{"id":2342,"date":"2021-08-04T11:16:40","date_gmt":"2021-08-04T08:16:40","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2342"},"modified":"2021-08-04T11:16:43","modified_gmt":"2021-08-04T08:16:43","slug":"bizi-tehdit-eden-cevresel-felaket-ve-onunla-nasil-savasilacagi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2021\/08\/04\/bizi-tehdit-eden-cevresel-felaket-ve-onunla-nasil-savasilacagi-uzerine\/","title":{"rendered":"Bizi tehdit eden \u00e7evresel felaket ve onunla nas\u0131l sava\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczerine"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131za sundu\u011fumuz belge \u0130\u015f\u00e7ilerin Uluslararas\u0131 Birli\u011fi – D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in VII. D\u00fcna Kongresi taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu belge \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 devrimci Marksist bir stratejinin nas\u0131l geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131yor. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n kapitalizmin eme\u011fi ve do\u011fay\u0131 sistematik olarak s\u00f6m\u00fcrmesinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan metin \u201cya sosyalizm ya yok olu\u015f\u201d ikileminin hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar g\u00fcncel oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Marksizmin \u00f6nc\u00fcllerinin ekoloji meselesine yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 irdeleyen metin, ekolojik y\u0131k\u0131m\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumunu \u00f6zetledikten sonra, emperyalizmin Paris Anla\u015fmas\u0131 gibi iki y\u00fczl\u00fc politikalar\u0131n\u0131 inceliyor ve ard\u0131ndan t\u00fcm d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda y\u00fckselen ekoloji hareketini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde de\u011ferlendiriyor. Kapitalizm alt\u0131nda \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden metin, ekososyalizm gibi reformist projelerle polemik yap\u0131yor ve \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 sosyalist bir program \u00f6nerisinde bulunuyor.<\/em><\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya kendi tarihinin en ciddi krizlerinden birisiyle kar\u015f\u0131 ka\u015f\u0131ya. Yaln\u0131zca yoksulluk, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, a\u00e7l\u0131k ve hatta milyarlarca insan i\u00e7in giderek b\u00fcy\u00fcyen i\u00e7me suyu eksikli\u011fi gibi krizler dolay\u0131s\u0131yla de\u011fil ancak ayn\u0131 zamanda Covid-19 benzeri devasa hastal\u0131klar nedeniyle de ac\u0131 \u00e7ekiyoruz. Bu felaketin sebebi irrasyonel ve adaletsiz bir d\u00fczen olan ve kapitalist s\u0131n\u0131flara hizmet eden kapitalist emperyalist sistemdir. Yeni hastal\u0131klar\u0131n \u00fcreme alan\u0131 art\u0131k b\u00fcy\u00fcyen sefalet, a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131kla\u015fma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi. Covid-19 kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f evresinde oldu\u011funu ve mesela kamusal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

Bu felaketin bir par\u00e7as\u0131 da iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n ilerlemesi. Bilimsel raporlar g\u00f6steriyor ki karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131 durdurulmazsa 2050\u2019ye dek gezegen \u00fczerinde ya\u015fanamaz bir yere d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Az\u0131nl\u0131ktaki bir milyarderler s\u0131n\u0131f\u0131 ve onlar\u0131n \u00e7okuluslu \u015firketleri devasa k\u00e2rlar\u0131n\u0131 katlarken kapitalizmin bizi s\u00fcr\u00fckledi\u011fi u\u00e7urum budur. Yaln\u0131zca kapitalist emperyalist sistemin ilga edilmesi, burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi ve i\u015f\u00e7ilerin sosyalist h\u00fck\u00fcmetleri do\u011fay\u0131 ve onun par\u00e7as\u0131 olan insanlar\u0131 koruyabilmek i\u00e7in d\u00fcnya ekonomisini rasyonel bir bi\u00e7imde planlayabilir. <\/p>\n\n\n\n

2018\u2019den bu yana, Avrupa\u2019da merkezile\u015fen ama d\u00fcnyaya yay\u0131lan bir gen\u00e7lik kutbu taraf\u0131ndan ba\u015f\u0131 \u00e7ekilen \u00e7evresel kirlili\u011fe ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 hareket kitleselle\u015fti. Bu hareket, kirlili\u011fin sorumlular\u0131 olan ve herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretemeyen \u00e7okuluslular ve kapitalist h\u00fck\u00fcmetler ile \u00e7at\u0131\u015fmaya e\u011filimli olan ilerici bir harekettir. <\/p>\n\n\n\n

Biz kendimizi bu hareketin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Hareketin do\u011fru taleplerini destekliyoruz ve herhangi bir sekterizm g\u00f6stermeksizin onlarla en geni\u015f eylem birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ad\u0131na her \u015feyi yap\u0131yoruz. Biz, gezegendeki ya\u015fam\u0131 savunmaya adanm\u0131\u015f bu hareketin devrimci sosyalist kanad\u0131n\u0131 olu\u015fturuyoruz. \u0130\u015f\u00e7ilerin Uluslararas\u0131 Birli\u011fi \u2013 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal (\u0130UB-DE) olarak do\u011fal kaynaklar\u0131n savunulmas\u0131na adanm\u0131\u015f ve do\u011fan\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131 ile tahrip edilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan b\u00fct\u00fcn halk ve gen\u00e7lik m\u00fccadelelerini destekliyoruz ve onlar\u0131 te\u015fvik ediyoruz. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7evrenin savunulmas\u0131 ad\u0131na en geni\u015f eylem birli\u011finin kurulmas\u0131na odakl\u0131 bir seferberli\u011fi te\u015fvik edecek olan bir program\u0131 savunurken, di\u011fer yandan da emperyalizm ve \u00e7okuluslular taraf\u0131ndan zenginli\u011fin ya\u011fmalanmas\u0131n\u0131 reddediyoruz. Perspektifimiz bu m\u00fccadeleleri d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve emek\u00e7i kitlelerin m\u00fccadeleleriyle, esasl\u0131 bir de\u011fi\u015fimi hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in birle\u015ftirmektir: \u0130\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmetleri ve sosyalizm. \u0130kilem \u015fudur: Ya yok olu\u015f, ya sosyalizm.<\/p>\n\n\n\n

1. B\u00f6l\u00fcm – \u00c7evresel y\u0131k\u0131m ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kapitalist emperyalist sistemden ve onun \u00e7\u00fcr\u00fcmesinden kaynaklan\u0131yor<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

21. y\u00fczy\u0131lda insanl\u0131k, tarihteki en ciddi krizlerden birisinin i\u00e7inden ge\u00e7iyor. Emperyalist kapitalizmin \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc derinle\u015fiyor. Bu k\u00fcresel bir krizdir ve ifadesini b\u00fct\u00fcn alanlarda bulmaktad\u0131r. Bu kriz politik, sosyal, etik ve k\u00fclt\u00fcrel niteliklere sahiptir ve kendisini ayn\u0131 zamanda insanl\u0131k ile do\u011fan\u0131n yok olu\u015funda da g\u00f6stermektedir. Bu, \u00e7okuluslular\u0131n y\u00f6netiminde oldu\u011fu kapitalist emperyalist sistemin ve onun s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 politikalar\u0131n\u0131n sonucu olan \u00e7evresel y\u0131k\u0131m ile iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin do\u011furdu\u011fu krizdir. <\/p>\n\n\n\n

End\u00fcstriyel at\u0131klar ve a\u00e7\u0131k kaz\u0131 mega madencili\u011fi dolay\u0131s\u0131yla sular zehirlendi; b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerin atmosferi seyreldi. Ormanlar \u00e7\u00f6llere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc; bitki ve hayvan t\u00fcrleri ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Emperyalizmin bir kurumu olan Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) 250 bilim insan\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan ve karbondioksit sal\u0131n\u0131mlar\u0131 durdurulmazsa 2050\u2019de gezegenin, \u00fczerinde ya\u015fan\u0131lamayacak bir duruma gelece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren mevcut iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00fczerine bir rapor yay\u0131mlad\u0131. Kapitalizmin bizi s\u00fcr\u00fckledi\u011fi u\u00e7urum budur. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7evresel krizde ya\u015fanan niteliksel s\u0131\u00e7rama i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f\u0131n, kapitalist \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn emperyalist \u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011funu bir kere daha do\u011frulad\u0131; bu \u00e7a\u011f \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin yaln\u0131zca geli\u015fmeyi durdurmad\u0131\u011f\u0131 ancak kapitalizmin, \u00f6zellikle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve do\u011fa olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 yok etmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7a\u011fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u201cKapitalizmin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ve toplumsal zenginli\u011fin devasa geli\u015fimi zirve noktas\u0131na 19. y\u00fczy\u0131lda ula\u015ft\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren, tekellerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla beraber, kapitalizm kendi emperyalist a\u015famas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Ve 1914\u2019ten beri burjuvazinin (\u00fcretim ve m\u00fcbadele ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahibi) ve burjuva devletlerinin ve onlar\u0131n ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bir bariyer, geli\u015fimin \u00f6n\u00fcndeki mutlak engeller halini ald\u0131. \u00dcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeyi b\u0131rakt\u0131. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 milyonlarca \u00f6l\u00fcyle birlikte, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin devasa ve kanl\u0131 bir y\u0131k\u0131m\u0131 olarak kapitalist \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn korkun\u00e7 bir ifadesiydi.\u201d (Nahuel Moreno, Tarihsel Materyalizm: Temel Kavramlar<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

21. y\u00fczy\u0131lda, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimini engelleyen nedenler h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlidir. Burjuvazi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahibi olan s\u0131n\u0131f olmakla, h\u00e2l\u00e2 ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na yaslanmak aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin \u00fcstesinden gelememektedir. Bu \u00e7eli\u015fkiyi a\u015fsayd\u0131 kendisini yok etmi\u015f olurdu. Kapitalist sistemin odak noktas\u0131 k\u00e2rlar olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor ve onun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6neminde emperyalizmin, art\u0131 de\u011fer paylar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve ya\u011fma planlar\u0131 haricinde bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu yok.<\/p>\n\n\n\n

\u201cBu \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler, beraber ele al\u0131nd\u0131klar\u0131nda, \u00fc\u00e7 unsurdan olu\u015furlar: \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131 (ki bunun ya\u015famsal kayna\u011f\u0131 do\u011fad\u0131r), teknik ile ara\u00e7lar ve insan. Marx a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli fakt\u00f6r insand\u0131, bu nedenle ona temel \u00fcretici g\u00fc\u00e7 dedi.\u201d (Nahuel Moreno, Parti ve Devrim<\/em>, VII. B\u00f6l\u00fcm)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201c\u00dcretimin b\u00fct\u00fcn ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda, en b\u00fcy\u00fck \u00fcretici g\u00fc\u00e7 devrimci s\u0131n\u0131f\u0131n kendisidir. Devrimci unsurlar\u0131n bir s\u0131n\u0131f olarak \u00f6rg\u00fctlenmesi, eski toplumun ba\u011fr\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilecek b\u00fct\u00fcn \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayar.\u201d (Marx ve Engels, Felsefenin Sefaleti<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ger\u00e7eklik g\u00f6steriyor ki insanlar daha y\u00fcksek seviyelerde sefalet ve a\u00e7l\u0131k ile a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131rken, do\u011fa da yok ediliyor: Bunlar \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin iki bile\u015fenidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmemesi bir yana, k\u00fcresel silahlanma benzeri y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7ler de y\u00fckseliyor. 2018\u2019de k\u00fcresel savunma b\u00fct\u00e7esi d\u00fcnya GSY\u0130H\u2019sinin %2.1\u2019ini temsil edecek \u015fekilde 1.8 trilyon dolara ula\u015ft\u0131. Bu, d\u00fcnyada ki\u015fi ba\u015f\u0131na 230 dolarl\u0131k silah al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Bu, son 20 senenin en y\u00fcksek harcamas\u0131. 2000 y\u0131l\u0131nda bu harcama 1 trilyon dolar d\u00fczeyindeydi. Birle\u015fik Devletler 649 milyar dolar ile birinci. Onu \u00c7in (250 milyar dolar), Suudi Arabistan (67.6 milyar dolar), Hindistan (66 milyar dolar), Fransa (63.8 milyar dolar) ve Rusya (61.4 milyar dolar) takip ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Teknolojik geli\u015fim ve \u00e7evresel y\u0131k\u0131m<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc fakt\u00f6r olan teknik b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fim g\u00f6sterdi. Programlama, internet ve robotizasyon alanlar\u0131ndaki s\u0131\u00e7ramalar e\u015fli\u011finde bir teknolojik devrimin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez ancak kapitalizmin ellerinde bu devrim, insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan sahici bir ilerlemeye tekab\u00fcl etmedi. Bu teknolojik devrim i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile halka onurlu bir hayat da getirmedi, hatta tam tersine neden oldu. D\u00fcnya bir ekonomik ve toplumsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f durumunu deneyimliyor.<\/p>\n\n\n\n

Nahuel Moreno\u2019nun da ifade etti\u011fi \u00fczere, teknik n\u00f6tr bir karaktere sahiptir. Ancak onun ba\u015far\u0131lar\u0131 ile ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131, onu kontrol eden s\u0131n\u0131fa ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBilim ve e\u011fitim gibi teknoloji de ona kazand\u0131r\u0131lan s\u0131n\u0131fsal kullan\u0131ma g\u00f6re \u00fcretici veya y\u0131k\u0131c\u0131 bir nitelik kazanabilen n\u00f6tr bir olgudur. Atom enerjisi, dev bir bilimsel ve teknolojik ke\u015fiftir ama bu atom bombas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde insanl\u0131k i\u00e7in bir trajedi \u00f6zelli\u011fi kazan\u0131r; bunun \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesiyle hi\u00e7bir ilgisi yoktur, tam tersine y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesiyle ili\u015fkilidir. Bilim ve teknoloji, insan\u0131n zenginle\u015fmesine (\u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesine) oldu\u011fu gibi insanl\u0131\u011f\u0131n tahribine ve y\u0131k\u0131m\u0131na da neden olabilir. Neye katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131 nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da bunlar \u00fczerinde egemen olan s\u0131n\u0131fa ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>

(\u2026)<\/p>

II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda, toplumun y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7leri anlam\u0131na gelen silahlanma sanayisinin muazzam bir geli\u015fimine tan\u0131k olduk; teknolojideki geli\u015fmeler de insan\u0131n yoksulla\u015fmas\u0131na, insanl\u0131k krizlerinin patlak vermesine, artan say\u0131da sava\u015flara ve do\u011fan\u0131n tahribat\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131na neden olmu\u015f durumda.\u201d (Nahuel Moreno, Ge\u00e7i\u015f Program\u0131n\u0131n G\u00fcncellenmesi<\/em>, 14. Tez)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Teknolojik ve bilimsel geli\u015fmeler maddi ilerlemelere de\u011fil, bir yandan milyarlarca insan\u0131 sefalete ve a\u00e7l\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckleyen ve di\u011fer yandan da bir avu\u00e7 insan\u0131n muazzam servetinin b\u00fcy\u00fcmesine neden olan k\u00fcresel toplumsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn derinle\u015fmesine yol a\u00e7\u0131yor. B\u00f6ylece Marx\u2019\u0131n \u201cartan sefalet\u201d yasas\u0131 kapitalizmin i\u00e7inde do\u011frulan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrekli ekonomik kar\u015f\u0131devrim \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Teknolojik devrim, kapitalizmin kendi kronik krizinin \u00fcstesinden gelmesinde ve onun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir geli\u015fim ve b\u00fcy\u00fcme a\u015famas\u0131na girmesinde ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Tam tersine on y\u0131ll\u0131k bir dura\u011fanl\u0131k ve k\u00fcresel resesyon d\u00f6neminin ard\u0131ndan 2008\u2019den beri, 1929 kriziyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir olan bir kapitalist ekonomi krizi dizginlerinden bo\u015fald\u0131. Koronavir\u00fcs pandemisi benzeri beklenmedik olaylar sistemin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi ve ekonomik krizi daha da derinle\u015ftirdi. Bu durum da emperyalizmin, \u00e7okuluslular\u0131n ve onlar\u0131n h\u00fck\u00fcmetlerinin, kendi kay\u0131plar\u0131n\u0131n telafisi i\u00e7in kitlelerin ya\u015fam \u015fartlar\u0131 \u00fczerindeki ve do\u011fan\u0131n ya\u011fmas\u0131 ile y\u0131k\u0131m\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 derinle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizm ile \u00e7okuluslular\u0131n bu s\u00fcrekli ekonomik kar\u015f\u0131devrim planlar\u0131 do\u011fan\u0131n, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve ezilen halklar\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r. Son on y\u0131llarda \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fmi\u015f olmas\u0131yla, emperyalizmin en sald\u0131rgan ekonomik kar\u015f\u0131devrim politikalar\u0131n\u0131n tertip edilmesi birbirleriyle e\u015fle\u015fiyor. Bu ekonomik kar\u015f\u0131devrim, k\u00e2r aray\u0131\u015f\u0131 u\u011fruna s\u00f6m\u00fcr\u00fc kotas\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesinin yollar\u0131n\u0131n kesintisiz bir bi\u00e7imde aranmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2019 tarihli BM D\u00fcnya Yoksulluk Raporu\u2019na g\u00f6re, 101 \u00fclkeden 1.3 milyar\u0131 a\u015fk\u0131n insan bir \u201c\u00e7ok boyutlu yoksulluk\u201d durumunun i\u00e7inde. Yani bu insanlar sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve ya\u015fam standartlar\u0131 (i\u00e7me suyu, elektrik ve bar\u0131nma) benzeri ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lan\u0131lmas\u0131ndan yoksunlar. 26 milyarder, gezegendeki en yoksul 3.8 milyar insan\u0131n toplamda sahip oldu\u011fu gelire sahipler.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re 2018\u2019de d\u00fcnyada 172 milyon i\u015fsiz vard\u0131, yani i\u015fsizlik oran\u0131 %5 seviyesindeydi. G\u00fcney Afrika\u2019da i\u015fsizlik %29.1 seviyesinde, ki bunlar\u0131n %58.1\u2019ini 25 ya\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki gen\u00e7 insanlar olu\u015fturuyor. Yunanistan\u2019da i\u015fsizlik oran\u0131 %16.3 ve bunlar\u0131n da %34.7\u2019sini 25 ya\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki gen\u00e7ler olu\u015fturuyor. \u0130spanya\u2019da ayn\u0131 oranlar s\u0131ras\u0131yla %13.7 ve %30.6. T\u00fcrkiye\u2019de i\u015fsizlik %13.3 seviyesinde ve bunun %24\u2019\u00fcn\u00fc 25 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki gen\u00e7ler olu\u015fturuyor. Kolombiya\u2019da i\u015fsizlik %11.8.<\/p>\n\n\n\n

