{"id":2387,"date":"2021-11-12T15:57:58","date_gmt":"2021-11-12T12:57:58","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2387"},"modified":"2021-11-12T15:57:59","modified_gmt":"2021-11-12T12:57:59","slug":"betto-hobsbawm-hardt-negri-ekimin-hatali-antidevletci-bilancolari-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2021\/11\/12\/betto-hobsbawm-hardt-negri-ekimin-hatali-antidevletci-bilancolari-uzerine\/","title":{"rendered":"Betto, Hobsbawm, Hardt, Negri: Ekim\u2019in hatal\u0131 \u201cantidevlet\u00e7i\u201d bilan\u00e7olar\u0131 \u00fczerine"},"content":{"rendered":"\n

Yazar:<\/strong> Sim\u00f3n Rodr\u00edguez<\/p>\n\n\n\n

\u00c7eviri:<\/strong> \u00d6mer Sevi<\/p>\n\n\n\n

Venezuelal\u0131 Marksist Sim\u00f3n Rodr\u00edguez, \u0130UB-DE\u2019nin Venezuela seksiyonu Sosyalizm ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Partisi\u2019nin (PSL) \u00f6nderlerinden biri ve enternasyonalist bir militand\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Miguel Sorans ile birlikte \u00bfPor qu\u00e9 fracas\u00f3 el chavismo? Un balance desde la oposici\u00f3n de izquierda<\/em> (2018) (Chavizm Neden \u00c7\u00f6kt\u00fc? Sol Muhalefetin De\u011ferlendirmesi) adl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

SSCB\u2019nin ve Berlin Duvar\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00c7in, Vietnam, Kuzey Kore ve K\u00fcba\u2019da kapitalizmin restore edilmi\u015f olmas\u0131, reformistler ve Stalinistler taraf\u0131ndan s\u00f6zde \u201cdevlet\u00e7ili\u011fin a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131na\u201d ba\u011flanan b\u00fcrokratik olarak planlanm\u0131\u015f ekonomilerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bir tart\u0131\u015fma ba\u015flatt\u0131. \u201cDevlet\u00e7ili\u011fin\u201d temel ele\u015ftirileri asl\u0131nda sosyalizmin stratejik olarak terk edilmesini gizlerken, soruna devrimci Marksist bir a\u00e7\u0131dan yakla\u015fan bizler, Stalinist ekonomik ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 bir \u015fekilde yorumluyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Ekim Devrimi\u2019nin temel \u00f6zelliklerinden biri, burjuvazinin elindeki \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na yeni do\u011fan i\u015f\u00e7i devleti taraf\u0131ndan el konulmas\u0131yd\u0131. Liberaller, post-modernistler, sosyal demokratlar, anar\u015fistler, otonomistler, konseyciler, Stalinistler ve her t\u00fcrden reformcu, burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesinin ve bunun sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan \u201cdevlet\u00e7ili\u011fin\u201d SSCB\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 konusunda \u00e7e\u015fitli yollardan ayn\u0131 sonuca varm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, devrimin cesurca hayata ge\u00e7irdi\u011fi sosyalizme ge\u00e7i\u015fteki bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, beyaz muhaf\u0131zlara ve i\u015fgalci g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 i\u00e7 sava\u015f\u0131 kazanmay\u0131 ve ondan sonra \u00fclkenin yeniden in\u015fas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131. Tro\u00e7ki\u2019nin de g\u00f6zlemledi\u011fi \u00fczere:<\/p>\n\n\n\n

