u015fma\u015f\u0131n\u0131 ve b\u00fcrokratikle\u015fmesini \u201cba\u015flang\u0131\u00e7taki zorunluluklar\u0131n do\u011fal takibi\u201d olarak g\u00f6rmesi, onun, Stalinizmin Marksizmin i\u00e7inden \u00e7\u0131kan ama ondan ayr\u0131 ve ona yabanc\u0131 bir ideoloji oldu\u011funu g\u00f6rmesini de engelliyor. Ona g\u00f6re, \u00f6zellikle i\u00e7 sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda partinin uygulamaya koydu\u011fu diktat\u00f6rl\u00fck \u00f6nlemlerinin \u201csosyalizme denk d\u00fc\u015fmedi\u011fi kararl\u0131l\u0131kla savunulmu\u015f ve bunlara kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele geli\u015ftirilebilmi\u015f olsayd\u0131, zorunluluklar\u0131n yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n\u0131n sistemle\u015fmesi ayn\u0131 kolayl\u0131kla ger\u00e7ekle\u015fmezdi… Ama bu yolda kendi \u00f6n\u00fcn\u00fc kesen, yaln\u0131zca tarihsel ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olmayan siyasal hatalar yap\u0131ld\u0131. \u0130\u015fte bu temelli hata \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yasa belirlemesiyle teke indirgenmesidir.\u201d(12)<\/strong> K\u0131saca Tekin Y\u0131lmaz i\u00e7 sava\u015f-zorunlu diktat\u00f6rl\u00fck \u00f6nlemleri ba\u011flam\u0131ndan b\u00fcrokratik yozla\u015fma olgusuna, bir siyasal hata sav\u0131n\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla atlayarak i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve b\u00f6ylece i\u015f\u00e7i demokrasisine ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn s\u00f6yledikleri birer \u00e7eli\u015fki yuma\u011f\u0131 durumuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Tarihte \u00f6znel \u00f6\u011fenin, devrimde partinin rolu yads\u0131namaz. Ama d\u00fcnya tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ya\u015famsal \u00f6neme sahip yetmi\u015f y\u0131ll\u0131k maddi bir olu\u015fumu \u00f6znel iradeye ve kararlara (ve yanl\u0131\u015flara) ba\u011flamak, i\u015fte bunun Marksizmle ilgisi yoktur. Bu nedenle Sovyet devletinin ve Bol\u015fevik Parti’nin yozla\u015fmas\u0131n\u0131, \u00e7o\u011funlu\u011fun siyasi hatas\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya giri\u015fmek, tarihsel s\u00fcre\u00e7leri ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin verili dinamiklerini bir kenara itmekten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u015e\u00fcphesiz Tekin Y\u0131lmaz da bunlar\u0131 kabul edecektir, ama o halde niye basit\u00e7e \u201cdo\u011fal takip\u201d ve \u201csiyasal hata\u201d sonu\u00e7lar\u0131? Bunun, Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki yozla\u015fmay\u0131 1953\u2019te Stalin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcne ve Kru\u015f\u00e7ev \u00f6nderli\u011finin \u201crevizyonizmine\u201d ba\u011flamaktan ne fark\u0131 var?<\/p>\n\n\n\n

Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n g\u00f6remedi\u011fi, Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc\u2019n\u00fcn girmedi\u011fi, ama sorunun merkezinde yatan temel olgu, 1923\u2019\u00fcn sonlar\u0131ndan ba\u015flayarak Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde bir b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrimin ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu\u011fudur. E\u011fer bu olgu, yani ilk i\u015f\u00e7i devletinin yozla\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan toplumsal dinamik a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131lmazsa, ne \u201czorunluluklar\u0131n yasalla\u015fmas\u0131\u201d olay\u0131 anla\u015f\u0131labilir, ne \u201ctek \u00fclkede sosyalizm\u201d s\u00f6zde kuram\u0131yla i\u015f\u00e7i demokrasisi aras\u0131ndaki ba\u011f kavranabilir, ne de Stalinist ideoloji ile devrimci Marksizm aras\u0131ndaki temel tarihsel farkl\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

Devrimi ger\u00e7ekle\u015ftiren Bol\u015fevik \u00f6nderler devrimci e\u011fitimlerini enternasyonalist bir anlay\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evesinde alm\u0131\u015flard\u0131. Rusya\u2019da bir proleter devriminin olanakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve zorunlulu\u011fu do\u011frultusunda m\u00fccadele verirken, bir yandan da bu geri \u00fclkede ger\u00e7ekle\u015fecek bir devrimin mutlaka daha geli\u015fkin Bat\u0131 \u00fclkelerinin devrimlerinden destek almas\u0131 gerekti\u011fini biliyorlard\u0131. Onlara g\u00f6re Bat\u0131da devrim olmazsa, Rusya\u2019da muzaffer bir i\u015f\u00e7i devletinin i\u00e7eriden bir kar\u015f\u0131devrimle ya da d\u0131\u015f m\u00fcdahale sonucunda y\u0131k\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131. Devrimden sonra bile Lenin, \u201cg\u00fcvendikleri\u201d ve \u201ct\u00fcm politika(lar\u0131)n\u0131n temeli olarak kabul ettik(leri)\u201d \u015feyin, \u201cd\u00fcnya i\u015f\u00e7ilerinin acil ve do\u011frudan deste\u011fi\u201d oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu.(13)<\/strong> Ne var ki bu destek gelmedi, ama i\u015f\u00e7i devleti y\u0131k\u0131lmad\u0131 da. Marksistlerin daha \u00f6nceden g\u00f6remedikleri tarihsel bir geli\u015fme ger\u00e7ekle\u015fti: B\u00fcrokratik deformasyon. Parti ve devlet y\u00f6netimini elinde tutan kesimlerden baz\u0131lar\u0131 b\u00fcrokratikle\u015ferek s\u0131n\u0131ftan koptular ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir katman haline geldiler.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131da devrimin ger\u00e7ekle\u015fmemesinin yan\u0131 s\u0131ra devrimden sonra acilen beklenen ba\u015far\u0131lar\u0131n elde edilememesi, muzaffer proletaryaya egemen olan g\u00fc\u00e7 ve umut co\u015fkusunun, yerini d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ve yorgunlu\u011fa b\u0131rakmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. \u0130\u00e7 sava\u015f da buna katk\u0131da bulundu; devrimi ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00f6nder i\u015f\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bu sava\u015f s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fcler, geri kalanlar\u0131 ise y\u00f6netim kademelerinde y\u00fckselerek, morali bozulan ve siyasal a\u00e7\u0131dan yorulan kitlelerden koptular. A\u00e7l\u0131k ve sefalet ko\u015fullar\u0131nda \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131k ve kariyerizm yayg\u0131nla\u015f\u0131rken, yeni y\u00f6neticiler bu dalgan\u0131n \u00fcst\u00fcne oturdular. K\u0131z\u0131l Ordu\u2019nun da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 da b\u00fcrokrasinin olu\u015fumuna katk\u0131da bulundu. Tro\u00e7ki bu geli\u015fmeyi \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cMuzaffer komutanlar, yerel Sovyetlerde, ekonomide, e\u011fitimde liderlik mevkileri edindiler ve inatla her yerde, i\u00e7 sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ba\u015far\u0131y\u0131 garantilemi\u015f olan rejimi getirdiler. B\u00f6ylece her tarafta y\u0131\u011f\u0131nlar, \u00fclkenin liderli\u011fine ger\u00e7ek kat\u0131l\u0131mdan giderek itildiler.\u201d(14)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Dahas\u0131, olu\u015fmakta olan bu b\u00fcrokrasi, yaln\u0131zca i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131ftan uzakla\u015fmakla kalmad\u0131, yabanc\u0131 s\u0131n\u0131flara do\u011fru da kayd\u0131. Yine Tro\u00e7ki\u2019den dinleyelim olanlar\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201cProletarya i\u00e7inde do\u011fan tepki, NEP\u2019le yeni bir ya\u015fama \u00f6zendirilen ve giderek cesurla\u015fan kent ve k\u0131r burjuvazisine ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir umut ve g\u00fcven ak\u0131m\u0131na neden oldu. \u0130lk \u00f6nceleri proletaryan\u0131n bir arac\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan b\u00fcrokrasi, \u015fimdi kendisini s\u0131n\u0131flar aras\u0131 bir uzla\u015fma mahkemesi olarak duymaya ba\u015fl\u0131yordu. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 aydan aya art\u0131yordu.\u201d(15)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Devlet ve parti d\u00fczeyindeki k\u0131s\u0131tlamalar da bu d\u00f6nemde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kondu. \u00d6nceleri bol\u015fevikler tart\u0131\u015fmalar\u0131 Sovyetlerin \u00e7er\u00e7evesinde korumaya \u00f6zen g\u00f6stermi\u015flerdi. Ama parti ile devlet organlar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak birbirine yakla\u015fmas\u0131, parti i\u00e7i rejimin esnekli\u011fine darbeler indirmeye ba\u015flad\u0131. \u0130\u00e7 sava\u015f s\u0131ras\u0131nda muhalefet partilerinin kar\u015f\u0131devrimin yan\u0131nda yer almas\u0131, Bol\u015feviklerin bunlar\u0131 hakl\u0131 olarak yasaklamalar\u0131na neden oldu. Ne var ki parti \u00f6nderleri, i\u015f\u00e7i demokrasisiyle uyu\u015fmayan bu tedbiri zorunlu ama ge\u00e7ici bir uygulama olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Ama iktidar partisinin h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesi, kapat\u0131lan partilerin kimi siyasal g\u00f6r\u00fc\u015flerinin partiye ta\u015f\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. \u0130\u00e7 sava\u015ftan sonra hizip \u00e7eki\u015fmeleri yo\u011funla\u015ft\u0131 ve nihayet Mart 1921\u2019de patlak veren Kro\u015ftandt ayaklanmas\u0131 sonucunda hizipler de yasakland\u0131. Bol\u015fevik Parti\u2019nin tarihinde ilk kez ger\u00e7ekle\u015fen bu uygulama da ge\u00e7ici bir tedbir olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekteydi. Ne var ki, parti i\u00e7inde y\u00f6netim rahatl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan bu durum, geli\u015fmekte olan b\u00fcrokrasi i\u00e7in son derece elveri\u015fli bir durum yaratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte \u201czorunluluklar\u0131n yasalla\u015fmas\u0131” bu b\u00fcrokrasinin dolay\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi. B\u00fcrokratik kast\u0131n ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n ve mevkilerinin sorgulanmamas\u0131, ancak parti i\u00e7inde tam bir \u201cd\u00fczen ve s\u00fckunetin\u201d egemen olmas\u0131 ve kitlelerin siyasetten uzak durmas\u0131yla olanakl\u0131yd\u0131. B\u00f6ylece b\u00fcrokrasi parti ve devlet d\u00fczeyinde bu ge\u00e7ici tedbirleri mutlakla\u015ft\u0131ran bir uygulaman\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yapmakla kalmad\u0131, buna ili\u015fkin kendi \u201ckuramlar\u0131n\u0131\u201d da geli\u015ftirdi. \u0130\u015fte tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131 da, Stalin\u2019in \u00f6nderli\u011findeki bu yeni b\u00fcrokrasinin geli\u015ftirdi\u011fi ideolojinin do\u011fal bir sonucuydu.<\/p>\n\n\n\n