Esnek \u00e7al\u0131\u015fma, \u00f6zellikle de gen\u00e7lik aras\u0131nda, son senelerde k\u00fcresel \u00e7apta artt\u0131. 2017\u2019de 1.4 milyar i\u015f\u00e7i esnek ve g\u00fcvencesiz i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Esnek ve g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma sosyal sigortaya giri\u015fi olmayan veya kesintili giri\u015fi olan kay\u0131ts\u0131z i\u015f\u00e7iler \u00fczerinden tan\u0131mlan\u0131yor. Bunun nedeni alt\u0131 ay veya daha az s\u00fcreli s\u00f6zle\u015fmelerin dayat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici veya yar\u0131 zamanl\u0131 i\u015fler. B\u00fct\u00fcn bu \u015fartlar koronavir\u00fcs kriziyle birlikte a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015f vaziyette.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir insani kriz \u00f6rne\u011fi ise a\u00e7l\u0131k veya sava\u015flar y\u00fcz\u00fcnden yurdundan edilmi\u015f olan g\u00f6\u00e7menler ve m\u00fclteciler. Bu kriz \u00f6zellikle Afrika, Ortado\u011fu, Latin Amerika ve Orta Amerika\u2019da yo\u011funla\u015f\u0131yor. Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nabilmi\u015f mevcut g\u00f6\u00e7menlerin ve zorla yerinden edilmi\u015f insanlar\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 seviye, tarihsel bir zirve. Daha \u00f6nce e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde d\u00fcnya boyunca 70.8 milyon insan evlerinden ka\u00e7maya, evlerini terk etmeye zorland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc kolera, ebola gibi salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n bitirilememesinde, dang hummas\u0131n\u0131n (k\u0131z\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131) ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda ve k\u0131zam\u0131\u011f\u0131n yeniden kendisini g\u00f6stermesinde de ifadesine kavu\u015fuyor. Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n tahminine g\u00f6re her y\u0131l d\u00fcnyada 3 ila 4 milyon aras\u0131nda kolera vakas\u0131 oluyor ve yine koleradan y\u0131lda 21 bin ila 143 bin aras\u0131nda insan hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. 2019\u2019un ilk 7 ay\u0131nda d\u00fcnyada 364.808 k\u0131zam\u0131k vakas\u0131 kayda ge\u00e7irildi. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k\u00fcnden s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. 2019\u2019un verisi, 2018\u2019in ilk 7 ay\u0131nda elde edilen verinin (129.239 vaka) \u00fc\u00e7 kat\u0131. Kongo Demokratik Cumhuriyeti\u2019ndeki mevcut ebola salg\u0131n\u0131, 1976\u2019dan bug\u00fcne dek \u00e7\u0131kan onuncu salg\u0131n ve Bat\u0131 Afrika\u2019da 2014-2016 aras\u0131nda Liberya\u2019da, Sierra Leone\u2019de ve Gine\u2019de 11 bin insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine yol a\u00e7an salg\u0131ndan sonra, kendi tarihlerinin en ciddi ikinci salg\u0131n\u0131. 2019\u2019da 3.139.335 k\u0131z\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 vakas\u0131 rapor edildi. Ve \u015fimdi koronavir\u00fcs ortaya \u00e7\u0131kt\u0131; b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 etkiliyor ve kapitalist sa\u011fl\u0131k sistemlerinin iflas\u0131n\u0131 te\u015fhir ediyor. <\/p>\n\n\n\n

Buraya kadar, sistemin s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleler aras\u0131nda neden oldu\u011fu y\u0131k\u0131c\u0131 durumu anlatt\u0131k. \u015eimdi ise do\u011fan\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 boyutlar\u0131 inceleyece\u011fiz. \u00c7evresel y\u0131k\u0131m da, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi de kapitalist \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn bu k\u00fcresel s\u00fcrecinin par\u00e7alar\u0131d\u0131rlar. <\/p>\n\n\n\n

2. B\u00f6l\u00fcm – \u00c7evre krizi ve Marksizmin \u00f6nc\u00fclleri<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u0130nsanl\u0131k, kapitalizmin, \u00e7okuluslu \u015firketlerin ve onlar\u0131n h\u00fck\u00fcmetlerinin elinde felakete do\u011fru gidiyor. Karl Marx ve Friedrich Engels’ten bu yana Marksizm taraf\u0131ndan ger\u00e7e\u011fin olgular\u0131na dayanarak bilimsel olarak form\u00fcle edilmi\u015f bu sonu\u00e7 sosyalist bir devrim ihtiyac\u0131n\u0131n temelidir.<\/p>\n\n\n\n

Pek \u00e7ok modern ekolojist, Marksizmi ve \u00f6zellikle de kurucular\u0131 Marx ve Engels’i, onlara g\u00f6re ekolojik sorunu g\u00f6rmezden geldikleri, do\u011fan\u0131n insan taraf\u0131ndan tahakk\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri merkeze ald\u0131klar\u0131, do\u011fay\u0131 ve de insan\u0131n \u00fcretimle ona verdi\u011fi zarar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsedikleri i\u00e7in sorguluyor. Tam tersine, o d\u00f6nemde tart\u0131\u015fma konular\u0131n\u0131n merkezinde do\u011fan\u0131n yok edilmesi sorunu olmasa da, Marx ve Engels materyalist g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle yaz\u0131lar\u0131nda kapitalist \u00fcretim yoluyla do\u011fan\u0131n tahribini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

Marx ve Engels: “Kapitalizm, t\u00fcm zenginli\u011fin orijinal kaynaklar\u0131n\u0131 – toprak ve emek\u00e7iyi – t\u00fcketir”<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Marx’\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 \u015fudur: <\/p>\n\n\n\n

\u201cKapitalist sistem rasyonel bir tar\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r veya rasyonel bir tar\u0131m kapitalist sistemle ba\u011fda\u015fmaz (ikincisi tar\u0131mda teknik geli\u015fmeleri te\u015fvik etse de); ya kendi eme\u011fiyle ya\u015fayan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7inin eline ya da ortak \u00fcreticilerin denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyar.\u201d (\u201cCapital, Cilt 3\u201d, 1883, Marx ve Engels Collected Works, Cilt 37, s. 123, Lawrence & Wishart, Londra, 2010.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Kapital’in ba\u015fka bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Marx, topra\u011f\u0131n “verimlilik kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fckeni\u015finden” s\u00f6z eder: <\/p>\n\n\n\n

\u201cKapitalist tar\u0131mdaki her ilerleme, sadece i\u015f\u00e7iyi soyma sanat\u0131nda bir ilerlemeden ibaret olmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda topra\u011f\u0131 soyma sanat\u0131nda da bir ilerlemedir; belli bir zaman aral\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in topra\u011f\u0131n verimlili\u011finin y\u00fckseltilmesinde kaydedilen her ilerleme, ayn\u0131 zamanda, bu verimlilik kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fckeni\u015fi yolunda da bir ilerlemedir. Bir \u00fclkenin, \u00f6rne\u011fin Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin, geli\u015fmesini b\u00fcy\u00fck sanayi ile ba\u015flatmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde bu tahrip s\u00fcreci h\u0131zlan\u0131r.\u201d (Karl Marx, Kapital<\/em>, Cilt 1, s. 482, Yordam Kitap, \u0130stanbul, 2011.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u015eunu belirterek konuyu kategorik olarak kapat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

“Bundan dolay\u0131, kapitalist \u00fcretim, tekni\u011fi ve toplumsal \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin birle\u015fmesini, ancak, b\u00fct\u00fcn zenginli\u011fin iki kayna\u011f\u0131n\u0131, topra\u011f\u0131 ve i\u015f\u00e7iyi kurutarak ilerletir. (age., s. 482)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Marx, toplumsal \u201cmetabolizman\u0131n\u201d “y\u0131rt\u0131lmas\u0131” yoluyla bu “t\u00fckenme” tan\u0131m\u0131n\u0131 daha da geli\u015ftirir:<\/p>\n\n\n\n

\u201cB\u00fcy\u00fck toprak m\u00fclkiyeti, tar\u0131msal n\u00fcfusu s\u00fcrekli minimuma indirir ve onu, b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde bir araya toplanm\u0131\u015f, s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen bir sanayi n\u00fcfusu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131r. B\u00f6ylece, ya\u015fam\u0131n do\u011fal yasalar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc toplumsal de\u011fi\u015f toku\u015fun tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onar\u0131lamaz bir kopu\u015fa neden olan ko\u015fullar yarat\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, topra\u011f\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ar\u00e7ur edilir ve bu israf ticaretle belirli bir devletin (Liebig) s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesine ta\u015f\u0131n\u0131r. (Marx, \u201cCapital, Cilt 3\u201d, age, s. 799.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Engels, Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi (1863) adl\u0131 \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, \u00f6rne\u011fin ormanlar\u0131n yok edilmesini ve bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 inceler:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBir fabrikat\u00f6r ya da t\u00fcccar, \u00fcretti\u011fi ya da sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 meta\u0131 normal bir k\u00e2rla satarsa, durumdan ho\u015fnuttur ve meta\u0131n ve al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n sonradan ne olaca\u011f\u0131 onu ilgilendirmez. Bu faaliyetlerin do\u011fal etkileri i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erlidir. K\u00fcba’da da\u011f yama\u00e7lar\u0131ndaki ormanlar\u0131 yakarak en verimli kahve a\u011fac\u0131n\u0131n bir ku\u015fa\u011f\u0131na yetecek g\u00fcbreyi bunlar\u0131n k\u00fcl\u00fcnden sa\u011flayan \u0130spanyol tar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131, sonradan \u015fiddetli tropikal ya\u011fmurlar\u0131n art\u0131k korunamayan \u00fcst toprak tabakas\u0131n\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcrmesi ve geriye yaln\u0131z \u00e7\u0131plak kayalar b\u0131rakmas\u0131 ilgilendirir miydi?\u201d (Friedrich Engels, Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em>, s. 232, Sol Yay\u0131nlar\u0131, 1979)\u00a0<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cBununla birlikte, do\u011fa \u00fczerinde kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaferlerden dolay\u0131 kendimizi pek fazla \u00f6vmeyelim. B\u00f6yle her zafer i\u00e7in do\u011fa bizden \u00f6c\u00fcn\u00fc al\u0131r. Her zaferin bekledi\u011fimiz sonu\u00e7lar\u0131 ilk planda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur, ama ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc planda da b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla ilk sonu\u00e7lar\u0131 ortadan kald\u0131ran, bamba\u015fka, \u00f6nceden g\u00f6r\u00fclmeyen etkileri vard\u0131r. Mezopotamya, Yunanistan, K\u00fc\u00e7\u00fck Asya ve ba\u015fka yerlerde i\u015flenecek toprak elde etmek i\u00e7in ormanlar\u0131 yok eden insanlar, ormanlarla birlikte nem koruyan ve biriktiren merkezlerin ellerinden gitti\u011fini, bu \u00fclkelerin \u015fimdiki \u00e7\u00f6lle\u015fmi\u015f durumuna zemin haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 ak\u0131llar\u0131na hi\u00e7 getirmiyorlard\u0131. Alpler’deki \u0130talyanlar, da\u011flar\u0131n kuzey yama\u00e7lar\u0131nda dikkatle korunan \u00e7am ormanlar\u0131n\u0131 g\u00fcney yama\u00e7lar\u0131nda yok ederken, b\u00f6lgelerinde s\u00fct\u00e7\u00fcl\u00fck sanayiinin k\u00f6klerini kaz\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 sezemiyorlard\u0131. B\u00f6ylece, y\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda, da\u011flardaki kaynaklar\u0131n suyunu kuruttuklar\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda da ya\u011fmur mevsiminde azg\u0131n sel y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ovalar\u0131 basmas\u0131na neden olduklar\u0131n\u0131 hi\u00e7 bilemiyorlard\u0131. Avrupa’da patatesi yayanlar, ni\u015fastal\u0131 yumrularla birlikte, s\u0131raca hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 yayd\u0131klar\u0131n\u0131 bilmiyorlard\u0131.\u201d (a.g.e., s. 227-228.)\u00a0<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Engels, ayn\u0131 eserde, k\u00e2r merkezli kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 tahrifat\u0131 ve “burjuvazinin devrilmesini” sa\u011flama gere\u011fini zaten ifade etmi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n

\u201c17. ve 18. y\u00fczy\u0131llarda, buhar makinesinin yap\u0131m\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan insanlar, ba\u015fka her \u015feyden daha \u00e7ok t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n toplumsal ili\u015fkilerini k\u00f6kten de\u011fi\u015ftiren ve \u00f6zellikle Avrupa’da, zenginli\u011fin az\u0131nl\u0131k taraf\u0131nda ve yoksullu\u011fun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk taraf\u0131nda yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131, \u00f6nce burjuvazinin toplumsal ve siyasal egemenlik elde etmesini, sonra da burjuvazi ile proletarya aras\u0131nda, ancak burjuvazinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131yla sona erebilecek olan bir s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan arac\u0131 haz\u0131rlad\u0131klar\u0131ndan habersizdiler.\u201d (a.g.e., s. 230.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin, Luxemburg, Tro\u00e7ki<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Rosa Luxemburg, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmemesi ve kapitalizmi yok etmemesi durumunda toplumun barbarl\u0131\u011fa geri d\u00f6nece\u011fini belirten \u00fcnl\u00fc slogan\u0131 “Ya Sosyalizm ya Barbarl\u0131k”\u0131 form\u00fcle etti. Lenin ve Tro\u00e7ki i\u00e7in 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ana tehdit; sava\u015flar\u0131, daha fazla sefaleti ve devrimin d\u00fcnya kar\u015f\u0131devrimiyle y\u00fczle\u015fmesini getirecek olan emperyalizm ve kapitalizmin kriz ve kronik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemine girmesiydi. Zaten Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan yaz\u0131lan Ge\u00e7i\u015f Program\u0131\u2019nda \u015funlara i\u015faret edildi:<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u201c\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri duraksamaktad\u0131r. Yeni bulu\u015f ve teknik geli\u015fmeler maddi refah d\u00fczeyinin y\u00fckselmesini sa\u011flayamamaktad\u0131r. Konjonkt\u00fcrel krizler, kapitalist d\u00fczenin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumsal kriz ko\u015fullar\u0131nda kitleleri giderek a\u011f\u0131rla\u015fan yokluk ve \u0131st\u0131rapla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmaktad\u0131r. (\u2026)<\/p>

\u201cProleter devrimin nesnel \u00f6nko\u015fullar\u0131 sadece \u2018olgunla\u015fmakla\u2019 kalmay\u0131p; neredeyse \u00e7\u00fcr\u00fcmeye y\u00fcz tuttular. Hatta \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki tarihsel d\u00f6nemde, sosyalist bir devrim olmazsa, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc bir felaket tehdit etmektedir. \u015eimdi art\u0131k her \u015fey proletaryaya, esas olarak da onun devrimci \u00f6nc\u00fcs\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r, insanl\u0131\u011f\u0131n tarihsel krizi, devrimci \u00f6nderli\u011fin krizine indirgenmi\u015ftir.\u201d Lev Tro\u00e7ki, Bildirgeler<\/em>, \u201cSosyalist Devrimin Nesnel \u00d6nko\u015fullar\u0131\u201d, s. 11-13, Yaz\u0131n Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 2003.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cTeknolojinin bug\u00fcnk\u00fc d\u00fczeyi ve emek\u00e7ilerin yetene\u011fi sayesinde, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n maddi ve manevi geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 rahatl\u0131kla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sadece iktisadi ya\u015fam\u0131n her \u00fclkede ve gezegenin her yerinde, do\u011fru bilimsel, ak\u0131lc\u0131 olan genel bir plana uygun olarak \u00f6rg\u00fctlenmesi yeterlidir. Ama toplumun temel \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri tr\u00f6stlerin, yani tek tek kapitalist kliklerin elinde olduk\u00e7a ve ulusal devlet bu kliklerin elinde istedikleri gibi kullanabildikleri bir ara\u00e7 olarak kald\u0131k\u00e7a pazarlar, hammadde kaynaklar\u0131, d\u00fcnyan\u0131n egemenli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak gitgide daha tahripk\u00e2r bir karakter kazanacakt\u0131r. Bu y\u0131rt\u0131c\u0131 emperyalist kliklerin elinden ekonomi ve devlet iktidar\u0131 \u00fczerindeki egemenlikleri ancak devrimci i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan s\u00f6k\u00fcl\u00fcp al\u0131nabilir.\u201d (a.g.e., \u201cEmperyalist Sava\u015f ve D\u00fcnya Proleter Devrimi\u201d, s. 73-74.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Nahuel Moreno\u2019nun katk\u0131lar\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1973’te Nahuel Moreno, o zamanlar \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin “neokapitalizm” alt\u0131nda bir b\u00fcy\u00fcme a\u015famas\u0131nda oldu\u011fu teorisini savunan D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal – Birle\u015fik Sekreterya’n\u0131n lideri Ernest Mandel ile bir polemi\u011fe girdi. Moreno, ekolojik tart\u0131\u015fman\u0131n yeni ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve akademik \u00e7evrelere indirgendi\u011fi bir d\u00f6nemde, kapitalizmin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin temellerini, insanl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fay\u0131 yok etti\u011fini s\u00f6yleyerek yan\u0131t verdi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cKapitalizm, y\u00fckseli\u015f d\u00f6neminde, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerde muazzam bir geli\u015fmeye neden oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc tam da bu g\u00fc\u00e7lerin tamamen zenginle\u015fmesi anlam\u0131na geliyordu: do\u011faya daha fazla h\u00e2kimiyet, makine ve tekniklerin muazzam geli\u015fimi, artan t\u00fcketim ve insan\u0131n ve toplumun genel olarak zenginle\u015fmesi. Emperyalizm, \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler sistemi i\u00e7inde keskin bir \u00e7eli\u015fkiye neden oldu: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimine kar\u015f\u0131 do\u011fan\u0131n ve insan\u0131n sistematik y\u0131k\u0131m\u0131. Bir yanda ekolojik sorun (do\u011fan\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6ren bilim insanlar\u0131n\u0131 \u00e7ok endi\u015felendiriyor), di\u011fer yanda kronik a\u00e7l\u0131k ve sava\u015f, hem do\u011fan\u0131n hem de insan\u0131n sistematik y\u0131k\u0131m\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.\u201d (The Party and the Revolution<\/em>, ob. cit., p. 206.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Birka\u00e7 y\u0131l sonra, Ge\u00e7i\u015f Program\u0131n\u0131n G\u00fcncellenmesi<\/em>\u2019nde ise \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n

\u201cT\u00fcm devrimci zaferlere ra\u011fmen insanl\u0131k u\u00e7urumun kenar\u0131nda durmaktad\u0131r. Marksizm ve Tro\u00e7kizm, proletaryan\u0131n \u00f6nderlik krizi a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, emperyalist rejimin egemenli\u011fi alt\u0131nda ve hatta b\u00fcrokrasinin rejimi alt\u0131nda da insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011finin barbarl\u0131\u011fa do\u011fru, emperyalist rejimin bir devam\u0131 olarak yeni bir k\u00f6lelik rejimine do\u011fru s\u00fcr\u00fckleni\u015f olaca\u011f\u0131na i\u015faret etmi\u015flerdir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n zorunluluklar d\u00fcnyas\u0131n\u0131 alt edip \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler d\u00fcnyas\u0131na ad\u0131m atmas\u0131n\u0131 ancak sosyalizm sa\u011flayabilir. Ya s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn, sefaletin ve insanl\u0131\u011f\u0131n barbarl\u0131\u011fa h\u0131zla s\u00fcr\u00fckleni\u015finin en korkun\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131ndan i\u00e7eri girece\u011fiz ya da sosyalizm arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fcnyas\u0131na ula\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>

