{"id":238,"date":"2019-01-27T00:07:45","date_gmt":"2019-01-26T21:07:45","guid":{"rendered":"http:\/\/94.237.85.66\/?p=238"},"modified":"2020-05-04T11:04:04","modified_gmt":"2020-05-04T08:04:04","slug":"1908-turkiye-devrimi-ve-proletaryanin-gorevleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/01\/27\/1908-turkiye-devrimi-ve-proletaryanin-gorevleri\/","title":{"rendered":"1908 T\u00fcrkiye devrimi ve proletaryan\u0131n g\u00f6revleri"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131daki metin Marxist.org\u2019daki\u00a0<\/em>Frans\u0131zca’s\u0131<\/em><\/a>ndan \u015eule \u00dcnsald\u0131 taraf\u0131ndan Sendika.Org i\u00e7in \u00e7evrilmi\u015ftir ve ilk olarak Sendika.Org’da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

I <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rus Devrimi\u2019nin (1905) yank\u0131lar\u0131 Rusya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015ft\u0131. Devrim, Bat\u0131 Avrupa\u2019da co\u015fkulu bir proletarya hareketinin geli\u015fmesini tetikledi. Ayn\u0131 zamanda Asya \u00fclkelerini de politik bir aktivitenin i\u00e7ine \u00e7ekti. Rusya\u2019da olup bitenlerin do\u011frudan etkisiyle \u0130ran\u2019da, Kafkasya s\u0131n\u0131rlar\u0131nda, iki y\u0131ldan fazla bir s\u00fcredir \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde devam eden devrimci bir m\u00fccadele ba\u015flad\u0131. Kitleler, \u00c7in\u2019de, Hindistan\u2019da, her yerde, hem kendi \u00fclkelerindeki zorbalar\u0131n, hem de Avrupa proletaryas\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrmekle yetinmeyip Asya halklar\u0131n\u0131 da soyup so\u011fana \u00e7eviren Avrupal\u0131 ya\u011fmac\u0131lar\u0131n (kapitalistler, misyonerler) kar\u015f\u0131s\u0131na dikildi. Rus Devrimi\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 en son etki, bu yaz T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen devrim oldu.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye, Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcneydo\u011fu k\u00f6\u015fesinde, Balkan Yar\u0131madas\u0131nda bulunuyor. Bu \u00fclke y\u0131llard\u0131r durgunlu\u011fun, tutuculu\u011fun ve despotizmin simgesi oldu. \u00dclkenin \u0130stanbul\u2019daki Sultan\u0131, Saint Petersburg\u2019daki karde\u015fini aratmad\u0131, hatta onu geride b\u0131rakt\u0131. \u00c7e\u015fitli din ve \u0131rklardan gelen halklar (Slavlar, Ermeniler, Rumlar) korkun\u00e7 zul\u00fcmlere u\u011frad\u0131. Ama Sultan\u0131n kendi halk\u0131 da -M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrkler- mutluluk i\u00e7erisinde ya\u015fam\u0131yordu. K\u00f6yl\u00fcler, h\u00fck\u00fcmetin ajanlar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck toprak sahipleri taraf\u0131ndan k\u00f6lele\u015ftirilmi\u015fti. Yoksul ve bilgisizlerdi, saplant\u0131l\u0131 inan\u00e7lar\u0131 vard\u0131. Okul say\u0131s\u0131 \u00e7ok azd\u0131. Proletaryan\u0131n geli\u015fece\u011finden korkan Sultan H\u00fck\u00fcmetinin ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemler, fabrikalar\u0131n kurulmas\u0131na engel oluyordu. Muhbirler her yerde ortal\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7iriyordu. Sultan b\u00fcrokrasisinin (\u00c7ar b\u00fcrokrasisi gibi) uygulad\u0131\u011f\u0131 ya\u011fma ve yolsuzluk s\u0131n\u0131r tan\u0131m\u0131yordu. B\u00fct\u00fcn bunlar devleti tam bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu. Avrupa\u2019n\u0131n kapitalist