\u201cDevrim, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 devletin elinde toplayarak, yeni ve k\u0131yaslanamayacak kadar etkili s\u0131nai y\u00f6ntemlerin uygulanmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131. Emperyalistlerin ve i\u00e7 sava\u015f\u0131n tahrip ettiklerini bu kadar k\u0131sa bir s\u00fcrede eski haline getirmek, devasa yeni giri\u015fimler yaratmak, yeni \u00fcretim t\u00fcrleri getirmek ve yeni sanayi dallar\u0131 kurmak ancak planl\u0131 bir y\u00f6netim sayesinde m\u00fcmk\u00fcn oldu. […] A\u011f\u0131r sanayi dallar\u0131 son on y\u0131lda (1925\u2019ten 1935\u2019e) \u00fcretimlerini 10 kattan fazla art\u0131rd\u0131. […] 1925\u2019te Sovyetler Birli\u011fi, elektro-enerji \u00fcretiminde onbirinci s\u0131radayd\u0131; 1935\u2019te yaln\u0131zca Almanya ve Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nden sonra ikinci oldu. […] Yaln\u0131zca bir proleter devrimi sayesinde, geri kalm\u0131\u015f bir \u00fclke on y\u0131ldan daha k\u0131sa bir s\u00fcrede tarihte e\u015fi benzeri olmayan ba\u015far\u0131lar elde etti.\u201d (1)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cDevlet\u00e7ili\u011fin\u201d ele\u015ftirisi: Betto, Hobsbawm, Hardt, Negri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Birka\u00e7 sol ak\u0131m, burjuvazinin Ekim Devrimi taraf\u0131ndan m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesini bir hata olarak g\u00f6r\u00fcyor. K\u00fcba h\u00fck\u00fcmeti ve Lula h\u00fck\u00fcmetine dan\u0131\u015fman olarak \u00e7al\u0131\u015fan Kurtulu\u015f teolojisinden Brezilyal\u0131 bir Katolik rahibi olan Frei Betto, \u201cekonominin ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sermaye mallar\u0131n\u0131n modernizasyonuna izin vermedi\u011fi ve bunun bilim ve teknolojinin Bat\u0131\u2019yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda geri kalmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131\u201d sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131. Betto \u015f\u00f6yle devam ediyordu: \u201cMerkezi planlaman\u0131n felaket getirici sonu\u00e7lar\u0131, mal ve hizmet arz\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131, kalifiye profesyonellerin g\u00f6\u00e7 etmesini te\u015fvik etti ve yeralt\u0131 ekonomisinin b\u00fcy\u00fcmesini destekledi.\u201d (2)<\/strong> B\u00f6ylece bir kere daha, Stalinist ekonominin sorunlar\u0131, b\u00fcrokratik y\u00f6ntemlere ve i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan uygulanacak demokratik kontrollerin yoklu\u011funa de\u011fil, devletle\u015ftirme ile merkezi planlamaya y\u00fckleniyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ngiliz Kom\u00fcnist Partisi\u2019nde 50 y\u0131l boyunca aktif olan ve A\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar \u00c7a\u011f\u0131: K\u0131sa Yirminci Y\u00fczy\u0131l<\/em> (Everest Yay\u0131nlar\u0131, 2020) adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda SSCB\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de\u011ferlendiren \u00fcnl\u00fc tarih\u00e7i Eric Hobsbawm, ba\u015far\u0131s\u0131z olan\u0131n \u201cb\u00fct\u00fcn bir ekonomiyi, piyasa veya fiyat mekanizmalar\u0131na hi\u00e7 ba\u015fvurmadan her \u015feyi kapsayan merkezi bir planlamayla ve t\u00fcm \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n devlet m\u00fclkiyeti \u00fczerine ge\u00e7irilmesiyle temellendirme giri\u015fimi\u201d oldu\u011funu savunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Postmodern entelekt\u00fcel kampta \u201cdevlet\u00e7ili\u011fe\u201d tepki, devrimi k\u00f6steklemek ve devlet iktidar\u0131n\u0131n fethine y\u00f6nelmeyen \u201chareketlere\u201d veya \u201c\u00e7okluklara\u201d dayanmak, di\u011fer durumlarda da politik bir faaliyet olarak \u201cg\u00fcndelik\u201d sorunlara dikkat g\u00f6stermek \u015feklinde ifade edildi. \u00d6rne\u011fin, Antonio Negri ve Michael De Hardt Ortak Zenginlik<\/em> (Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2011) isimli kitaplar\u0131nda \u201csosyalizm ve kapitalizmin asla z\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yl\u00fcyorlar ve \u015f\u00f6yle devam ediyorlar:<\/p>\n\n\n\n

\u201cSosyalizm, son tahlilde, end\u00fcstriyel sermayenin te\u015fviki ve d\u00fczenlenmesi rejimidir; o, h\u00fck\u00fcmet ve b\u00fcrokratik kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dayat\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fma disiplini rejimidir. […] Sosyalist ideolojinin ve y\u00f6netimin end\u00fcstriyel paradigman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ememesi, \u00f6rne\u011fin Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne yol a\u00e7an \u00f6nemli bir unsurdur.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