Emperyalist ve b\u00fcrokratik rejimin korkun\u00e7 zalimli\u011fi barbarl\u0131k kategorisinin a\u015f\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Emperyalizmin ve b\u00fcrokratik i\u015f\u00e7i devletlerinin geli\u015ftirdi\u011fi devasa y\u0131k\u0131m ara\u00e7lar\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tehlikelerde bir de\u011fi\u015fim yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Sorun art\u0131k sadece yeni bir k\u00f6lelik ve barbarl\u0131k rejimi i\u00e7ine yuvarlanmak de\u011fil ama \u00e7ok daha ciddi bir durumdur: T\u00fcm gezegenin, \u00fczerinde hi\u00e7 hayat olmayan veya yeni silahlar\u0131n neden olaca\u011f\u0131 genetik yozla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 olarak yozla\u015fm\u0131\u015f bir ya\u015fam bi\u00e7iminin var olaca\u011f\u0131 bir \u00e7\u00f6le d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131. Bu durum yaln\u0131zca n\u00fckleer bir sava\u015fa dayal\u0131 olarak ya\u015fam\u0131n yok olmaya ba\u015flamas\u0131 tehlikesi de\u011fildir, bunun yan\u0131nda acil bir tehlike daha var: Do\u011fa ve esas olarak da insan\u0131n do\u011fa \u00fczerindeki egemenli\u011fini kayna\u011f\u0131 olan enerji kaynaklar\u0131n\u0131n birka\u00e7 on y\u0131l veya \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u00fcz y\u0131l i\u00e7inde t\u00fckenmesi insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne korkun\u00e7 bir tehdit koymaktad\u0131r.\u201d (Nahuel Moreno, G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Program\u0131 \u2013 Ge\u00e7i\u015f Program\u0131n\u0131n G\u00fcncellenmesi,\u00a0 <\/em>Tez 40, s. 218-219, h2O Kitap, \u0130stanbul, 2014.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca Moreno, S\u00f6yle\u015filer (1986) adl\u0131 kitab\u0131nda, do\u011fal floran\u0131n kapitalizm taraf\u0131ndan yok edilmesini ve bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 k\u0131nar:<\/p>\n\n\n\n

“Tam olarak bundan bahsedecektim. \u00c7\u00fcnk\u00fc melezler [tohumlar], kapitalizm taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bilimin b\u00fcy\u00fck ke\u015fiflerinin bile do\u011faya kar\u015f\u0131 nas\u0131l d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir \u00f6rne\u011fidir. Kapitalizm sadece ekonomik getirisi y\u00fcksek melezlerle ilgilenir. Daha sonra bu tohumlar\u0131 ekmek \u00fczere geni\u015f araziler haz\u0131rlan\u0131r, bu da ekonomik performans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck do\u011fal floran\u0131n yok edilmesi anlam\u0131na gelir. D\u00fczinelerce bitki ve tohum, s\u0131rf melez olarak performans g\u00f6stermedikleri i\u00e7in ortadan kaybolur.<\/p>

Avlanmalar\u0131 avc\u0131ya burjuva k\u00e2r\u0131 ya da ki\u015fisel tatmin sa\u011flayan hayvan t\u00fcrleri de yok oluyor\u2026\u201d (p. 8, www.nahuelmoreno.org<\/a>).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Mevcut ger\u00e7eklik, Marksizm \u00f6\u011fretmenlerimizin bu analizlerini fazlas\u0131yla do\u011frulamaktad\u0131r. Sera gazlar\u0131n\u0131n sal\u0131n\u0131m\u0131 ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedeniyle iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin h\u0131zlanmas\u0131 \u00f6nemli bir merkezi sorun olarak bunlara eklendi. Bununla birlikte, kapitalist tar\u0131m, emperyalist silahlanma ve sava\u015flar\u0131n sebep oldu\u011fu toprak tahribat\u0131 sorunu da h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok g\u00fcncel.<\/p>\n\n\n\n

Ve ayn\u0131 zamanda bu, analizlerin temel programatik sonucunu da do\u011fruluyor: yaln\u0131zca kapitalist emperyalist sistemin devrilmesi, burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi ve i\u015f\u00e7ilerin sosyalist h\u00fck\u00fcmetleri d\u00fcnya ekonomisini, do\u011fay\u0131 ve onun bir par\u00e7as\u0131 olan insan\u0131 g\u00f6zetecek \u015fekilde rasyonel olarak planlayabilir.<\/p>\n\n\n\n

3. B\u00f6l\u00fcm – Kapitalizmin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00e7evre felaketi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Do\u011fal kaynaklar\u0131n dizginlenmemi\u015f tahribat\u0131 kapitalist geli\u015fmenin de\u011fi\u015fmez bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, 20. ve 21. y\u00fczy\u0131llar benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma tan\u0131k oldu. Ormanlar\u0131n topyek\u00fbn yok olmas\u0131, \u00e7ok say\u0131da t\u00fcr\u00fcn tamamen veya neredeyse tamamen soylar\u0131n\u0131n t\u00fckenmesine neden olacak d\u00fczeyde avlanma, burjuvazinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 oldu\u011fu kadar do\u011fay\u0131 da s\u0131n\u0131rs\u0131zca s\u00f6m\u00fcrme ve ya\u011fmalama arzusunun bir g\u00f6stergesidir. On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda modern ekolojinin geli\u015fmesiyle birlikte, kapitalizmin \u00e7evresel etkisi detayl\u0131ca \u00f6l\u00e7\u00fclebilmeye ba\u015flad\u0131. Yaban hayvan n\u00fcfusunun son 40 y\u0131l i\u00e7erisinde %60 azalmas\u0131yla, pek \u00e7ok bilim insan\u0131n\u0131n alt\u0131nc\u0131 kitlesel yok olu\u015f olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecin i\u00e7inden ge\u00e7iyoruz ve potansiyel olarak insan neslinin t\u00fckenmesi de d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen sonu\u00e7lara sahip bir iklim \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn e\u015fi\u011fine yakla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

Covid-19 pandemisinin h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel durgunluk, bu tarihsel a\u015faman\u0131n nelere gebe oldu\u011funu ortaya koyuyor: Di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerinde g\u00f6r\u00fclen hastal\u0131klar\u0131n insanlara s\u0131\u00e7ramas\u0131, \u00f6rne\u011fin kapitalist \u00c7in\u2019de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere vah\u015fi hayvanlar\u0131n ticarile\u015ftirilmesi ve do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n yok edilmesi gibi kapitalist faaliyetler taraf\u0131ndan te\u015fvik edilmektedir. Ancak kapitalizm bilimin uyar\u0131lar\u0131na kulak asmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sera etkisi ve s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Sera etkisi, d\u00fcnya \u00fczerine d\u00fc\u015fen g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n gezegenin y\u00fczeyinden geri yans\u0131mas\u0131 sonucu yay\u0131lan \u0131s\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n atmosfer taraf\u0131ndan tutulmas\u0131yla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan fenomene verilen isimdir. Atmosferdeki gazlar g\u00fcne\u015f radyasyonunun bir miktar\u0131n\u0131n d\u00fcnya y\u00fczeyine ula\u015fmas\u0131na izin verir ve y\u00fczeyden geri yans\u0131yan \u0131s\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 atmosfer i\u00e7inde tutup bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da da\u011f\u0131tarak iklimi d\u00fczenler. Bu fenomeni etkileyen ana atmosferik gazlar karbondioksit (CO2<\/sub>), ozon, metan ve su buhar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Atmosferdeki gazlar\u0131n \u00fcretti\u011fi sera etkisi, gezegendeki ya\u015fam\u0131n geli\u015fimi \u00fczerinde olumlu bir etkiye sahiptir; \u00e7\u00fcnk\u00fc sera etkisi olmaks\u0131z\u0131n d\u00fcnya s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olur ve a\u015f\u0131r\u0131 de\u011fi\u015fimlere maruz kal\u0131r. Bununla birlikte, kapitalizm alt\u0131nda, son birka\u00e7 milyon y\u0131lda meydana gelen do\u011fal dalgalanmalar\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde bir CO2<\/sub> birikimi ya\u015fand\u0131 ve bu da h\u00e2lihaz\u0131rda s\u00fcregelmekte olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nma s\u00fcrecine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu e\u011filim, kapitalizm ve onun \u00e7okuluslu \u015firketleri taraf\u0131ndan enerji \u00fcretiminde artan a\u011f\u0131rl\u0131kta petrol, k\u00f6m\u00fcr ve gaz kullan\u0131m\u0131yla daha da h\u0131z kazand\u0131.<\/p>\n\n\n\n

2018 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan fosil yak\u0131t sal\u0131m\u0131n\u0131n %40\u2019\u0131ndan k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m\u0131 sorumluydu; bunu s\u0131ras\u0131yla petrol (%34) ve do\u011falgaz (%20) takip etti. 2018\u2019de k\u00fcresel sal\u0131m o g\u00fcne kadarki en \u00fcst seviyeye ula\u015ft\u0131: 36,6 milyar ton CO2<\/sub>. Bu 1990\u2019da kaydedilen seviyenin %61 \u00fczerindeydi. Bu veriler, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki 58 farkl\u0131 kurumdan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 K\u00fcresel Karbon Projesi taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmadan gelmektedir (La Vanguardia<\/em>, 12\/4\/2019). Sera gaz\u0131 sal\u0131m\u0131n\u0131n %60\u2019\u0131 \u00c7in, ABD ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. CO2<\/sub> sal\u0131m\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden \u00fclke 12 milyar ton CO2<\/sub> ile \u00c7in\u2019dir ve \u00c7in\u2019i 6 milyar tonun \u00fczerinde CO2<\/sub> sal\u0131m\u0131 ile ABD takip etmektedir (Clar\u00edn<\/em>, Arjantin, Nisan 2018). \u00c7in, k\u00fcresel \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma en fazla katk\u0131da bulunan kapitalist \u00fclkelerden biridir. \u00c7in\u2019de son 40 y\u0131l i\u00e7erisinde \u00e7o\u011funlu\u011fu Kuzey Amerika ve Avrupal\u0131 \u200b\u200b\u00e7okuluslu \u015firketler olmak \u00fczere, \u00e7evre standartlar\u0131na uymaks\u0131z\u0131n \u00fcretim yapan ve milyonlarca i\u015f\u00e7iyi a\u015f\u0131r\u0131 s\u00f6m\u00fcren 70 bin yabanc\u0131 \u015firket kurulmu\u015ftur. Uluslararas\u0131 Enerji Ajans\u0131\u2019n\u0131n (IEA) 2018 raporu, k\u00f6m\u00fcr\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n ana enerji kayna\u011f\u0131 olmaya devam edece\u011fini ortaya koydu. Bu yak\u0131t elektrik \u00fcretiminin neredeyse %40\u2019\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor ve zaten bu nedenle ayn\u0131 zamanda karbondioksit sal\u0131m\u0131n\u0131n %40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u00c7in, 3.657 milyon ton (%46,4) ile d\u00fcnyan\u0131n a\u00e7\u0131k ara \u00f6nde giden k\u00f6m\u00fcr \u00fcreticisidir; \u00c7in\u2019i 922 milyon ton (%11,7) ile Amerika Birle\u015fik Devletleri, 606 milyon ton (%7,7) ile Hindistan ve 431 milyon ton (%5,5) ile Avustralya takip etmektedir. \u00c7in, 2019\u2019da yakla\u015f\u0131k 1,9 milyar tonla d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck k\u00f6m\u00fcr t\u00fcketicisi konumuna da sahip olmu\u015ftur ve onu s\u0131ras\u0131yla yakla\u015f\u0131k 452 ve 317 tonla Hindistan ve ABD izlemi\u015ftir (es.statista.com<\/em>, Haziran 2020). \u00d6ne \u00e7\u0131kan \u00e7okuluslu k\u00f6m\u00fcr \u015firketleri aras\u0131nda Kuzey Amerikal\u0131 Peabody Energy Corporation ve Arch Coal Inc., \u0130ngiliz-\u0130svi\u00e7re ortakl\u0131\u011f\u0131 Glencore; \u0130ngiliz-Avustralya ortakl\u0131klar\u0131 Rio Tinto ve BHP Billinton, \u0130ngiliz-G\u00fcney Afrika ortakl\u0131\u011f\u0131 Anglo American ve Amerika-Kolombiya ortakl\u0131\u011f\u0131 Drummond bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Enerji t\u00fcketiminin \u00e7o\u011fu da ABD, Avrupa Birli\u011fi ve \u00c7in\u2019de yo\u011funla\u015f\u0131yor. Emperyalizmin egemenli\u011fi alt\u0131nda enerji t\u00fcketimindeki ve uluslararas\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki e\u015fitsizlik muazzamd\u0131r; ABD ve Kanada gibi \u00fclkelerde ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen enerji t\u00fcketimi, \u00e7o\u011fu Latin Amerika ve Afrika \u00fclkesine k\u0131yasla 30 kata kadar daha fazlad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc, \u201c2019, insan faaliyetlerinin neden oldu\u011fu sera gazlar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, buz kayb\u0131 ve rekor deniz seviyesi art\u0131\u015f\u0131yla ge\u00e7en on y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nemi kapatt\u0131\u201d diyerek uyar\u0131da bulundu. 2015-2019 ve 2010-2019 d\u00f6nemlerindeki ortalama s\u0131cakl\u0131klar, 1850\u2019den beri kaydedilen en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klard\u0131r. 2019\u2019daki ortalama s\u0131cakl\u0131k, sanayi \u00f6ncesi d\u00f6nemin s\u0131cakl\u0131k ortalamas\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 1,1 C\u00b0 \u00fczerindeydi ve kutuplardaki s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 ortalamadan iki kat daha fazlayd\u0131 [kutuplardaki \u0131s\u0131nman\u0131n di\u011fer y\u00fczeylerden daha fazla olmas\u0131 \u201carktik amplifikasyonu\u201d olarak da adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r, \u00e7.n.]. CO2<\/sub> sal\u0131mlar\u0131 1990 y\u0131l\u0131ndan beri %61 art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. 11 May\u0131s 2019\u2019da 415 ppm [milyonda bir birimi belirtir, \u00e7.n.] ile son \u00fc\u00e7 milyon y\u0131ld\u0131r atmosferde g\u00f6r\u00fclen en yo\u011fun CO2<\/sub> \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc kaydedildi. Bu seviye son birka\u00e7 milyon y\u0131ld\u0131r 280 ppm civar\u0131nda seyrediyordu. Atmosferdeki CO2<\/sub> yo\u011funlu\u011fu son 20 y\u0131l i\u00e7erisinde %13\u2019\u00fcn \u00fczerinde art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. \u00d6ng\u00f6r\u00fclemeyen ve y\u0131k\u0131c\u0131 iklimsel sonu\u00e7lara giden yolda art\u0131k geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 noktan\u0131n ne oldu\u011fu kesin olarak bilinmemektedir. Farkl\u0131 tahminlere g\u00f6re ortalama 2 C\u00b0 s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 2030 ile 2052 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bir noktada ya\u015fanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Buzullar\u0131n erimesi ve sonu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Uydu \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1993 y\u0131l\u0131ndan bu yana Antarktika, Gr\u00f6nland ve Kuzey Kutbu\u2019ndaki en d\u00fc\u015f\u00fck buzul seviyeleri 2019 y\u0131l\u0131nda kaydedildi. Buzullardaki bu erime, \u00f6rne\u011fin, kutup ay\u0131s\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131n normal seyrini etkiliyor. Buzullar\u0131n kayb\u0131, deniz seviyesindeki y\u00fckseli\u015fi de etkiliyor. BM H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC) Raporu, 2100 y\u0131l\u0131na kadar deniz seviyesinde 43 santimetrelik bir art\u0131\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Bu art\u0131\u015f en olumsuz senaryoda 84 cm\u2019ye kadar \u00e7\u0131k\u0131yor (El Pa\u00eds<\/em>, 26\/9\/2019). Yakla\u015f\u0131k 700 milyon ki\u015fi olan k\u00fcresel k\u0131y\u0131 n\u00fcfusu, okyanuslar\u0131n seviyesindeki bu art\u0131\u015f nedeniyle daha fazla tropikal kas\u0131rga, f\u0131rt\u0131na ve sel tehdidi alt\u0131nda kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131cakl\u0131kta ya\u015fanan art\u0131\u015f\u0131n daha da artmamas\u0131 i\u00e7in net CO2<\/sub> sal\u0131m\u0131n\u0131n 2050 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 2010 seviyelerine k\u0131yasla %40 ila %70 aras\u0131nda azalt\u0131lmas\u0131 ve 2070 y\u0131l\u0131nda s\u0131f\u0131ra d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi gerekiyor. Baz\u0131 sera gazlar\u0131 k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fcyken, CO2<\/sub> gibi di\u011ferleri y\u00fczlerce y\u0131l dayan\u0131r ve birikirler; bu nedenle s\u0131f\u0131r net sal\u0131ma ula\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, sal\u0131m do\u011fan\u0131n sahip oldu\u011fu emilim d\u00fczeyinde olmal\u0131d\u0131r; b\u00f6ylece bu gazlar\u0131n yo\u011funlu\u011fu artmayacakt\u0131r. Ancak emperyalizm ve \u00e7okuluslu \u015firketler bu planlarla zerre kadar ilgilenmemektedir. K\u0131sa devre ve yang\u0131nlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in elektrik end\u00fcstrisinde ve hatta r\u00fczg\u00e2r enerjisi end\u00fcstrisinde kullan\u0131lan yal\u0131t\u0131m ve termal izolasyon malzemelerinin \u00fcretiminde kullan\u0131lan SF6 gaz\u0131, kapitalist inkarc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir \u00f6rne\u011fidir. Bu az bilinen gaz\u0131n sera etkisi \u00fczerinde CO2<\/sub>\u2019den binlerce kat daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etkisi vard\u0131r. Ancak kapitalistler, bu gaz\u0131 ikame edebilmek ad\u0131na yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara yat\u0131r\u0131m yapmaktansa, onu kullanmaya devam etmeyi tercih ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Okyanuslar ve ormanlar CO2<\/sub> sal\u0131m\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 emerler; di\u011fer yar\u0131s\u0131 ise atmosfere kar\u0131\u015f\u0131r. Atmosferdeki CO2 <\/sub>seviyesi artt\u0131k\u00e7a okyanuslar taraf\u0131ndan emilim seviyesi de artar ve b\u00f6ylece okyanus asitlenme oran\u0131 [tuzlu suyun pH oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi, \u00e7.n.] da artarak okyanus ekosistemleri \u00fczerinde feci etkilere neden olur. Ek olarak, \u015fimdiden rekor seviyelere ula\u015fan okyanus s\u0131cakl\u0131klar\u0131 mercanlar\u0131 yok etmekte ve su alt\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, tayfunlar\u0131n ve kas\u0131rgalar\u0131n, orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n ve \u00e7\u00f6lle\u015fmenin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve yo\u011funlu\u011fundaki art\u0131\u015f\u0131 h\u00e2lihaz\u0131rda etkilemektedir. 1980\u2019lerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, y\u0131ll\u0131k do\u011fal afet say\u0131s\u0131 neredeyse \u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 2019 y\u0131l\u0131nda di\u011fer felaketlerin yan\u0131 s\u0131ra ABD, Kanada, Rusya, \u0130ran ve G\u00fcneybat\u0131 Asya\u2019da b\u00fcy\u00fck seller; Afrika, G\u00fcneydo\u011fu Asya ve G\u00fcneybat\u0131 Pasifik\u2019te kurakl\u0131klar; Avrupa ve Japonya\u2019da ise s\u0131cak hava dalgalar\u0131 ya\u015fand\u0131. G\u00fcncel olarak d\u00fcnyada iklimsel nedenler ve \u00e7evre kirlili\u011fi dolay\u0131s\u0131yla yerinden edilen yirmi milyondan fazla insan bulunuyor ve bu say\u0131 silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle yerlerinden edilenlerin say\u0131s\u0131n\u0131 a\u015f\u0131yor. Yerli halklar ise say\u0131ca bu s\u00fcre\u00e7ten en \u00e7ok etkilenenleri olu\u015fturuyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131m, ormans\u0131zla\u015fma ve tar\u0131msal ticaret<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Tar\u0131msal ticaret devleri ve \u00e7okuluslu \u015firketlerin kontrol\u00fc alt\u0131ndaki tar\u0131m ve ormanc\u0131l\u0131k end\u00fcstrisi, sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131n %26\u2019s\u0131n\u0131 \u00fcretiyor. K\u0131rsal alanlardaki kapitalist \u00fcretim tarz\u0131, topra\u011f\u0131 fakirle\u015ftiren ve toprak erozyonuna neden olan uygulamalarla mahsullerin ve orman zenginli\u011finin irrasyonel y\u0131k\u0131m\u0131na neden olmaktad\u0131r. \u00c7okuluslu \u015firketler ve b\u00fcy\u00fck kapitalist tar\u0131m \u015firketleri (soya fasulyesi, s\u0131\u011f\u0131r \u00e7iftlikleri) ve ihracat\u00e7\u0131lar (Cargill, Bunge, ADM) k\u00e2r esas\u0131na g\u00f6re hareket ederek, soya tarlalar\u0131 i\u00e7in \u00fcretken s\u0131n\u0131rlar\u0131 mant\u0131ks\u0131z bir \u015fekilde geni\u015fletmek, s\u0131\u011f\u0131r veya okalipt\u00fcs \u00e7iftlikleri kurmak ad\u0131na (Avustralya) yang\u0131n ve kurakl\u0131kla sonu\u00e7lanan vah\u015fi bir ormans\u0131zla\u015fmaya gidiyor, ekinlerin do\u011fru rotasyonunu yapmayarak topraklar\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131yor, ekosistemlere zarar veriyor ve sular\u0131 kirletiyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Suya a\u015f\u0131r\u0131 organik madde sal\u0131m\u0131 \u2014 \u00f6rne\u011fin \u00f6trofikasyon [b\u00fcy\u00fck bir su ekosisteminde, ba\u015fta karadan gelenler olmak \u00fczere, besin maddelerinin b\u00fcy\u00fck oranda artmas\u0131 sonucu, plankton ve alg varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilde \u00e7o\u011falmas\u0131, \u00e7.n.]olarak bilinen kirlilik s\u00fcreci \u2014 s\u0131\u011f\u0131r eti \u00fcretiminde bitkisel kaynaklara k\u0131yasla otuz kata kadar daha y\u00fcksektir. Topra\u011f\u0131n \u00e7iftlik hayvanlar\u0131 taraf\u0131ndan a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 da CO2<\/sub> ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r ve gelecekte bu sal\u0131m\u0131 emebilecek bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesini engeller.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in k\u0131rsal kesimindeki kapitalist \u00fcretim tarz\u0131, k\u00e2r pe\u015finde ko\u015fan bu a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7evresel y\u0131k\u0131m politikalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. Covid-19 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc \u00f6ncesinde ku\u015f ve domuz griplerinin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, yeni vir\u00fcslerin geli\u015fimi ve t\u00fcrler aras\u0131 ge\u00e7i\u015f (zoonoz) riskindeki art\u0131\u015f bak\u0131m\u0131ndan ko\u015fullar\u0131n en uygun oldu\u011fu kapitalist \u00fclkenin \u00c7in olmas\u0131 bir tesad\u00fcf de\u011fildir. \u00c7in\u2019de 2019 y\u0131l\u0131nda \u00fclkenin bir b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm b\u00f6lgelerinde bulunan hayvan \u00e7iftliklerinde (insanlar i\u00e7in zarars\u0131z, ancak hayvanlar i\u00e7in \u00f6l\u00fcmc\u00fcl) Afrika domuz hummas\u0131 salg\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve bu, kimi b\u00f6lgelerde hayvan s\u00fcr\u00fclerinde ciddi bir azalma ya\u015fanmas\u0131na neden oldu. Do\u011fu Asya\u2019da bu salg\u0131ndan etkilenenler aras\u0131nda Vietnam (bir ba\u015fka b\u00fcy\u00fck domuz eti t\u00fcketicisi), Kambo\u00e7ya ve Mo\u011folistan da vard\u0131. \u00c7in domuz sto\u011funun %50\u2019sini kaybetti ki bu yakla\u015f\u0131k 200 milyon domuz demekti. Bu salg\u0131n, Asya \u00fclkesindeki et end\u00fcstrisinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ilk kriz de\u011fildi. 2011\u2019de ya\u015fanan bir \u00f6nceki kriz, hayvanlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in clenbuterol (bir steroid) kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 binlerce zehirlenme ger\u00e7ekle\u015fmesiyle ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Kapitalist \u00e7evre tahribat\u0131 zoonozu k\u00f6r\u00fcklemektedir; insanlar\u0131 etkileyen bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n %60\u2019\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n, as\u0131l konak\u00e7\u0131lar\u0131 ba\u015fka t\u00fcr hayvanlar olan vir\u00fcs ve bakterilerden kaynakland\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l i\u00e7inde biyoyak\u0131t kullan\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n (odun veya organik materyal yak\u0131m\u0131 veya bunun i\u00e7in bitkisel k\u00f6kenli alkol veya ya\u011f \u00fcretimi), su, r\u00fczg\u00e2r ve g\u00fcne\u015f enerjisi kaynaklar\u0131ndaki art\u0131\u015ftan daha fazla olmas\u0131 beklenmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla biyoyak\u0131t \u00fcretimi, toprak arazilerin kullan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u0131da \u00fcretimiyle rekabet i\u00e7erisine girmekte, g\u0131da \u00fcretimini daha pahal\u0131 hale getirerek a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ve sefaleti art\u0131rmaktad\u0131r. \u00dcstelik biyoyak\u0131tlar da y\u00fcksek oranda CO2<\/sub> sal\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmalar\u0131na ra\u011fmen, CO2<\/sub> sal\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in hidrokarbonlara alternatif olarak yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde te\u015fvik ediliyorlar. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7evre kirlili\u011fi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, b\u00fcy\u00fck \u00e7aptaki tek \u00e7evre sorunu de\u011fil. Hava kirlili\u011fi, insanlar i\u00e7in bir numaral\u0131 \u00f6l\u00fcm nedenini olu\u015fturmaktad\u0131r ve y\u0131lda 6 ila 7 milyon erken \u00f6l\u00fcme neden oldu\u011fu tahmin edilmektedir. \u00dc\u00e7 milyar insan yemek pi\u015firmek, \u0131s\u0131nmak veya ayd\u0131nlanmak i\u00e7in odun, k\u00f6m\u00fcr, tar\u0131msal at\u0131k veya gazya\u011f\u0131 yakmaya ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r ve hava kirlili\u011fi kaynakl\u0131 hastal\u0131klara en \u00e7ok maruz kalan ki\u015filer de onlard\u0131r. Tarihin en yo\u011fun kimyasal kirlilik d\u00f6nemine tan\u0131kl\u0131k etmekteyiz. \u00c7okuluslu \u015firketlerin Hindistan, Banglade\u015f ve \u00c7in\u2019deki son on y\u0131llarda artan varl\u0131\u011f\u0131, bu \u00fclkelerin en fazla hava kirlili\u011fine sahip \u00fclkeler olmas\u0131n\u0131n nedenidir.<\/p>\n\n\n\n