Art\u0131k i\u015f\u00e7i demokrasisi ile tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131 aras\u0131ndaki do\u011frudan ba\u011f\u0131 kurabiliriz. Bu s\u00f6zde kuram\u0131n d\u00fcnya devrimi anlay\u0131\u015f\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fma noktas\u0131na biraz sonra gelece\u011fim, \u015fimdi \u00fclke i\u00e7inde sosyalizmin in\u015fas\u0131 konusuna bakal\u0131m. Marksizme s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131 olan Bol\u015fevikler i\u00e7in, kom\u00fcnizmin ilk evresi olan s\u0131n\u0131fs\u0131z ve devletsiz sosyalist toplum, ancak kitlelerin g\u00fc\u00e7l\u00fc at\u0131l\u0131m\u0131 ve s\u0131n\u0131fsal seferberli\u011fiyle olanakl\u0131yd\u0131. Bu g\u00fc\u00e7l\u00fc at\u0131l\u0131m\u0131n kitlesel kurumlar\u0131 ise, i\u015fyeri komitelerinden ba\u015flayan ve sendikalardan ge\u00e7erek sovyet kurumlar\u0131yla tamamlanan bir y\u00f6netim ve denetim sistemi olu\u015fturmak durumundayd\u0131. Ve proleter devletinin \u00e7er\u00e7evesinde b\u00f6ylesi bir kitle seferberli\u011fi ancak i\u015f\u00e7i demokrasisiyle ve onun organlar\u0131yla olanakl\u0131yd\u0131. Ne var ki, i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n y\u00f6netimi ve denetimi, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 b\u00fcrokrasinin merkeziyet\u00e7i y\u00f6netimiyle \u00e7at\u0131\u015f\u0131yordu. Bu nedenle b\u00fcrokrasi, kitlelerin yorgun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, siyasal ve iktisadi y\u00f6netimden geri \u00e7ekildi\u011fi, parti ve rejim \u00fczerindeki denetimini gev\u015fetti\u011fi, sovyet kurumlar\u0131n\u0131n i\u00e7inin bo\u015fald\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zellikle de k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6zel m\u00fclkiyete yeni olanaklar tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 NEP d\u00f6neminde at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek i\u015f\u00e7i demokrasisine \u00f6l\u00fcmc\u00fcl darbeler indirdi ve kendi deli g\u00f6mle\u011fini Sovyet toplumuna giydirdi. Ve bunun i\u00e7in de sosyalizmin kuruldu\u011funu ilan etti. Tek \u00fclkede sosyalizmin kurulmas\u0131 kuram\u0131, i\u015fte bu tarihsel siyasi manevran\u0131n bir sonucudur. K\u0131sacas\u0131, tek \u00fclkede sosyalizm tart\u0131\u015fmas\u0131 soyut bir kuramsal sorun de\u011fildir; tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131 ile b\u00fcrokratik yozla\u015fma olgusu aras\u0131nda do\u011frudan ve organik bir ili\u015fki vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada Tekin Y\u0131lmaz\u2019la bir a\u00e7\u0131kl\u0131k sa\u011flayal\u0131m: Stalinist b\u00fcrokrasinin 1930\u2019larda kurdu\u011funu ilan etti\u011fi sosyalizm, bug\u00fcn savunuldu\u011fu gibi proleter devletine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen sosyalizme ge\u00e7i\u015f toplumu de\u011fil, bizzat kom\u00fcnizmin ilk evresi olan s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumdur. Ocak 1936\u2019da, d\u00f6nemin Halk Konseyi Komiserleri ba\u015fkan\u0131 Molotov, Merkez Y\u00fcr\u00fctme Komitesi toplant\u0131s\u0131nda, \u201c\u00fclkenin ulusal ekonomisi sosyalist olmu\u015ftur. O anlamda s\u0131n\u0131flar\u0131n tasfiyesi sorununu \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f bulunuyoruz\u201d diyordu.(16)<\/strong> Tek \u00fclkede sosyalizm ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015f, s\u0131n\u0131flar tasfiye edilmi\u015fti ve b\u00f6ylece kitle seferberli\u011fine, s\u0131n\u0131f y\u00f6netimine, denetimine, k\u0131saca i\u015f\u00e7i demokrasisine ve organlar\u0131na gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131. Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n, ne 1936\u2019da ne de bug\u00fcn Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumun in\u015fa edilmi\u015f oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. O halde Molotov\u2019un Stalinist b\u00fcrokrasi ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 bu a\u00e7\u0131klama, \u00f6nderli\u011fin bir \u201chatas\u0131\u201d m\u0131yd\u0131 yaln\u0131zca? Hay\u0131r, ulusal sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131 b\u00fcrokrasinin varl\u0131k ko\u015fuluydu; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, i\u015f\u00e7i demokrasisinin denetiminden uzak kalabilmenin kuram\u0131yd\u0131. Daha sonralar\u0131 s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumun kurulmu\u015f oldu\u011fu sav\u0131 da de\u011fi\u015ftirildi ve b\u00f6ylece sosyalizm kavram\u0131, devrim sonras\u0131 s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar i\u00e7in kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Ve Tekin Y\u0131lmaz da b\u00fcrokrasinin Marksizme getirdi\u011fi bu \u00e7arp\u0131tman\u0131n etkisi alt\u0131nda kalarak kavram karga\u015fas\u0131 i\u00e7inde bo\u011fuluyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cE\u011fer Rusya gibi bir \u00fclkede sosyalizmi kurmaya kalk\u0131\u015fmak, nesnel nedenlerle engellenmi\u015f ise, elbette sosyalist demokrasinin ger\u00e7ekle\u015febilme olana\u011f\u0131 da nesnel olarak yok demektir. Ve e\u011fer Rusya\u2019da sosyalizmin kurulmas\u0131 d\u00fcnya tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan devrimci bir rol oynam\u0131\u015f ise kar\u015f\u0131m\u0131za iki durum \u00e7\u0131kar: ya devrimci rolden vazge\u00e7mek, ya da sosyalist demokrasiden. \u2018Geri bir \u00fclkede\u2019 ister istemez proletarya iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f ama maddi ko\u015fullar sosyalizmin kurulmas\u0131na elvermiyor. Evet burada ya devrimci rol ya da sosyalizmin ikilemi kar\u015f\u0131m\u0131za dikilir.\u201d(17)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu s\u00f6zler ger\u00e7ek bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmekte. Birincisi, herhangi bir \u00fclkede \u201csosyalizmi kurmaya kalk\u0131\u015fmay\u0131 engelleyen nesnel nedenler\u201d ne olabilir? Bunu bir kalem s\u00fcr\u00e7mesi olarak al\u0131p Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n \u201csosyalizmin kurulmas\u0131n\u0131 engelleyen nesnel nedenlerden\u201d s\u00f6z etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnelim; o zaman sosyalizmin in\u015fas\u0131 \u00e7abas\u0131 neden i\u015f\u00e7i demokrasisi ile \u00e7eli\u015fsin? Bir kere d\u00fcnya bir b\u00fct\u00fcn olarak sosyalizm i\u00e7in nesnel olarak olgunla\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. \u00d6te yandan tek tek \u00fclkeler i\u00e7in, Tro\u00e7ki\u2019nin deyi\u015fiyle, \u201cproleter devrim i\u00e7in gerekli nesnel \u00f6nko\u015fullar sadece olgunla\u015fmakla kalmay\u0131p, neredeyse \u00e7\u00fcr\u00fcmeye y\u00fcz tutmu\u015ftur.\u201d(18)<\/strong> Proletaryan\u0131n tarihsel g\u00f6revi iktidara gelmek ve sosyalizmin kurulu\u015f s\u00fcrecini ba\u015flatmakt\u0131r. Ve sosyalizmin in\u015fas\u0131 bir kitle seferberli\u011fini gerektirdi\u011fi oranda, i\u015f\u00e7i demokrasisi ve onun organlar\u0131 bir zorunluluktur. Sosyalizm kitlelerin eseri olacakt\u0131r ve bunu partilerinin \u00f6nderli\u011findeki \u00f6z\u00f6rg\u00fctleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftireceklerdir. Bu anlamda sosyalizmin in\u015fas\u0131 \u00e7abas\u0131yla i\u015f\u00e7i demokrasisini kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya koymak, bizzat bu \u00e7aban\u0131n ve sonunda sosyalizmin kendisinden umut kesmektir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, Tekin Y\u0131lmaz al\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m b\u00f6l\u00fcmde apa\u00e7\u0131k bir mant\u0131ksal \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015f\u00fcyor; son iki c\u00fcmlesinde, \u201cmaddi ko\u015fullar\u0131n sosyalizmin kurulmas\u0131na elvermedi\u011fi\u201d ko\u015fullarda \u201cdevrimci rol ya da sosyalizmin ikileminin kar\u015f\u0131m\u0131za dikildi\u011fini\u201d s\u00f6yl\u00fcyor. \u015eimdi, ikinci c\u00fcmledeki \u201csosyalizmin ikilemi\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinin gene bir kalem s\u00fcr\u00e7mesi oldu\u011funu ve asl\u0131n\u0131n \u201csosyalist demokrasi ikilemi\u201d bi\u00e7iminde olmas\u0131 gerekti\u011fini san\u0131yorum. Aksi takdirde i\u015f iyice i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir durum al\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc daha yukar\u0131da Tekin Y\u0131lmaz devrimci rol ile sosyalizmin kurulu\u015funu e\u015fitlemi\u015fti, bu kez sosyalizmin kurulu\u015fu ile sosyalizm aras\u0131nda bir kar\u015f\u0131tl\u0131k yaratm\u0131\u015f olur. \u00d6te yandan Tekin Y\u0131lmaz, devrimci rol ile sosyalist demokrasi aras\u0131nda bir gerilim yaratmaktaysa bu kez, \u201cmaddi ko\u015fullar\u0131n sosyalizmin kurulmas\u0131na elvermedi\u011fi\u201d ko\u015fullarda devrimci rol\u00fcn yani sosyalizmin kurulu\u015funun se\u00e7ilmesi durumuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z! Bu karma\u015f\u0131k yuma\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zmek Tekin Y\u0131lmaz\u2019a d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, herhangi bir \u00fclkede iktidara gelen proletarya neden \u201cdevrimci rol\u201d ya da \u201csosyalist demokrasi\u201d ikilemiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kals\u0131n? Biz tam tersine, ileri ya da geri, t\u00fcm \u00fclkelerde \u201cdevrimci rol\u00fcn\u201d i\u015f\u00e7i demokrasisi ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Muzaffer proletarya, ne denli geri olursa olsun, bir \u00fclkede iktidara geldi\u011finde ulusal ve uluslararas\u0131 devrimci rol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, i\u015f\u00e7i demokrasisi \u00e7er\u00e7evesinde s\u0131n\u0131f seferberli\u011fini s\u00fcrekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oranda sosyalizme yakla\u015fabilecektir. Bu kavramlar ve ger\u00e7eklikler aras\u0131ndaki ikilemleri ve \u00e7eli\u015fkiyi yukar\u0131da anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi bizzat Stalinist b\u00fcrokrasinin kendisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nce sosyalizmin kuruldu\u011funu ilan ederek, i\u015f\u00e7i demokrasisini ve sovyet kurumlar\u0131n\u0131 canland\u0131rmak isteyen Sol Muhalefet\u2019e kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadele vererek onu ezmi\u015f, ard\u0131ndan da bu kavramlar aras\u0131nda gerilim yaratarak \u201csosyalizmin\u201d istikrar\u0131n\u0131 devrimci seferberli\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131na s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ve b\u00f6ylece b\u00fcrokratikle\u015fen parti ve devlet, toplumun sosyalizme do\u011fru ilerlemesini durdurmu\u015f, i\u00e7 \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetleyecek olursak, kitlelerden kopan b\u00fcrokratik katman ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir konuma y\u00fckselmi\u015f, partiye \u201cLeninist toplama\u201d slogan\u0131yla mevki d\u00fc\u015fk\u00fcnlerini ve yabanc\u0131 s\u0131n\u0131f unsurlar\u0131n\u0131 doldurmu\u015f, kendi tekelci y\u00f6netimini kitle denetiminden uzak tutmak amac\u0131yla i\u015f\u00e7i demokrasisini ve organlar\u0131n\u0131 ezmi\u015f, devrimci \u00f6nc\u00fcy\u00fc parti i\u00e7inden tasfiye etmi\u015f ve b\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc per\u00e7inlemi\u015ftir. Bu, Lenin\u2019in sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde giri\u015filen baz\u0131 zorunlu uygulamalar\u0131n do\u011fal bir sonucu, basit bir yasalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fil, ilk i\u015f\u00e7i devletinin yozla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7an k\u00f6kl\u00fc bir siyasal kar\u015f\u0131devrimdir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya devrimi sorunu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i devletlerinde, \u00f6zellikle de geri ko\u015fullarda bulunanlar\u0131nda siyasal \u00e7eli\u015fkinin i\u015f\u00e7i demokrasisi ile devrimci rol aras\u0131nda de\u011fil, b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrim ile i\u015f\u00e7i demokrasisi (ya da kitlelerin s\u00fcrekli devrimci seferberli\u011fi) aras\u0131nda geli\u015fti\u011fi bir kez kavrand\u0131\u011f\u0131nda, tek \u00fclkede sosyalizm ya da ulusal sosyalizm s\u00f6zde kuram\u0131 ile d\u00fcnya devrimi anlay\u0131\u015f\u0131 aras\u0131ndaki temel z\u0131tl\u0131k a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcrokrasi, yaln\u0131zca ulusal s\u0131n\u0131f seferberli\u011fi ile de\u011fil, ayn\u0131 zamanda uluslararas\u0131 devrimci seferberlik ile de \u00e7eli\u015fki i\u00e7indedir. Tek \u00fclkede sosyalizmi kurdu\u011funu iddia eden b\u00fcrokratik kast, bir yandan kendi \u00fclkesindeki i\u015f\u00e7i demokrasisini tasfiye ederken, \u00f6te yandan da d\u00fcnyadaki t\u00fcm devrimci geli\u015fmeleri \u201csosyalizmin anayurdunun savunulmas\u0131\u201d do\u011frultusunda g\u00fcd\u00fcmler.<\/p>\n\n\n\n

