{"id":2747,"date":"2022-12-29T13:26:13","date_gmt":"2022-12-29T10:26:13","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2747"},"modified":"2022-12-29T20:10:04","modified_gmt":"2022-12-29T17:10:04","slug":"surekli-devrim-kurami-ve-turkiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2022\/12\/29\/surekli-devrim-kurami-ve-turkiye\/","title":{"rendered":"S\u00fcrekli devrim kuram\u0131 ve T\u00fcrkiye (S\u0131n\u0131f Bilinci, 1988)"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 Yusuf Barman imzas\u0131yla 1988’in Haziran ay\u0131nda, S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em> dergisinin ilk say\u0131s\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bu metni, “Gelene\u011fimiz (Ulusal Dok\u00fcmanlar)” temal\u0131 dosyam\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz. S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>, 12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli Tro\u00e7kist e\u011filimlerin ortakla\u015fa bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir devrimci Marksist teorik-politik dergiydi.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncenin, siyasal etkinli\u011fi do\u011frudan belirleme \u00f6zelli\u011fine sahip olmas\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan sorunlar\u0131ndan birisi, tarihsel a\u015famalar\u0131n belirlenmesi konusudur. Sorun temel olarak, belirli bir olu\u015fumun kapitalizm \u00f6ncesi bir yap\u0131da m\u0131, yoksa kapitalist mi oldu\u011funun saptanmas\u0131na y\u00f6nelik tart\u0131\u015fmalar bi\u00e7iminde somutla\u015f\u0131yor. Bu saptama bir kez yap\u0131ld\u0131ktan sonra da, i\u00e7inde bulunulan tarihsel durumun yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlarin nas\u0131l ve hangi g\u00fc\u00e7lerle a\u015f\u0131labilece\u011fi sorusu g\u00fcndeme geliyor. Bu iki noktan\u0131n \u00e7evresinde yo\u011funla\u015fan ve 19. y\u00fczy\u0131l sonu ve 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131 Marksistlerini u\u011fra\u015ft\u0131ran bu soruna en \u00e7arp\u0131c\u0131 ve k\u00f6kl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, 1905 devriminin ertesinde Leon Tro\u00e7ki getirdi. Ama o d\u00f6nemden ba\u015flayarak da d\u00fcnya sosyalist hareketi, biri mekanik, pozitivist d\u00fc\u015f\u00fcnceden hareketle evrimci bir siyasal \u00e7izgi \u00fczerine oturan, di\u011feri diyalektik maddeci d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayal\u0131 devrimci bir siyasal rotaya yerle\u015fen ba\u015fl\u0131ca iki kampa ayr\u0131ld\u0131. Bu iki kamp tarihsel hesapla\u015fmalar\u0131n\u0131 1917 Rus Devrimi s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131lar ve Tro\u00e7ki’nin s\u00fcrekli devrim kuram\u0131 deneyden zaferle \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ama kuramlar\u0131n insanlar ve s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc yoktu. Mekanik evrimci d\u00fc\u015f\u00fcnce kendisini bu kez bir ba\u015fka yap\u0131da a\u00e7\u0131\u011fa vurdu; Rus devrimini ger\u00e7ekle\u015ftiren ve iktidar\u0131 ele alan Bol\u015feviklerin i\u00e7inden y\u00fckselen b\u00fcrokrasi, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bor\u00e7lu oldu\u011fu s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00fc\u015fman\u0131 durumuna geldi. Stalin’in \u00f6nderli\u011findeki bu b\u00fcrokrasi, eski savlar\u0131 yeniden dirilterek devrimci sosyalizme kar\u015f\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda amans\u0131z bir m\u00fccadeleye giri\u015fti, Stalinizmin ele\u015ftirileri ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 noktada toplan\u0131yordu: birincisi, Tro\u00e7ki, kapitalizm \u00f6ncesi bir toplumsal yap\u0131n\u0131n burjuva demokratik \u00f6zellikli g\u00f6revlerinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sosyalist devrime ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ik-tidar\u0131na ba\u011flayarak “tarihsel a\u015famalar\u0131 atl\u0131yordu; ikincisi, demok-ratik devrimde i\u015f\u00e7ilerin ve k\u00f6yl\u00fclerin demokratik iktidar\u0131 yerine k\u00f6yl\u00fclerin deste\u011finde i\u015f\u00e7ilerin devrimci iktidar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek “k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ihmal ediyordu; ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, sosyalizmin ancak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kurulabilece\u011fini s\u00f6yleyerek “tek \u00fclkede sosyalizm” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 reddediyordu.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, gen\u00e7 Sovyet devletini ve III. Enternasyonal’i (Komintern) denetimine alan Stalinist b\u00fcrokrasinin s\u00fcrekli devrim kuram\u0131na kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc itirazlar, esas olarak tahrifatlar temelinde y\u00fckseliyordu. Nitekim, \u00c7in’den ba\u015flay\u0131p \u0130spanya’ya kadar uzanan devrimler ve kar\u015f\u0131devrimler s\u00fcrecinde, Tro\u00e7ki’nin tarihsel a\u015famalar\u0131 atlamad\u0131\u011f\u0131, ama Stalinist partilerin yeni yeni “a\u015famalar” yaratarak sosyalist devrimi engelledikleri, hatta \u00e7o\u011fu yerde bo\u011fduklar\u0131; s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ihmal etmedi\u011fi, ama Stalinizmin burjuva demokratik \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 “ittifaklar” ad\u0131na burjuvazinin ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin pe\u015fine takt\u0131\u011f\u0131; Komintern’in kurulu\u015funun temelinde yatan, sosyalist devrimin d\u00fcnya\u00e7ap\u0131ndaki s\u00fcreklili\u011fi ve sosyalizmin nihai zaferinin ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n Sovyet devletinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye atmad\u0131\u011f\u0131 buna kar\u015f\u0131l\u0131k tek \u00fclkede sosyalizm siyasetinin d\u00fcnya