h\u00fck\u00fcmetleri, \u00fczerinde soygun pazarl\u0131klar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7evresinde, a\u00e7 kurtlar gibi dola\u015f\u0131yordu. Ve Sultan Abd\u00fclhamit, kendi insanlar\u0131n\u0131n kan\u0131n\u0131n emilmesiyle \u00f6denmek \u00fczere, bor\u00e7lanmaya devam ediyordu. Halk\u0131n uzun s\u00fcredir artmakta olan ho\u015fnutsuzlu\u011fu bu d\u00f6nemde, \u0130ran ve Rusya\u2019daki olaylar\u0131n da etkisiyle, a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Rusya\u2019da Devrimin temel sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131 proletaryad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de, daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, ancak embriyon halinde bir end\u00fcstri vard\u0131; proletarya zay\u0131f ve say\u0131ca yetersizdi. T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n en yeti\u015fmi\u015f unsurlar\u0131, fabrikalarda ve okullarda yeteneklerini sergilemek i\u00e7in biraz olanak bulabilen \u00f6\u011fretmenler, m\u00fchendisler, vb. orduya girdiler. Aralar\u0131ndan pek \u00e7o\u011fu Bat\u0131 Avrupa\u2019da \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc ve orada var olan rejimleri yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131; T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fcklerinde ise T\u00fcrk askerinin yoksullu\u011fu ve bilgisizli\u011fiyle ve devletin yozla\u015fmas\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Bu durum duygular\u0131n\u0131 tetikledi ve subaylar, ho\u015fnutsuzlu\u011fun ve devrimin oda\u011f\u0131 oldular.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u0131l\u0131n (1908) Temmuz ay\u0131nda devrim patlak verdi\u011fi zaman, Sultan ordusuz kald\u0131. Askeri birlikler birbiri ard\u0131na devrim saflar\u0131na ge\u00e7iyordu. Bilin\u00e7siz askerler hareketin amac\u0131n\u0131 ku\u015fkusuz anlam\u0131yorlard\u0131, ama ya\u015fam ko\u015fullar\u0131yla ilgili ho\u015fnutsuzluklar\u0131, onlar\u0131 subaylar\u0131n\u0131 izlemeye y\u00f6neltmi\u015fti. Subaylar, talepleri kabul edilmezse Sultan\u0131 devirmek tehdidinde bulunarak bir anayasa istediler. Abd\u00fclhamit\u2019in boyun e\u011fmekten ba\u015fka yapaca\u011f\u0131 bir \u015fey yoktu. Bir anayasa ihsan etti (sultanlar bo\u011fazlar\u0131na bir b\u0131\u00e7ak dayand\u0131\u011f\u0131 zaman genellikle b\u00f6yle jestler yaparlar), liberallerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir bakanl\u0131k olu\u015fturdu ve parlamento se\u00e7imlerine gitti. Bu d\u00f6nemde t\u00fcm \u00fclkede b\u00fcy\u00fck bir aktivite g\u00f6ze \u00e7arpt\u0131. Mitingler mitingleri izledi. \u00c7ok say\u0131da yeni gazete \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Gen\u00e7 proletarya, bir g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcyle uyan\u0131r gibi harekete ge\u00e7ti. Grevler patlak verdi, i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri kuruldu. Selanik\u2019te ilk sosyalist gazete yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Reformcu \u201cJ\u00f6n T\u00fcrkler\u201din \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu T\u00fcrk Parlamentosu, bu sat\u0131rlar\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada yeni topland\u0131. Yak\u0131n gelecek bize bu T\u00fcrk \u201cDuma\u201ds\u0131n\u0131n yazg\u0131s\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek.<\/p>\n\n\n\n

II<\/strong> 
