2021 y\u0131l\u0131 boyunca yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm yaz\u0131larda enflasyonun giderek h\u0131zlanan bir oranda art\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve toplumun \u00fczerine \u00e7\u00f6ken bir enkaz haline gelece\u011fini defalarca s\u00f6ylemi\u015ftik. Resm\u00ee olmayan y\u0131ll\u0131k enflasyonun Enflasyon Ara\u015ft\u0131rma Grubu\u2019na g\u00f6re %82,8, Steve Hanke gibi tan\u0131nm\u0131\u015f iktisat\u00e7\u0131lara g\u00f6re ise %103 oldu\u011fu bir ortamday\u0131z (T\u00dc\u0130K\u2019in manip\u00fclatif a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 ciddiye alarak bir analiz elbette yapmayaca\u011f\u0131z). Her emtian\u0131n genel fiyat\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k iki kat artt\u0131\u011f\u0131 bir y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde, emek\u00e7iler aras\u0131nda hi\u00e7 kimsenin gelirinin iki kat artmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak enflasyonun yeniden canavara d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
En b\u00fcy\u00fck sorun hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131yken iktidar, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz ekonomik durumu \u201cyeni bir ekonomik modelimiz var; alt\u0131 ay i\u00e7inde \u015faha kalkaca\u011f\u0131z\u201d \u015feklinde kimsenin inanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcsl\u00fc c\u00fcmlelerle \u201cbize kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir sald\u0131r\u0131 var, hala 2001 krizinin etkilerini ya\u015f\u0131yoruz\u201d gibi yine kimsenin inanmad\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmleler aras\u0131nda sal\u0131narak \u00e7eli\u015fkili a\u00e7\u0131klamalarla sunuyor. Ger\u00e7ekten de kur korumal\u0131 mevduatla, d\u00fc\u015f\u00fck faizle ihracat\u0131 \u00f6nceleyen ve yerli sanayinin canland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 yeni bir ekonomik model mi var kar\u015f\u0131m\u0131zda? Bu ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 yeni bir d\u00fczenin do\u011fum sanc\u0131s\u0131 olarak g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 \u015fimdi biraz ger\u00e7ekleri irdeleyelim.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye, emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 neticesinde toplumsal art\u0131 de\u011ferin d\u0131\u015far\u0131ya akt\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke. Bu kapsamda k\u00fcresel ekonomiye entegre oldu\u011fu her d\u00f6nemde a\u00e7\u0131k vermeden b\u00fcy\u00fcyemez. Bu a\u00e7\u0131k, \u00e7o\u011funlukla b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ya da cari a\u00e7\u0131k olarak tarih boyunca kendini g\u00f6stermi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye 2001 krizi ve ard\u0131ndan gelen Kemal Dervi\u015f politikalar\u0131na kadar kamu bor\u00e7lanmas\u0131 ve b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131yla b\u00fcy\u00fcyen bir \u00fclke idi. Kemal Dervi\u015f\u2019in uygulad\u0131\u011f\u0131 IMF program\u0131yla kamu yerine \u00f6zel sekt\u00f6r ve hane halk\u0131 bor\u00e7 stoklar\u0131n\u0131 artt\u0131ran ve b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 yerine cari a\u00e7\u0131kla b\u00fcy\u00fcyebilen bir \u00fclke haline geldi. Bu yeni modelin fiili uygulay\u0131c\u0131s\u0131 da AKP h\u00fck\u00fcmetleri oldu. Fazlas\u0131yla d\u0131\u015f finansmana ihtiya\u00e7 duyan bu model 2008 kriziyle birlikte aksamaya ba\u015flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Kamu bor\u00e7 sto\u011funu \u00f6zelle\u015ftirme gelirleriyle ve dolayl\u0131 vergilerin y\u0131llar i\u00e7inde tabana yay\u0131lmas\u0131yla azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6zel sekt\u00f6r ve hane halk\u0131 bor\u00e7lulu\u011funun s\u00fcrekli artt\u0131\u011f\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme modelinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131 ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fcnya ekonomisinin gidi\u015fat\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funu y\u0131llar i\u00e7inde defalarca vurgulad\u0131k. Bu modelin sadece d\u0131\u015f etkenlerden etkilenmedi\u011fini, i\u00e7 nedenlerin de (rejim, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesindeki denge) bi\u00e7imlendirici oldu\u011funu unutmamak gerek. 2018 rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve hemen ard\u0131ndan gelen d\u00f6viz krizi zaten k\u0131r\u0131lgan olan bu modeli par\u00e7alamaya ba\u015flad\u0131. \u0130\u015fte \u00e7\u00f6ken \u015fey tam olarak bu.<\/p>\n\n\n\n
Rejim de\u011fi\u015fikli\u011fini ekonomik mucizeyle ta\u00e7land\u0131rarak k\u00f6k salmak isteyen iktidar \u00e7oklu krizler d\u00f6nemine girdi. Pandemi, krizlerin hem kataliz\u00f6r\u00fc hem de e\u015f de\u011fer krizler i\u00e7inden sadece biriydi. Bu \u00e7oklu krizler d\u00f6neminde b\u00fcy\u00fcme amac\u0131yla enflasyonu azd\u0131racak birka\u00e7 politika uyguland\u0131; dolar sat\u0131ld\u0131, para bas\u0131ld\u0131, kredi da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. D\u0131\u015farda da FED ve di\u011fer emperyalist \u00fclkelerin merkez bankalar\u0131n\u0131n bir politika olarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri parasal geni\u015fleme stratejilerinin enflasyonda yol a\u00e7aca\u011f\u0131 art\u0131\u015f\u0131n hissedilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. T\u00fcrkiye d\u00f6viz krizine girerken d\u00fcnya da enflasyonun do\u011furdu\u011fu enerji krizi mahaline girmi\u015f bulunuyor. \u00c7\u00f6ken \u015fey bir birikim modelidir. Ama T\u00fcrkiye \u00f6zelinde yeni bir b\u00fcy\u00fcme modeli do\u011fmad\u0131\u011f\u0131 gibi b\u00f6yle bir model varm\u0131\u015f ve tak\u0131r tak\u0131r i\u015fliyormu\u015f gibi sanal bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc vermek istemeleri rejimin nas\u0131l bir s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131k i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131k kendini emek\u00e7ilere d\u00f6n\u00fck bir sald\u0131r\u0131 dalgas\u0131nda g\u00f6stermekte. Biz buna gelece\u011fimizin bor\u00e7lulukla ipotek alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u201chayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d diyoruz. \u0130\u015fte bu y\u00fczden enkaz alt\u0131nday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk Liras\u0131 (TL) bu kadar de\u011fersizken ihracat\u0131m\u0131z neden artmas\u0131n? Yaz\u0131n ak\u0131n ak\u0131n bu ucuz \u00fclkeye gelecek milyonlarca turistin getirece\u011fi nakd\u00ee para bizi neden d\u00f6vize bo\u011fmas\u0131n? \u0130hracat\u0131n itkisiyle yerli mamul mal \u00fcretimini te\u015fvik ederek ekonomi yerli ve milli bir hale getirilebilir mi? <\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda bu sorular\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 tek tek \u00f6nceki yaz\u0131larda vermi\u015ftik. Fakat burada rejimin neyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi bek\u00e2s\u0131n\u0131 nerede arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha iyi anlamam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye\u2019nin ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 neticesinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ekonomik b\u00fcy\u00fcme kar\u015f\u0131s\u0131nda cari a\u00e7\u0131k vermek zorunda oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik. Peki