B\u00fcrokrasinin rol\u00fc<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve planl\u0131 ekonominin ba\u015far\u0131lar\u0131na ra\u011fmen, Sovyet devletinin b\u00fcrokratik deformasyonu, SSCB\u2019nin ekonomik geli\u015fimi i\u00e7in belirleyici bir s\u0131k\u0131nt\u0131 olacakt\u0131r. Ulusalla\u015ft\u0131rma, ancak i\u015f\u00e7ilerin demokratik denetimi alt\u0131ndaki bir devlet ba\u011flam\u0131nda \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 toplumsalla\u015ft\u0131rman\u0131n bir yolu olarak i\u015flev kazanabilirdi. Almanya ve Macaristan\u2019da devrimin yenilgiye u\u011frat\u0131lmas\u0131 ile b\u00fcrokratik bir kast\u0131n iktidara yerle\u015fmesi sonucunda SSCB\u2019nin tecrit olmas\u0131 ve i\u015f\u00e7i demokrasisini sona erdiren ve Ekim\u2019in tarihsel \u00f6nderli\u011fini yok eden Stalinist kar\u015f\u0131devrimin toplumsal taban\u0131n\u0131n kendisi ekonomik ve sosyal e\u015fitsizliklerin geli\u015fimine yol a\u00e7t\u0131. Ekonominin demokratik bir \u015fekilde planlanmas\u0131 yerine, \u00e7arp\u0131kl\u0131klarla dolu ve egemen b\u00fcrokratik kast\u0131n ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n hizmetine ko\u015fulan b\u00fcrokratik bir planlama olu\u015fturuldu.<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin \u0130hanete U\u011frayan Devrim<\/em>\u2019de g\u00f6zlemledi\u011fi \u00fczere:<\/p>\n\n\n\n

\u201c[Devlet] kitlelere hakim olan kontrols\u00fcz bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. […] En y\u00fcksek hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131yla dahi, Marx, Engels ve Lenin\u2019e g\u00f6re olmas\u0131 gereken i\u015f\u00e7i devletinin \u00e7er\u00e7evesi ile \u015fu anda Stalin\u2019in \u00f6nderlik etti\u011fi fiili devlet aras\u0131nda var olandan daha \u00e7arp\u0131c\u0131 bir kar\u015f\u0131tl\u0131k hayal etmek zor olurdu. […] E\u011fer devlet s\u00f6n\u00fcmlenmez ama giderek daha despotikle\u015firse, e\u011fer i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tam yetkili temsilcileri b\u00fcrokratikle\u015firse ve e\u011fer b\u00fcrokrasi yeni toplumun \u00fczerine \u00e7\u0131karsa, bu, ge\u00e7mi\u015fin psikolojik kal\u0131nt\u0131lar\u0131 vb. gibi baz\u0131 ikincil nedenlerden dolay\u0131 de\u011fildir; bu, hakiki bir e\u015fitli\u011fi garanti alt\u0131na alman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011fu s\u00fcre\u00e7 boyunca ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir az\u0131nl\u0131k yaratmak ve desteklemek y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7elikten zorunlulu\u011fun bir sonucudur.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Antidevlet\u00e7ilik ve kapitalist restorasyon<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Ulusal ya da \u201cpiyasaya dair\u201d \u00f6zg\u00fcnl\u00fckleriyle \u201csosyalizme\u201d y\u00f6neldiklerini iddia edip kapitalizmi restore eden ve Stalinizmin y\u0131k\u0131m\u0131ndan hayatta kalan \u00c7in ve Vietnam rejimleri gibi, K\u00fcba h\u00fck\u00fcmeti de burjuva \u00fcretim ili\u015fkilerinin yeniden tesis edilmesini ve ulus\u00f6tesi sermaye gruplar\u0131n\u0131n yeniden pazar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline getirilmesini, sosyalizmin yeni zamanlara uyarlanmas\u0131 \u015feklindeki arg\u00fcmanlarla saklamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Raul Castro\u2019nun 2008\u2019de ifade etti\u011fi gibi, a\u015f\u0131r\u0131 \u201ce\u015fitlik\u00e7ilik\u201d veya \u201cl\u00fczumsuz ikramiyeler\u201d gibi \u201ck\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin\u201d olmad\u0131\u011f\u0131 bir sosyalizm m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Raul Castro\u2019ya g\u00f6re bu sosyalizmde \u201cherkes ortaya koydu\u011fu i\u015fe g\u00f6re alaca\u011f\u0131n\u0131 alacakt\u0131\u201d. Castro \u015f\u00f6yle devam ediyordu: <\/p>\n\n\n\n