Hindistan, d\u00fcnyan\u0131n en kirli \u015fehirleri listesinde \u00f6ndedir. Yeni Delhi bir kez daha en kirli havaya sahip ba\u015fkent se\u00e7ilmi\u015ftir. Onuncu s\u0131rada ise 2016 y\u0131l\u0131nda ad\u0131n\u0131 Gurgaon\u2019dan Gurugram\u2019a de\u011fi\u015ftiren Delhi\u2019nin kom\u015fu ticaret \u015fehri bulunmaktad\u0131r. IQAir AirVisual raporuna (2019) g\u00f6re Banglade\u015f gezegendeki en kirli \u00fclkedir. <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn \u00c7in\u2019deki hava kirlili\u011finin y\u0131lda 1,1 milyon insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tahmin edilmektedir. \u201cTangshan, \u00e7imento, kimyasal ve d\u00fcnya \u00e7eli\u011finin y\u00fczde be\u015finden fazlas\u0131n\u0131 \u00fcreten bir \u015fehir olarak a\u011f\u0131r sanayinin ve k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m\u0131n\u0131n merkezidir. Tangshan, \u00fclkenin en kirli alt\u0131nc\u0131 \u015fehri olarak listelenirken, listedeki ilk be\u015f \u015fehir de Tangshan\u2019\u0131n bulundu\u011fu Hebei eyaletinde bulunuyor. B\u00f6lgedeki fabrikalardan ve elektrik santrallerinden \u00e7\u0131kan k\u00f6m\u00fcr duman\u0131 Pekin\u2019e do\u011fru s\u00fcr\u00fckleniyor ve ba\u015fkentteki \u00fcnl\u00fc \u201chavapokalipsleri\u201d [hava kaynakl\u0131 k\u0131yamet, apokalips kelimesiyle yap\u0131lan bir kelime oyunu, \u00e7.n.] tetikliyor (bu hafta bir tane ger\u00e7ekle\u015fti)\u201d (Beth Gardiner, National Geographic<\/em>, 11\/9\/2017).<\/p>\n\n\n\n

Radyoaktif kirlenme ise ger\u00e7ekle\u015ftirilen iki binden fazla n\u00fckleer test ile birlikte \u00c7ernobil, Fuku\u015fima ve Three Mile Adas\u0131 n\u00fckleer santrallerinde ya\u015fanan felaketlere yol a\u00e7an silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n miras\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Temiz suya eri\u015fim, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve refah\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ancak d\u00fcnya n\u00fcfusunun neredeyse \u00fc\u00e7te biri olan 2,3 milyar insan bu olana\u011fa sahip de\u011fildir. Her y\u0131l 1,4 milyondan fazla insan su kirlili\u011fi ve yetersiz hijyen kaynakl\u0131 hastal\u0131klardan \u00f6lmektedir. Sulama, evsel t\u00fcketim, end\u00fcstriyel kullan\u0131m ve madencilik gibi alanlarda ger\u00e7ekle\u015fen su t\u00fcketimi bir\u00e7ok su kayna\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcketmektedir. 1970\u2019ten bu yana sulak alanlar\u0131n %40\u2019\u0131 kaybedilmi\u015ftir ve bu da k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin azaltt\u0131\u011f\u0131 biyo\u00e7e\u015fitlilik<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Biyo\u00e7e\u015fitlilik, kapitalist faaliyet nedeniyle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azald\u0131. N\u00fcfusu 1950\u2019den bu yana \u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131kan ve 2050\u2019de d\u00f6rt kat\u0131na \u00e7\u0131karak on milyara ula\u015fmas\u0131 beklenen insanlar hari\u00e7, gezegendeki hayvanlar\u0131n %94\u2019\u00fc evcil hayvanlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Vah\u015fi hayvanlar, hayvan n\u00fcfusunun sadece %6\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u00d6rne\u011fin, ABD\u2019deki g\u00fcncel evcil kaplan say\u0131s\u0131 d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndaki vah\u015fi kaplan say\u0131s\u0131ndan daha fazlad\u0131r. Karada ya\u015fayan omurgas\u0131zlar\u0131n %42\u2019si ve suda ya\u015fayanlar\u0131n %34\u2019\u00fc soylar\u0131n\u0131n t\u00fckenmesi riski alt\u0131ndad\u0131r ve son elli y\u0131lda omurgal\u0131 t\u00fcrlerin n\u00fcfusu %60\u2019tan fazla azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalist ormans\u0131zla\u015fma, Amazon ya\u011fmur ormanlar\u0131n\u0131n CO2<\/sub> emme kapasitesini zay\u0131flatmaktad\u0131r. Brezilya \u00d6zel Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re 1980\u2019lerden bu yana Amazonlar\u0131n CO2<\/sub> emme kapasitesi yar\u0131 yar\u0131ya azalm\u0131\u015ft\u0131r ve bu b\u00f6lgenin be\u015fte biri emdi\u011finden daha fazla CO2<\/sub> sal\u0131m\u0131 yapmaktad\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 30 y\u0131l i\u00e7inde Amazonlar\u0131n yar\u0131s\u0131, b\u00fcy\u00fck ticari \u00e7iftliklerin ve tar\u0131m ticaretinin y\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle savanaya [geni\u015f \u00e7ay\u0131rlar, \u00e7.n.] d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimaliyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuz ve Eyl\u00fcl aylar\u0131 aras\u0131nda Brezilya ve Bolivya\u2019da \u015fiddetli yang\u0131nlar \u00e7\u0131kt\u0131. Tropikal ormanlar, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l boyunca d\u00fcnyada en \u00e7ok ormans\u0131zla\u015ft\u0131rmaya maruz kalan ormanl\u0131k b\u00f6lgeler olmu\u015ftur. Kapitalist ormans\u0131zla\u015fma ve Amazon ya\u011fmur ormanlar\u0131ndaki yang\u0131nlar, ya\u011f\u0131\u015f rejimlerinin yan\u0131 s\u0131ra Latin Amerika\u2019n\u0131n ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131n\u0131n iklimini de etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel plastik kirlili\u011fi de etkileyici seviyelerdedir. 1980\u2019lerde 1 milyar ton k\u00fcm\u00fclatif plastik \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015fiyordu. K\u0131rk y\u0131ldan k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde bu rakam 8,3 milyar tona \u00e7\u0131kt\u0131. Bu miktar\u0131n 2,5 milyar tonu h\u00e2l\u00e2 kullan\u0131mda iken, 700 milyonu yak\u0131ld\u0131, 500 milyonu geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclenlerin ise yaln\u0131zca 100 milyonu h\u00e2l\u00e2 kullan\u0131lmakta. Tek kullan\u0131ml\u0131k plastik, 5,8 milyar ton gibi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir k\u00fcm\u00fclatif tona tekab\u00fcl ediyor. Yakla\u015f\u0131k 4,6 milyar ton plasti\u011fin \u00e7\u00f6pe veya okyanuslara gitti\u011fi tahmin ediliyor. Okyanuslara giden plasti\u011fin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 nehirlerden ge\u00e7erek okyanusa ula\u015f\u0131yor: Sadece Amazonlardan y\u0131lda 38,9 bin ton plastik okyanuslara gidiyor. \u00c7in\u2019deki Yang Tzu Nehri y\u0131lda 330 bin tondan fazla, Hindistan\u2019\u0131n Ganj Nehri ise 115 bin tondan fazla plasti\u011fi Pasifik Okyanusu\u2019na ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm okyanuslar ve denizler, farkl\u0131 derinlik seviyelerinde bulunan plastiklerle kirlenmi\u015ftir. \u00dc\u00e7 milyardan fazla insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck besin kayna\u011f\u0131n\u0131n %20\u2019sinden fazlas\u0131 bal\u0131ktan gelmektedir. Denizlerde bulunan mikro ve nano plastik par\u00e7ac\u0131klar\u0131 \u00f6nce bal\u0131klar, daha sonra da insanlar taraf\u0131ndan yutulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Nature<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re Pasifik Okyanusu\u2019nda h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen devasa bir \u00e7\u00f6p adas\u0131 vard\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re 1,6 milyon km2<\/sup> geni\u015fli\u011fe sahiptir; yani Fransa\u2019n\u0131n y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn neredeyse \u00fc\u00e7 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bu at\u0131k alan\u0131, yakla\u015f\u0131k 80.000 ton plastik i\u00e7ermektedir (BBC News Mundo<\/em>, 10\/23\/2019). Ancak mikro plastikler i\u00e7me suyunda ve hatta havada da bulunur. Plastik t\u00fcketiminin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkileri h\u00e2l\u00e2 tam anlam\u0131yla ara\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Burjuvazinin plastik \u00fcretimini s\u0131n\u0131rlamamas\u0131 ve tek kullan\u0131ml\u0131k plasti\u011fi ortadan kald\u0131rmamas\u0131, \u00e7evrenin korkun\u00e7 bir \u015fekilde a\u015f\u0131nmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

4. B\u00f6l\u00fcm: \u00c7evre krizi kar\u015f\u0131s\u0131nda emperyalist politika<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Trump, t\u00fcm d\u00fcnyada k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 ink\u00e2r etme e\u011filiminin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekiyor. ABD ekonomisine zarar verdi\u011fi gerek\u00e7esiyle 2016 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019yi Paris \u0130klim Anla\u015fmas\u0131\u2019ndan \u00e7ekti. Trump; karbon sal\u0131mlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrme taahh\u00fcd\u00fc vermeyen, en fazla sal\u0131ma sahip \u00fclke olan ve ABD ve AB burjuvazisinin hizmetindeki devasa bir fabrika olan \u00c7in\u2019le bu politika konusunda hemfikir. 2018 k\u0131\u015f\u0131ndaki so\u011fuk hava dalgas\u0131nda Trump, bu olay\u0131n k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. \u0130nk\u00e2rc\u0131l\u0131k, geni\u015f burjuva kesimlerinin, \u00e7evresel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc \u00f6nlemek i\u00e7in gerekli reformlara giri\u015fme konusunda isteksizli\u011finin en a\u015f\u0131r\u0131 ve agresif ifadesi. Servetleri birle\u015ftirilmesi durumunda d\u00fcnyan\u0131n en zenginleri listesinde Amazon\u2019un Jeff Bezos\u2019undan sonra, Bill Gates\u2019ten ise \u00f6nce yer alacak olan Koch karde\u015flerin m\u00fclkiyetindeki Koch Industries<\/em>, bu ink\u00e2rc\u0131 emperyalist burjuvazinin en n\u00fcfuzlular\u0131. Koch karde\u015fler, ilk ink\u00e2rc\u0131 bulu\u015fmas\u0131n\u0131 1991\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftiren ultraliberal Cato Institute<\/em>\u2019un kurucular\u0131 aras\u0131ndalar. Trump ba\u015fl\u0131ca s\u00f6zc\u00fcleri olana kadar \u00c7ay Partisi (\u00e7.n. 2009\u2019da ba\u015flayan muhafazak\u00e2r ve pop\u00fclist bir hareket) ve Cumhuriyet\u00e7i Parti\u2019de a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131lar. Petrol ve k\u00f6m\u00fcr \u015firketleri, silah sanayisi ve otomotiv sanayisi de rol oynamakta. \u0130nk\u00e2rc\u0131 s\u00f6ylemleri daha dikkatli bir \u015fekilde geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar k\u00fcresel \u0131s\u0131nma diye bir olay oldu\u011funu kabul ediyor ancak bunu ekonomik faaliyet d\u0131\u015f\u0131ndaki nedenlere ba\u011fl\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, fizik\u00e7i Nir Joseph Shaviv, belirleyici olan\u0131n g\u00fcne\u015fin hareketleri oldu\u011funu ileri s\u00fcrmekte. \u00dclkenin b\u00fcy\u00fck politik gerili\u011finden nemalanan Amerikan sa\u011f\u0131, \u0130ncil\u2019e ba\u015fvurarak \u201cTanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131lan\u201d iklimi insanlar\u0131n de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fi gibi s\u00f6ylemlerde bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Ele\u015ftirel zay\u0131fl\u0131klar\u0131 nedeniyle bu kesimler, bir\u00e7ok olayda taktiklerinde \u201cink\u00e2rdan ertelemeye\u201d denilen bir de\u011fi\u015fiklik izlediler: K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n bilimsel kan\u0131tlar\u0131n\u0131 sorgulamaktansa, \u00f6nerilen \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin etkilili\u011fini sorgulay\u0131p bunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6teliyorlar. \u0130spanya\u2019n\u0131n Vox<\/em> partisi gibi a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 kesimlerse iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ink\u00e2r\u0131n\u0131, do\u011frudan ideolojik bir \u015fekilde \u201ck\u00fclt\u00fcrel\u201d anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 say\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Bir ba\u015fka \u00f6rnek, Avustralya\u2019n\u0131n Ba\u015fbakan\u0131 Scott Morrison. Avustralya en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerden biri olmas\u0131na ve Aral\u0131k 2019-Ocak 2020 aras\u0131nda 8 milyon hektar\u0131 a\u015fk\u0131n alan\u0131 k\u00fcl eden kontrol edilemeyen yang\u0131nlar ya\u015fayan bir \u00fclke olmas\u0131na ra\u011fmen, ink\u00e2rc\u0131 Morrison k\u00f6m\u00fcr \u00fcretimini azaltmamay\u0131 savunmakta. Yang\u0131nlarda yar\u0131m milyardan fazla hayvan alevler i\u00e7inde yanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve emperyalist ikili s\u00f6ylem<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Avrupa emperyalizmi ve ABD\u2019nin liberal kesimleri, kapitalizmin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi u\u011fruna kapitalizmin reformu konusunda ikili s\u00f6ylemin konsolide edildi\u011fi, \u00e7evre teknokratlar\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 (STK) taraf\u0131ndan desteklenen BM\u2019deki burjuva uzla\u015f\u0131yla fikir birli\u011fi i\u00e7inde. Bu kesim, ink\u00e2rc\u0131lar\u0131 ele\u015ftiriyor ancak kapitalist \u00e7evre tahribat\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle de yakla\u015fan iklimsel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn h\u0131z\u0131 ve insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011furdu\u011fu risk hakk\u0131nda bilimsel tan\u0131mlamalarla \u00f6rt\u00fc\u015fen maddi tedbirler \u00f6nermiyor. Bu do\u011frultuda Trudeau, Merkel veya Macron\u2019unki gibi h\u00fck\u00fcmetler \u00fcretken bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u015firketlere te\u015fviklerle akaryak\u0131t vergileri (Sar\u0131 Yelekliler hareketinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan t\u00fcrden) \u00f6ne s\u00fcrmekte ve r\u00fczg\u00e2r veya g\u00fcne\u015f enerjisini geli\u015ftirmekten bahsetmekte. Bu a\u00e7\u0131dan, karbondioksit (CO2)<\/sub> sal\u0131m\u0131 yayan ba\u015fl\u0131ca \u00fclkelerin tamam\u0131n\u0131n yenilebilir enerjinin geli\u015ftirilmesine y\u0131lda kendi GSY\u0130H\u2019lerinin y\u00fczde 1\u2019inden az yat\u0131r\u0131m yap\u0131yor olmalar\u0131 dikkate de\u011fer. \u00d6rne\u011fin ABD y\u00fczde 0,2 kadar g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir oranda yat\u0131r\u0131m yapmakta. Ayn\u0131 \u015fekilde, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmadan endi\u015fe duydu\u011funu s\u00f6yleyen h\u00fck\u00fcmetlere sahip Avrupa \u00fclkelerindeki \u015firketler bile kapitalist \u00c7in diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7evre konusundaki ihmalk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131ndan faydalanmakta.<\/p>\n\n\n\n