Tekin Y\u0131lmaz, bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6remedi\u011finden Stalinist b\u00fcrokrasinin d\u00fcnya politikalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da kavrayam\u0131yor. Tek \u00fclkede sosyalizmin nihai zaferinin olanakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda, Stalinizmin devrimci Marksist d\u00fcnya devrimi anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 t\u00fcm tahrifatlar\u0131n\u0131 \u00fczerinde temellendirdi\u011fi Lenin\u2019e ait tek bir makalenin tek bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Tekin Y\u0131lmaz da eline al\u0131yor ve \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cLenin 1915\u2019te yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018Avrupa Birle\u015fik Devletleri \u00dczerine\u2019 adl\u0131 makalesinde ilk kez sosyalizmin tek \u00fclkede kurulabilece\u011fini savunur, bu konuda kendisini emperyalizmin e\u015fitsiz geli\u015fim yasas\u0131yla temellendirir. Ku\u015fkusuz Avrupa devriminden umudunu hi\u00e7bir zaman kesmemi\u015ftir. Ama Rusya\u2019n\u0131n yapaca\u011f\u0131 at\u0131l\u0131mla sosyalizmin kurulabilece\u011fine de inan\u0131r.\u201d(19)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin\u2019in ad\u0131 ge\u00e7en makalesindeki d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin t\u00fcm\u00fcyle tahrif edilmi\u015f oldu\u011funu, burada sosyalizmin kurulmas\u0131ndan ya da nihai zaferinden de\u011fil, sosyalist devrimin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131ndan s\u00f6z etti\u011fini, \u00fcstelik Lenin\u2019in sosyalizmin kurulu\u015funun ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini \u0131srarla savundu\u011funu, t\u00fcm Leninist-Bol\u015fevik gelene\u011fin bu enternasyonalist anlay\u0131\u015f \u00fczerine kuruldu\u011funu, bunun bizzat III. Enternasyonal\u2019in d\u00f6k\u00fcmanlar\u0131ndan a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ortada oldu\u011funu, S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>\u2019nin 1. say\u0131s\u0131nda yeterince anlatm\u0131\u015f ve Lenin\u2019den konuya ili\u015fkin bir dizi al\u0131nt\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131k.(20) <\/strong>Bu nedenle bu konuya tekrar girmeyi gereksiz buluyorum. Ne var ki, Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n Stalinist b\u00fcrokrasinin bu ulusal sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131yla birlikte d\u00fcnya devriminin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 perspektifinden nas\u0131l vazge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu g\u00f6rmesi gerekir. Lenin\u2019in tavr\u0131 basit\u00e7e \u201cAvrupa devriminden umudunu kesmemek\u201d de\u011fildi. Lenin ile Tro\u00e7ki\u2019nin \u00f6nderli\u011findeki b\u00fct\u00fcn bir Bol\u015fevik \u00f6nderler kadrosu Marksizmi bizzat uluslararas\u0131 devrim \u00e7er\u00e7evesinde kavram\u0131\u015flar ve \u00f6yle de uygulam\u0131\u015flard\u0131. Komintern\u2019in \u00f6rg\u00fctlenmesinin ba\u015fl\u0131ca nedeni ve amac\u0131 da bu anlay\u0131\u015ftan kaynaklan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Rus devriminin kaderini de d\u00fcnya devrimine, \u00f6zellikle de Bol\u015fevik \u00f6nderlik Avrupa devrimine ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Ama daha da \u00f6nemlisi, Rus devrimini uluslararas\u0131 devrimin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu. \u015e\u00f6yle diyordu Lenin:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBiz, Rus i\u015f\u00e7iler ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar, uluslararasi sosyalist devrimin \u00f6nc\u00fcs\u00fc olma onurunu ta\u015f\u0131yoruz… Bunu Ruslar ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r, Almanlar, Frans\u0131zlar ve \u0130ngilizler tamamlayacak ve sosyalizm zafere ula\u015facakt\u0131r.\u201d(21)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Temmuz 1921\u2019de ise Komintern\u2019in \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Kongresi\u2019nde \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cUluslararas\u0131 devrimi ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, enternasyonal d\u00fcnya devriminin deste\u011fi olmadan proleter devriminin zaferinin olanaks\u0131z olaca\u011f\u0131 bizim i\u00e7in \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131. Devrimden \u00f6nce de, sonra da \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk: Ya hemen, en az\u0131ndan k\u0131sa bir zaman i\u00e7inde ba\u015fka \u00fclkelerde devrim patlak verirdi, ya da yok olurduk.\u201d(22)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Yukar\u0131da da s\u00f6yledi\u011fimiz gibi devrim patlak vermedi ama Rusya\u2019da proletarya iktidar\u0131 da y\u0131k\u0131lmad\u0131, ne var ki b\u00fcrokratik yozla\u015fmaya u\u011frad\u0131. \u0130\u015fte tam bu noktada Tekin Y\u0131lmaz masumane bir bi\u00e7imde, \u201cRus devrimi ger\u00e7ekle\u015fti ve Avrupa devrimi gelmedi. Bunda Stalin\u2019in ne kusuru var, ben bilmiyorum” diye soruyor. Stalin\u2019in \u00f6nderli\u011finde SBKP\u2019nin ve yozla\u015fan Komintern\u2019in d\u00fcnya devrimine nas\u0131l darbeler indirdi\u011fine birazdan gelece\u011fim, ama burada \u015funu ifade edeyim: \u0130lk y\u0131llarda hen\u00fcz geri planda duran Stalin\u2019in Avrupa devriminin gelmemesinde belki kusuru yoktu, ama siyasal varolu\u015f nedeni vard\u0131. D\u00fcnya devrimi Rus proletaryas\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131na yeti\u015femedi\u011fi i\u00e7indir ki gen\u00e7 Sovyet devletinin b\u00fcrokratla\u015fmas\u0131n\u0131n maddi temelleri g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. Sovyetler Birli\u011fi d\u00fcnyadan tecrit olduk\u00e7a kendi geri ko\u015fullar\u0131n\u0131n etkisini daha derinden ya\u015famaya ba\u015flad\u0131; bu ko\u015fullarda y\u00fckselen b\u00fcrokrasi varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelik olarak Sovyet devletini d\u00fcnya devriminden giderek daha da tecrit etti. Yeni y\u00f6neticiler s\u0131n\u0131ftan koptuk\u00e7a d\u00fcnya proletaryas\u0131ndan da uzakla\u015ft\u0131lar ve burjuva rejimlerinin kendilerine daha yak\u0131n olan radikal, pop\u00fclist ve sosyal demokrat kesimleriyle i\u015fbirliklerine y\u00f6neldiler. Maddi ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 artt\u0131k\u00e7a b\u00fcrokrasinin iktisadi ve siyasal \u201cistikrar\u201d g\u00fcd\u00fcs\u00fc daha da yo\u011funla\u015ft\u0131 ve bu g\u00fcd\u00fc d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde emperyalist \u00fclkelerle \u201cbar\u0131\u015f i\u00e7inde birlikte ya\u015fama\u201d stratejisi bi\u00e7iminde kristalize oldu.<\/p>\n\n\n\n