\nEski rejimin g\u00fc\u00e7s\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019si kapitalist devletler taraf\u0131ndan par\u00e7aland\u0131. Avusturya iki b\u00f6lgede (Bosna ve S\u0131rplar\u0131n oturdu\u011fu Hersek) zaten otuz y\u0131ld\u0131r egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Diplomatik e\u015fk\u0131yal\u0131\u011f\u0131n \u015fifreli dilinde bu ya\u011fma olay\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201ci\u015fgal\u201ddir, yani b\u00f6lgenin sorumlulu\u011funun ge\u00e7ici olarak y\u00fcklenilmesidir. Ama Avusturya\u2019n\u0131n bu yerlerde e\u015fitsiz bir egemenlik kurmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden otuz y\u0131l ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye Sultan despotizmini sarst\u0131\u011f\u0131 zaman ve T\u00fcrk halk\u0131 dizginleri eline ald\u0131\u011f\u0131nda, Avrupal\u0131 a\u00e7g\u00f6zl\u00fcler endi\u015felendi. Devleti g\u00fc\u00e7lendiren T\u00fcrkler, belki de baz\u0131 topraklara geri d\u00f6nmek isteyeceklerdi. Avusturya hemen \u201ci\u015fgal\u201dinin art\u0131k bir \u201cilhak\u201d -yani s\u00f6z konusu topraklara el koyma- oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Bosna Hersek\u2019in art\u0131k tamamen Avusturya\u2019n\u0131n elinde olmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey de\u011fi\u015fmemi\u015fti. T\u00fcrkler yine de bir telafi talebiyle durumu protesto ettiler. T\u00fcrk ve Avusturya h\u00fck\u00fcmetleri aras\u0131nda konuyla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda burada bizi ilgilendiren konu, bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler de\u011fil; biz, Rus burjuva partilerinin -\u00f6ncelikle Kadetlerin- i\u00e7erisinde bu ilhakla tetiklenen \u00f6fke \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131yla ilgileniyoruz. \u201cBosna\u2019da S\u0131rplar oturuyor, Slav olan S\u0131rplar bizim karde\u015flerimizdir. Sonu\u00e7 olarak Rus h\u00fck\u00fcmeti, bug\u00fcn Avusturya\u2019n\u0131n tutsa\u011f\u0131 olan Bosna\u2019y\u0131 kurtarmak i\u00e7in s\u00fcresiz \u00f6nlemler almak zorundad\u0131r<\/em>.\u201d \u0130\u015fte Kadetlerin hem bas\u0131nda ve hem de t\u00fcm mitinglerinde dile getirdikleri talep.<\/p>\n\n\n\n

Biz, Sosyal-Demokratlar, bu anlams\u0131z ve tehlikeli k\u0131\u015fk\u0131rtmaya kesinlikle kar\u015f\u0131 koymak zorunday\u0131z. Bir an d\u00fc\u015f\u00fcnelim, liberaller, \u00c7ar h\u00fck\u00fcmetinin Balkan Yar\u0131madas\u0131ndaki Slavlar\u0131 kurtarmas\u0131n\u0131 istiyorlar. Peki, Rusya\u2019n\u0131n daha yak\u0131nlar\u0131nda, \u00c7ar boyunduru\u011fundan kurtar\u0131lmas\u0131 gereken Slavlar yok mu? Polonyal\u0131lar da \u201cSlav\u201dd\u0131r. \u00dcstelik otokrasi bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndaki yazg\u0131lar\u0131, Avusturya egemenli\u011fine boyun e\u011fen S\u0131rplar\u0131n yazg\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak kadar k\u00f6t\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Polonyal\u0131lar ve Ukraynal\u0131lar, Beyaz Ruslar ve Yahudiler, Ermeniler ve G\u00fcrc\u00fcler, Slavlar ve Slav olmayanlar, hepimiz \u00c7ar \u00e7etesinin her g\u00fcn d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc kanda y\u00fcr\u00fcyoruz. Ve liberaller her \u015feyin su\u00e7lusu olan bu h\u00fck\u00fcmete, S\u0131rplar\u0131 Avusturya yumru\u011fundan kurtarmas\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yor. Hangi ama\u00e7la? \u00c7ar kanl\u0131 elleriyle onlar\u0131 da bo\u011fazlayabilsin diye.<\/p>\n\n\n\n