IMF bile karbon ticaretine vergi uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6neren \u00e7evre raporlar\u0131na sahip. Bununla birlikte, Eyl\u00fcl 2019\u2019da yay\u0131mlanan \u00c7al\u0131\u015fma Raporu WP\/19\/185, kurumun iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin azalt\u0131lmas\u0131yla kapitalist b\u00fcy\u00fcmeyi \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fcrecek hi\u00e7bir teklifi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ediyor. Kurumun ba\u015fl\u0131ca tavsiyeleri aras\u0131nda, \u00e7evresel koruma tedbiri olarak elektrik enerjisi s\u00fcbvansiyonlar\u0131n\u0131 durdurmak var ki bu asl\u0131nda enerjiye eri\u015fimi daha e\u015fitsiz hale getirecek bir tedbir. IDB (Amerikal\u0131lar Aras\u0131 Kalk\u0131nma Bankas\u0131) de geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerin daha savunmas\u0131z oldu\u011funu kabul ederek emisyonlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi \u00f6nermekte.<\/p>\n\n\n\n

Roosevelt’in zaman\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc programa benzer (mevcut durumda ise olas\u0131 bir ekolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc garanti etmeyi ama\u00e7layan) bir d\u00fczenleyici tedbirler program\u0131 olan Yeni Ye\u015fil Anla\u015fma\u2019y\u0131 destekleyen Amerikan Demokrat Partili Bernie Sanders ve Alexandria Ocasio-Cortez gibi baz\u0131 kesimler, biraz daha derin reformlar\u0131 savunuyorlar. Naomi Klein gibi reformist entelekt\u00fceller, Avrupa Parlamento\u2019sunda dikkate de\u011fer temsile sahip Ye\u015fil Partiler ve baz\u0131 STK\u2019lar da bu ideolojik y\u00f6r\u00fcnge etraf\u0131nda konumlan\u0131yorlar. Fosil yak\u0131t sanayisine son verilmesini ve \u201cekolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d i\u00e7in devlet s\u00fcbvansiyonlar\u0131 \u00f6neriyorlar. Pek \u00e7ok kapitalist h\u00fck\u00fcmet ve bizzat BM\u2019nin kendisi de \u00e7evre felaketine m\u00fcdahale etmede kulland\u0131klar\u0131 bir terim olan \u201cenerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden\u201d bahsediyor. Bisiklet kullanma kampanyalar\u0131 gibi kozmetik ve k\u0131smi tedbirlerle birlikte yenilenebilir enerjilerle (r\u00fczg\u00e2r, g\u00fcne\u015f panelleri) mevcut enerji sisteminin uzun vadede yenilenece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar. Sanders ise istihdam\u0131n korunmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor. Sal\u0131mlar\u0131n y\u00fczde 71\u2019i, toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131na de\u011fil de \u015firket sahiplerinin ve hissedarlar\u0131n\u0131n k\u00e2r aray\u0131\u015f\u0131na yan\u0131t veren 100 \u015firket taraf\u0131ndan \u00fcretilmekte. Ve reformistler, bu kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerini sorgulam\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f \u015f\u00fcphesiz di\u011fer kaynaklar\u0131 meydana getiren t\u00fcm d\u00f6ng\u00fcleri olu\u015fturan as\u0131l g\u00fc\u00e7 olmakla birlikte, yenilenebilir enerjiler; g\u00fcne\u015f, su, r\u00fczg\u00e2r ve organik at\u0131k gibi do\u011fal kaynaklara dayal\u0131. Yine de bunlar enerji \u00fcretiminin d\u00fc\u015f\u00fck bir y\u00fczdesine kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor: toplam\u0131n y\u00fczde 10,8\u2019i (2018 verileri). Ancak bu kaynaklar g\u00fcvenli bir ikame te\u015fkil edemiyor. \u00d6rne\u011fin, \u015fu anda \u00fcretilen yenilenebilir enerjinin \u00fc\u00e7te ikisinden fazlas\u0131, temelde orman, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k at\u0131klar\u0131 ve odun yak\u0131lmas\u0131yla elde edilen \u201cgeleneksel biyoyak\u0131tlara\u201d kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor. Bu yak\u0131t t\u00fcrleri aras\u0131nda etanol ve biyodizelin yan\u0131 s\u0131ra metan gaz\u0131, biyogaz, metanol, butanol ve ba\u015fka az bilinen di\u011fer t\u00fcrler bulunmakta.<\/p>\n\n\n\n

R\u00fczg\u00e2r ve g\u00fcne\u015f enerjisi \u00fcretimine ve elektrikli ara\u00e7lar gibi enerji tasarrufu y\u00f6ntemlerine yat\u0131r\u0131m yapan burjuva sekt\u00f6rler mevcut. Bunlar, ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in \u00e7evre STK\u2019lar\u0131n\u0131 desteklemekteler ve kendi sekt\u00f6rleri i\u00e7in devlet s\u00fcbvansiyonu almak ad\u0131na lobi faaliyetleri y\u00fcr\u00fctmekteler. \u00d6rne\u011fin, \u0130sve\u00e7li patron Ingmar Rentzhog, yat\u0131r\u0131mc\u0131 George Soros vd. Piyasan\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 veya kullan\u0131lan makinelerin y\u00fczde 55\u2019ini temsil eden en b\u00fcy\u00fck d\u00f6rt r\u00fczg\u00e2r t\u00fcrbini \u00fcreticileri aras\u0131nda Danimarkal\u0131 Vestas, \u0130spanyol Siemens Gamesa, \u00c7inli Goldwind ve ABD\u2019li General Electric bulunmakta (Elperiodicodelaenergia.com<\/em>, 19 \u015eubat 2020).<\/p>\n\n\n\n

BM, 2030 ve 2050 i\u00e7in konan \u00e7ekingen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma ve insani geli\u015fme hedeflerinin kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul ediyor. Ayn\u0131 \u015fekilde a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n ve \u00f6nlenebilir \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin son bulmas\u0131, temiz su ve modern enerji hizmetlerine evrensel eri\u015fim; su kalitesinin iyile\u015ftirilmesi ve k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi, hava kalitesinin iyile\u015ftirilmesi, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, okyanus asitlenmesinin en aza indirgenmesi, okyanus kirlili\u011finin azalt\u0131lmas\u0131 ve deniz kaynaklar\u0131n\u0131n biyo\u00e7e\u015fitlili\u011finin korunmas\u0131 veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netiminin sa\u011flanmas\u0131 hedeflerinin de. BM taraf\u0131ndan 2019\u2019da yay\u0131mlanan GEO-6 raporu, bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ortada oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6nc\u00fclleri ve kapitalist y\u0131k\u0131c\u0131 ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Emperyalizm ve burjuvazi, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma sorunundan uzun zamand\u0131r haberdard\u0131. Fosil yak\u0131tlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131 sonucunda ortalama s\u0131cakl\u0131kta birka\u00e7 derece art\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 daha 1950\u2019li y\u0131llarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. 1960\u2019larda Sovyet iklimbilimci Evgeny K. Fedorov k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedeniyle Gr\u00f6nland\u2019da eriyen buzlar ve y\u00fckselen deniz seviyeleri konusunda uyarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Neo-Malthus\u00e7u e\u011filimleri olan Roma Kul\u00fcb\u00fc, 1972 y\u0131l\u0131nda MIT (Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan B\u00fcy\u00fcmenin S\u0131n\u0131rlar\u0131<\/em> adl\u0131 raporu yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Rapor; sanayile\u015fme, g\u0131da \u00fcretimi, n\u00fcfus ve do\u011fal kaynaklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcndeki art\u0131\u015f\u0131n s\u00fcrmesi halinde, mevcut kaynaklar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u00fcz y\u0131l i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcmenin s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131 sonucuna var\u0131yordu. Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi durduracak s\u0131f\u0131r b\u00fcy\u00fcme aray\u0131\u015f\u0131 \u015feklindeki yanl\u0131\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nermi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

O d\u00f6nemlerde ba\u015fl\u0131ca kayg\u0131lardan biri petrol sahalar\u0131n\u0131n t\u00fckenmesiydi. 1972 y\u0131l\u0131nda, \u00e7evre sorunu \u00fczerine ilk b\u00fcy\u00fck konferans olan BM \u0130nsan \u00c7evresi Konferans\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan Stockholm Bildirgesi imzaland\u0131. Bu konferansta bir dizi koruma ilkesinin yan\u0131 s\u0131ra do\u011fal kaynaklar\u0131n gelecek nesiller i\u00e7in d\u00fczenli ve ak\u0131lc\u0131 bir planlamayla, bu ama\u00e7la ara\u015ft\u0131rma ve uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi deste\u011fiyle korunmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki genel g\u00f6r\u00fc\u015f belirlendi. Karbondioksit ve \u0130klim \u00dczerine Ge\u00e7ici \u00c7al\u0131\u015fma Grubu, 1979 y\u0131l\u0131nda Jule Charney liderli\u011finde Massachusetts\u2019te (ABD) topland\u0131. Bu toplant\u0131da, atmosferdeki CO2<\/sub> miktar\u0131n\u0131n ikiye katlanmas\u0131n\u0131n d\u00fcnya s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda 1,5 ila 3 \u00b0C art\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 sonucuna varan bir rapor haz\u0131rland\u0131. Bu tahmin, o g\u00fcnden bug\u00fcne iklim davran\u0131\u015f\u0131 ve atmosferdeki CO2<\/sub> konsantrasyonuna olduk\u00e7a yak\u0131n. O y\u0131l Cenova\u2019da ilk \u0130klim Konferans\u0131 da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. \u00c7okuluslu petrol \u015firketi Exxon, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndan 1977 y\u0131l\u0131ndan beri haberdard\u0131. Buna ra\u011fmen, emperyalizm ve \u00e7okuluslu \u015firketler hidrokarbon yata\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 art\u0131rma ve daha y\u00fcksek s\u00f6m\u00fcr\u00fc oranlar\u0131na ula\u015fma konusunda adeta yar\u0131\u015fmaktalar. Hatta son on y\u0131lda, \u00f6zellikle ABD\u2019de, do\u011fan\u0131n katledilmesinde yeni bir a\u015fama olarak daha \u00f6nce eri\u015filemeyen yataklar\u0131n aranmas\u0131 i\u00e7in hidrolik k\u0131rma y\u00f6ntemini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

1972 konferans\u0131n\u0131 temel olarak alan 1992 tarihli Rio de Janeiro D\u00fcnya Zirvesi biyolojik \u00e7e\u015fitlilik, \u00e7\u00f6lle\u015fme ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konular\u0131nda somut i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131n\u0131n ve ayr\u0131ca s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma ve orman koruma beyanlar\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir ilkti. ABD, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik \u00fczerine olan s\u00f6zle\u015fmeyi imzalamam\u0131\u015ft\u0131. Anla\u015fmalardan biri, Kyoto Protokol\u00fc\u2019n\u00fcn ve daha sonra Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcretildi\u011fi iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi s\u00f6zle\u015fmesini d\u00fczenlemekti.<\/p>\n\n\n\n

1997 Kyoto Protokol\u00fc, 2008 ve 2012 aras\u0131nda CO2<\/sub>, metan, azot oksit ve \u00fc\u00e7 s\u0131nai florlu gaz emisyonlar\u0131nda 1990 emisyonlar\u0131na k\u0131yasla y\u00fczde 5 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f hedefi gibi olduk\u00e7a al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir hedef koydu. Anla\u015fman\u0131n onay\u0131 2009 y\u0131l\u0131nda imzalan\u0131rken ABD imza atmay\u0131 reddetti. Kanada, 2011 y\u0131l\u0131nda Protokol\u2019den \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n

ABD ve \u00c7in, \u00e7ekingen 2015 Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 yok say\u0131yor<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

2015 y\u0131l\u0131nda, 2020\u2019den itibaren Kyoto Anla\u015fmalar\u0131\u2019n\u0131n yerini alacak olan Paris Anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. Bu anla\u015fma, 21. y\u00fczy\u0131l boyunca d\u00fcnya s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131 2\u00b0C ile s\u0131n\u0131rlama y\u00f6n\u00fcnde genel y\u00f6nelimle birlikte her \u00fclkenin g\u00f6n\u00fcll\u00fc taahh\u00fctler vermesinin \u00f6tesine ge\u00e7medi.<\/p>\n\n\n\n

Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 6. maddesi, \u00fclkeler ve \u015firketler aras\u0131nda CO2<\/sub> sal\u0131m birimi veya hakk\u0131 sat\u0131n al\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik sistemler \u00fczerine mutab\u0131k kal\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmekte. Bunlar hi\u00e7bir zaman d\u00fczenlemeye sokulmad\u0131. Sistem, yeniden a\u011fa\u00e7land\u0131rma veya orman koruma gibi projelerle CO2<\/sub> sal\u0131mlar\u0131ndan tasarrufun sertifikaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve bu kredileri sat\u0131n alan \u015firketlerin bu miktarlar\u0131 \u201csal\u0131m kesintisi\u201d olarak saymas\u0131n\u0131 i\u00e7ermekte. 2005\u2019ten beri en kirletici sanayileri sal\u0131m haklar\u0131 sat\u0131n almaya zorlayan bir sal\u0131m ticaret sistemi (ETS) y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte. 2019\u2019da bir ton CO2<\/sub>\u2019nin fiyat\u0131 25 avro civar\u0131ndayd\u0131. Bu politika, \u00fcz\u00fcc\u00fc sonu\u00e7lardan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey do\u011furmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kyoto anla\u015fmalar\u0131na g\u00f6re, sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler sal\u0131mlar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamak zorundayken, az sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler i\u00e7in bu ge\u00e7erli de\u011fil. Bu da karbon kredisi verenler ile al\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n sal\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda uluslararas\u0131 bir ayr\u0131ma yol a\u00e7\u0131yor. Dahas\u0131 \u00e7ifte say\u0131m yap\u0131l\u0131yor; yani ayn\u0131 birim hem o birimi \u00fcreten \u00fclke hem de sat\u0131n alan \u00fclke i\u00e7in say\u0131l\u0131yor. Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 kabul eden devletlerin \u015fu ana kadar g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak \u00fcstlendi\u011fi emisyon kesintisi hedefleri, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda 3,2 \u00b0C art\u0131\u015f gibi korkun\u00e7 bir tahmine i\u015faret etmekte. ABD\u2019nin anla\u015fmadan \u00e7ekilmesiyle bu tahmin bile ku\u015fkulu hale geldi.<\/p>\n\n\n\n

Sanayi \u00f6ncesi seviyelere g\u00f6re s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 1,5 ve 2 derece aras\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in 2050\u2019ye kadar s\u0131f\u0131r net emisyona ula\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Ancak kapitalist h\u00fck\u00fcmetlerin tahminlerine g\u00f6re, emisyonlar\u0131n 2030\u2019dan \u00f6nce durdurulmas\u0131 beklenmemekte. Baz\u0131 bilim insanlar\u0131, h\u00fck\u00fcmetlerin, atmosferden CO2<\/sub>\u2019yi \u00e7\u0131karacak yeni teknolojilerin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131yla hareket etti\u011fine inan\u0131yorlar. Geli\u015ftirilmesi i\u00e7in kayda de\u011fer yat\u0131r\u0131mlar\u0131n bile olmad\u0131\u011f\u0131 bir teknolojinin felaketi \u00f6nleyecek olmas\u0131 ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 bir iddia. Aral\u0131k 2019\u2019da yeni bir fiyasko daha ya\u015fand\u0131: 1995\u2019te ba\u015flayan y\u0131ll\u0131k zirveler serisinin bir devam\u0131 olan BM Madrid \u0130klim Zirvesi (COP25 olarak da bilinir). M\u00fczakereciler yaln\u0131zca genel hususlarda anla\u015fabildi; 84 \u00fclke sal\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcrme hedefleri i\u00e7in daha y\u00fcksek hedefler koymay\u0131 kabul ederken, sal\u0131mlar\u0131n y\u00fczde 55\u2019inden sorumlu \u00fclkeler (ABD, \u00c7in, Rusya ve Hindistan) taahh\u00fctte bulunmad\u0131. 21. y\u00fczy\u0131l boyunca k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 2\u00b0C ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in sal\u0131m kesintilerinin \u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekmekte.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7evre felaketinin kan\u0131t\u0131 ve kitle hareketinin bas\u0131nc\u0131, h\u00fck\u00fcmetleri baz\u0131 k\u0131sm\u0131 tedbirler almaya zorlad\u0131. Bu sayede enerji t\u00fcketimi verimlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan m\u00fctevaz\u0131 bir ilerleme s\u00f6z konusu. Dolar cinsinden br\u00fct has\u0131la ba\u015f\u0131na CO2<\/sub> (kilogram) miktar\u0131 (sabit de\u011ferlerle) \u00f6l\u00e7\u00fclseydi, bu sal\u0131m yo\u011funlu\u011fu son 30 y\u0131lda y\u00fczde 20 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6sterirdi. \u015eu anda ise bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oran\u0131 y\u0131l ba\u015f\u0131na y\u00fczde 1 ile y\u00fczde 2 aras\u0131nda. Ancak Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n hedeflerine ula\u015fmak i\u00e7in y\u00fczde 4 ile y\u00fczde 6 aras\u0131nda y\u0131ll\u0131k d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe do\u011fru hareket etmek gerekmekte. Enerji t\u00fcketimi, emperyalist d\u00fczenin orant\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. \u00d6yle ki, en y\u00fcksek d\u00fczeyde a\u00e7l\u0131k ve yoksulluk \u00e7eken on \u00fclke (Kenya, Somali, Burundi, Eritre ve di\u011ferleri), k\u00fcresel emisyonlara y\u00fczde 0,1 alt\u0131nda katk\u0131da bulunmakta.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7okuluslu \u015firketlerin, BM taraf\u0131ndan \u00f6nerilen s\u00f6zde \u201cenerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden\u201d hi\u00e7bir \u00e7\u0131kar\u0131 yok. BM\u2019nin her bir \u00f6nerisi ve her d\u00fcnya zirvesi, g\u00fcn gibi ortada olan \u00e7evresel felaketten \u00f6nce kendilerine k\u0131l\u0131f bulmalar\u0131na yarayacak beyanlardan \u00f6teye gitmiyor. D\u00fcnyay\u0131 ve k\u00fcresel ekonomiyi kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda y\u00f6netmeye devam edenler, emperyalizm ve \u00e7okuluslu \u015firketlerin ta kendisi.<\/p>\n\n\n\n