devrimini Sovyet b\u00fcrokrasisinin \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131larak basit bir devlet diplomasisi haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek oldu\u011fu bir\u00e7ok kez a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Stalinizmin bu \u00e7izgisi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcr\u00fcyor. Ama \u015fimdi art\u0131k \u00e7e\u015fitli varyasyonlar\u0131yla birlikte sahneye \u00e7\u0131kmakta. Stalinizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklenmi\u015f oldu\u011fu bunal\u0131m, Avrokom\u00fcnizmden fokoculu\u011fa kadar yay\u0131lan geni\u015f bir sapmalar yelpazesinin olu\u015fmas\u0131na neden oldu. Bu yelpazede s\u00fcrekli devrim kuram\u0131na yer yok. Ger\u00e7i son d\u00f6nemlerde, bunal\u0131mdan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 arayan Stalinist ak\u0131mlardan baz\u0131lar\u0131, ideolojilerinde farketmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 aksamay\u0131 tamir etmek amac\u0131yla s\u00fcrekli devrim kuram\u0131ndan aktarmalar yapmaya e\u011filimli g\u00f6z\u00fckmekte. Ama bunun umutsuz bir \u00e7aba oldu\u011fu ortada. S\u00fcrekli devrim ve tek \u00fclkede sosyalizm kuramlar\u0131 birbirlerine tabandan z\u0131tt\u0131r ve biraraya gelemeyecek kertede ters y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. \u015eimdi s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye \u00f6l\u00e7e\u011finde ara\u015ft\u0131rmadan \u00f6nce, \u00f6zg\u00fcn bi\u00e7imiyle k\u0131saca \u00f6zetleyelim. <\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin kuram\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Leon Tro\u00e7ki, 1905 devriminin ertesinde s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131 geli\u015ftirirken, bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fcnya tarihinin ve \u00f6zel olarak da Rusya’n\u0131n somut ko\u015fullar\u0131n\u0131n tahlilinden hareketle, bir dizi \u00f6nemli sonuca ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bunlardan birincisi, s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkeler ile gecikmi\u015f bir burjuva geli\u015fimi ya\u015fayan \u00f6teki azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde, demokrasi ve ulusal kurtulu\u015f g\u00f6revleri ile toprak sorununun ger\u00e7ek ve tam anlam\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn art\u0131k burjuvazi taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesinin olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkindi. Bu sorunlar ancak bu \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan ve bir i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc ittifak\u0131 temelinde \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131r\u0131labilirdi. \u0130kincisi, temel olarak n\u00fcfusunun \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc k\u00f6yl\u00fclerin olu\u015fturdu\u011fu bu t\u00fcr \u00fclkelerde, devrimci rol\u00fc ne denli \u00f6nemli olursa olsun k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z, hele \u00f6nder bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturamayaca\u011f\u0131 saptamas\u0131yd\u0131. Tro\u00e7ki’ye g\u00f6re k\u00f6yl\u00fcl\u00fck, kimi d\u00f6nemler ba\u011f\u0131ms\u0131z gibi g\u00f6r\u00fclebilen bir etkinlik i\u00e7ine girse de eninde sonunda burjuvaziyi ya da proletaryay\u0131 izleyecekti. Bu bak\u0131mdan burjuva devriminin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyecek olan bir devrimin zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc ittifaki, ancak k\u00f6yl\u00fc kitlelerine \u00f6nderlik eden proletaryan\u0131n devrimci iktidar\u0131 bi\u00e7iminde billurla\u015fabilirdi. Tro\u00e7ki’nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir saptamas\u0131 da, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir kez iktidara gelip, \u00f6ncelikli olarak demokratik devrimin sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne giri\u015fti\u011finde, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak burjuva ili\u015fkilerin \u00f6tesine ge\u00e7mek zorunlulu\u011fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131na ili\u015fkindi. B\u00f6ylece, demokratik devrim geli\u015ferek sosyalist devrime d\u00f6n\u00fc\u015fecek ve dolas\u0131y\u0131syla da s\u00fcreklilik \u00f6zelli\u011fi kazanacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki’nin 19. y\u00fczy\u0131l devrimlerinin deneylerine ve bu arada Marx’\u0131n bu devrimlere ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin bir\u00e7ok kez do\u011fruland\u0131. (1) Ama do\u011frulananlar yaln\u0131zca bunlar da de\u011fil. Yukar\u0131da \u00f6zetlenenler s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n yaln\u0131zca bir y\u00f6n\u00fcne, demokratik ve sosyalist devrimlerin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi olgusuna ili\u015fkindir Kuram\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 \u00f6teki iki aya\u011f\u0131, ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde ba\u015flayan sosyalist kurulu\u015fun, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi temelinde i\u00e7erde i\u00e7 sava\u015flarla, d\u0131\u015farda ise devrimci sava\u015flarla s\u00fcrece\u011fi ve sosyalist devrimin ancak uluslararas\u0131 \u00e7aptaki zaferle tamamlanabilece\u011fidir. K\u0131saca, “sosyalist devrim ulusal arenada ba\u015flar, uluslararas\u0131 arenada geli\u015fir ve d\u00fcnya arenas\u0131nda tamamlan\u0131r.” (2)<\/p>\n\n\n\n