1923\u2019e de\u011fin Avrupa\u2019daki devrimci m\u00fccadeleler, bir yandan sosyal demokrasiden kopan gen\u00e7 kom\u00fcnist partilerinin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckleri, \u00f6te yandan da sava\u015f sonras\u0131n\u0131n emperyalist dengeleri nedeniyle ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Ama bu tarihten ba\u015flayarak yenilgiler s\u0131n\u0131fsal dengelerin olumsuzlu\u011funun ve \u00f6nderli\u011fin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sonucu olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, Komintern\u2019i ele ge\u00e7irmeye ba\u015flayan Stalinist b\u00fcrokrasinin ihanetlerinin \u00fcr\u00fcn\u00fc durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ulusal sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde. Komintern\u2019in siyasetleri \u201canayurdun savunulmas\u0131\u201d perspektifine oturtuldu ve b\u00f6ylece h\u0131zla sa\u011fa kaymaya ba\u015flad\u0131. B\u00fcrokrasinin uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekteki merkezci \u00e7izgisinin ilk olumsuz sonucu Ekim 1923\u2019te Almanya\u2019da kendini g\u00f6sterdi ve Alman Kom\u00fcnist Partisi ger\u00e7ek bir proleter devriminin y\u00fckselme d\u00f6neminde burjuvaziye teslim oldu. Ertesi y\u0131l Estonya ayaklanmas\u0131 \u00e7\u00f6kertildi. 1926\u2019da \u0130ngiltere\u2019deki genel grev s\u0131ras\u0131nda Komintern kar\u015f\u0131devrimci sendika b\u00fcrokrasisiyle i\u015fbirli\u011fi yaparak m\u00fccadeleyi burjuvaziye teslim etti. 1925-27 \u00c7in devrimi s\u0131ras\u0131nda Komintern \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019ni Kuomintang\u2019\u0131n kuyru\u011funa takarak binlerce devrimci i\u015f\u00e7inin katledilmesine neden oldu.<\/p>\n\n\n\n

Umar\u0131m Tekin Y\u0131lmaz bunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda hala \u201cbunda Stalin\u2019in ne kusuru var\u201d diye sormaz. B\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrim, gen\u00e7 Rus devletinin tecrit olmas\u0131 ve i\u00e7erden yozla\u015fmas\u0131 sonucunda ger\u00e7ekle\u015ftirildi ve Stalin bu geli\u015fmenin \u00f6nderi olarak iktidara geldi. Partinin, devletin ve Komintern\u2019in y\u00f6netimini ele ge\u00e7irdikten sonra da yine bir \u201czorunlulu\u011fu\u201d, yani \u00fclkenin tecrit olmu\u015flu\u011funu ve uluslararas\u0131 devrimin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemsel yenilgi durumunu \u201cyasalla\u015ft\u0131rd\u0131\u201d: Bu yasan\u0131n ad\u0131 da tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131yd\u0131. Bu kurama g\u00f6re sosyalizm, tecrit olmu\u015f tek bir \u00fclkede de kurulabilirdi ve kurulmal\u0131yd\u0131; bunun i\u00e7in gereken de art\u0131k devrim dalgas\u0131n\u0131n yat\u0131\u015fmas\u0131 ve \u00fclkede ve uluslararas\u0131 arenada istikrar\u0131n, deyim yerindeyse \u201ckanun ve nizam\u0131n\u201d sa\u011flanmas\u0131yd\u0131. Kitlelerin kar\u015f\u0131s\u0131na i\u015f\u00e7i demokrasisi ya da \u201cdevrimci rol\u201d, sosyalizmin in\u015fas\u0131 ya da i\u015f\u00e7i demokrasisi ikilemleri \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Rusya\u2019da sosyalizmin in\u015fas\u0131 i\u00e7in proleter devriminin s\u00fcreklili\u011fini ve i\u015f\u00e7i demokrasisini zorunlu g\u00f6renler ac\u0131mas\u0131zca tasfiye edildi, yorgun kitleler iyiden iyiye bast\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00fcrokrasinin, Sol Muhalefet\u2019i uluslararas\u0131 devrim u\u011fruna \u00fclkeyi devrimci sava\u015fa ve maceraya s\u00fcr\u00fcklemekle su\u00e7lamas\u0131, \u00f6te yandan \u201cart\u0131k dinlenmenin zaman\u0131 geldi\u201d sloganlar\u0131yla kitlelere sosyalizmin ba\u015fka \u00fclkelerdeki devrimlere gerek kalmadan da kurulabilece\u011fi yolunda g\u00fcvenceler vermesi, asker ve sivil memurlar\u0131 daha da cesaretlendirdi, i\u015f\u00e7iler ve k\u00f6yl\u00fcler aras\u0131nda destek buldu.<\/p>\n\n\n\n