bunu tersine \u00e7evirmenin y\u00f6ntemi TL\u2019yi de\u011fersizle\u015ftirmek mi? TL de\u011fersizle\u015fti\u011finde daha az mal\u0131 daha pahal\u0131ya al\u0131rken daha \u00e7ok mal\u0131 daha ucuza satm\u0131\u015f oluyoruz. Bu durum istenilen ihracat gelirini yaratmay\u0131 imkans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131yor. \u0130thalata ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltma hedeflenmeden ne istenilen ihracat yakalan\u0131labilir ne de \u00fclke cari fazla vererek b\u00fcy\u00fcyebilir. Bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisinden kopu\u015f i\u00e7in ciddi bir sanayile\u015fme ve kurumsalla\u015fma plan\u0131 gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla ortada ithal ikamesi gibi bir politika kesinlikle yok.\u00a0 \u00a0<\/p>\n\n\n\n
Rejimin bir di\u011fer arg\u00fcman\u0131 ise faizin d\u00fc\u015f\u00fck tutularak b\u00fcy\u00fcme sa\u011flanabilece\u011fi vaadi. Faizin de arz ve talebe g\u00f6re piyasa \u015fartlar\u0131nda belirlendi\u011fi bir ortamda d\u00fc\u015f\u00fck faiz bir l\u00fctuf gibi sunuluyor. Oysa faizlerin d\u00fc\u015fmedi\u011fi gibi Merkez Bankas\u0131 politika faizi d\u0131\u015f\u0131nda piyasada bulunan di\u011fer faizlerin hepsi h\u0131zla y\u00fckseldi. Hazinenin iki y\u0131ll\u0131k tahvil faiz oran\u0131 %22 d\u00fczeyinde. Yani MB bankalara %14 faizle bor\u00e7 veriyor, bankalar da ald\u0131klar\u0131 paray\u0131 %22 faizle Hazine\u2019ye bor\u00e7 veriyor. Bu modele de d\u00fc\u015f\u00fck faizli \u0130slam\u00ee Ekonomi diyorlar. E\u011fer ki bu ucube \u201cmodelin\u201d bir ad\u0131 olacaksa \u201cfinans kapitalin yarar\u0131na kamunun ya\u011fmalanmas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 verebiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Hakl\u0131 de\u011filler. Arg\u00fcmanlar\u0131na kendileri bile inanm\u0131yorlar. Sadece bu s\u00f6m\u00fcr\u00fc modelinin sermaye lehine iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in emek\u00e7ilerin g\u00f6z\u00fcne \u201c\u0130slam ekonomisi\u201d perdesi \u00e7ekme derdindeler. Oysa ki bu kavram\u0131n kendisi de sorunlu. \u0130slam ekonomisi yeni bir \u00fcretim bi\u00e7imi sunmuyor. Burada kastedilen \u015fey sadece faizin olmad\u0131\u011f\u0131 bir iktisadi model ise bu yeni olmad\u0131\u011f\u0131 gibi kapitalizmle bir ilgilisi bile yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc faiz, kredi, d\u0131\u015f ticaret ve bunlara benzer iktisadi kurum ve kavramlar kapitalizmden \u00e7ok daha \u00f6nce de vard\u0131. Bunlar, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin ay\u0131rt edici y\u00f6nleri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu kurum ve kavramlardaki bir de\u011fi\u015fiklik mevcut \u00fcretim ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftiremez, dolay\u0131s\u0131yla \u201cyeni bir iktisat modelinden\u201d bahsetmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00dcretim ve m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinde k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fim \u00f6nermeyen hi\u00e7bir \u015fey \u201cyeni\u201d olamaz.<\/p>\n\n\n\n