20. Y\u00fczy\u0131l devrimleri ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u00fcrokratik i\u015f\u00e7i devletlerinin tarihi, Tro\u00e7ki’nin bu tespitlerinin do\u011frulu\u011funa ili\u015fkin kan\u0131tlarla dolu. Ne var ki bu kan\u0131tlar her zaman, Tro\u00e7ki’nin kuram\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015ftirdi\u011fi proletaryan\u0131n sosyalist iktidar\u0131 bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. S\u00fcrekli devrim kuram\u0131, sosyal demokrasinin ve Stalinizmin sayesinde bir\u00e7ok kez tersinden de do\u011fruland\u0131. T\u00fcrkiye solu, bir devrim ya da kar\u015f\u0131 devrim ya\u015famad\u0131, ama belirli bir siyasi kuram\u0131n do\u011frulanmas\u0131 ya da ge\u00e7ersiz k\u0131l\u0131nmas\u0131 i\u00e7in bu t\u00fcr olaylar\u0131 bizzat ya\u015famaya da gerek yok. \u00dcstelik a\u011f\u0131r yenilgiler alan ve tek \u00fclkede sosyalizm kuram\u0131n\u0131n nas\u0131l k\u0131r\u0131l\u0131p d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6zleriyle g\u00f6ren Stalinizm, bug\u00fcn de ayn\u0131 \u00e7izgisini, de\u011fi\u015fik bi\u00e7imler alt\u0131nda da olsa s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmakta. Bu nedenle sorun, her a\u015famada ve her \u00f6l\u00e7ekte tekrar tekrar irdelenmek durumunda.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’de burjuva devrimi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Tarihsel bir kategori olarak burjuva demokratik devrimin T\u00fcrkiye’de ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi sorunu, T\u00fcrkiye solunun son 20 y\u0131ldan beri tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli konulardan biri. \u00c7o\u011funlukla Stalinist kavramlarla ve mekanik pozitivist y\u00f6ntemlerle tart\u0131\u015fan taraflar ba\u015fl\u0131ca iki kutupta topland\u0131lar. Bunlardan bir kesimi T\u00fcrkiye’nin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kapitalizm \u00f6ncesi bir yap\u0131ya sahip bulundu\u011funu, bu nedenle de burjuva demokratik a\u015faman\u0131n atlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu sorunun sosyalist iktidar bi\u00e7imine \u00f6ngelen bir rejim t\u00fcr\u00fcyle \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilece\u011fini savunuyor. Bunlar\u0131n aras\u0131nda, \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n temel olarak kapitalist oldu\u011funu s\u00f6yleyenler de yok de\u011fil; ama bunlar da, kapitalizm \u00f6ncesi “kal\u0131nt\u0131lar”\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan kalkarak benzer bir rejim form\u00fclasyonuna ula\u015f\u0131yorlar. Bu tezi savunanlar, demokratik devrimin iktidar bi\u00e7imine ili\u015fkin olarak ise \u00e7ok \u00e7e\u015fitli kanatlara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumdalar. Ortak paydalar\u0131 ise, bir sosyalist iktidara kar\u015f\u0131 olmalar\u0131. Bu kanad\u0131n baz\u0131 kesimlerinin s\u0131k\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda ba\u015fvurduklar\u0131 form\u00fcl, “demokratik halk iktidar\u0131”n\u0131n, “sosyalist iktidar\u0131n \u00f6zel bir bi\u00e7imi” oldu\u011fu \u015feklinde.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer kesim, T\u00fcrkiye’nin kapitalist bir \u00fclke oldu\u011funu, \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecek herhangi bir burjuva demokratik sorununun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcndeminin sosyalist devrimle belirlendi\u011fini savunuyor. Bu tezi en yal\u0131n bi\u00e7imiyle T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Ama T\u0130P’in reformist ve Stalinist anlay\u0131\u015f\u0131, sosyalizmi bir demokrasi sorununa indirgemesi, rejim form\u00fclasyonu konusunda demokratik devrimcilerden daha da geriye d\u00fc\u015fmesine neden oluyordu. K\u0131sacas\u0131 T\u0130P’in sosyalist devrimden anlad\u0131\u011f\u0131, demokratik devrimden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. \u00dcstelik bu, parti de, 1970’lerin sonlar\u0131ndan ba\u015flayarak ve ba\u015fka partilerle giri\u015fti\u011fi fl\u00f6rtlerin de etkisiyle daha klasik bir demokratik devrim program\u0131na oturmu\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ayr\u0131 ama \u00f6zde ayn\u0131 olan bu iki tezin ortak \u00f6zelli\u011fi, toplumsal olu\u015fumlar\u0131 tamamlanm\u0131\u015f kategorilerle tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131. Bu a\u015famal\u0131 devrim anlay\u0131\u015f\u0131, Marksist e\u015fitsiz ve bile\u015fik geli\u015fme yasas\u0131n\u0131n inkar\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselir. Oysa, bug\u00fcn T\u00fcrkiye’nin kapitalist bir \u00fclke oldu\u011funu, s\u0131n\u0131fsal karakteri burjuva olan bir devlet t\u00fcr\u00fcyle y\u00f6netildi\u011fini s\u00f6ylemek, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda burjuva demokratik devrimlerin sorunlar\u0131n\u0131n ancak (T\u00fcrkiye’nin tarihinde bulunmayan) k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn deste\u011findeki proletaryan\u0131n sosyalist iktidar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilece\u011fi teziyle \u00e7eli\u015fmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00fclkenin kapitalizm \u00f6ncesi bir yap\u0131lanmadan kapitalist bir yap\u0131lanmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, tarihsel olarak burjuva demokratik devrimini tamamlad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’de 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren c\u0131l\u0131z da olsa bir burjuvazi (ticaret burjuvazisi) geli\u015fmi\u015f ve ilk olarak 1908’de Osmanl\u0131 Devleti’nin y\u00f6netim mekanizmas\u0131 i\u00e7inde kendisine bir yer a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan 1919-23 aras\u0131nda burjuvazi, toprak a\u011falar\u0131n\u0131n da dahil oldu\u011fu geni\u015f bir egemen s\u0131n\u0131flar koalisyonu bi\u00e7iminde, yeni bir devlet, bir burjuva cumhuriyeti kurmu\u015ftur. Bunun bir burjuva siyasal devrim oldu\u011funu belirlemekten ka\u00e7\u0131nmamak gerekir. \u00dcstelik bu siyasal devrim, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 bir toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye’nin egemen \u00fcretim tarz\u0131 ve ili\u015fkiler b\u00fct\u00fcn\u00fc kapitalistle\u015fmi\u015ftir.(3)<\/p>\n\n\n\n