\u201cBunun i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00f6nc\u00fcllerin yerine getirilmesi gerekir. […] L\u00fczumsuz ikramiyeleri ve fazlal\u0131k olan devlet yard\u0131mlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131n. […] Sosyalizm, sosyal adalet ve e\u015fitlik anlam\u0131na gelir, ancak gelir konusunda de\u011fil, haklar ve f\u0131rsatlarda konusunda e\u015fitlik anlam\u0131na gelir. E\u015fitlik e\u015fitlik\u00e7ilik anlam\u0131na gelmez.\u201d (3)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131 olarak, 2016 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 7. Kongresi, sosyalizm kavram\u0131n\u0131 yeniden tan\u0131mlamaya kalk\u0131\u015ft\u0131. Bu tan\u0131mlaman\u0131n sonucu, \u201cK\u00fcba\u2019n\u0131n sosyalist kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n ekonomik ve sosyal modelinin kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d belgesinde ifade edildi. Bu belgenin \u201cDevlet d\u0131\u015f\u0131 m\u00fclkiyet bi\u00e7imi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 alt\u0131nc\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u015f\u00f6yle denmektedir:<\/p>\n\n\n\n

\u201cDo\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar, kaynaklar\u0131n rasyonel kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131p ulusal miras\u0131 ve \u00e7evreyi korurken, ekonomik ve sosyal kalk\u0131nmaya uygun olarak, \u00fcretim zincirine ve \u00f6nemli yap\u0131sal dengesizliklerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne katk\u0131da bulunan sermaye, teknoloji, pazarlar ve y\u00f6netimsel deneyime eri\u015fim ve kalk\u0131nma kayna\u011f\u0131d\u0131r.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bunlar, D\u00fcnya Bankas\u0131 veya IMF\u2019nin herhangi bir el kitab\u0131nda bulunabilecek t\u00fcrdeki kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerine \u00f6vg\u00fc s\u00f6zleridir. Ancak bu durumda e\u015fsiz olan, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin merkezi bir yer i\u015fgal etti\u011fi bir sosyalizmi \u201ckavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r.\u201d Bu \u201ckavramsalla\u015ft\u0131rma\u201d bir \u015firketin y\u00f6netiminin tavizler yoluyla \u00f6zelle\u015ftirilmesini \u201csosyalist\u201d olarak de\u011ferlendirerek biraz a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7\u0131yor\u2026<\/p>\n\n\n\n

Y\u00f6nergeleri Uygulama ve Geli\u015ftirme Daimi Komisyonu \u00fcyesi Alfonso Regalado Granda bu durumu, \u201ctemel \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sosyalist m\u00fclkiyeti, devlet d\u0131\u015f\u0131 bir varl\u0131k taraf\u0131ndan, diyelim ki sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir teknolojiye sahip ve y\u00fczde y\u00fcz yabanc\u0131 sermaye olan bir yat\u0131r\u0131m taraf\u0131ndan ge\u00e7ici olarak i\u015fletilebilecek belirli bir ortam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0131\u015flamaz\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor. (4)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Meslekta\u015f\u0131 Miguel Limia David\u2019in ayn\u0131 r\u00f6portajda kabul etti\u011fi gibi, \u201ckavramsalla\u015ft\u0131rma geleneksel olandan farkl\u0131 bir sosyalizm vizyonu \u00f6nermektedir.\u201d Daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde konu\u015fmak gerekirse, asl\u0131nda bu, kapitalizmin restorasyonunu \u00f6rtbas etmek i\u00e7in i\u00e7i bo\u015f bir laf kalabal\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclerek sosyalizmin terk edilmesidir. Hem reformistlerin hem de Stalinistlerin \u00e7ok\u00e7a bahsetti\u011fi \u201csosyalizmin\u201d \u201cdevletsizle\u015ftirilmesinin\u201d somut orkestrasyonu, i\u015fte budur.<\/p>\n\n\n\n