Tekin Y\u0131lmaz yaln\u0131zca Bol\u015fevik Parti\u2019nin ge\u00e7ici bir tedbir olarak partileri ve parti i\u00e7i hizipleri yasaklamas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, \u201cStalinist pratikler denilen durumun Stalin\u2019in eline veri olarak ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu g\u00f6rmezlikten gelinemez\u201d diyor.(23)<\/strong> Y\u00fcreklice yan\u0131t verelim: Stalin iktidara geldi\u011finde haz\u0131r bir tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131 m\u0131 devrald\u0131, yoksa d\u00fcnya devrimi anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadeleyle mi bu s\u00f6zde kuram\u0131 uygulamaya koydu? \u0130ktidara geldi\u011finde Komintern, Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni sosyalizmin anayurdu olarak m\u0131 g\u00f6r\u00fcyordu, yoksa bu \u00fclkede sosyalizmin zaferini uluslararas\u0131 proleter devrimine mi ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131? Onun iktidar\u0131ndan \u00f6nce Bol\u015feviklerin ve Komintern\u2019in devrim stratejisi s\u00fcrekli devrim mi, yoksa Stalinist a\u015famal\u0131 devrim anlay\u0131\u015f\u0131 m\u0131yd\u0131? Tekin Y\u0131lmaz isterse devam edelim: Stalin iktidara geldi\u011finde, burjuva devrimleriyle i\u015fbirli\u011fi yapan kom\u00fcnist partiler mi devrald\u0131, yoksa Nazi Almanyas\u0131 gibi fa\u015fist bir \u00fclkeyle sald\u0131rmazl\u0131k pakt\u0131 imzalanabilece\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 o mu yerle\u015ftirdi? O iktidara gelmeden \u00f6nce Komintern\u2019e ba\u011fl\u0131 kom\u00fcnist partilerin m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131, burjuva partileri ile i\u015fbirli\u011fi yaparak devrimi bo\u011fazlamak m\u0131yd\u0131, yoksa bunu bizzat Stalin \u00f6nderli\u011fi, geleneksel i\u015f\u00e7i cephesi siyasetlerini tasfiye ederek 1936\u2019da Fransa\u2019da ve \u0130spanya\u2019da m\u0131 uygulad\u0131? Stalin \u00f6ncesi Komintern, tek \u00fclkede sosyalizmin bekas\u0131 ad\u0131na emperyalist \u00fclkelerle payla\u015f\u0131m antla\u015fmalar\u0131 yaparak \u0130talya, Yunanistan, Yugoslavya devrimlerini burjuvaziye teslim ederek \u00e7o\u011funlu\u011funun yenilmesine izin verir miydi? Tekin Y\u0131lmaz \u201cbilimsel namustan\u201d s\u00f6z ediyor; ben devrimci Marksistlerin tersi kan\u0131tlanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece moral a\u00e7\u0131dan \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131na inan\u0131r\u0131m, bu nedenle \u00f6nce bilimden s\u00f6z edelim: g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki ge\u00e7ici olaylar\u0131 m\u0131, yani burada partilerin ve hiziplerin yasaklanmas\u0131n\u0131 m\u0131, yoksa temel tarihsel ve s\u0131n\u0131fsal s\u00fcre\u00e7leri mi, yani burada Stalinist b\u00fcrokrasinin y\u00fckselmesine neden olan olgular\u0131 ve bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 m\u0131 temel alaca\u011f\u0131z? Biz moral bak\u0131mdan oldu\u011fu kadar tarihsel maddecilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ikincisini se\u00e7iyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Stalinizm mi, devrimci Marksizm mi?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Stalin ve ekibi, Lenin d\u00f6neminde ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 zorunlu diktat\u00f6rl\u00fck uygulamalar\u0131n\u0131 veri alarak bunlar\u0131 basit\u00e7e ya da \u201cdo\u011fal\u201d – bir bi\u00e7imde yasalla\u015ft\u0131ran bir kadronun \u00f6tesinde bir olu\u015fumdur. Stalin, gen\u00e7 i\u015f\u00e7i devletinin, i\u00e7inde bulundu\u011fu olumsuz ulusal ve uluslararas\u0131 ko\u015fullar\u0131n etkisi alt\u0131nda giderek b\u00fcrokratikle\u015fmesinin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan ve g\u00fc\u00e7lenerek partiyi ve devleti eline ge\u00e7iren ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir kast\u0131n temsilcisi ve \u00f6nderidir. Stalinist b\u00fcrokrasi kendine ya\u015fam veren ko\u015fullar\u0131 (Avrupa\u2019da devrimin yenilmesi, Sovyet devletinin tecrit olmas\u0131, kitle seferberli\u011finin geri \u00e7ekilmesi, devrimi ger\u00e7ekle\u015ftiren parti ve sovyet \u00f6nderlerinin tasfiyesi, kariyeristlerin ve yabanc\u0131 s\u0131n\u0131f \u00f6\u011felerinin partiye dolu\u015fmas\u0131, vb.) peki\u015ftirmi\u015f, partiden Leninist demokratik merkeziyet\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, devletten Sovyet demokrasisi kavram\u0131n\u0131 ve Enternasyonal\u2019den d\u00fcnya devrimi program\u0131n\u0131 tasfiye etmi\u015ftir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015fan kitlelerin en \u00e7ok ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kesimlerini devlet y\u00f6netiminden, bunlar\u0131n devrimci \u00f6nderlerini partiden uzakla\u015ft\u0131rarak, aristokrat i\u015f\u00e7ilerin, \u00fcst kademe devlet ve ordu mensuplar\u0131n\u0131n ve m\u00fclk sahibi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n bile\u015fiminden olu\u015fan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 katman diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmu\u015ftur. Bu b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrim kendi ideolojisini de yaratm\u0131\u015ft\u0131r: Ulusal sosyalizm ya da tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131; i\u015fte bu s\u00f6zde kuram Stalinist ideolojinin temel ta\u015flar\u0131ndan birisidir, belki de en \u00f6nemlisidir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bunlar hi\u00e7 de sanc\u0131s\u0131z bir bi\u00e7imde olmam\u0131\u015ft\u0131r. Lenin 1919\u2019dan ba\u015flayarak bu termidoryen tehlikeye kar\u015f\u0131 partinin dikkatini \u00e7ekmi\u015f ve \u00f6zellikle ya\u015fam\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131nda Tro\u00e7ki ile birlikte b\u00fcrokrasiye kar\u015f\u0131 ciddi bir kampanyan\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na giri\u015fmi\u015fti. Onun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra devrimci Marksizmin ve Rus devriminin geleneklerinin savunusunu Tro\u00e7ki \u00fcstlenmi\u015f ve 1923 sonlar\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k m\u00fccadelesini 1929\u2019da b\u00fcrokrasi taraf\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcne yollanana de\u011fin amans\u0131zca s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ulusal planda sosyalizmin in\u015fas\u0131na y\u00f6nelik olarak a\u011f\u0131r sanayinin geli\u015ftirilmesi program\u0131ndan, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde d\u00fcnya devriminin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefine kadar devrimci Marksizmin t\u00fcm temel kuramsal ve siyasal konumlar\u0131n\u0131 Tro\u00e7ki\u2019nin \u00f6nderli\u011findeki Sol Muhalefet savunmu\u015ftur. Siyasal d\u00fczeyde neredeyse bir i\u00e7 sava\u015f \u00f6zelli\u011fi kazanan bu m\u00fccadele onbinlerce devrimci Bol\u015fevi\u011fin ya\u015fam\u0131na malolmu\u015ftur. Proletarya \u00fczerinde \u00f6teki s\u0131n\u0131flar\u0131n bask\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a, b\u00fcrokrasi de parti i\u00e7i rejim ve sol kanat \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n\u0131 buna g\u00f6re ko\u015fulland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Proletaryan\u0131n yenilgiler almakta oldu\u011fu, sosyal demokrasinin yeniden canlanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve kom\u00fcnist partilerin merkezcilikten sa\u011fa do\u011fru kayd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde bu bask\u0131lar iyice \u015fiddetlenmi\u015f ve etkili olmu\u015ftur. Sovyet partisi ve Komintern i\u00e7indeki Leninist kanat, uluslaras\u0131 devrimci hareket ile birlikte darbe \u00fczerine darbe alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7inde NEP d\u00f6neminin \u00e7eli\u015fkileri yo\u011funla\u015ft\u0131k\u00e7a, kent ile k\u0131r aras\u0131ndaki iktisadi ayr\u0131m b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, sanayinin ve planl\u0131 ekonominin \u00f6nemi arka plana at\u0131ld\u0131k\u00e7a Sol Muhalefet daha kolay bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve sonunda yenilmi\u015ftir.(24)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu ger\u00e7ekler ortadayken, bak\u0131n Tekin Y\u0131lmaz Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131 devrimi nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cToplumdaki pratik, daha do\u011frusu, topluma benimsettirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan tek partililik prati\u011fi parti i\u00e7erisinde de kendisini er ge\u00e7 kabul ettirecektir. Bol\u015fevik partisi i\u00e7erisindeki problem de partiyi Stalin\u2019in ele ge\u00e7irmesi ve kendine has pratikleri egemen k\u0131lmas\u0131yla ba\u015flamam\u0131\u015f, tersine partinin topluma yasal olarak dayatm\u0131\u015f oldu\u011fu pratiklerin geriye d\u00f6nerek partiye kendilerini kabul ettirmesi \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tarih de bu uygulama g\u00f6revini Tro\u00e7ki\u2019ye de\u011fil Stalin\u2019e nasip etmi\u015f.\u201d(25)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Tekin Y\u0131lmaz tarihi bir cilveler yuma\u011f\u0131 ya da talih oyunu olarak g\u00f6rmemek zorundad\u0131r. \u00dcstelik Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde ve uluslararas\u0131 planda kom\u00fcnist hareket i\u00e7inde s\u00fcren amans\u0131z m\u00fccadeleyi basit\u00e7e ki\u015fisel \u00e7eki\u015fmeler olarak de\u011ferlendirmeye hi\u00e7 hakk\u0131 yok. Stalinist kar\u015f\u0131devrimi do\u011frudan Bol\u015fevizme ba\u011flamak ve \u201cStalin olmasayd\u0131 ayn\u0131 \u015feyleri Tro\u00e7ki de yapard\u0131\u201d diyerek devrimci Marksizmin proleter devrimi i\u00e7in ony\u0131llar boyunca verdi\u011fi m\u00fccadeleyi k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek, ba\u015flang\u0131\u00e7ta Avrupal\u0131 sol entellekt\u00fcellerin bir z\u00fcppeli\u011fiydi. Bunu T\u00fcrkiye\u2019ye 1970\u2019lerde, \u201cTro\u00e7kizm ile Stalinizm ayn\u0131 madalyonun iki ayr\u0131 y\u00fcz\u00fcd\u00fcr\u201d diyen Birikim dergisi ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Bu Avrupal\u0131 ve T\u00fcrk solcu ayd\u0131nlar\u0131n bug\u00fcn nerede olduklar\u0131n\u0131, Leninizmden ne denli uzakla\u015farak liberalizmin, sivil toplumculu\u011fun ve konseycili\u011fin batakl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fcklerini hepimiz g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlar\u0131 ne Yeni \u00d6nc\u00fc<\/em>, ne de Tekin Y\u0131lmaz i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum. Hay\u0131r, onlar sorunlar\u0131 cesaretle ve a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle \u00f6nlerine koymu\u015flard\u0131r. Ama Tro\u00e7ki\u2019nin bir s\u00f6z\u00fcn\u00fc an\u0131msatmama izin verilsin: Stalinizm ile Bol\u015fevizm aras\u0131nda bir kan denizi bulunmaktad\u0131r. Bu denizi g\u00fcvenilir ara\u00e7larla ge\u00e7mek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Stalin ile birlikte Sovyet devletinde ve kom\u00fcnist harekette ortaya \u00e7\u0131kan yozla\u015fmay\u0131 \u201ctek partililik prati\u011fine\u201d ba\u011flamak, yukar\u0131da da anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrimin do\u011fas\u0131n\u0131, toplumsal temellerini anlayamamak demektir. Sorun tek partililik prati\u011finin geri d\u00f6n\u00fcp kendisini partiye kabul ettirmesi ve bu olurken de tarihin bir cilvesi sonucu o s\u0131rada Stalin\u2019in iktidarda bulunuyor olmas\u0131 de\u011fildir. Her \u015feyden \u00f6nce, partinin ve devletin b\u00fcrokratikle\u015fmeye ba\u015flamas\u0131yla birlikte parti i\u00e7inde Leninist-Bol\u015fevikler ile b\u00fcrokratlar aras\u0131ndaki m\u00fccadele de k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015f, ve bu bizzat Lenin\u2019in sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu nedenledir ki Lenin s\u0131k s\u0131k uyar\u0131larda bulunmu\u015f, hatta \u201cVasiyetnamesi\u201d olarak bilinen notunda parti i\u00e7inde gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131, de\u011fi\u015fimlerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir.(26)<\/strong> Ayr\u0131ca partiyi zorlayan, onun yozla\u015fmas\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan tek partililik uygulamas\u0131 da de\u011fildi; d\u00fcnya devriminin yenilmesi, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin tecrit olarak kendi geri ko\u015fullar\u0131na g\u00f6m\u00fclmesi, devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirenlerin bitkin d\u00fc\u015ferek geri \u00e7ekilmesi, devrimci \u00f6nderlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun i\u00e7 sava\u015fta telef olmas\u0131, parti ve devlet ya\u015fam\u0131na yabanc\u0131 s\u0131n\u0131f unsurlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koymas\u0131… \u0130\u015fte tek partililik uygulamas\u0131, rejimin yozla\u015fmas\u0131na temel olu\u015fturan bu ko\u015fullarda ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131ran kar\u015f\u0131devrimle m\u00fccadelenin zorunlu bir uygulamas\u0131 olarak g\u00fcndeme geldi. Ama yine bu ko\u015fullarda y\u00fckselen b\u00fcrokrasi, partilerin ve hiziplerin yasaklanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan yararland\u0131; yani onun bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. Koskoca bir tarihsel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ge\u00e7ici bir yasaklamayla a\u00e7\u0131klanamaz.<\/p>\n\n\n\n