Hazinenin y\u00fcksek faiz ile bor\u00e7lanmas\u0131, \u00e7e\u015fitli enerji ve ula\u015f\u0131m projeleriyle \u00f6zel sekt\u00f6re verilen garantiler, b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin bir \u00e7\u0131rp\u0131da silinen vergi bor\u00e7lar\u0131 ve son olarak kur korumal\u0131 mevduat hesab\u0131 ile hazinenin ek faiz y\u00fck\u00fc \u00fcstlenmesi gibi t\u00fcm bu durumlar g\u00f6steriyor ki hazinenin \u00fczerine b\u00fcy\u00fck bir mali y\u00fck binmi\u015f durumda. Kamudan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6re aktaran bir kay\u0131\u015f g\u00f6revi g\u00f6rmekte ve bunun yan\u0131nda ya\u011fmaya ve talana da a\u00e7\u0131k bir konumda. Bu kadar y\u00fck\u00fc para politikalar\u0131n\u0131n ve mali politikalar\u0131n ba\u015f\u0131ndaki ki\u015filer (ilk kez saray\u0131n tam olarak istedi\u011fi politikay\u0131 g\u00fcden ve ortakla\u015ft\u0131rabildikleri insanlardan olu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek) koordineli bir \u015fekilde enflasyonu daha da azd\u0131rma pahas\u0131na para basarak belli bir seviyeye kadar \u00fcstlenebilirler. Fakat bu y\u00fck\u00fcn as\u0131l ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 vergi gelirleri olacak. A\u2019dan Z\u2019ye t\u00fcm vergi kalemleri ve har\u00e7lar ortalama %36 artt\u0131. Alkol, sigara, otomobil, yak\u0131t, elektrik ve do\u011falgaz gibi t\u00fcketim maddelerinden al\u0131nan vergi oranlar\u0131n\u0131n ise d\u00fcnyada bir \u00f6rne\u011fi yok. Tek bir tan\u0131mlama yaparsak, soygun kelimesi, en iyi ifade olur.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
\u00dcstelik bu kadar verginin bu vergilerin \u00e7o\u011funu veren i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilere geri d\u00f6nmedi\u011fini, hatta \u00e7e\u015fitli sa\u011fl\u0131k hizmetleri, ula\u015f\u0131m, e\u011fitim gibi al\u0131nmas\u0131 gereken t\u00fcm temel hizmetlerin g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e pahal\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Neden vergi veriyoruz? \u015eu an herkesin sormas\u0131 gereken soru bu. Cevap ise ac\u0131 bir ger\u00e7ek: Bir avu\u00e7 sermaye grubunu beslemek i\u00e7in\u2026 Oysa ki bu kadar vergi veren bir toplumun ula\u015f\u0131labilir ve nitelikli kamusal hizmetler almas\u0131 elzem olmal\u0131yd\u0131. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn dolayl\u0131 yoldan eme\u011fiyle ge\u00e7inen insanlara y\u0131k\u0131lmas\u0131, vergi ka\u00e7\u0131rma yol ve y\u00f6ntemlerinin art\u0131\u015f\u0131na da yol a\u00e7\u0131yor. Toplan\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen vergi gelirlerine bu y\u00fckle ula\u015f\u0131lmas\u0131 zor.<\/p>\n\n\n\n
Elektrikteki \u00f6zel \u015firketler lehine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn bir sonucu olarak enerji ve da\u011f\u0131t\u0131m bedeli alt\u0131nda \u00f6zel da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine daha \u00e7ok para akmas\u0131 i\u00e7in kademeli tarife ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7ok ciddi oranda zamlar yap\u0131ld\u0131. Ayl\u0131k 150 kwh kullan\u0131ma kadar her bir kwh i\u00e7in 1 TL 37 kr\u015f (bunun 79 kuru\u015fu \u00f6zel sekt\u00f6re gidecek), 150 kwh \u00fcst\u00fc ise her kwh i\u00e7in 2 TL 6 kr\u015f (bunun da 1 TL 34 kuru\u015fu \u00f6zel sekt\u00f6re gidecek) olarak belirlendi. T\u00fcrkiye\u2019deki ortalama bir hanenin ayl\u0131k ortalama kwh kullan\u0131m\u0131 253 kwh\u2019dir. Bu da ortalama bir elektrik faturas\u0131n\u0131n 417 TL olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Asgari \u00fccretli biri gelirinin yakla\u015f\u0131k 1\/10\u2019ini sadece elektri\u011fe vermi\u015f olacak. Ve bu faturan\u0131n \u00e7o\u011fu \u00f6zel elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine gidecek. Enerjide \u00fcretimden da\u011f\u0131t\u0131ma kadar tam kamula\u015ft\u0131rma talebi \u00e7ok \u00f6nemli. \u00a0<\/p>\n\n\n\n
Batan geminin mallar\u0131n\u0131 tek tek sayamay\u0131z ama hazine garantili havalimanlar\u0131, \u015fehir hastanelerini, k\u00f6pr\u00fc ve otoyollar\u0131, kur artt\u0131k\u00e7a co\u015fan d\u0131\u015f borcu ve ucuz TL neticesinde yok pahas\u0131na giden limanlar\u0131 ve sanayi tesislerini sadece buz da\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fc olarak g\u00f6rebiliriz. \u00d6te yandan varl\u0131k fonuna ait kurumlar da sat\u0131lmay\u0131 bekleyenler listesinde yerini alm\u0131\u015f durumda. <\/p>\n\n\n\n