Chavezci karma ekonomi ve And Da\u011flar\u0131 kapitalizmi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Yeni reformizmler, yani Chavez\u2019in Venezuela\u2019daki h\u00fck\u00fcmetleri gibi, devletlerinin birka\u00e7 \u015firket sat\u0131n almas\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7memi\u015f olan h\u00fck\u00fcmetler, yukar\u0131da ortaya koydu\u011fumuz ideolojiden besleniyorlar. Bunlar, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk on y\u0131l\u0131nda Latin Amerika\u2019n\u0131n yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge kapitalist devletlerini y\u00f6neten ve Bol\u015fevizm\u2019in hatalar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131n\u0131 iddia ederken ulus\u00f6tesi sermaye taraf\u0131ndan n\u00fcfuz edilip ya\u011fmalanan, kendi kendini \u201csosyalist\u201d ilan eden h\u00fck\u00fcmetlerdir.<\/p>\n\n\n\n

Chavez, h\u00fck\u00fcmetinin alt\u0131nc\u0131 y\u0131l\u0131nda kendisini sosyalist ilan etti ve \u201cMisyon\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi sosyal yard\u0131m programlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc; bu s\u0131rada piyasa fiyat\u0131ndan ana telekom\u00fcnikasyon \u015firketini, bir bankay\u0131, bir \u00e7elik \u015firketini, birka\u00e7 \u00e7imento ve tar\u0131msal sanayi \u015firketini ve birka\u00e7 di\u011fer i\u015fletmeyi daha devlet taraf\u0131ndan sat\u0131n ald\u0131rtt\u0131. Petrol end\u00fcstrisinde, partner olarak i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 ulus\u00f6tesi sermaye ile bir ortak giri\u015fimler sistemi kurdu. T\u0131pk\u0131 K\u00fcba b\u00fcrokrasisi gibi, Chavez de sosyalizmin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetini i\u00e7erebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Ch\u00e1vez, 20 Mart 2005\u2019teki \u201cMerhaba Ba\u015fkan\u201d program\u0131nda \u201c\u00c7in\u2019de de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi sosyalizmin \u00f6zel m\u00fclkiyeti ortadan kald\u0131rmas\u0131 gerekmiyor, hay\u0131r. Yeter ki \u00f6zel m\u00fclkiyet ve \u00f6zel \u00fcreticiler toplumsal \u00e7\u0131kara g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kurumsal sosyal sorumlulu\u011fun basmakal\u0131p s\u00f6ylemi, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n sahte sosyalizminin temeline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Bolivyal\u0131 entelekt\u00fcel ve ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Alvaro Garcia Linera\u2019n\u0131n \u201cAnd-Amazon kapitalizmi\u201d adl\u0131 projesi, bir yanda \u201cend\u00fcstriyel boyunduruk\u201d ve \u201cmodern olan\u201d ile \u201ctopluluklar\u201d aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyle ilgili hissedilen postmodern kayg\u0131lar\u0131, \u00f6te yandan da, uzun bir kapitalist geli\u015fme d\u00f6nemini bir sosyalist devrim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne koyan Stalinist \u201ca\u015famal\u0131 devrim\u201d \u015femas\u0131n\u0131 en iyi \u015fekilde birle\u015ftiren teori oldu.<\/p>\n\n\n\n