Bu a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkiye’nin ge\u00e7mi\u015finde, tepeden de olsa bir burjuva devriminin en az\u0131ndan ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir. Ama \u00f6nemli olan, son derece \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar alt\u0131nda geli\u015fen bu devrimin, tarihsel olarak demokratik devrimin sorunlar\u0131n\u0131 tam ve ger\u00e7ek anlamda \u00e7\u00f6z\u00fcmleyip \u00e7\u00f6z\u00fcmleyemedi\u011fi sorunudur. \u0130\u015fte s\u00fcrekli devrim kuram\u0131, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda bunun olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n\n\n\n

Burjuva devrimi tamamlanm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Burjuva devrimlerinin ba\u015fl\u0131ca iki sorunu, toprak devrimi ile ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kt\u0131r. Cumhuriyet rejimiyle birlikte, \u00f6zellikle 1950’lerdeki makinele\u015fmenin etkisiyle tar\u0131mdaki kapitalizm \u00f6ncesi ili\u015fkiler kapitalizme uygun bir karakter kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu durum T\u00fcrkiye’nin do\u011fusu i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Bu b\u00f6lgelerde kapitalizm \u00f6ncesi ili\u015fkiler, \u00f6zellikle toprak a\u011fal\u0131\u011f\u0131 temelinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcrmektedir. Daha da \u00f6nemlisi bu olgu, b\u00f6lgeye \u00f6zg\u00fc ulusal sorunla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f durumdad\u0131r. Bu nedenle Ortado\u011fudaki \u00e7eli\u015fkiler yuma\u011f\u0131, T\u00fcrkiye sosyalizminin \u00f6n\u00fcne, bir toprak sorunundan \u00f6nce bir ulusal sorun bi\u00e7iminde \u00e7\u0131kmakta ve bu yuma\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bir ba\u015fka devrimci geli\u015fmeye gereksinim g\u00f6stermektedir. Ama bat\u0131 ve orta Anadolu’da b\u00fcy\u00fck toprak sahipli\u011fi, kapitalist b\u00fcy\u00fck tar\u0131m i\u015fletmecili\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f (\u00f6zellikle Ege ve \u00c7ukurova b\u00f6lgeleri), \u00f6te yandan tar\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcne k\u00fc\u00e7\u00fck aile i\u015fletmeleri egemen olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki tar\u0131mdaki bu kapitalist geli\u015fme burjuva devriminin organik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f ve bir dizi yeni sorunun do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin makinele\u015fmeyle birlikte \u00e7iftliklerini \u00fccretli emek istihdam eden kapitalist tar\u0131m i\u015fletmelerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeleri ve giderek b\u00fcy\u00fctmeleri, bu b\u00f6lgelerde h\u0131zl\u0131 bir topraks\u0131zla\u015fma s\u00fcrecine neden olmu\u015ftur. Ama topraks\u0131z kalan k\u00f6yl\u00fclerin hepsi tar\u0131m proleteri durumuna gelmemi\u015f ve kentlere g\u00f6\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan sanayinin c\u0131l\u0131z yap\u0131s\u0131 bu g\u00f6\u00e7\u00fc so\u011furamam\u0131\u015f ve ortaya devasa bir i\u015fsizler ordusu ile lumpen proleterler kitlesi \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcrece, b\u00fcy\u00fcme olana\u011f\u0131ndan yoksun k\u00fc\u00e7\u00fck aile i\u015fletmelerindeki n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 da katk\u0131da bulunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131mdaki bu kapitalist geli\u015fme ve k\u0131r\u0131n kapitalist i\u00e7 pazarla b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi, burjuva demokratik karakterli bir toprak sorununu T\u00fcrkiye’nin g\u00fcndeminden d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ne var ki, yukar\u0131da da s\u00f6ylendi\u011fi gibi bu geli\u015fimin \u00f6zg\u00fcn niteli\u011fi ve bunun yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrkiye tar\u0131m\u0131n\u0131n emperyalist d\u00fcnya pazar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, burjuva demokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcmleyemeyece\u011fi birdizi sorun yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Belirli \u00fcr\u00fcnlerde uzmanla\u015fma zorunlulu\u011fu, kronik verimsizlik, elde edilen gelirin ancak ge\u00e7imlik d\u00fczeyde kalmas\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerin b\u00fcy\u00fcme olana\u011f\u0131ndan yoksun olmas\u0131, i\u015fsizlik, vb. sorunlar klasik burjuva demokratik yap\u0131n\u0131n \u00f6tesinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlere gerek duymaktad\u0131r. B\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerin par\u00e7alanarak topraks\u0131z k\u00f6yl\u00fclere da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 evresi geride kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalizm \u00f6ncesi \u00fcretim ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde devrimci bir nitelik ta\u015f\u0131yan bu t\u00fcr bir talep, bug\u00fcn i\u00e7in geriye y\u00f6nelik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u015eimdi g\u00fcndemde olan, b\u00fcy\u00fck topraklar\u0131n, ba\u015fta tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri olmak \u00fczere k\u0131r emek\u00e7ilerinin do\u011frudan denetiminde sosyalist i\u015fletmeler durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesidir. \u00d6te yandan son derece yayg\u0131n olan k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerin acil talepleri uygun taban fiyatlar\u0131, ucuz tar\u0131m girdileri ve devlet kredileri \u00e7evresinde d\u00f6nmektedir. Ama bundan daha \u00f6nemlisi, bu i\u015fletmelerin kollektif \u00e7iftlikler bi\u00e7iminde birle\u015ftirilerek rasyonel ve \u00e7a\u011fda\u015f i\u015fletmeler durumuna getirilmesidir. Ve nihayet, tar\u0131mdaki geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak, sanayinin tar\u0131mdaki makinele\u015fmeyi destekleyecek ve kentlere g\u00f6\u00e7 eden kitleleri istihdam edecek bi\u00e7imde, planl\u0131 olarak y\u00f6nlendirilmesi zorunlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Burjuva devriminin tamamlanmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan bu sorunlar\u0131, b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 egemen s\u0131n\u0131flar koalisyonu \u00e7\u00f6z\u00fcmleyemez. Burjuva devriminin sorunlar\u0131n\u0131n tam ve ger\u00e7ek anlamdaki \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sosyalist bir in\u015fa alt\u0131nda olanakl\u0131 durumdad\u0131r. Bu anlamda burjuva devrimi ile sosyalist devrim i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f durumdad\u0131r. Bu ger\u00e7ek g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda, tarihsel a\u015famalar\u0131n atlanmamas\u0131 yarg\u0131s\u0131yla burjuva demokrasisine \u00f6zg\u00fc iktidar form\u00fcllerinin ortaya at\u0131lmas\u0131, burjuva devriminin \u00e7\u00f6z\u00fcmleyemedi\u011fi sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc yine burjuvaziden beklemekten ba\u015fka bir anlam ta\u015f\u0131maz. Ya da “k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ihmal edilmemesi” ilkesiyle, k\u0131r k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazisinin destekledi\u011fi burjuva partileriyle koalisyonlar\u0131n aranmas\u0131 ve buna y\u00f6nelik “\u00f6zel rejim t\u00fcrleri\u201dnin yarat\u0131lmas\u0131, sosyalizmi uzak bir gelece\u011fe iterek i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 burjuvaziye ba\u011flamaktan ba\u015fka bir kap\u0131ya \u00e7\u0131kmaz. Temel olan, yoksul k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, tar\u0131m ve kent proletaryas\u0131n\u0131n program\u0131na kazanmak, onlar\u0131n deste\u011fini elde etmektir. E\u011fer bir ittifak s\u00f6z konusu olacaksa, bu ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile do\u011funun \u00f6zg\u00fcl ulusal sorunu aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmek durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Burjuva devriminin di\u011fer bir tarihsel sorunu olan ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k konusuna gelince, 1923’te kurulan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin bir s\u00f6m\u00fcrge devlet oldu\u011funu s\u00f6ylemek olanaks\u0131zd\u0131r. T\u00fcrk ulusunun birli\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015f ve ulusal bir devlet in\u015fa edilmi\u015ftir. Ama bu, T\u00fcrk devletinin emperyalizmden siyasi ve askeri a\u00e7\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Kapitalist d\u00fcnyada yer ald\u0131k\u00e7a, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin bu t\u00fcr bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k elde etmelerinin olana\u011f\u0131 yoktur.(4) Kapitalizm bir d\u00fcnya sistemi durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke burjuvazilerinin emperyalist sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015fmeleri daha da b\u00fcy\u00fck bir zorunluluk olmaktad\u0131r. T\u00fcrk burjuvazisinin de, emperyalizmden siyasi ve askeri ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa gereksinimi yoktur. Bu anlamda, bir ulusal devletin kurulmas\u0131na yol a\u00e7an T\u00fcrk burjuva devrimi, \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6zellikleri nedeniyle tamamlanmadan kalm\u0131\u015f ve bi\u00e7imsel bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k a\u015famas\u0131nda durmu\u015ftur. Bu sorunun ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesi g\u00f6revi, burjuvazi ile kader birli\u011fi yapan T\u00fcrk burjuvazisinin de\u011fil, emperyalist ittifaktan hi\u00e7 bir \u00e7\u0131kar\u0131 olmayan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n omuzlar\u0131nda durmaktad\u0131r. Bu anlamda da burjuva devriminin g\u00f6revlerinin kaderi sosyalizme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Demokrasi ve sosyalizm<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

T\u00fcrk burjuva devriminin bir ba\u015fka \u00f6zelli\u011fi daha s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde kavranabilir ancak. Bu da, bu devrimin klasik anlamda bir demokratik devrim olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Devrime \u00f6nderlik eden burjuvazi, devrimin s\u0131n\u0131fsal temelini halk kitleleri ile bir ittifak \u00fcst\u00fcne oturtmam\u0131\u015ft\u0131r. Tam tersine yukardan a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu devrim, bir egemen s\u0131n\u0131flar koalisyonu zeminine oturmu\u015f ve bir toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler zinciri bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’de demokratik haklar\u0131n, kitlelerin ba\u011f\u0131ms\u0131z m\u00fccadeleleri sonucunda m\u0131 elde edildi\u011fi, yoksa burjuvazi taraf\u0131ndan m\u0131 bah\u015fedildi\u011fi sorunu en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan biri. Ama bu haliyle bu tart\u0131\u015fmadan bir sonu\u00e7 elde edilemez, \u015furas\u0131 a\u00e7\u0131k ki, kesintilerle de olsa T\u00fcrk burjuvazisi T\u00fcrkiye’de bir burjuva parlamenter rejimi kurmu\u015ftur. Bu ger\u00e7ek kendisini en \u00f6zg\u00fcn bi\u00e7imiyle hukuk sisteminde a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktad\u0131r. Ne var ki, bu sistemi belirleyen halk kitleleri de\u011fil, egemen s\u0131n\u0131flar blo\u011fu olmu\u015ftur. Bu nedenle de rejimi \u00e7evreleyen demokratik haklar sistemi, her zaman s\u0131n\u0131rl\u0131, dar ve egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetir bir yap\u0131da belirlenmi\u015ftir. Bu a\u00e7\u0131dan \u00f6rne\u011fin parlamentonun, hakim s\u0131n\u0131flar ile \u00e7al\u0131\u015fan