5. B\u00f6l\u00fcm: Kapitalist \u00e7evre kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 uluslararas\u0131 bir hareket ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

2018\u2019den beri, \u00e7evresel kirlili\u011fe ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 olan, Avrupa\u2019da merkezile\u015fen bir gen\u00e7lik hareketinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi ama d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yay\u0131lan hareket kitleselle\u015fti. \u0130lk defa kitlelerin, enternasyonal d\u00fczlemde ifade edilen k\u00fcresel bir \u00e7evre hareketi mevcut. Bu uluslararas\u0131 hareket, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin niteliksel olarak k\u00f6t\u00fcle\u015fmesine e\u015flik ediyor. <\/p>\n\n\n\n

Ne var ki on y\u0131llar boyunca, hem Birle\u015fik Devletler, Avrupa, Japonya gibi emperyalist \u00fclkelerde, hem de Hindistan, \u00c7in, Latin Amerika, Afrika\u2019n\u0131n par\u00e7alar\u0131 oldu\u011fu yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge d\u00fcnyada halk seferberliklerinin e\u015flik etti\u011fi binlerce \u00e7evresel \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131. Bunun nedeni \u00e7evresel felaketlerin \u00e7al\u0131\u015fan ve yoksul n\u00fcfus ile yerli halklar\u0131n geni\u015f kesimlerini daima do\u011frudan etkilemesidir. Bu seferberlikler (ki genelde \u00e7okuluslu maden ve petrol \u015firketleriyle, s\u0131nai bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k firmalar\u0131 ve kapitalist tar\u0131m i\u015fletmeleriyle y\u00fczle\u015fmi\u015flerdir) kitlesel olarak ve politik \u00f6nem d\u00fczleminde b\u00fcy\u00fcme e\u011filimindedir. <\/p>\n\n\n\n

Emperyalist kapitalist reorganizasyon plan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131, en fazla kirlili\u011fe yol a\u00e7an sanayi kollar\u0131n\u0131, ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fcne sahip olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, tam da Avrupa\u2019da, Birle\u015fik Devletler\u2019de ve Japonya\u2019da \u00e7evresel d\u00fczenlemelerden yakay\u0131 s\u0131y\u0131rmak i\u00e7in \u00c7in, Hindistan, Do\u011fu Asya ve di\u011fer yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelere ta\u015f\u0131makt\u0131. Bu ba\u011flamda madenleri, s\u0131nai bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya tar\u0131msal-s\u0131nai \u00fcr\u00fcnleri ele ge\u00e7irmek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7evresel y\u0131k\u0131m, yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelere uygulanan emperyalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015f bir ba\u015fka bi\u00e7imi olmu\u015ftur. <\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda olas\u0131 felaketler ile zehirli yay\u0131l\u0131mlar tehdidine kar\u015f\u0131 geni\u015f seferberlikler de ya\u015fand\u0131. \u00d6nemli \u00f6rneklerden birisi 1970\u2019lerden beri Almanya\u2019da geli\u015fen kitlesel n\u00fckleer kar\u015f\u0131t\u0131 harekettir. Bu hareket, s\u00f6z konusu Avrupa \u00fclkesini n\u00fckleer enerji santrallerini kapatmaya ve enerji altyap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye zorlad\u0131 (Almanya n\u00fckleer enerji \u00fcretmemektedir ve g\u00fcne\u015f enerjisi kullanma konusunda bayraktarl\u0131k kendisindedir, bununla birlikte, Fransa\u2019dan n\u00fckleer enerji sat\u0131n almaktad\u0131r).<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, 2019\u2019un sonunda, Avustralya\u2019da milyonlarca hektarl\u0131k alan\u0131n yanm\u0131\u015f olmas\u0131 bir ekolojik felaket yaratt\u0131 ve ayn\u0131 zamanda h\u00fck\u00fcmetin politikas\u0131na kar\u015f\u0131 da m\u00fcthi\u015f bir halk seferberli\u011fi do\u011furdu. <\/p>\n\n\n\n

Latin Amerika \u00e7evre m\u00fccadeleleriyle kayn\u0131yor<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn Latin Amerika \u00fclkelerinde \u00e7evreye dair \u00f6nemli seferberlikler ya\u015fand\u0131: Brezilya, Kolombiya, Arjantin, Peru, Venezuela, \u015eili, Ekvador, Honduras, Meksika. Y\u00fczlerce k\u00f6yl\u00fc, yerli ve \u00e7evre \u00f6nderi ile aktivisti \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

3 Mart 2016\u2019da yerli halklar\u0131n hak savunucusu aktivist Berta Caceres, senelerdir kendi halk\u0131n\u0131n suyunu ve \u00e7evresini savunan bir m\u00fccadeleye \u00f6nderlik etti\u011fi i\u00e7in Honduras\u2019ta vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Caceres, \u00c7in \u00e7okuluslusu Sinohydro\u2019nun (d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck baraj in\u015faat \u015firketi) Gualcarque Nehri\u2019ne d\u00f6rt adet HES (hidroelektrik santral) yapmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, emperyalizm yanl\u0131s\u0131 Juan Orlando Hernandez h\u00fck\u00fcmetinin y\u00f6netimi alt\u0131ndaki kiral\u0131k katiller taraf\u0131ndan suikasta u\u011frad\u0131. Brezilya\u2019n\u0131n kuzey b\u00f6lgesi, bu m\u00fccadelelere ve su\u00e7lara d\u00f6n\u00fck b\u00fcy\u00fck bir tarihsel ge\u00e7mi\u015fe sahip. Toprak sahipleri taraf\u0131ndan tutulan silahl\u0131 \u00e7etelerce, 22 Aral\u0131k 1988\u2019de Acre eyaletinde Chico Mendes\u2019in suikaste kurban gitmesi bu \u00f6rneklerden yaln\u0131zca birisi. Mendes yerel n\u00fcfusun topra\u011f\u0131 ortakla\u015fa kullanabilmesi i\u00e7in topraklar\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fccadelesini y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla b\u00fcy\u00fck kapitalist tar\u0131m firmalar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 durmu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n

Peru, \u00e7evrenin savunulmas\u0131 u\u011fruna verilen en kitlesel m\u00fccadelelerin bir k\u0131sm\u0131na ev sahipli\u011fi yapt\u0131. Bunlar\u0131n en \u00f6ne \u00e7\u0131kan iki tanesi 2009 senesinin \u201cbaguazo\u201d ismiyle an\u0131lan olaylar\u0131yd\u0131. Bu m\u00fccadele, Amazon yerli halk\u0131n\u0131n kendi orman\u0131n\u0131 savunmak u\u011fruna ayaklanmas\u0131na ve ayaklanmayla beraber resmi olarak raporlanm\u0131\u015f haliyle 33 ki\u015finin, ancak ger\u00e7ekte \u00e7ok daha fazla say\u0131da insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne tan\u0131kl\u0131k etti. Bir di\u011fer b\u00fcy\u00fck m\u00fccadele, on y\u0131ldan uzun bir s\u00fcredir madencilik firmas\u0131 G\u00fcney Copper \u015eirketi ile onun s\u00f6m\u00fcr\u00fc projesi Tia Maria\u2019n\u0131n b\u00f6lgeye giri\u015fini engellemi\u015f olan Tambo Vadisi ve Arequipa b\u00f6lgesi halk\u0131n\u0131n m\u00fccadelesiydi. Genel grevler ile yol blokajlar\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve hepsi de yolsuzluktan h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olan d\u00f6rt adet devlet ba\u015fkan\u0131 d\u00f6neminde ge\u00e7irilen reformlar\u0131n g\u00f6z yumdu\u011fu polis \u015fiddeti dolay\u0131s\u0131yla pek \u00e7ok \u00f6l\u00fcn\u00fcn ve yaral\u0131n\u0131n oldu\u011fu a\u011f\u0131r bilan\u00e7o ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ve \u015fimdi bu d\u00f6rd\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan bir be\u015finci ba\u015fkan var, ismi Vizcarra, ancak o da t\u0131pk\u0131 di\u011ferleri gibi, farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n da i\u015faret etti\u011fi \u00fczere Tambo Vadisi\u2019nin zenginli\u011fi ile tar\u0131m\u0131n\u0131 yok edecek olan bu projeyi hayata ge\u00e7iremiyor. Bu m\u00fccadeleler son y\u0131llardaki h\u00fck\u00fcmetlerin i\u00e7inde patlak veren politik krizlerin ba\u015fl\u0131ca nedenlerinden biriydi ve bu m\u00fccadeleler \u00f6ylesine bir b\u00f6lgesel ve ulusal fenomen yaratm\u0131\u015f durumda ki, Geni\u015f Cephe (Frente Amplio<\/em>) bu fenomenin en \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131ndan biri ve \u0130UB-DE\u2019nin Peru partisi olan Birle\u015felim \u00f6rg\u00fct\u00fc de Geni\u015f Cephe\u2019nin i\u00e7inde. <\/p>\n\n\n\n

Bolivya\u2019da \u00e7evre hareketi bir otoyolun in\u015fas\u0131na kar\u015f\u0131 kitleselle\u015fti. Bu otoyol bir orman\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7iyordu ve orman da Isiboro Ulusal Park\u0131 ve Yerli Halklar B\u00f6lgesi\u2019nin (TIPNIS) korumas\u0131 alt\u0131ndayd\u0131. 2011\u2019de yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan otoyol \u00e7okuluslu petrol \u015firketlerinin, kapitalist tar\u0131m firmalar\u0131n\u0131n ve koka ekimi yapan \u00e7okuluslular\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131nayd\u0131. M\u00fcthi\u015f bir halk deste\u011fi ve ayn\u0131 zamanda Bolivya \u0130\u015f\u00e7i Merkezi\u2019nin (COB) iki g\u00fcnl\u00fck genel greviyle desteklenen hareket projeyi alt\u00fcst etti ve Evo Morales h\u00fck\u00fcmetine a\u011f\u0131r bir yenilgi ya\u015fatt\u0131. 2019\u2019dan beri ormanlar\u0131n savunulmas\u0131n\u0131, kapitalist tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n yarar\u0131na olacak \u015fekilde tar\u0131msal y\u0131k\u0131m s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesine kar\u015f\u0131 gelinmesini \u00fcstlenen bir hareket ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu hareket, neredeyse be\u015f milyon hektarl\u0131k bir ormanl\u0131k alan\u0131n yanmas\u0131n\u0131n bir sonucuydu. Bu hareket ayn\u0131 zamanda petrol \u015firketlerine kar\u015f\u0131 Tariqu\u00eda Floras\u0131 ile Fauna Ulusal Rezervi\u2019nin korunabilmesini de hedefliyor. Hareket bug\u00fcn, Evo Morales\u2019in tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131 aynen s\u00fcrd\u00fcren mevcut A\u00f1ez h\u00fck\u00fcmetine de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Arjantin\u2019de, tar\u0131msal alanlar\u0131 yok eden ve madencilik faaliyetinin bir sonucu olan kirlili\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele senelerdir g\u00fcndemde. Alberto Fernandez\u2019in yeni h\u00fck\u00fcmetinin ve Mendoza b\u00f6lgesinin yerel iktidar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 son m\u00fccadele, madencilikte arsenik kullan\u0131m\u0131na izin veren bir yasan\u0131n feshi i\u00e7in bas\u0131n\u00e7 yaratmaya \u00e7abal\u0131yordu. Bununla birlikte Monsanto fabrikas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131, \u00f6zellikle de Cordoba\u2019da halk seferberlikleri ya\u015fand\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\u201cGelecek i\u00e7in Cuma\u2019lar\u201d (Fridays for Future<\/em>): Lise \u00f6\u011frencilerinin en \u00f6n safta oldu\u011fu bir \u00e7evre hareketi <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

A\u011fustos 2018\u2019de okula gitmeyi reddedip greve \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan beri, 16 ya\u015f\u0131ndaki \u0130sve\u00e7li Greta Thunberg, d\u00fczinelerce \u00fclkede her cuma eylem yapmaya haz\u0131r olan milyonlarca gen\u00e7 insana ilham kayna\u011f\u0131 oldu. Bu hareketin ad\u0131 \u201cGelecek i\u00e7in Cuma\u2019lar.\u201d Hareket, b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnyan\u0131n siyasal \u00f6nderlerine k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 durdurabilmek i\u00e7in radikal \u00f6nlemler almalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131yor. \u0130sve\u00e7li liselinin inisiyatifi k\u00fcresel bir hareket halini alm\u0131\u015f durumda. Yaln\u0131zca Almanya\u2019da, bu harekete ba\u011fl\u0131 olan 150\u2019nin \u00fczerinde yerel gen\u00e7lik grubunun oldu\u011fu raporland\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, Almanya, Avusturya ve \u0130svi\u00e7re\u2019den, kendilerini \u201cGelecek i\u00e7in Bilim \u0130nsanlar\u0131\u201d (S4F) olarak tan\u0131tan 12 bin bilim insan\u0131, hareketi destekleyen bir metne imza att\u0131lar. Bu metinde bilim insanlar\u0131 iklimi, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi, denizleri ve topra\u011f\u0131 korumaya y\u00f6nelik \u00f6nlemlerin yetersiz oldu\u011funu dile getirdiler: \u201cBilim insanlar\u0131 olarak, gen\u00e7lerin h\u0131zl\u0131ca ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde harekete ge\u00e7ilmesi gerekti\u011fi talebini \u015fiddetle destekliyoruz.\u201d <\/p>\n\n\n\n

A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f gruplar hareketi ele\u015ftirirken, bir\u00e7ok politik lider harekete \u201csempati\u201d duydu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Bunlar\u0131n aras\u0131nda Alman \u015eans\u00f6lyesi Angela Merkel de vard\u0131. Buna ra\u011fmen \u015fu ana dek Greta Thunberg politik hareketlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z bireysel bir duru\u015f geli\u015ftirmi\u015f durumda ve kendisine g\u00f6re \u201chem sa\u011f hem sol hem de merkez iklim krizi kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fccadele etmekte ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015f\u201d durumda.  <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel iklim grevleri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

20 ila 27 Eyl\u00fcl aras\u0131nda ve 29 Kas\u0131m 2019\u2019da hareket, bir k\u00fcresel iklim grevi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu grevde s\u00f6z konusu olan \u00fcretimin durdurulmas\u0131 olmasa da 2.000\u2019in \u00fczerinde \u015fehirde ve 153 \u00fclkede eylemler ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu g\u00f6sterilere milyonlarca insan kat\u0131ld\u0131. Kas\u0131m eyleminin slogan\u0131 \u201cD\u00fcnya iklim krizinin fark\u0131na var\u0131yor\u201d idi. <\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00f6steriler, aral\u0131k ay\u0131nda Madrid\u2019de yap\u0131lacak olan uluslararas\u0131 iklim zirvesinin (COP25) \u00f6ncesinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. On binlerce eylemci, ger\u00e7ek bir uluslararas\u0131 m\u00fcdahalenin eksikli\u011fini ve COP25\u2019in somut \u00e7evresel tedbirler alma noktas\u0131ndaki fiili ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 protesto etti. <\/p>\n\n\n\n

21 Ocak 2020\u2019deki Davos zirvesinde Greta Thunberg siyasal liderleri k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya teslim olmakla ve \u201cekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 ekolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden \u00f6nce tutmakla\u201d su\u00e7lad\u0131. Thunberg son zamanlarda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede \u201chi\u00e7bir \u015feyin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d duyurdu. Thunberg daha fazla vakit kaybedilmemesinde \u0131srarc\u0131 oldu ve ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcn ekonomik ve politik liderlere fosil yak\u0131tlar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131na ve fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6zendiren s\u00fcbvansiyonlara yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar\u0131 bir an \u00f6nce kesmeleri \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Thunberg konu\u015fmas\u0131nda ayn\u0131 zamanda Birle\u015fik Devletler\u2019in Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019ndan \u00e7ekilecek olmas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 endi\u015feyi anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak halihaz\u0131rda mevcut imzac\u0131lar\u0131n zaten hi\u00e7birinin \u015fartlara uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve as\u0131l bunun neden kimseyi endi\u015felendirmedi\u011fini veya \u00f6fkelendirmedi\u011fini merak etti\u011fini ifade etti. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok s\u0131n\u0131fl\u0131 ilerici bir hareket<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

D\u00fcnyada \u00e7evresel sorunlar giderek ciddile\u015firken, \u00e7evresel kirlili\u011fe kar\u015f\u0131 vuku bulan hareket, \u00f6zellikle gen\u00e7li\u011fin i\u00e7inde yay\u0131lma e\u011filimi g\u00f6steriyor. Tarif edildi\u011fi \u00fczere bu hareket, kirlilikten etkilenen \u00e7e\u015fitli toplumsal sekt\u00f6rleri kaps\u0131yor; en \u00f6nemlisi de i\u015f\u00e7ileri kaps\u0131yor. Ancak hareket ayn\u0131 zamanda orta s\u0131n\u0131f sekt\u00f6rlerini ve hatta, yaln\u0131zca k\u0131smi reformlar pazarlayan ve g\u00fcne\u015f enerjisi benzeri \u201cye\u015fil\u201d teknolojilerin sat\u0131m\u0131yla ilgilenen burjuva sekt\u00f6rleri de kaps\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Buna ra\u011fmen, bu hareketin ilerici bir hareket oldu\u011funu; onun, \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez bir \u015fekilde kirlilikten sorumlu olan ve kendini \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden tenzih eden \u00e7okuluslu \u015firketler ve kapitalist h\u00fck\u00fcmetlerle \u00e7arp\u0131\u015fmakta oldu\u011funu yineliyoruz. <\/p>\n\n\n\n