Tekin Y\u0131lmaz bunu g\u00f6remedi\u011fi i\u00e7indir ki, \u201ctarih bu g\u00f6revi Tro\u00e7ki\u2019ye de\u011fil de Stalin\u2019e nasip etmi\u015ftir\u201d diyebiliyor. E\u011fer b\u00fcrokrasinin temsilcili\u011fini Stalin de\u011fil de Tro\u00e7ki \u00fcstlenmi\u015f olsayd\u0131, e\u011fer Rus devletinin ve partinin yozla\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 Lenin ile birlikte ve ondan sonra Tro\u00e7ki de\u011fil de Stalin m\u00fccadele etmi\u015f olsayd\u0131, e\u011fer b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrimin nesnel temellerini Tro\u00e7ki de\u011fil de Stalin a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f olsayd\u0131, e\u011fer tek \u00fclkede sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli devrim ve d\u00fcnya devrimi program\u0131n\u0131 Tro\u00e7ki de\u011fil de Stalin savunmu\u015f ve uygulam\u0131\u015f olsayd\u0131, e\u011fer Komintern\u2019in yozla\u015fmas\u0131nda ba\u015f\u0131 \u00e7eken ve onu kapatarak enternasyonalist anlay\u0131\u015fa son darbeyi indiren Stalin de\u011fil de Tro\u00e7ki olsayd\u0131, e\u011fer yeni bir Enternasyonal i\u00e7in m\u00fccadele eden ve IV. Enternasyonal\u2019in temellerini atan Tro\u00e7ki de\u011fil de Stalin olsayd\u0131\u2026 Bu \u201ce\u011ferleri\u201d \u00e7ok uzatabiliriz, evet bunlar\u0131n hepsi \u00f6yle olsayd\u0131, bug\u00fcnk\u00fc Leninist-Bol\u015fevik bayra\u011f\u0131n \u00fczerinde Tro\u00e7ki\u2019nin de\u011fil de Stalin\u2019in ad\u0131 yaz\u0131l\u0131 olurdu. Ne var ki durum bunun tam tersinedir: Bug\u00fcn, bunal\u0131m\u0131n\u0131n en \u015fiddetli d\u00f6neminden ge\u00e7mekte olan Stalinizm, b\u00fcrokratik kar\u015f\u0131devrimin ideolojisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Ve bu basit\u00e7e tarihin bir cilvesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez; Stalin, b\u00fcrokratik yozla\u015fman\u0131n temsilcili\u011fini \u00fcstlenmi\u015f ve onun \u00f6nderli\u011fini yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sovyet devletinin ve Bol\u015fevik partinin yozla\u015fmas\u0131 olgusunu temel olarak \u201ctek partililik prati\u011fine\u201d indirgeyen ve Sovyet demokrasisini \u00e7o\u011fulculuk ilkesine ba\u011flayan Tekin Y\u0131lmaz, bu nedenle i\u015f\u00e7i demokrasisinin ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 ve bu konuda Tro\u00e7ki\u2019nin tavr\u0131n\u0131 yeterince kavrayam\u0131yor. Yine bu nedenle, \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cTro\u00e7ki altta kal\u0131ncaya de\u011fin partinin her t\u00fcrl\u00fc uygulamas\u0131n\u0131 savunmaktan geri kalmam\u0131\u015f, o zamanlarda parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyle proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 \u015feyler oldu\u011funu savunmu\u015ftur.(27)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cTro\u00e7ki\u2019yi Stalin\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131na bir demokrat olarak dikenler \u015fiddetle yan\u0131l\u0131yorlar. Bu prati\u011fin gerektirdi\u011fi teoriyi en peki\u015fik bi\u00e7imde savunan Tro\u00e7ki\u2019den ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir\u2026 (Tro\u00e7ki’nin) parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 \u015feyler oldu\u011funu savunmas\u0131, y\u00f6neten y\u00f6netilen ili\u015fkilerinin ne kadar peki\u015fik kalmas\u0131 arzusunun a\u00e7\u0131k bi\u00e7imidir. Herhalde, tek \u00fclkede sosyalizmin ger\u00e7ekle\u015femeyecek bir olgu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ona bu do\u011frultuda d\u00fc\u015f\u00fcnme olana\u011f\u0131 vermekteydi\u2026 Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn i\u00e7erisinde demokrasinin hangi zerresinin varoldu\u011funu anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, muhalefette kald\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde demokrasi talebinde bulundu. Ama bunun ad\u0131 da kendisi i\u00e7in demokrasi istemektir. Stalin iktidarda kalmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in demokrasiyle \u00f6zel bir problemi olmad\u0131.\u201d(28)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

K\u0131sacas\u0131, Tro\u00e7ki tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunuyordu, ama iktidara gelemedi; iktidar\u0131 Stalin ele ge\u00e7irdi, bunun \u00fczerine Tro\u00e7ki demokrasiyi sorun edinmeye ba\u015flad\u0131, Stalin\u2019in ise b\u00f6yle bir sorunu olmad\u0131. Tekin Y\u0131lmaz, bu, Bol\u015fevik devrimine, tarihteki ilk proleter devletine ve onun devrimci \u00f6nderlerine nefretle yakla\u015fan burjuva tarih\u00e7ilerinin yorumudur, Marksistlerin de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc burjuva ideologlar demokrasiye bireylerin burjuva normlu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yakla\u015f\u0131rlar, Marksistler ise s\u0131n\u0131fsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler a\u00e7\u0131s\u0131ndan. \u0130\u015f\u00e7i demokrasisi, burjuva parlamentarizminin \u00e7o\u011fulculu\u011fu de\u011fil, i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n kitlesel y\u00f6netimi ve denetimi anlay\u0131\u015f\u0131, yani devrimci s\u0131n\u0131f seferberli\u011fi kavray\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine oturur. Tek parti mi, \u00e7ok parti mi sorusundan \u00f6nce, sorulmas\u0131 gereken iktidarda kimin oldu\u011fu sorusudur. \u0130\u015f\u00e7ilerin ve emek\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kesimleri mi, yoksa aristokrat i\u015f\u00e7ilerden, sivil ve asker y\u00f6neticilerden ve m\u00fclk sahibi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalardan olu\u015fan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir b\u00fcrokrasi mi? Lenin ve Tro\u00e7ki birinci kesimin, Stalin ise ikinci kesimin temsilcisiydi. Tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc Lenin ve Tro\u00e7ki i\u00e7in tarihin, Rus devriminin belirli bir evresinde proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ge\u00e7mesi gereken zorunlu ama ge\u00e7ici bir bi\u00e7imiydi, Stalinist b\u00fcrokrasi i\u00e7in ise mutlak bir ilkeydi, sosyalizmin kendisiydi. Bi\u00e7imlerin ard\u0131ndaki olguyu g\u00f6rmek gerekir: Lenin ve Tro\u00e7ki\u2019nin \u00f6nderli\u011findeki devlet rejimi, proletaryan\u0131n devrimci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc, Stalin ise yozla\u015fm\u0131\u015f b\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn \u015fefiydi.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi gelelim Tro\u00e7ki\u2019nin tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmas\u0131 olay\u0131na. Her \u015feyden \u00f6nce Tro\u00e7ki, Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n s\u00f6zleriyle, \u201cbu prati\u011fin (tek parti rejimi) gerektirdi\u011fi teoriyi en peki\u015fik bi\u00e7imde savunan\u201d bir \u00f6nder de\u011fildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Stalinist b\u00fcrokrasinin b\u00fcrokratik merkeziyet\u00e7ili\u011fi bir ilke durumuna getirmesine de\u011fin, tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin bir \u201cteori\u201d yoktu. \u0130kincisi Tro\u00e7ki, proletaryan\u0131n devrimci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunuyordu ve i\u00e7 sava\u015f ve d\u00fcnya devriminin geri \u00e7ekilmesi ko\u015fullar\u0131nda bu diktat\u00f6rl\u00fck zorunlu olarak tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmak, partinin iktidar\u0131n\u0131 savunmakla bir ve ayn\u0131 \u015fey durumuna gelmi\u015fti. Bak\u0131n ne diyor Tro\u00e7ki:<\/p>\n\n\n\n

\u201cProleter partisinin devrimci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc benim i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrce kabul ya da reddedilebilecek bir \u015fey de\u011fildir: Bu bize toplumsal ger\u00e7eklikler, yani s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, devrimci s\u0131n\u0131f\u0131n heterojenligi, zafere ula\u015fmak i\u00e7in se\u00e7ilmi\u015f bir devrimci \u00f6nc\u00fcn\u00fcn gerekirli\u011fi taraf\u0131ndan dayat\u0131lm\u0131\u015f nesnel bir zorunluluktur. Devlet gibi parti diktat\u00f6rl\u00fcg\u00fc de, barbarl\u0131\u011f\u0131n egemen oldu\u011fu tarihsel d\u00f6neme aittir, ama ger\u00e7ek insanl\u0131k tarihine giden yolu a\u00e7abilecek olan (tek darbede olmasa da) bu d\u00f6nemin \u00fczerinden atlayamay\u0131z… Kendi diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc reddeden bir devrimci parti (\u00f6nc\u00fc), kitleleri kar\u015f\u0131devrime teslim eder. T\u00fcm modern tarihin \u00f6\u011fretisidir bu. Soyut olarak konu\u015facak olursak, parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerini t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fan halk\u0131n herhangi bir partisiz \u2018diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u2019 alabilecek olsayd\u0131, bu \u00e7ok iyi olurdu, ama bu, kitlelerin, kapitalist ko\u015fullar alt\u0131nda ula\u015famayacaklan kertede y\u00fcksek bir siyasi geli\u015fim d\u00fczeyinde olmalar\u0131n\u0131 gerektirir. Devrimin nedeni ise, kapitalizmin kitlelerin maddi ve moral geli\u015fimine olanak vermemesidir.\u201d(29)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Sovyetler, Bol\u015fevik partinin \u00f6nderli\u011finde iktidar\u0131 eline ge\u00e7irmi\u015f ve i\u015f\u00e7i devletinin in\u015fas\u0131na giri\u015fmi\u015f, ama bu arada \u00f6teki i\u015f\u00e7i partileri teker teker kar\u015f\u0131devrimle birle\u015fmi\u015fti. Bunun sonucunda Bol\u015fevikler kar\u015f\u0131devrimci partileri yasaklam\u0131\u015flar ve \u0130\u00e7 Sava\u015f\u2019\u0131 bu ko\u015fullar alt\u0131nda kazanm\u0131\u015flard\u0131r. Ama geriye tek partinin iktidar\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r, i\u015fte bu noktada partinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmak, proletaryan\u0131n iktidar\u0131n\u0131 savunmakla \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015ftir. Bunu yaln\u0131zca Tro\u00e7ki de\u011fil, Lenin de \u201csavunuyordu.\u201d 1919\u2019da \u015f\u00f6yle diyordu Lenin:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBizi tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmakla su\u00e7lad\u0131klar\u0131nda ve, duydu\u011funuz gibi, birle\u015fik bir sosyalist cephe \u00f6nerdiklerinde \u015f\u00f6yle dedik: “Evet, bu bir tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr! Biz bundan yanay\u0131z ve bu \u00e7izgimizi de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fiz\u2019.\u201d(30)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin\u2019in ve Tro\u00e7ki\u2019nin bu \u201csavunusu\u201d, bir kuram\u0131n, tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc kuram\u0131n\u0131n savunusu muydu? Hay\u0131r, Bol\u015fevik \u00f6nderlik partilerin ve hiziplerin yasaklanmas\u0131n\u0131, Rus devriminin i\u00e7inden ge\u00e7mekte oldu\u011fu ko\u015fullar\u0131n bir zorunlulu\u011fu olarak kabul ediyordu. Tro\u00e7ki bu geli\u015fimi \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cS\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n artmas\u0131yla orant\u0131l\u0131 olarak demokrasi daralt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131… Muhalefet partileri birbiri ard\u0131na yasakland\u0131. Bol\u015fevik liderler, Sovyet demokrasinin ruhu ile a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7at\u0131\u015fan bu \u00f6nlemi bir ilke olarak de\u011fil, gelip ge\u00e7ici bir \u00f6z savunma eylemi olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131.<\/p>