y\u0131\u011f\u0131lar aras\u0131ndaki bir dengenin de\u011fil, hakim s\u0131n\u0131flar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki uzla\u015fman\u0131n bir zemini oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00c7al\u0131\u015fan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 do\u011frudan ilgilendiren demokratik haklar ise, \u00e7o\u011funlukla onlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir seferberli\u011fini \u00f6nlemek amac\u0131yla g\u00fcndeme getirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Burjuva d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn, kitlelerin seferberli\u011fi \u00fcst\u00fcne kurulu bir demokratik devrim bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olmas\u0131, bu nedenlerle T\u00fcrk demokrasisinin son derece k\u00f6ks\u00fcz ve kaygan olmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ise, siyasi rejimin temelinde yatan bunal\u0131m \u00f6gesini a\u00e7\u0131klar. Burjuva demokrasisi hakim s\u0131n\u0131flar ittifak\u0131n\u0131n bir sonucu olma \u00f6zelli\u011fini koruduk\u00e7a, siyasal \u00fcstyap\u0131da ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fimlerin, yeni ittifak aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, bu demokrasiyi her seferinde bunal\u0131ma s\u00fcr\u00fckleyece\u011fi ve yeni darbeleri g\u00fcndeme getirece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu bak\u0131mdan demokrasi sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, hakim s\u0131n\u0131flar blo\u011funun siyasal iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, belki bunlardan daha da \u00f6nemlisi, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki sermaye birikimi \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrk burjuvazisi son derece g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir sermayeyi temsil etmektedir. K\u0131saca, T\u00fcrk burjuvazisi demokrasiyi finanse edecek olanaklara sahip de\u011fildir. Bu nedenle de T\u00fcrkiye’de kitlelerin ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendiren demokratik talepler, son derece patlamal\u0131 geli\u015fmelere yol a\u00e7maktad\u0131r. Demokratik devrimin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n g\u00f6revi durumuna geldik\u00e7e denge unsurlar\u0131 da i\u00e7eren burjuva demokrasisinin zemini ortadan kalkmakta, demokrasi sosyalizmin bir sorunu haline d\u00f6n\u00fc\u015fmekte.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’de burjuva demokrasisi ile demokratik haklar ili\u015fkisi \u00e7eli\u015fik bir karakter kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ek demokratik haklar\u0131n kal\u0131c\u0131 olma \u00f6zelli\u011fi, ancak burjuva \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131nda sa\u011flanabilir, bu nedenle de demokrasi sorunu do\u011frudan sosyalizme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’de sosyalizm olanakl\u0131 m\u0131?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Bu sorunun iki b\u00f6l\u00fcm\u00fc var. Birincisi, sosyalist in\u015fan\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olarak iktidara gelebilecek bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131; ikincisi, bir iktisadi ve toplumsal sistem olarak sosyalizmin kurulup kurulamayaca\u011f\u0131. Birinci sorunun yan\u0131t\u0131, nesnel ko\u015fullar a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz “evet”tir. T\u00fcrkiye’de, emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131 da olsa bir sanayi kurulmu\u015ftur (belki de Ortado\u011fu’nun en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc) ve sanayile\u015fme s\u00fcreci i\u015flemektedir. Bu sanayide yakla\u015f\u0131k 3 milyonluk bir proleterler ordusu \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r Buna \u00f6teki sekt\u00f6rlerde \u00e7al\u0131\u015fan \u00fccretliler ile tar\u0131m proleterleri de eklendi\u011finde, ortaya nicel olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc kentlerde ve sanayi merkezlerinde toplanm\u0131\u015f olan bu i\u015f\u00e7ilerin, aileleri ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde n\u00fcfus i\u00e7inde \u00f6nemli bir yer tuttu\u011fu ku\u015fkuya yer vermeyecek kertede a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan T\u00fcrkiye’nin, n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131na yak\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc k\u00f6ylerde ya\u015fayan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir \u00fclke oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, proletaryan\u0131n gene de toplumun bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kar. Bu nedenle de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131, ancak bu kesimlerin \u00e7\u0131kar\u0131 sosyalizmde olan b\u00f6l\u00fcmlerinin deste\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015febilir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde en \u00f6nemlisi ise, do\u011fuda ya\u015fayan yoksul ve topraks\u0131z k\u00f6yl\u00fclerdir. Ama e\u011fer demokratik sorunlar (ulusal sorun ve toprak sorunu) sosyalizm ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f durumdaysa ve demokratik devrimin ger\u00e7ek ve tam anlam\u0131yla tamamlanmas\u0131 ancak sosyalizmle olanakl\u0131ysa, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geli\u015ftirece\u011fi ittifaklar sistemi yaln\u0131zca bir sosyalist iktidar perspektifi alt\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu da i\u015f\u00e7ilerin ve k\u00f6yl\u00fclerin demokratik iktidar\u0131n\u0131 de\u011fil, ulusal m\u00fccadele taraf\u0131ndan desteklenen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 iktidar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. S\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n toplum ve siyaset bilimine en \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131ndan biri budur.