Kendimizi bu hareketin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmeliyiz. Hakl\u0131 talepleri destekliyoruz. Bu taleplerin hayata ge\u00e7irebilmesi i\u00e7in, en ufak bir sekterlik g\u00f6stermeden, en geni\u015f eylem birlikleri ad\u0131na m\u00fcmk\u00fcn olan her \u015feyin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 destekliyoruz. Biz, i\u00e7inde burjuva, reformist veya sol \u00f6nderliklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fimiz bir hareketin i\u00e7inde \u201cbirlik ve \u00e7arp\u0131\u015fma\u201d takti\u011fini uygular\u0131z. Yukar\u0131da and\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu \u00f6nderliklerin niyeti, kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nermeksizin hareketi programatik olarak s\u0131n\u0131rlamakt\u0131r. Hareketin talepleri ise ancak ve ancak emperyalist kapitalistlerin iktidar\u0131n\u0131n devrilmesiyle, bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmetinin kurulmas\u0131yla ve bir ulusal ve uluslararas\u0131 planl\u0131 sosyalist ekonomiye ge\u00e7ilmesiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Dolay\u0131s\u0131yla bu takti\u011fin anlam\u0131, bir yandan ilerici hareketin bir par\u00e7as\u0131 olarak konumlan\u0131rken, \u00f6te yandan hareketin i\u00e7indeki burjuva ve reformist \u00f6nderliklerle politik bir m\u00fccadele i\u00e7inde olmakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Gezegenin \u00fczerindeki hayat\u0131 savunmaya soyunmu\u015f olan bu geni\u015f hareketin devrimci sosyalist kanad\u0131 biziz. \u0130UB-DE, do\u011fal kaynaklar\u0131n savunulmas\u0131 ve do\u011fan\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131 ile tahrip edilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma m\u00fccadelesi veren b\u00fct\u00fcn halk ve gen\u00e7lik seferberliklerini desteklemekte ve te\u015fvik etmektedir. Biz \u0130UB-DE olarak \u015fu sloganlar ile talepleri y\u00fckseliyoruz:<\/p>\n\n\n\n

Suyun, havan\u0131n, topra\u011f\u0131n ve denizin kirletilmesine hay\u0131r; ormanlar\u0131n yok edilmesine ve tahrip edilmesine hay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7okuluslu \u015firketler ve onlar\u0131n emperyalist ya\u011fma politikalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla do\u011fan\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131na hay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sendikalar ile i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerini, \u00e7evre hareketleriyle eylem birli\u011fine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yoruz; sol \u00f6rg\u00fctleri, kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlerini, k\u00f6yl\u00fc ve yerli halk \u00f6rg\u00fctlerini, halk\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunan \u00f6rg\u00fctleri \u00e7evre hareketiyle eylem birli\u011fi kurmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yoruz. Bizler seferberli\u011fi petrol \u015firketleri gibi, tar\u0131msal alanda faaliyet y\u00fcr\u00fcten Kanadal\u0131 madencilik firmas\u0131 Bayer-Monsanto gibi \u00e7okuluslu firmalara ve bu firmalara hizmet eden h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 y\u00f6neltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn \u00e7evresel y\u0131k\u0131m \u00f6rneklerinin y\u00fczde 99\u2019unda, s\u00f6z konusu y\u0131k\u0131mdan do\u011frudan do\u011fruya bu h\u00fck\u00fcmetler \u00e7\u0131kar elde etmektedir. <\/p>\n\n\n\n

6. B\u00f6l\u00fcm: \u00c7evre hareketinin ak\u0131mlar\u0131<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00c7evre hareketi i\u00e7indeki farkl\u0131 tutumlar\u0131n panoramas\u0131n\u0131 sunmak i\u00e7in, \u00e7evresel krizin ciddiyetine ili\u015fkin \u00fc\u00e7 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kendi programatik \u00f6nerileriyle birle\u015ftiren \u00fc\u00e7 ana e\u011filimin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek ba\u015flayabiliriz. En geni\u015f anlamda, a) emperyalist burjuva ak\u0131mlar\u0131n\u0131n ve Avrupa ye\u015fil partilerinin ve sosyalist olmayan ekolojist ak\u0131mlar\u0131n \u201cye\u015fil kapitalizmi\u201dni ilk s\u0131raya koyabiliriz, ki bunlar sorunun \u00f6z\u00fcn\u00fcn kapitalist sistemin varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu belirtmeksizin (B\u00f6l\u00fcm 4’te ele ald\u0131k) H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC) sonu\u00e7lar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 tehditlere i\u015faret ediyor ; b) \u201c\u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00e7\u00fc Marksizm,\u201d insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n felaketinin geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez oldu\u011fu iddias\u0131yla ge\u00e7i\u015f taleplerinin art\u0131k bir i\u015flevi olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varan daha marjinal bir ak\u0131m ; c) ayn\u0131 bilimsel verileri kullanan, ancak kapitalist sistem kar\u015f\u0131t\u0131 bir propaganday\u0131 da analizine ekleyen (ve ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmde geli\u015ftirdi\u011fimiz) \u201cekososyalizm.\u201d<\/p>\n\n\n\n

a) Ye\u015fil kapitalizm<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u00c7evre hareketi i\u00e7inde daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip olan ak\u0131mlar\u0131n, kapitalist sistemi bir b\u00fct\u00fcn olarak kar\u015f\u0131lar\u0131na almak yerine, baz\u0131 sanayi dallar\u0131 ve baz\u0131 h\u00fck\u00fcmetler ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan ele\u015ftirel bir politik pozisyonu savunduklar\u0131 bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n

Bu pozisyonlar\u0131 m\u00fccadele i\u00e7inde olan \u00e7o\u011fu STK’da veya \u00e7evre gruplar\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Yar\u0131 anar\u015fist bir s\u00f6yleme sahip olan Yokolu\u015f \u0130syan\u0131 (Extinction Rebellion<\/em> – XR) gibi daha solcu varyantlarda bile, al\u0131nan pozisyonun oda\u011f\u0131, kapitalizme, h\u00fck\u00fcmetlere, \u00e7okuluslu \u015firketlere ve \u00e7evresel y\u0131k\u0131m politikalar\u0131n\u0131 destekleyen partilere kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek bir tart\u0131\u015fma yaratmak de\u011fil, \u201cbilin\u00e7 y\u00fckseltme\u201d eylemleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmakta.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, ana referanslardan biri olan Greta Thunberg’in konu\u015fmalar\u0131nda, h\u00fck\u00fcmetlerin sadece zenginlik ve soyut \u201cilerleme\u201d fikirlerini \u00f6nemsedikleri i\u00e7in bilimin uyar\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelmelerinin k\u0131nanmas\u0131 gittik\u00e7e artmaktad\u0131r. Bunun bir sonucu olarak yak\u0131n zamanda Thunberg \u201cYe\u015fil Yeni D\u00fczen\u201de kar\u015f\u0131 kendini konumland\u0131rd\u0131: “Grafiklere bakarsan\u0131z k\u00fcresel ortalama s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 1,5 o<\/sup>C derecenin alt\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamam\u0131z gerekiyor ve \u2018Ye\u015fil Yeni D\u00fczen\u2019 ile bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kolayl\u0131kla g\u00f6rebilirsiniz. (\u2026) Karbondioksit b\u00fct\u00e7esine uygun hareket edeceksek, bundan 10, 20, 30 y\u0131l sonras\u0131 i\u00e7in taahh\u00fctler vermek yerine \u015fimdi bir \u015feyler yapmaya odaklanmal\u0131y\u0131z. Elbette, \u2018Ye\u015fil Yeni D\u00fczen\u2019 karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in uygun de\u011fil.” (Rolling Stone Magazine<\/em>, 26 Mart 2020, www.rollingstone.com\/politics\/politics-features\/greta-thunberg-climate-crisis-cover-965949\/)<\/p>\n\n\n\n

Ye\u015fil kapitalizm ak\u0131mlar\u0131n\u0131n bu denli yayg\u0131n olmas\u0131, ayn\u0131 zamanda patronlar\u0131n da yenilenebilir enerji sanayisinin geli\u015ftirilmesiyle ilgilendi\u011fine bir i\u015faret olarak okunabilir. \u00d6rne\u011fin, bu kesimlerin Greta Thunberg’i destekleyece\u011fi s\u00f6yleniyor. Greta’n\u0131n ailesi Daniel Donner’\u0131 k\u0131zlar\u0131n\u0131n faaliyetlerini ve kamuoyuna a\u00e7\u0131k toplant\u0131lar\u0131n\u0131 planlamas\u0131 i\u00e7in atad\u0131. \u201cDonner sadece kurumsal ileti\u015fim konusunda uzman de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Avrupa \u0130klim Vakf\u0131’n\u0131n da bir \u00fcyesidir. Bu derne\u011fin, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma alan\u0131nda lobicilik faaliyeti y\u00fcr\u00fctenler aras\u0131nda en \u00f6nemlisi oldu\u011fu s\u00f6yleniyor.\u201d (Noticias<\/em> dergisi, Arjantin, s. 118, 28 Eyl\u00fcl 2019.)<\/p>\n\n\n\n

Bu seviyede, plastikleri, ka\u011f\u0131tlar\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek veya musluklar\u0131 kapatmaya \u00f6zen g\u00f6stermek gibi, t\u00fcm a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bireysel eylemlere veren ideolojilere ve kampanyalara da de\u011finmeliyiz. Elbette biz sosyalistler de geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden veya musluklar\u0131n iyi kapat\u0131lmas\u0131ndan yanay\u0131z. Ancak bu tekil eylemlerin d\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131 tehdit eden kapitalist sistemin etkisini yok edebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, m\u00fccadelenin merkezine militan veganl\u0131\u011f\u0131 yerle\u015ftiren ak\u0131mlar da mevcut. Burada hayvan s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc ve t\u00fcketimini durdurma d\u00fcrt\u00fcs\u00fc etik arg\u00fcmanlara dayand\u0131r\u0131labilir veya hayvanc\u0131l\u0131k gibi sanayilerin k\u00fcresel \u0131s\u0131nmadaki sorumlulu\u011funa i\u015faret edilebilir. Bu noktada, g\u0131da sanayisinin k\u00e2r marjlar\u0131ndan vazge\u00e7erek kendisini de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fini belirtmemiz gerekiyor. Ayr\u0131ca veganizm i\u00e7inde, antikapitalist bir konum \u00fcstlenen ak\u0131mlar\u0131n olumlu bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmemiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu ak\u0131mlar, “Her \u015feyin neslini t\u00fcketme tehlikesi olan bir t\u00fcr\u00fcz” slogan\u0131n\u0131 y\u00fckseltti. Onlarla ancak k\u0131smen hemfikir olabiliriz. Evet, her \u015feyin nesli t\u00fckenme tehlikesi alt\u0131nda. Bununla birlikte, sorumluluklar daha kesindir: yok olma treni, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn raylar\u0131 \u00fczerinde ilerler ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki patronlar\u0131n h\u00fck\u00fcmetleri taraf\u0131ndan y\u00f6netilir; ki bu, farkl\u0131 s\u00f6ylemlerle de olsa kapitalist k\u00e2ra \u2014ve \u00f6zellikle \u00e7okuluslu \u015firketlerin k\u00e2rlar\u0131na\u2014 insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn hayatta kalma ko\u015fullar\u0131 ve do\u011fal ya\u015fam\u0131n devam\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde bir ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Neyin \u00fcretildi\u011fini, nas\u0131l, hangi hammaddelerle ve hangi s\u00f6m\u00fcr\u00fc rejimi alt\u0131nda \u00fcretilece\u011fini belirleyen bir b\u00fct\u00fcn olarak insan t\u00fcr\u00fc de\u011fil fakat kapitalist k\u00e2r aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Neyin t\u00fcketildi\u011fini, neyin s\u00fcbvanse edildi\u011fini, hangi insan\u0131n neyi yedi\u011fi ya da yemedi\u011fi ile neyin yenildi\u011fi ve neyin yenilmedi\u011finde belirleyici olan da ayn\u0131 e\u011filimdir.<\/p>\n\n\n\n

2019 boyunca g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00f6nemli g\u00f6sterileri te\u015fvik etmenin yan\u0131 s\u0131ra, Greta Thunberg gibi isimler bug\u00fcn Amerikan \u00f6n se\u00e7imleri \u00e7er\u00e7evesinde yapt\u0131klar\u0131 gibi, kimi zaman petrol sanayisi lobisinin en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr adaylar\u0131na veya benzerlerine \u201ckar\u015f\u0131\u201d oy veya \u201c\u00e7evrenin savunusu\u201d ad\u0131na oy gibi soyut hedeflere y\u00f6nelik oy \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131yorlar. Arjantin’deki yar\u0131 anar\u015fist XR grubu, 2019 se\u00e7imlerinde Thunberg fig\u00fcr\u00fcnden yararlanarak insanlar\u0131 oy pusulas\u0131 yerine ye\u015fil bir ka\u011f\u0131t atarak se\u00e7imleri ge\u00e7ersiz sayd\u0131rma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu ve b\u00f6ylece Sol Cephe\u2019ye s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nerek Macri veya Fernandez ile ayn\u0131 potaya girmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

b) \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fck hakk\u0131nda<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Bu ak\u0131m ne entelekt\u00fcel alan\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ebildi ne sosyal a\u011flarda, b\u00fcy\u00fck siyasi yap\u0131larda veya \u00e7evre \u00f6rg\u00fctlerinde kendine yer bulabildi.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zde \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00e7\u00fc Marksizm, ekososyalizm ile kapitalizmin ele\u015ftirisini payla\u015f\u0131yor, ancak ekososyalizmi, \u00e7evresel ve insani felaketlerin \u00f6nlenebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki yanl\u0131\u015f beklentiyi uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ele\u015ftiriyor. Bug\u00fcn mevcut olan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n art\u0131k bu t\u00fcrden herhangi bir umudu do\u011furmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve devrimcilerin g\u00f6revinin, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz insan\u0131 felaketin ard\u0131ndan hayatta kalanlarla kom\u00fcnist bir toplumun in\u015fas\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilecek bir program\u0131n propagandas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu savunuyorlar.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ana referanslar\u0131ndan biri olan Miguel Fuentes’e g\u00f6re: <\/p>\n\n\n\n

\u201cE\u011fer k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n kitlesel yok olu\u015flara yol a\u00e7acak (\u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131lda a\u015faca\u011f\u0131m\u0131z) felaket e\u015fi\u011finin sadece 1,5 o<\/sup>C derece uza\u011f\u0131nda oldu\u011fumuzu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak, bu kitlesel \u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131na tan\u0131k oluyoruz demek. Dolay\u0131s\u0131yla, buradaki as\u0131l mesele, zaten durdurulamaz olan insan neslinin t\u00fckenmesi olgusunu nas\u0131l ‘durduraca\u011f\u0131m\u0131z’ de\u011fil, t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn tamamen ortadan kalkmas\u0131n\u0131 nas\u0131l \u00f6nleyebilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flamak olacakt\u0131r. \u0130nsan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczde\u00a0biri, onu veya ellisi hayatta kalacak olsa bile bu b\u00f6yle. Ve tam da burada, bu hayatta kalma m\u00fccadelesinde ve genetik evrimimizin korunmas\u0131 ve ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerin uygarl\u0131k geli\u015fiminin en iyi ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n gelece\u011fe ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in, kom\u00fcnist perspektif iki kat fazla \u00f6nem kazan\u0131yor\u201d (\u201cEcosocialismo versus marxismo colapsista, I y II\u201d, Sin Permiso<\/em> 4\/7\/2019).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

1960’larda sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemde \u00f6nlenemez bi\u00e7imde yakla\u015fan \u201cn\u00fckleer sava\u015f\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda kendilerini n\u00fckleer s\u0131\u011f\u0131naklar in\u015fa etmeye adamay\u0131 bir g\u00f6rev olarak bilenlerin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc pozisyona benzer bir tutum.<\/p>\n\n\n\n

7. B\u00f6l\u00fcm: Hareketle ilgili baz\u0131 tart\u0131\u015fmalar<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Gen\u00e7leri iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7meye \u00e7a\u011f\u0131ran \u0130sve\u00e7li gen\u00e7 Greta Thunberg, BM’yi, Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 ve Kyoto Protokol\u00fc\u2019n\u00fc if\u015fa ediyor. \u0130ktidardakileri sorumsuz olmakla, anlams\u0131z c\u00fcmleleri tekrarlamakla ve son derece utanga\u00e7 taahh\u00fctlerini dahi yerine getirmemekle su\u00e7luyor, ki tamamen hakl\u0131. Greta\u2019n\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 k\u00fcresel grev \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, \u00f6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir yank\u0131 yaratt\u0131. Ancak, bu gen\u00e7 kad\u0131n\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck sayg\u0131y\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak bile bu \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n yakla\u015fan felaketi durdurmak i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Greta\u2019n\u0131n talepleri, kapitalizmi veya \u00e7okuluslu \u015firketleri sorumlu olarak i\u015faret etmiyor ve kapitalist sistemi sona erdirmeyi ama\u00e7lamayan bir m\u00fccadele, ne kadar iyi niyetli olursa olsun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbmdur.<\/p>\n\n\n\n