Rus proletaryas\u0131 Avusturya\u2019yla sava\u015fmas\u0131 i\u00e7in Romanovlara \u00e7a\u011fr\u0131 yapamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc ne Avusturya bizim d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z ve ne de Romanovlar bizim dostumuzdur.<\/p>\n\n\n\n

Avusturya\u2019da, S\u0131rp halk\u0131 gibi hesaba katmam\u0131z gereken bir m\u00fcttefikimiz daha var: Avusturya proletaryas\u0131. O, kendi h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir m\u00fccadeleye giri\u015fti. Bize gelince, biz Avusturya\u2019yla m\u00fccadele ad\u0131na \u00c7ar h\u00fck\u00fcmetini g\u00fc\u00e7lendirmemeliyiz, ona asker sa\u011flamamal\u0131y\u0131z, hain Kadetlerin ya da Duma\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi onun b\u00fct\u00e7esine ve bor\u00e7lar\u0131na oy vermemeliyiz; tersine, ona zorlu darbeyi indirinceye kadar bu rejimi her bak\u0131mdan zay\u0131flatmam\u0131z gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Rus otokrasisi d\u00fcnyan\u0131n \u00f6zg\u00fcr halklar\u0131n\u0131n amans\u0131z d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. \u00c7ar Ordusunun Albay\u0131 Liyahov, daha d\u00fcn bizzat \u0130ran Parlamentosu\u2019nun da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131 ve \u00c7ar h\u00fck\u00fcmeti de uygun olan ilk f\u0131rsatta, hi\u00e7 ku\u015fkusuz yeni T\u00fcrkiye\u2019yi vurmay\u0131 deneyecek.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle \u00e7arl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadelemizin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir dayana\u011f\u0131 var. Ezile
\nn t\u00fcm halklara oldu\u011fu gibi Bosna S\u0131rplar\u0131na da yapabilece\u011fimiz en b\u00fcy\u00fck iyilik, II. Nikola\u2019n\u0131n tac\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek olacak. \u00c7ar\u0131n -bizim kan\u0131m\u0131zla kirlenmi\u015f- s\u00fcng\u00fclerine en k\u00fc\u00e7\u00fck bir destek vermemiz s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n\n\n\n

Pravda, say\u0131 2, 17 Aral\u0131k 1908<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131daki metin Marxist.org\u2019daki\u00a0Frans\u0131zca’s\u0131ndan \u015eule \u00dcnsald\u0131 taraf\u0131ndan Sendika.Org i\u00e7in \u00e7evrilmi\u015ftir ve ilk olarak Sendika.Org’da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. *** I  Rus Devrimi\u2019nin (1905) yank\u0131lar\u0131 Rusya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015ft\u0131. Devrim, Bat\u0131 Avrupa\u2019da co\u015fkulu bir proletarya hareketinin geli\u015fmesini tetikledi. Ayn\u0131 zamanda Asya \u00fclkelerini de politik bir aktivitenin i\u00e7ine \u00e7ekti. Rusya\u2019da olup bitenlerin do\u011frudan etkisiyle \u0130ran\u2019da, Kafkasya s\u0131n\u0131rlar\u0131nda, iki y\u0131ldan fazla bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":239,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[648],"tags":[302,92,137,159,177,47],"class_list":["post-238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-osmanli-devletinde-sinif-mucadelesi","tag-302","tag-devrimi","tag-gorevleri","tag-trocki","tag-turkiye","tag-ve"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=238"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1719,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions\/1719"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}