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin bir iktisadi ve toplumsal sistem olarak T\u00fcrkiye’de kurulup kurulamayaca\u011f\u0131 sorusuna gelince, bu giri\u015fim ulusal \u00e7er\u00e7evede kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, tek ba\u015f\u0131na sosyalizme ula\u015famaz. Sosyalizm, s\u0131n\u0131f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ve \u00e7eli\u015fkilerinin, bu ayr\u0131l\u0131klar ve \u00e7eli\u015fkiler temelinde y\u00fckselen siyasal ve ve toplumsal kurumlar\u0131n s\u00f6n\u00fcmlenmi\u015f oldu\u011fu bir sistemdir. \u00d6te yandan kapitalizm bir d\u00fcnya sistemi durumuna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler uluslararas\u0131 bir \u00f6zellik kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle emperyalist kapitalizm d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda var olduk\u00e7a, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 birli\u011fi kurulmadan ve d\u00fcnya kaynaklar\u0131n\u0131n yine d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde planl\u0131 kullan\u0131m\u0131na ge\u00e7ilmeden, tek bir \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, hele T\u00fcrkiye gibi bir geri \u00fclkede sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131n\u0131n olana\u011f\u0131 yoktur. Sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n tek \u00fclkede tamamlanabilece\u011fini savunmak, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00fctopik sosyalizmine, \u00e7a\u011fda\u015f revizyonizmin giysisini giydirmekten ba\u015fka bir anlam ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’de i\u015fba\u015f\u0131na gelecek bir sosyalist iktidar\u0131n temel g\u00f6revi, h\u0131zl\u0131 bir sanayile\u015fme ve kollektifle\u015ftirme s\u00fcreci ba\u015flatarak sosyalizme ge\u00e7i\u015fin ekonomik temellerini atmak ve kendisini \u00fclke i\u00e7i gericili\u011fe ve emperyalist sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 korumak olacakt\u0131r. Ama bu iktidar, Ortado\u011fulu ve Do\u011fu Avrupal\u0131 emek\u00e7ilerden, emperyalist \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan, daha da \u00f6nemlisi b\u00f6lgedeki ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelelerinden son tahlilde, ba\u015fka \u00fclkelerde kurulacak sosyalist iktidarlardan destek bulmad\u0131k\u00e7a, her an y\u0131k\u0131m tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olacakt\u0131r. Bu y\u0131k\u0131m \u00e7ok \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imler alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015febilir. Sosyalist iktidar, emperyalizmin kuklas\u0131 bir b\u00f6lge devletin sald\u0131r\u0131s\u0131na ya da a\u00e7\u0131k emperyalist i\u015fgale u\u011frayabilir, rejim i\u00e7erden \u00e7\u00fcr\u00fcyerek b\u00fcrokratik bir diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015febilir ya da ekonomik ablukayla i\u00e7erden y\u0131k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilir. B\u00fct\u00fcn bunlar sosyalist in\u015fa s\u00fcrecini kesintiye u\u011fratmaya, \u00e7\u00fcr\u00fctmeye, tersine \u00e7evirmeye ve nihayet yok etmeye y\u00f6nelik giri\u015fimler olacakt\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fcrokratik i\u015f\u00e7i devletlerinin gelmi\u015f olduklar\u0131 nokta bunun kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenlerle i\u00e7erde sosyalizme ge\u00e7i\u015fin temellerini atmaya giri\u015fecek olan sosyalist iktidar, bir yandan da ba\u015fta kendi b\u00f6lgesinde olmak \u00fczere, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki sosyalist m\u00fccadelenin bir par\u00e7as\u0131 olmak zorunda kalacakt\u0131r. S\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n enternasyonalizme ili\u015fkin y\u00f6n\u00fc bu olguyu vurgular<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nderlik sorunu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

S\u00fcrekli devrim kuram\u0131, herhangi bir \u00fclkedeki devrimin ve devrimci dinamiklerin nesnel temellerini tan\u0131mlar. \u00d6te yandan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar olup olamayaca\u011f\u0131, do\u011frudan s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bu m\u00fccadele i\u00e7indeki bilin\u00e7li eylemine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sosyalist bir iktidar\u0131n \u00f6nko\u015fulu, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n (en az\u0131ndan \u00f6nemli bir \u00e7o\u011funlu\u011funun) b\u00f6yle bir iktidar\u0131n zorunlulu\u011funa inanmas\u0131 ve bunun i\u00e7in gerekli siyasal araca, yani \u00f6nderli\u011fe sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 olduk\u00e7a gen\u00e7tir. \u00d6te yandan kapitalizmin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, epeyce k\u0131sa say\u0131labilecek bu ge\u00e7mi\u015fi i\u00e7inde, kitlesel anlamda bir deneyimi bulunmamaktad\u0131r. Ekonomik m\u00fccadelenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ta\u015fma e\u011filimi g\u00f6steren birka\u00e7 giri\u015fimi de (1969 Kozlu, 15-16 Haziran 1970 \u0130stanbul) sendikal \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131na fazlaca ta\u015famam\u0131\u015f ve k\u0131sa s\u00fcrede bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye proletaryas\u0131n\u0131n siyasal eylemi bug\u00fcne de\u011fin esas olarak burjuva partilerinin, parlamenter demokratik i\u015fleyi\u015f temelinde desteklenmesi bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bunun tek istisnas\u0131 T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi deneyi olmu\u015ftur. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak sendikac\u0131lar\u0131n giri\u015fimiyle kurulan T\u0130P, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kitlesel siyasal \u00f6rg\u00fctlenmesi do\u011frultusunda \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131m\u0131 temsil etmi\u015f ama \u00f6nderli\u011finin reformist niteli\u011fi ve sosyalizmi bir demokrasi sorunu durumuna indirgemesi nedeniyle ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirememi\u015ftir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z siyasal eylemi ve siyasal \u00f6rg\u00fct\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131nl\u0131k kazanamadan, bu anlay\u0131\u015f\u0131n somut prati\u011fi ya\u015fanamadan, sa\u011fdan ve soldan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva halk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sar\u0131lan T\u0130P k\u0131sa s\u00fcrede bir ayd\u0131nlar kul\u00fcb\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Ama T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenme ve m\u00fccadele deneyiminden t\u00fcm\u00fcyle yoksun da de\u011fildir. Bug\u00fcn sendikalarda \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k 2 milyon kadard\u0131r. \u00dcstelik bu sendikal m\u00fccadele prati\u011fi, 1970’li y\u0131llarda D\u0130SK deneyiyle \u00f6nemli bir militanl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Grev, i\u015fgal, i\u015f yava\u015flatma, destek grevi, hatta genel grev gibi m\u00fccadele t\u00fcrleri i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kollektif deneyiminin \u00f6geleri durumuna gelmi\u015ftir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesi \u00f6zellikle 1970’lerin sonlar\u0131nda, sendikal s\u0131n\u0131rlara gelmi\u015f dayanm\u0131\u015f, ama sendika b\u00fcrokrasilerinin reformist etkisiyle orada dondurulmu\u015f, daha \u00fcst d\u00fczeyde m\u00fccadele bi\u00e7imlerine d\u00f6n\u00fc\u015fememi\u015f, alternatif \u00f6rg\u00fctlenmeler yarat\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda, T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ilk sorunu, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f \u00f6nderli\u011finin geli\u015ftirilmesi bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. S\u0131n\u0131f bilinci ile tarihsel g\u00f6revler aras\u0131nda var olan ayr\u0131m\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 ancak bu t\u00fcr bir sosyalist \u00f6nderli\u011fin etkisiyle olanakl\u0131 duruma gelecektir. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin siyasal i\u00e7erik kazanmas\u0131; bu i\u00e7eri\u011fe \u00f6zg\u00fc \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenmelerin yarat\u0131lmas\u0131; bu deneyimlerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kollektif bilincinde saklanmas\u0131; ve nihayet bu kollektif deneyimler ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 iktidar\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fu bilincinin kayna\u015fmas\u0131, \u00f6teki s\u0131n\u0131flardan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sosyalist \u00f6nderli\u011fin dolay\u0131m\u0131 olmadan olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Buradan s\u00fcrekli devrim kuram\u0131na geri d\u00f6necek olursak, T\u00fcrkiye i\u00e7in \u015fu s\u00f6ylenebilir: Sosyalist bir iktidar i\u00e7in t\u00fcm nesnel ko\u015fullar vard\u0131r; bundan sonras\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ve onun geli\u015ftirmek durumunda oldu\u011fu sosyalist \u00f6nderli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/h4>\n\n\n\n

1.) S\u00fcrekli devrim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n Karl Marx’a kadar uzanan k\u00f6kenlerine ili\u015fkin T\u00fcrk\u00e7e’de kapsaml\u0131 bir yay\u0131n yoktur. Bu konu, S\u0131n\u0131f Bilinci<\/em>‘nin ilerdeki say\u0131lar\u0131nda ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2.) Lev Tro\u00e7ki, S\u00fcrekli Devrim<\/em>, K\u00f6z Yay\u0131nlan, \u0130stanbul, 1976,s.192<\/p>\n\n\n\n

3.) Bu tespitlerin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir anlat\u0131m\u0131 i\u00e7in, Sungur Savran’\u0131n Onbirinci Tez<\/em> kitap dizisinin 1. say\u0131s\u0131ndaki (Kas\u0131m 1985), “Osmanl\u0131’dan Cumhuriyet’e: T\u00fcrkiye’de Burjuva Devrimi Sorunu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesine ba\u015fvurulabilir.<\/p>\n\n\n\n

4.) Hindistan gibi son derece \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullara sahip baz\u0131 \u00fclkeler bu kural\u0131n istisnalar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Ama bu \u00fclkelerin de, bir d\u00fcnya bunal\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda emperyalizmden yana tav\u0131r alacaklar\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Haziran 1988<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 Yusuf Barman imzas\u0131yla 1988’in Haziran ay\u0131nda, S\u0131n\u0131f Bilinci dergisinin ilk say\u0131s\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bu metni, “Gelene\u011fimiz (Ulusal Dok\u00fcmanlar)” temal\u0131 dosyam\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz. S\u0131n\u0131f Bilinci, 12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli Tro\u00e7kist e\u011filimlerin ortakla\u015fa bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir devrimci Marksist teorik-politik dergiydi. *** Sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncenin, siyasal etkinli\u011fi do\u011frudan belirleme \u00f6zelli\u011fine sahip olmas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2748,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1081],"tags":[725,177],"class_list":["post-2747","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gelenegimiz-ulusal-dokumanlar","tag-surekli-devrim","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2747"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2751,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2747\/revisions\/2751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}