Neoliberal birikim modelinde imk\u00e2ns\u0131z \u00fc\u00e7l\u00fc ad\u0131 verilen bir kural var. Buna g\u00f6re sermaye hareketlerinin serbestli\u011fi, sabit d\u00f6viz kuru ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir para politikas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 ayn\u0131 anda var olamaz. Fakat i\u00e7inde bulundu\u011fumuz hem iktisadi hem de politik kriz, dalgal\u0131 kur i\u00e7inde (sadece d\u00f6vizin de\u011fil faizin de dalgalanmaya b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rejimler) iktidar\u0131, sermaye ve faiz kontrol\u00fc yapmaya zorluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc politik rejim, bek\u00e2s\u0131 i\u00e7in iktisadi olarak kendini s\u00fcrekli kan\u0131tlamak ve insanlara bir iktisadi mucize g\u00f6stermek zorunda. S\u00fcrekli de\u011fi\u015fen MB ba\u015fkanlar\u0131 ve bakanlar da i\u015fe yaram\u0131yor. Serbest piyasa vurgusuyla yap\u0131lan bu k\u00fc\u00e7\u00fck kontroller bir de\u011fi\u015fim yaratmad\u0131\u011f\u0131 gibi sistem i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in krizi derinle\u015ftiren bir etki yap\u0131yor. \u015eimdilik \u201calt\u0131 ay i\u00e7inde her \u015fey d\u00fczelecek\u201d ya da \u201cse\u00e7ime kadar istenilen sonu\u00e7 al\u0131nacak\u201d gibi a\u00e7\u0131klamalarla hem piyasay\u0131 hem de halkta olu\u015fan tepkiyi ge\u00e7i\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ama nafile!\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Kar\u015f\u0131m\u0131zda bu enkaz\u0131 iktidar oldu\u011fu halde nas\u0131l kald\u0131raca\u011f\u0131 ve krize ne gibi bir programla \u00e7\u00f6z\u00fcm getirece\u011fi belirsiz olan bir Millet \u0130ttifak\u0131 var. Fakat herkesin bildi\u011fi bir s\u0131r var ki Millet \u0130ttifak\u0131, bu enkaz\u0131 devrald\u0131\u011f\u0131nda temsil etti\u011fi burjuva s\u0131n\u0131flar\u0131n elindeki tek se\u00e7ene\u011fin IMF\u2019ye gitmek ve uluslararas\u0131 ticaret ve sermaye anla\u015fmalar\u0131n\u0131 yenileyerek emperyalizmden gelecek olan parayla ekonomideki bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f halini d\u00fczeltmek oldu\u011funu biliyor. \u015eimdilik bu senaryo y\u00fcksek sesle dillendirilmiyor. Millet \u0130ttifak\u0131 aksini iddia etse de ekonomideki gidi\u015fat\u0131n kurumlar\u0131n i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lmas\u0131yla, ki\u015filerin ekonomi bilmemesiyle bir ilgisi yok. Tansu \u00c7iller\u2019in bir ekonomi profes\u00f6r\u00fc olarak \u00fclke ekonomisini nas\u0131l \u00e7\u00f6kertti\u011fi yak\u0131n tarihimizin bu konudaki en g\u00fczel \u00f6rne\u011fidir. Temel sorun ekonomi bilmekten \u00f6te bir grup toplumsal az\u0131nl\u0131ktaki sermayedar\u0131n ve onlar\u0131n besledi\u011fi k\u0131lcal alanlardaki bir grup z\u00fcmrenin bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f s\u00fcrecinden en az zararla nas\u0131l \u00e7\u0131kart\u0131laca\u011f\u0131 ile ilgilidir. Yani ortada bilin\u00e7li bir tercih var. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feye \u201cbir sald\u0131r\u0131 dalgas\u0131\u201d dememiz bu nedenle farazi de\u011fildir.\u00a0 \u00a0<\/p>\n\n\n\n