Garcia Linera\u2019ya g\u00f6re, Bolivya\u2019da iktidarda olan solun rol\u00fc \u201cAndlar ve Amazon\u2019a uygun ticari geli\u015fmeyi ve \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerini te\u015fvik etmek i\u00e7in geliri topluluk d\u00fczeyine aktarmak\u201d olacakt\u0131. Linera \u015f\u00f6yle devam ediyordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBug\u00fcn, en az\u0131ndan, \u00f6zerkli\u011fin geli\u015fimini \u00f6nleyen modern olan\u0131n toplum \u00fczerinde bask\u0131 kurmas\u0131n\u0131 ve toplumun t\u00fcm enerjisini ortadan kald\u0131rmas\u0131n\u0131 engelleyerek, toplulu\u011fun end\u00fcstriyel ekonomiye ac\u0131mas\u0131z bir \u015fekilde boyun e\u011fmeyi b\u0131rakmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir model tasarlayabilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. […] \u00dclkemizde sosyalist bir rejim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tasavvur edilmesine izin vermeyen iki neden mevcuttur. Bir yanda demografik olarak az\u0131nl\u0131k ve politik olarak da var olmayan bir proletarya var; ve hi\u00e7bir sosyalizm proletarya olmadan in\u015fa edilmemi\u015ftir. \u0130kincisi, tar\u0131msal ve kentsel topluluk potansiyeli \u00e7ok zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. […] And-Amazon kapitalizminin, orta vadede i\u015f\u00e7i ve topluluk kurtulu\u015f g\u00fc\u00e7lerinin olanaklar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in ger\u00e7ekli\u011fimize en iyi uyum sa\u011flayan yol oldu\u011funa inan\u0131yorum.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bolivya\u2019da on y\u0131ll\u0131k MAS h\u00fck\u00fcmetinin ard\u0131ndan kayda de\u011fer bir \u201ctopluluk\u201d geli\u015fimi olmad\u0131 ama bunun yerine ulus\u00f6tesi tekellerin \u00fclkede devam eden hidrokarbon ya\u011fmas\u0131 s\u00fcreklile\u015fti. Resm\u00ee s\u00f6ylemin, kooperatif\u00e7ili\u011fin \u201csosyalizmin\u201d temel sacayaklar\u0131ndan biri oldu\u011funu belirtti\u011fi Venezuela\u2019da, bu sekt\u00f6r uzun y\u0131llar devlet deste\u011fi alarak kaynaklar\u0131 israf ettikten sonra bug\u00fcn ekonominin y\u00fczde 1\u2019inden daha az\u0131n\u0131 temsil ediyor. Petrol piyasas\u0131ndaki son 30 y\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck y\u00fckseli\u015finin ard\u0131ndan Chavezcili\u011fin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 muazzam ekonomik ve sosyal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kapitalist d\u00fcnya ekonomisinde yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge bir \u00fclkede burjuva milliyet\u00e7ili\u011finin toslad\u0131\u011f\u0131 dar s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Reform mu, devrim mi?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere, Stalinizm taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u00fclkelerin b\u00fcrokratikle\u015fmi\u015f ekonomilerinin bilan\u00e7olar\u0131na ili\u015fkin anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n temelinde yatan tart\u0131\u015fma, burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesini ele\u015ftiren veya reddeden reformist perspektifler ile demokratik olarak planlanm\u0131\u015f bir ekonomi ve i\u015f\u00e7ilerin ve halk kesimlerinin demokratik denetimi ve y\u00f6nlendirmesi alt\u0131ndaki bir devlet \u00e7er\u00e7evesinde, sosyalizme ge\u00e7i\u015fte gerekli bir ad\u0131m olarak \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 tasavvur eden devrimci perspektif aras\u0131ndaki eski \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na  kar\u015f\u0131 olan tutumlar \u201ca\u015famal\u0131 devrim\u201d stratejilerini, Chavezcilik ve onun \u201c21. y\u00fczy\u0131l sosyalizminin\u201d karakteristi\u011fi olan \u201culusal kapitalizmlerin\u201d kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 perspektifini ve ayn\u0131 zamanda Stalinist tek parti rejimlerinin boyunduru\u011fu alt\u0131nda kalan \u00fclkelerde kapitalizmin restorasyonunun taraftar\u0131 olan \u00e7izgiyi de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Kooperatif birlikleri \u015feklindeki \u00f6zel ekonomiyi destekleyenler de, kapitalizme uyarlanma konusunda, bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z di\u011ferlerinin yan\u0131nda bir istisna de\u011fildirler. Rosa Luxemburg\u2019un 1899 tarihli Reform ya da Devrim<\/em> kitab\u0131nda uyard\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201ckooperatifler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla beklenen toplum reform, kapitalist \u00fcretime kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yani o, kapitalist ekonominin ilkesel temellerine y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmadan, onu ilga edemeyiz. Milyonlar\u0131 a\u00e7l\u0131\u011fa ve hastal\u0131\u011fa mahkum eden, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn olduk\u00e7a yo\u011fun oldu\u011fu ve sekiz kapitalistin insanl\u0131\u011f\u0131n yar\u0131s\u0131ndan daha fazla servete sahip oldu\u011fu (5)<\/strong> \u00e7arp\u0131k bir k\u00fcresel ekonomik sistemin kusurlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten ortadan kald\u0131rmak istiyorsak, belirleyici olan, toplumun demokratik kontrol\u00fc alt\u0131nda ekonominin planlanmas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ve bu y\u00f6ndeki ilk ad\u0131m, 1917\u2019de \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na giri\u015firken Rus devrimcileri taraf\u0131ndan at\u0131lan ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1.) <\/strong>Bkz.,Lev Tro\u00e7ki, \u0130hanete U\u011frayan Devrim<\/em>, Alef Yay\u0131nlar\u0131, 2006<\/p>\n\n\n\n