\u0130ktidar partisinin h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesi, i\u015flerinin yenili\u011fi ve \u00e7oklu\u011fu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak i\u00e7 anla\u015fmazl\u0131klara yol a\u00e7t\u0131. \u00dclkedeki gizli muhalefet ak\u0131mlar\u0131 \u00e7e\u015fitli kanallardan, yegane siyasal \u00f6rg\u00fct \u00fczerine bask\u0131 yaparak, hizip \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 keskinle\u015ftirdiler. \u0130\u00e7 sava\u015f bitiminde bu \u00e7at\u0131\u015fma \u00f6ylesine keskin bi\u00e7imlere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ki, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fc sarsmakla tehdit eder olmu\u015ftu. 1921 y\u0131l\u0131 Mart ay\u0131nda, Kronstadt isyan\u0131 g\u00fcnlerinde (ki bu isyan \u00e7ok say\u0131da Bol\u015fevi\u011fi saflar\u0131na \u00e7ekmi\u015fti), partinin onuncu kongresi, hiziplerin yasaklanmas\u0131na ba\u015fvurmay\u0131 yani devlette hakim olan siyasal rejimi, iktidar partisinin i\u00e7 ya\u015fam\u0131na aktarmay\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc. Hiziplerin bu yasaklanmas\u0131 da yine, durumda kaydedilecek ilk ciddi d\u00fczelme ile vazge\u00e7ilecek istisnai bir \u00f6nlem olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ayn\u0131 zamanda Merkez Komitesi bu yeni yasay\u0131 uygulamakta son derece temkinli davran\u0131yor, her \u015feyden \u00f6nce bu yasan\u0131n partinin i\u00e7 ya\u015fam\u0131n\u0131 bo\u011fazlamas\u0131ndan kayg\u0131lan\u0131yordu.<\/p>

Ancak ilk tasar\u0131mda, yaln\u0131zca s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir durum kar\u015f\u0131s\u0131nda verilen gerekli bir tavizden ibaret olan \u015feyin, parti i\u00e7 ya\u015fam\u0131na m\u00fcnhas\u0131ran idari rahatl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakmaya ba\u015flam\u0131\u015f olan b\u00fcrokrasinin tam a\u011fz\u0131na lay\u0131k oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131.\u201d(31)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Evet bu zorunlu ve ge\u00e7ici \u00f6nlemler b\u00fcrokrasinin a\u011fz\u0131na l\u00e2y\u0131k bir lokmayd\u0131 ama ne onun do\u011frudan nedeniydi, ne de b\u00fcrokrasi bu tek parti uygulamas\u0131n\u0131n \u201cdo\u011fal\u201d takibiydi. Avrupa devrimi, hi\u00e7 olmazsa Almanya\u2019da zafere ula\u015fsayd\u0131, b\u00f6ylece Sovyet devleti tecrit olmu\u015fluktan bir anlamda kurtulabilseydi, partilerin yasaklanmas\u0131na belki de gerek kalmayacakt\u0131. Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00f6zleriyle, \u201ctek parti hakimiyetinin totaliter Stalinist rejime hukuki \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olarak hizmet etti\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir ger\u00e7ektir. Ama b\u00f6yle bir evrimin nedeni ne Bol\u015fevizmde, hatta ne de ge\u00e7ici bir askeri \u00f6nlem olarak di\u011fer partilerin yasaklanmas\u0131nda degil, proletaryan\u0131n Avrupa\u2019da ve Asya\u2019da u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bir dizi yenilgide aranmal\u0131d\u0131r.\u201d(32)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ama gene de, \u201cisterse bir zorunlulu\u011fun dayatt\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici bir \u00f6nlem olsun, tek parti uygulamas\u0131 i\u015f\u00e7i demokrasisiyle \u00e7eli\u015fir ve demokrasinin \u00f6z\u00fc \u00e7o\u011fulculuktur\u201d denilebilir. Bu sav, soyut ve yal\u0131n haliyle elbette do\u011frudur. Tro\u00e7ki de zaten, yukar\u0131da al\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi bunun \u201cSovyet demokrasisinin ruhu ile a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yl\u00fcyor. Ne var ki Tro\u00e7ki\u2019nin tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunusunun temelinde yatan olgu, verili ko\u015fullarda proleter iktidar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, partinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyle \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Burada Lenin\u2019i ve Tro\u00e7ki\u2019yi Stalin’den ay\u0131ran temel nokta, birincilerin tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7i iktidar\u0131n\u0131n tek zorunlu \u00f6gesi olarak savunmam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Lenin\u2019de ve Tro\u00e7ki\u2019de, proletarya iktidar\u0131n\u0131 tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyle \u00f6zde\u015f g\u00f6ren tek bir ifadeye rastlan\u0131lamaz.<\/p>\n\n\n\n

\u015e\u00fcphesiz Tro\u00e7ki de, t\u00fcm di\u011fer Bol\u015fevik \u00f6nderler gibi, Lenin gibi hatalar yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin sendikalar\u0131n devlete ba\u011flanmas\u0131 ya da \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n militarizasyonu gibi konularda Tro\u00e7ki, bug\u00fcn daha net g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi yanl\u0131\u015f tezleri savunmu\u015ftur. Ama onun bu hatalar\u0131n\u0131, tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 bir Sovyet sistemi istedi\u011fi bi\u00e7iminde yorumlamak, \u00fcstelik bunun tersine a\u00e7\u0131k ifadelerinin bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k bunu yapmak, insanlar\u0131 ne kadar oyalar ki?<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki, Sovyet rejimini nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Ge\u00e7i\u015f Program\u0131\u2019nda a\u00e7\u0131k ve net bir bi\u00e7imde ortaya koymu\u015ftur. Program\u0131n Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne ili\u015fkin b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, b\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 sovyet demokrasisinin yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular ve \u201cSovyetlerin demokratikle\u015ftirilmesi, sovyet partilerinin yasalla\u015fmas\u0131 olmadan imkans\u0131zd\u0131r\u201d(33) <\/strong>diye ekler. Bu t\u00fcr al\u0131nt\u0131lar \u00e7o\u011falt\u0131labilir ve Tro\u00e7ki\u2019nin, Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n ifadesiyle \u201cyenilgiye u\u011framadan\u201d \u00f6nceki g\u00f6r\u00fc\u015flerine ili\u015fkin sayfalarca \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bitirmeden \u00f6nce son bir konu kald\u0131, o da \u201c\u00e7o\u011fulculuk olmadan sosyalist demokrasinin ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011fi\u201d(34)<\/strong> sav\u0131. E\u011fer bu \u00e7o\u011fulculuktan \u00e7ok partililik kastediliyorsa, i\u015f\u00e7i demokrasisi ile \u00e7ok partilili\u011fin \u00f6zde\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ya da ba\u015fka bir deyi\u015fle, tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile i\u015f\u00e7i demokrasisinin dolays\u0131z bir bi\u00e7imde \u00e7eli\u015fmedi\u011fini vurgulamam\u0131z gerekir. \u0130\u015f\u00e7i demokrasisinin asal normu birden \u00e7ok partinin bulunmas\u0131 de\u011fildir. Bu t\u00fcr bir demokrasiyi tan\u0131mlayan yegane \u014dgenin parti say\u0131s\u0131 oldu\u011funu ise hi\u00e7 s\u00f6yleyemeyiz. \u0130\u015f\u00e7i demokrasisini tan\u0131mlayan as\u0131l unsurlar, \u00e7al\u0131\u015fan kitlelerin \u00fclkenin siyasi ve iktisadi ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011frudan y\u00f6netip y\u00f6netmedikleri, bu y\u00f6netim i\u015flevlerini \u00fcstlenen sovyet, komite, milis gibi kitle \u00f6z\u00f6rg\u00fctlerinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, bu \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenmelerin y\u00f6netim kademelerinin do\u011frudan se\u00e7ilip se\u00e7ilmedikleri, geri al\u0131nabilir olup olmad\u0131klar\u0131, k\u0131saca bir kitle seferberli\u011finin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan, iktidara y\u00fckselen devrimci partinin, i\u015f\u00e7i demokrasisini in\u015faya y\u00f6nelik olarak \u201culusal iradeyi\u201d ya da \u201ci\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iradesini\u201d tesis amac\u0131yla ba\u015fka partilerin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6zendirmesini beklemek olanakl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7e\u015fitli deforme i\u015f\u00e7i devletlerinde, \u00f6rne\u011fin Bulgaristan\u2019da s\u00f6zde \u00e7ok partili \u201chalk cepheleri\u201d iktidard\u0131r. Bu t\u00fcr partilerin, deyim yerindeyse b\u00fcrokrasinin kukla partilerinin bulunmas\u0131, bu \u00fclkelerde i\u015f\u00e7i demokrasisinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 kan\u0131tlar? \u015e\u00fcphesiz hay\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr \u00fclkelerde s\u00f6z konusu olan, b\u00fcrokrasinin (ya da onun tek partisinin ya da \u201chalk cephesinin\u201d) kitleler \u00fczerindeki diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr, yoksa \u00e7al\u0131\u015fan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n devrimci iktidar\u0131 de\u011fil..<\/p>\n\n\n\n