\u0130ki sermaye ittifak\u0131na kar\u015f\u0131 emek ittifak\u0131n\u0131n in\u015fa edilmesi ve kendi ekonomi program\u0131yla politika sahnesine g\u00fcr bir sesle \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n tam zaman\u0131d\u0131r. Merkez\u00ee ve planl\u0131 bir ekonomik modelle tam sermaye kontrol\u00fc, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131nda kamusal denetim ve d\u0131\u015f ticarette devlet tekeli gibi k\u00f6kl\u00fc ve zaruri de\u011fi\u015fimlerin oldu\u011fu bir program, t\u00fcm emek\u00e7ilerin acil ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131n\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Acil ihtiya\u00e7lar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye d\u00f6n\u00fck en ufak bir ad\u0131m atmayan iktidar\u0131n bu enkazdan \u00fclkeyi d\u00fcze \u00e7\u0131karmaya g\u00fcc\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 gibi yeniden IMF\u2019yi bir kurtar\u0131c\u0131 olarak getirme plan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeyen muhalefetin de hi\u00e7bir g\u00fcc\u00fc yok. Bu ekonomik politikalar T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirmekle kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel ve yerel sermaye lehine emek\u00e7ilerin geleceklerinin ipotek alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na sebep oluyor. \u201cFaiz lobisiyle m\u00fccadele ediyoruz\u201d palavras\u0131n\u0131n ard\u0131na gizlenmi\u015f bu borca dayal\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi, \u00fclkenin emek ve do\u011fa s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn artan oranda h\u0131zlanmas\u0131n\u0131 beraberinde getiriyor. <\/p>\n\n\n\n
Toplumsal \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck, s\u0131n\u0131f i\u00e7i b\u00f6l\u00fcnme, emek ittifak\u0131n\u0131n yarat\u0131lamamas\u0131 ve se\u00e7ime endekslenmi\u015f bir sermaye muhalefetinin varl\u0131\u011f\u0131, b\u0131rakal\u0131m devrimsel bir at\u0131l\u0131m\u0131, en ufak bir reform s\u00fcrecini bile ketlemektedir. Bu enkaz\u0131 ancak m\u00fccadele eden i\u015f\u00e7iler kald\u0131rabilir. Enkaz\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131mamak i\u00e7in birle\u015fik m\u00fccadeleyi ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek ve bu s\u00fcreci politik olarak yeni ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kurucu anayasayla ta\u00e7land\u0131rmak gerekiyor. Acil ekonomik taleplerin kar\u015f\u0131lanabilmesi ve ekonomide yeni bir organizasyon i\u00e7in temel ko\u015ful, mevcut rejim ve \u00fcretim ili\u015fkilerinden kopu\u015f hedefiyle m\u00fccadele etmektir. Unutmamam\u0131z gereken en kritik nokta ise bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn anahtar\u0131n\u0131n siyasal arenada yatt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
2021 y\u0131l\u0131 boyunca yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm yaz\u0131larda enflasyonun giderek h\u0131zlanan bir oranda art\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve toplumun \u00fczerine \u00e7\u00f6ken bir enkaz haline gelece\u011fini defalarca s\u00f6ylemi\u015ftik. Resm\u00ee olmayan y\u0131ll\u0131k enflasyonun Enflasyon Ara\u015ft\u0131rma Grubu\u2019na g\u00f6re %82,8, Steve Hanke gibi tan\u0131nm\u0131\u015f iktisat\u00e7\u0131lara g\u00f6re ise %103 oldu\u011fu bir ortamday\u0131z (T\u00dc\u0130K\u2019in manip\u00fclatif a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 ciddiye alarak bir analiz elbette yapmayaca\u011f\u0131z). Her emtian\u0131n genel fiyat\u0131n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":2470,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[703],"tags":[975],"class_list":["post-2469","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi-politik","tag-ekonomik-kriz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2469"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2471,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2469\/revisions\/2471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}