2.)<\/strong> Bkz., Betto, Frei, \u201cEl fracaso del socialismo alem\u00e1n y los desaf\u00edos a la izquierda latinoamericana\u201d (Alman sosyalizminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve Latin Amerika solunun \u00f6n\u00fcndeki zorluklar), Pasos <\/em>dergisi, No 29, May\u0131s-Haziran 1990. <\/p>\n\n\n\n

3.) <\/strong>Devlet ve Bakanlar Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Ordu Generali Raul Castro Ruz\u2019un Halk \u0130ktidar\u0131 Ulusal Meclisi 7. Yasama Meclisi\u2019nin ilk ola\u011fan oturumunun sonunda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma. Yer: Kongre Saray\u0131, Havana. Tarih: 11 Temmuz 2008. Haber g\u00fcnl\u00fck Granma<\/em>\u2019da, 13 Temmuz 2008\u2019de yay\u0131mland\u0131. Haberin \u0130spanyolca orijinal metni i\u00e7in bkz. www.granma.cu\/granmad\/2008\/07\/13\/nacional\/artic06.html. <\/p>\n\n\n\n

4.)<\/strong> Bkz., Rosa Miriam Elizalde: \u201cA debate la Conceptualizaci\u00f3n del modelo cubano: \u00bfA cu\u00e1l socialismo aspiramos\u201d (K\u00fcba modelinin kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: Nas\u0131l bir sosyalizm istiyoruz?), 26 Haziran 2016, Cubadebate<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

5.)<\/strong> Bkz., \u201cEight billionaires \u2018as rich as world\u2019s poorest half\u2019\u201d (Sekiz milyarder \u2018d\u00fcnyan\u0131n en yoksul yar\u0131s\u0131 kadar varl\u0131kl\u0131\u2019) BBC World<\/em>, 16 Ocak 2017. Oxfam\u2019a g\u00f6re d\u00fcnyan\u0131n en zengin 8 insan\u0131, d\u00fcnyan\u0131n en yoksul 2.6 milyar insan\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu kadar zenginli\u011fe sahip. Bkz. www.bbc.com\/news\/business-38613488. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: Sim\u00f3n Rodr\u00edguez \u00c7eviri: \u00d6mer Sevi Venezuelal\u0131 Marksist Sim\u00f3n Rodr\u00edguez, \u0130UB-DE\u2019nin Venezuela seksiyonu Sosyalizm ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Partisi\u2019nin (PSL) \u00f6nderlerinden biri ve enternasyonalist bir militand\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Miguel Sorans ile birlikte \u00bfPor qu\u00e9 fracas\u00f3 el chavismo? Un balance desde la oposici\u00f3n de izquierda (2018) (Chavizm Neden \u00c7\u00f6kt\u00fc? Sol Muhalefetin De\u011ferlendirmesi) adl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131d\u0131r. *** SSCB\u2019nin ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2388,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[640],"tags":[1006,905,1005,1004,1002,834,1007,1003],"class_list":["post-2387","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kizil-ekim","tag-antonio-negri","tag-ekim-devrimi","tag-eric-hobsbawm","tag-frei-betto","tag-hardt","tag-kizil-ekim","tag-michael-de-hardt","tag-negri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2387"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2389,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2387\/revisions\/2389"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}