O halde \u00e7o\u011fulculu\u011fu ya da \u00e7ok partilili\u011fi nereye koyaca\u011f\u0131z? Buna, i\u015f\u00e7i demokrasisini kendisinde kristalize edecek olan sovyetler ya da \u00f6teki devrimci seferberlik \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenmeleri karar verecektir. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine, \u00f6nceden belirlenmi\u015f hukuki ya da anayasal normlarla yakla\u015fman\u0131n olana\u011f\u0131 yoktur. \u00c7o\u011fulculuk ya da \u00e7ok partililik sorunu, sovyetlerde ya da \u00f6teki devrimci \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenmelerde hangi partilerin temsil edilip edilmeyece\u011fi konusu, m\u00fccadelenin seyri i\u00e7inde devrimci kitlelerce \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecektir. S\u00f6z\u00fc yine Tro\u00e7ki\u2019den bir al\u0131nt\u0131yla noktalayal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n

\u201cSovyetler, \u00f6nceden belirlenmi\u015f bir parti program\u0131 ile s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f de\u011fildirler. Kap\u0131lar\u0131 t\u00fcm ezilenlere a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu kap\u0131lardan m\u00fccadelenin genel ak\u0131m\u0131na girmi\u015f her tabakan\u0131n temsilcileri ge\u00e7er. Hareket ile birlikte geni\u015fleyen \u00f6rg\u00fct kendi ba\u011fr\u0131nda tekrar ve tekrar yenilenir. Proletaryan\u0131n b\u00fct\u00fcn politik ak\u0131mlar\u0131, en geni\u015f demokrasi temelinde sovyetleri \u00f6nderli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele edebilirler. Bu nedenle sovyetle slogan\u0131 ge\u00e7i\u015f program\u0131nda ba\u015f k\u00f6\u015feyi al\u0131r.\u201d(35)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Dipnotlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1. Konuya ili\u015fkin olarak en s\u0131k yazan Tekin Y\u0131lmaz\u2019\u0131n makaleleri \u015funlar: “Sosyalist Demokrasi mi?” Mart 1987, say\u0131 1: “Sosyalizm Tek Partililikle Nitelenemez”, Nisan 1987, say\u0131 2; “Gorba\u00e7ov Reformlar\u0131 ve Demokrasi”. Haziran 1987, say\u0131 4: “Sosyalizm \u00d6rg\u00fctlenme \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne Kar\u015f\u0131 m\u0131?”, Haziran 1987, say\u0131 4: “Sosyalist Demokrasi Bug\u00fcn\u00fcn Sorunudur”, Temmuz-A\u011fustos 1987, say\u0131 5: “Sosyalist Demokrasi Proletarya Devletinin Kendisidir”. Ocak 1988, say\u0131 9; “Bir Kez Daha Sosyalist Demokrasi \u00dczerine”. Temmuz 1988, say\u0131 11. Ayr\u0131ca bak. Ahmet Ural, “Sosyalist Demokrasi Tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00dczerine”, Eyl\u00fcl 1987, say\u0131 7; Orhan Dilber, “Sosyalist Demokrasi Konseylerden ve S\u0131n\u0131rs\u0131z \u00d6rg\u00fctlenme \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden Ayr\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez”, Ekim 1987, say\u0131 7: Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc, “Sosyalist Demokrasinin \u0130mkanlar\u0131 ve G\u00fcvenceleri”, Ekim 1987, say\u0131 7.<\/p>\n\n\n\n

2. Ben, “sosyalist demokrasi” yerine “i\u015f\u00e7i demokrasisi” teriminin Marksist kuram a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc “sosyalizm” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, kuramda, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve devletin, dolay\u0131s\u0131yla da demokrasi kavram\u0131n\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 bir toplum bi\u00e7imini tan\u0131mlar. Oysa, “i\u015f\u00e7i demokrasisi”, sosyalizme \u00f6ngelen s\u0131n\u0131fl\u0131 ge\u00e7i\u015f toplumuna, i\u015f\u00e7i devletine \u00f6zg\u00fc bir rejim bi\u00e7imidir. \u00dcstelik demokrasi kavram\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fsal \u00f6zelli\u011fini tan\u0131mlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan da daha ayd\u0131nlat\u0131c\u0131d\u0131r. Elbette i\u00e7erik bu olmak \u00fczere “sosyalist demokrasi” tan\u0131m\u0131ndan da yararlan\u0131labilir. Yine de kavram karga\u015fas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u00fcklememek i\u00e7in ve geleneksel Marksist kullan\u0131ma sad\u0131k kalmak amac\u0131yla, ba\u015fka yazarlardan yapt\u0131\u011f\u0131m al\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, i\u015f\u00e7i demokrasisi ya da proleter demokrasisi tan\u0131m\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 se\u00e7tim.<\/p>\n\n\n\n

3. Tekin Y\u0131lmaz, ag.d., Ocak 1988, say\u0131 9, s.32. 4. Ibid., s.31.<\/p>\n\n\n\n

5.Tekin Y\u0131lmaz, a.g.d., Temmuz 1988, say\u0131 11, s.44.<\/p>\n\n\n\n

6. Sungur Savran, “Gelenek’in Marksizmi: Stalinist Bir S\u00fcrekli Devrim Teorisi”. S\u0131n\u0131f Bilinci, Haziran 1988, say\u0131 1. <\/p>\n\n\n\n

7. Orhan Dilber, a.g.m, s.45.<\/p>\n\n\n\n

8. Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc, a.g.m., s.40-41.<\/p>\n\n\n\n

9. Tekin Y\u0131lmaz, a.g.m., s.52.<\/p>\n\n\n\n

10. Ibid., s.40.<\/p>\n\n\n\n

11. Ibid., s.44-45.<\/p>\n\n\n\n

12. Ibid., s. 52-53.<\/p>\n\n\n\n

13.V.I. L\u00e9nine, Oeuvres, Editions, sociales Paris, 1977, c.33, s.145.<\/p>\n\n\n\n

14. Leon Tro\u00e7ki, \u0130hanete U\u011frayan Devrim<\/em>, K\u00f6z Yay\u0131nlan, Istanbul,<\/p>\n\n\n\n

1980, s.78.<\/p>\n\n\n\n

15. Leon Tro\u00e7ki, ibid., s.78.<\/p>\n\n\n\n

16. Aktaran: Leon Tro\u00e7ki, a.g.y., s.92.<\/p>\n\n\n\n

17.Tekin Y\u0131lmaz,a.g.m., s.44-45.<\/p>\n\n\n\n

18. Leon Tro\u00e7ki, “Ge\u00e7i\u015f Program\u0131”, M.Yenice, Devrimci Marksizmde \u201cGe\u00e7i\u015f Program\u0131\u201d Anlay\u0131\u015f\u0131<\/em> i\u00e7inde, Ele\u015ftiri Yay\u0131nlar\u0131, Istanbul, 1980, s.150.<\/p>\n\n\n\n

19.Tekin Y\u0131lmaz, a.g.m., s.44.<\/p>\n\n\n\n

20. Sungur Savran, a.g.m.; Metin Kalkan, “Eski A\u011f\u0131za Eski Taam: Yeni \u00c7\u00f6z\u00fcm, agd.<\/p>\n\n\n\n

21. V. I. L\u00e9nine, ag.y., c.26, s.472.<\/p>\n\n\n\n

22. ibid., c.32. s.479-80.<\/p>\n\n\n\n

23. Tekin Y\u0131lmaz, a.g.m., s.43. <\/p>\n\n\n\n

24.Leon Trotsky, Third Intenational After Lenin, Pathfinder Press,<\/p>\n\n\n\n

New York, 1970, s.160-63.<\/p>\n\n\n\n

25. Tekin Y\u0131lmaz, a.g.m., s.43-44.<\/p>\n\n\n\n

26. Bu konuda \u00f6teki kaynaklan\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bak. Moshe Lewin, Lenin\u2019in Son M\u00fccadelesi<\/em>, Y\u00fccel Yay\u0131nlar\u0131, Istanbul, 1976.<\/p>\n\n\n\n

27. Tekin Y\u0131lmaz, a.g.m., s.44.<\/p>\n\n\n\n

28. ibid, s.52-53.<\/p>\n\n\n\n

29. Leon Trotsky, \u201cDictatorship and Revolution\u201d, Writings (1936-37). Pathfinder Press, New York, 1971, s.513-14.<\/p>\n\n\n\n

30. V.I.Lenin, Collected Works, Progress Publishers, Moskova, 1977,<\/p>\n\n\n\n

c.29, s.535.<\/p>\n\n\n\n

31. Leon Tro\u00e7ki, \u0130hanete U\u011frayan Devrim<\/em>, s.82-83.<\/p>\n\n\n\n

32.Leon Tro\u00e7ki, \u201cBol\u015fevizm mi, Stalinizm mi?\u201d, S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>, say\u0131 1 i\u00e7inde.<\/p>\n\n\n\n

33. Leon Tro\u00e7ki, “Ge\u00e7i\u015f program\u0131”, agy., s.206.<\/p>\n\n\n\n

34.Tekin Y\u0131lmaz, a.g.m, s.41. <\/p>\n\n\n\n

35. Leon Tro\u00e7ki, “Ge\u00e7i\u015f Program\u0131”, a.g.y., s.191.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 Yusuf Barman imzas\u0131yla\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci\u00a0dergisinin Eyl\u00fcl-Ekim 1988 tarihli ikinci say\u0131s\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bu metni, \u201cGelene\u011fimiz (Ulusal Dok\u00fcmanlar)\u201d temal\u0131 dosyam\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz.\u00a0S\u0131n\u0131f Bilinci, 12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli Tro\u00e7kist e\u011filimlerin ortakla\u015fa bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir devrimci Marksist teorik-politik dergiydi. *** Yeni \u00d6nc\u00fc dergisinde \u201csosyalist demokrasi\u201d konusuna ili\u015fkin olarak olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir tart\u0131\u015fmaya […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2759,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1081],"tags":[971,1087,1086,1008],"class_list":["post-2758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gelenegimiz-ulusal-dokumanlar","tag-burokrasi","tag-burokratik-yozlasma","tag-isci-demokrasisi","tag-stalinist-burokrasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2758"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2760,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2758\/revisions\/2760"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}