Uzun s\u00fcredir s\u00f6yleyegeldi\u011fimiz gibi, biz de \u00e7evresel tahribata kar\u015f\u0131 hakl\u0131 talepleri sahiplenerek bu seferberli\u011fin i\u00e7inde birle\u015ftirici \u015fekilde yer al\u0131yoruz. Seferberli\u011fin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7abal\u0131yoruz. Bununla birlikte stratejik \u00e7\u00f6z\u00fcme dair \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalar\u0131 da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz. \u00c7evre konusunda, iklim krizine neden olan temel konuya girmezsek niteliksel bir de\u011fi\u015fiklik olmayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyoruz. Seferberlik, kapitalist h\u00fck\u00fcmetleri ve \u00e7okuluslu \u015firketlerin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesini sa\u011flay\u0131ncaya kadar devam etmelidir. T\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden \u00e7okuluslu \u015firketlerin ve b\u00fcy\u00fck milyarderlerden olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir kapitalist grubun ve onlar\u0131n h\u00fck\u00fcmetlerinin, emek\u00e7i halk\u0131n ve do\u011fan\u0131n bask\u0131lanmas\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde ettikleri muazzam k\u00e2rlar\u0131ndan vazge\u00e7ebileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnecek kadar naif olamay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekte tam tersi olacakt\u0131r. Kapitalistlerin temel amac\u0131 kendi k\u00e2rlar\u0131d\u0131r ve geride yaral\u0131 hatta \u00f6l\u00fc i\u015f\u00e7ileri ve yok edilmi\u015f bir do\u011fay\u0131 b\u0131rak\u0131yor olmaya hemen hi\u00e7 \u00f6nem vermezler. Koronavir\u00fcs kriziyle tan\u0131k oldu\u011fumuz \u015fey bunun kan\u0131t\u0131: H\u00fck\u00fcmetler y\u0131llard\u0131r kirli d\u0131\u015f borcu \u00f6demek i\u00e7in halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00e7esinden kesinti yapt\u0131ktan sonra halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00f6zel sekt\u00f6re devrettiler ve pandemi s\u00fcreci bu politikalar\u0131n su\u00e7lulu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalist sistem ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131d\u0131r ve kapitalist mant\u0131k \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma, salg\u0131nlara ve orta \u00e7a\u011f hastal\u0131klar\u0131na yol a\u00e7ar. Bu, Marx’\u0131n eserlerinde ustaca kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r; kapitalist toplumsal sistem, toplumun k\u00fc\u00e7\u00fck bir kutbunda b\u00fcy\u00fck bir servet birikimine neden olarak, insan ve do\u011fa gibi en \u00f6nemli \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri yok ederek, ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 ve asl\u0131nda kendi alt\u0131n\u0131 da oymaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda y\u0131k\u0131c\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc politikalar\u0131yla kapitalist sistem, de\u011fi\u015fimin temel unsuru olan i\u015f\u00e7ilerin, gen\u00e7lerin ve halk kesimlerinin isyan etmelerine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmet kesimlerinden, “suyun tasarruflu kullan\u0131m\u0131” ya da “hepimizin sorumlulu\u011fu\u201d t\u00fcr\u00fc propagandalar\u0131n \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyoruz \u2014yani h\u0131zl\u0131 du\u015f almal\u0131y\u0131z veya di\u015flerimizi f\u0131r\u00e7alarken musluklar\u0131 kapatmal\u0131y\u0131z gibi propagandalar… Seferberli\u011fin i\u00e7indeki bir\u00e7ok kesim de bu t\u00fcr taleplere odaklan\u0131yor. Biz sosyalistler tabii ki do\u011fan\u0131n korunmas\u0131 ad\u0131na yap\u0131lacak asgari eylemleri ve suyun tasarruflu kullan\u0131m\u0131n\u0131 savunuruz. Ancak biz daha da ileri gideriz, bu propagandalar\u0131n bir yandan ormanlar\u0131 yok eden, a\u00e7\u0131k ocak madencili\u011fiyle temiz suyu kirleten \u00e7okuluslu tar\u0131m \u015firketlerini koruyan h\u00fck\u00fcmetlerin ikiy\u00fczl\u00fc kampanyalar\u0131 oldu\u011funu if\u015fa ederiz. Hareketin i\u00e7indeki kimi kesimler, insan t\u00fcketiminin (\u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kamak, du\u015f almak, bula\u015f\u0131k veya di\u015f y\u0131kamak, evleri temizlemek vb.) sanayide, madencilikte, tar\u0131mda harcanan toplam suyun y\u00fczde 10’undan daha az\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu hesaba katm\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 seferberli\u011fi olu\u015fturan gruplar\u0131n \u00e7o\u011fu, fosil yak\u0131tlar taraf\u0131ndan sal\u0131nan b\u00fcy\u00fck miktarda CO2<\/sub>‘ye (karbondioksit) odaklan\u0131yor, bu nedenle talepleri de bu t\u00fcr yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131na odaklan\u0131yor ve ayr\u0131ca n\u00fckleer enerjiye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar. G\u00fcne\u015f veya r\u00fczg\u00e2r enerjisinin ikame edilmesini savunuyorlar. Biz sosyalistler de bu talepleri ve yenilenebilir enerjinin geli\u015fiminin desteklenmesi gerekti\u011fini payla\u015f\u0131yoruz. Peki farkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131z nelerdir? Bu \u00e7evre hareketlerinin bir\u00e7o\u011fu, \u00e7okuluslu \u015firketlerin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve bu \u015firketlerin millile\u015ftirilmesini sorgulamadan veya talep etmeden a\u00e7\u0131k ocak madencili\u011fi, dinamitleme, petrol ve glifosatl\u0131 g\u00fcbrelerin kullan\u0131lmas\u0131 veya “maden \u00e7\u0131karma” gibi eylemleri protesto ediyorlar, bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u015firketlerin \u00fcretim tarzlar\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131 odakl\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyorlar. \u00c7evre hareketinden bir\u00e7ok kesim de yenilenebilir enerjilerle k\u00e2r eden \u00f6zel \u015firketleri if\u015fa etmiyor. Biz yenilenebilir enerji \u015firketlerini devletle\u015ftirmeyi ve i\u015f\u00e7i ve halklar\u0131n kontrol\u00fcnde y\u00f6netilmelerini talep ederek seferberliklere e\u015flik ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fckleer santrallerin kapat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Almanya’da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir seferberli\u011fin \u00e7\u0131kmas\u0131 sonucu \u015eans\u00f6lye Angela Merkel \u00e7ok say\u0131da santrali kapatt\u0131. \u00dclke, g\u00fcne\u015f panelleri ve r\u00fczg\u00e2r enerjisi kullan\u0131m\u0131nda ve \u00fcretilmesinde \u015fampiyon konumunda. \u0130f\u015fa edilmeyen \u015fey ise Almanya\u2019n\u0131n, Fransa\u2019n\u0131n \u00fcretti\u011fi n\u00fckleer enerjiyi sat\u0131n almaya devam etti\u011fi!<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f veya r\u00fczg\u00e2r enerjisi elbette bir alternatiftir ancak onlar\u0131n da g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek zorluklar\u0131 vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, g\u00fcne\u015f veya r\u00fczg\u00e2r enerjisinin var olmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar gereklidir ve bu, \u00f6zellikle kuzey Avrupa ve Asya’da t\u00fcm \u00fclkelerde mevcut de\u011fildir. Gazeteci Ariana Eunjung Cha, 9 Mart 2008’de The Washington Post<\/em>‘ta “G\u00fcne\u015f Enerjisi Firmalar\u0131 \u00c7in’de At\u0131k B\u0131rak\u0131yor” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yay\u0131mlanan ve Corpwatch<\/em> taraf\u0131ndan yeniden yay\u0131nlanan bir makalede (https:\/\/corpwatch.org\/article\/china-solar-energy-firms-left-behind-china) g\u00fcne\u015f panellerinin de \u00e7evreyi kirletti\u011fini ortaya koydu. Makalesinde, Luoyang Zhonggui High-Technology Co.’nun Sar\u0131 Nehir yak\u0131nlar\u0131ndaki Henan b\u00f6lgesinde bulunan bir \u00c7in polisilikon \u00fcretim tesisini anlatt\u0131. Bu tesis Suntech Power Holdings gibi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcne\u015f enerjisi \u00fcreticisi \u015firketlerine ve di\u011fer y\u00fcksek profilli fotovoltaik \u015firketlerine polisilikon tedarik ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Gazeteci, \u015firketin son derece zehirli bir madde olan silisyum tetraklor\u00fcr at\u0131\u011f\u0131n\u0131, onu yeniden i\u015fleyebilecek ekipmanlara yat\u0131r\u0131m yapmak yerine kom\u015fu alanlara bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu alanlar\u0131 ekim i\u00e7in kullan\u0131lamaz hale getirdi\u011fini ve bu at\u0131\u011f\u0131n \u00e7evre halk\u0131n\u0131n g\u00f6z ve bo\u011fazlar\u0131n\u0131 yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Ayr\u0131ca makale, \u015firketin bu uygulamada tek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen CO2<\/sub> yay\u0131c\u0131s\u0131 olan \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de bu eylemlerde sorumlulu\u011fu oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyan\u0131n her yerinden \u00e7evreciler ve bilim adamlar\u0131 aras\u0131nda atom enerjisinin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve n\u00fckleer at\u0131klarla ne yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda s\u00fcregiden bir tart\u0131\u015fma var. \u00d6te yandan bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda tekni\u011fe n\u00f6tr bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirtiyoruz; teknik onu y\u00f6neten s\u0131n\u0131f\u0131n nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Emperyalizm ve kapitalistler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, k\u00e2r arzular\u0131, 1945’te (Hiro\u015fima ve Nagazaki) atom bombalar\u0131n\u0131n silah olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Fukushima (Japonya, 2011) \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi ger\u00e7ek insani ve \u00e7evresel felaketler yaratt\u0131. Ve Stalinist b\u00fcrokrasi d\u00f6neminde SSCB\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen, verimsizlik ve yolsuzluklar\u0131n sebep oldu\u011fu \u00c7ernobil n\u00fckleer kazas\u0131n\u0131 da \u00f6rnek g\u00f6sterebiliriz (1985). Emperyalizmin ve burjuvazilerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sorumsuzluk ve g\u00fcvensizlik nedeniyle, ak\u0131m\u0131m\u0131z n\u00fckleer santrallere kar\u015f\u0131 hareketin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Devrimci sosyalistler, \u00e7evre hareketinin me\u015fru nedenlerle verdikleri somut m\u00fccadeleleri desteklemeli, \u015firketleri koruyan h\u00fck\u00fcmetleri ad ve soyadlar\u0131yla te\u015fhir etmeli, k\u0131namal\u0131 ve \u00e7okuluslular\u0131n derhal kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, di\u011fer \u00fclkelerden \u00e7ekilmesini talep etmelidir. Gen\u00e7lik hareketi ile birle\u015fen \u00e7evre savunusu seferberlikleri, patlay\u0131c\u0131 bir birle\u015fme ile sonu\u00e7lanabilir ve antikapitalist bilince \u00e7evrilebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin Arjantin’de, Aral\u0131k 2019’da, Peronist Ba\u015fkan Alberto Fernandez se\u00e7ildi\u011finde, binlerce ki\u015fi, Mendoza’da mega madencili\u011fe ve sonradan kazan\u0131lan bir m\u00fccadele olan siyan\u00fcr kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 sokaklara \u00e7\u0131kt\u0131. Brezilya \u00f6rne\u011fini de hat\u0131rlayal\u0131m: Sahiplerinin \u00e7o\u011fu Norve\u00e7li olan Alunorte \u015firketi gemiyle birka\u00e7 saat uzakl\u0131ktaki Belem’den \u015fehrin nehirlerine kirletici madde bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evre kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden liderlerin katledilmelerini azmettirmekle su\u00e7land\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalist kapitalizmin \u00e7\u00fcr\u00fcme d\u00f6neminde, devrimler ve sava\u015flar \u00e7a\u011f\u0131nda, do\u011fan\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n ve erkeklerin katledildi\u011fi bir \u00e7a\u011fda, do\u011fa savunusu m\u00fccadelemiz, insanl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fay\u0131 koruyan, demokratik olarak planlanm\u0131\u015f bir ekonomi i\u00e7in, sosyalist bir toplum i\u00e7in kapitalizme kar\u015f\u0131 verdi\u011fimiz m\u00fccadeleyle ayr\u0131lmaz bir \u015fekilde birbirine ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

8. B\u00f6l\u00fcm: Ekososyalizm nedir?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kendisini \u201cekososyalist\u201d olarak tarif eden bir ak\u0131m oldu\u011funu hesaba katmadan, \u00e7evre hareketini ne inceleyebiliriz ne de ona y\u00f6nelik bir politika geli\u015ftirebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Bu ak\u0131m\u0131n \u00f6nc\u00fcleri aras\u0131nda Raymond Williams (\u0130ngiltere, 1921-1988), Andr\u00e9 Gorz (Fransa, 1923-2007), Manuel Sacrist\u00e1n Luz\u00f3n (\u0130spanya (1925-1985), James O’Connor (ABD, 1930-2017) say\u0131labilir. Mevcut temsilcileri aras\u0131ndaysa Uluslararas\u0131 EkoSosyalist Manifesto<\/em>‘nun (2001) yazarlar\u0131ndan Joel Kovel (ABD), ekolojist Marksist John Bellamy Foster (ABD), Perulu yerli haklar\u0131 savunucusu Hugo Blanco, Kanadal\u0131 ekofeminist Terisa Turner, Bel\u00e7ikal\u0131 Marksist Daniel Tanuro vb. bulunuyor. Bu ak\u0131m\u0131n bir k\u0131sm\u0131, 2008’de Belem’de ger\u00e7ekle\u015fen D\u00fcnya Sosyal Forumu’nun ekososyalist deklarasyonuna imza att\u0131. Latin Amerika’daki s\u00f6zde sol h\u00fck\u00fcmetlerden baz\u0131lar\u0131, \u00f6zellikle Bolivya’daki Evo Morales h\u00fck\u00fcmeti lafzi d\u00fczeyde bu ekososyalist \u201cdalgaya\u201d kat\u0131ld\u0131. Ama aslen bu ak\u0131m i\u00e7erisinde aktif olan, d\u00fcnya solunun \u00f6nc\u00fc kesimleri. Bu ak\u0131m \u00e7ok heterojen: reformist kesimlerden ye\u015fillere, akademisyenlerden farkl\u0131 \u015fahsiyetlere kadar uzan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, Hollanda’daki GroenLinks<\/em> gibi k\u00fc\u00e7\u00fck ye\u015fil partileri ve kendine ekososyalist diyen \u0130spanya Devleti\u2019ndeki Iniciativa per Catalunya Verds<\/em>, Coalici\u00f3 Comprom\u00eds<\/em> veya Kanada’daki Saskatchewan Ye\u015fil Partisi gibi ekipleri i\u00e7eriyor. Arjantin\u2019deki MST (Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Hareketi) de kendini ekososyalist olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ama bu hareketin belli bir k\u00f6keni de yok de\u011fil: \u00c7\u00fcnk\u00fc, Ernest Mandel’in ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal Birle\u015fik Sekreterli\u011fi (BirSek) olarak tan\u0131nan ak\u0131m\u0131n tespitlerinden do\u011fdu. Dolay\u0131s\u0131yla ona ideolojik dayanak veren ve bir dizi teori geli\u015ftiren Mandelcilere ve \u00f6zellikle de Michael L\u00f6wy’ye yan\u0131t vermemiz gerekli.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, bu ak\u0131mla aram\u0131zda farkl\u0131l\u0131klar olsa da ister Mandelci, ister ye\u015fil, ister kendine ilerici diyen kesimler olsun, isabetli sloganlarla iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ve onun yans\u0131malar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden t\u00fcm kesimlerle eylem birli\u011fi i\u00e7inde bulundu\u011fumuz g\u00f6zden ka\u00e7mamal\u0131. Ekososyalistler, \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda s\u00fcren hareketin bir par\u00e7as\u0131. Ekososyalistlerle ve \u00e7evre hareketinin geri kalan\u0131yla, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin insanl\u0131\u011f\u0131 ciddi \u015fekilde tehdit eden bir tehlike olu\u015fturdu\u011fu konusunda hemfikiriz.<\/p>\n\n\n\n

Ekososyalizm ve \u00fcretimcilik <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Tam da bu nedenle onlar\u0131n pozisyonlar\u0131n\u0131 iyi bilmemiz \u00e7ok \u00f6nemli. En \u00f6nemli tan\u0131mlardan baz\u0131lar\u0131 L\u00f6wy taraf\u0131ndan Ekososyalizm: Kapitalist Ekolojik Felakete Radikal Bir Alternatif<\/em> [T\u00fcrk\u00e7esi Epos Yay\u0131nlar\u0131, 2015] adl\u0131 kitapta sunuluyor. \u0130nceleyelim: <\/p>\n\n\n\n

\u201cEkososyalizm ak\u0131m\u0131 politik a\u00e7\u0131dan homojen olmaktan \u00e7ok uzakt\u0131r, ancak temsilcilerinin \u00e7o\u011fu baz\u0131 ortak d\u00fc\u015f\u00fcnceleri payla\u015f\u0131r: Hepsi de kapitalist ve\/veya b\u00fcrokratik temeldeki \u00fcretimci [prod\u00fcktivist] ilerleme ideolojisine kar\u015f\u0131 durur. Bu ideoloji, belirli bir \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n sonsuz geni\u015flemesinden ve do\u011fan\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 bi\u00e7imde t\u00fcketiminden yanad\u0131r.\u201d (Edici\u00f3n Herramienta<\/em> bask\u0131s\u0131, sayfa 30).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cBu nedenle ekososyalizm, Marksizmin temel katk\u0131lar\u0131n\u0131 benimserken ayn\u0131 zamanda onu \u00fcretimcili\u011fin kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan kurtaran bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 ve ekolojik eylem bi\u00e7imidir…\u201d (age<\/em>, sayfa 29)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, BirSek’in 2018 Kongre belgelerinde \u015fu ifade ge\u00e7er: <\/p>\n\n\n\n

\u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fin \u00fcretimde bir azalmay\u0131 gerektirdi\u011fi her zaman hesaba kat\u0131lm\u0131yor… \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele aslen \u00fcretimcilik kar\u015f\u0131t\u0131 bir duru\u015ftur…\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ekososyalistler i\u00e7in, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin asli nedeni “\u00fcretimciliktir” ve bu nedenle de asli politikas\u0131 “\u00fcretimcilik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.” Bundan kas\u0131t nedir? \u00dclkedeki h\u00e2kim s\u0131n\u0131ftan, ekonomiden ve \u00fcretim bi\u00e7iminden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, b\u00fct\u00fcn s\u0131nai \u00fcretimin z\u0131mnen y\u0131k\u0131c\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi. Bu nedenle “\u00fcretimcilik” ele\u015ftirileri, Marx’\u0131 ve “belirli Marksistleri” bile kaps\u0131yor. Odak noktas\u0131, b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00fcretimdir; sanayideki \u00f6zel m\u00fclkiyet ve h\u00fck\u00fcmetlerin savundu\u011fu kapitalist s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131 nedeniyle kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n adaletsiz, e\u015fitsiz, irrasyonel ve ya\u011fmac\u0131 bir karakterde olmas\u0131 de\u011fil. Bu noktada bu ak\u0131m\u0131n, Marksist olmayan \u00e7evrecilerle temas noktalar\u0131 ve oyda\u015fmalar\u0131 var. Her ne kadar ekososyalistler kendilerini antikapitalist ve ekolojik sosyalizm yanl\u0131s\u0131 olarak tan\u0131mlasa da aslen t\u00fcm \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n temelinin genel s\u0131nai \u00fcretim bi\u00e7imi, “\u00fcretim ve t\u00fcketim formu” oldu\u011funu ilan ederler. Onlara kal\u0131rsa bu, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyetten daha \u00f6nemlidir. Bu nedenle, Marx ve Engels’in de “\u00fcretimci” bir vizyona sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Dolay\u0131s\u0131yla da Marx’\u0131n katk\u0131lar\u0131n\u0131 “\u00fcretimcili\u011fin kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan\u201d kurtarmaktan bahsederler.<\/p>\n\n\n\n

Onlara g\u00f6re asli mesele, belirli tekniklere, mesela petrol \u00fcretiminde fracking<\/em> y\u00f6ntemine, a\u00e7\u0131k ocak madencili\u011fine, kontrols\u00fcz ormans\u0131zla\u015fmaya, n\u00fckleer enerjiye, otomobil sanayisine ve t\u00fcm fosil yak\u0131tlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadeledir. Ancak bu s\u00f6zde “\u00fcretimcilik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131” y\u00f6nelimleri boyunca, \u00e7okuluslu petrol ve maden \u015firketlerine ve bunlar\u0131 destekleyen kapitalist h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 somut m\u00fccadeleden bahsetmezler. Somut \u00f6rneklerde fracking<\/em> veya a\u00e7\u0131k ocak madencili\u011fi gibi y\u0131k\u0131c\u0131 teknikleri \u00e7evre ve insanl\u0131k ad\u0131na k\u0131namak elbet do\u011frudur; ancak bizim as\u0131l odak noktam\u0131z \u00e7okuluslu petrol (Chevron, Exxon) veya maden (Barrick) \u015firketlerini reddetmek ve bunlar\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmektir.<\/p>\n\n\n\n

Marx’\u0131n kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 tan\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyorlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Marksizmi revize ediyorlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc Marx’\u0131n kapitalist \u201c\u00fcretim tarz\u0131\u201d tan\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyorlar. \u00dcretici g\u00fc\u00e7ler ile \u00fcretim tarz\u0131 aras\u0131na e\u015fittir i\u015fareti koymak gibi bir tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Marx’a g\u00f6re kapitalist \u00fcretim tarz\u0131, yaln\u0131zca \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerden (do\u011fa, \u00fcretim teknikleri ve insan fakt\u00f6r\u00fc) ibaret de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda ve esas itibariyle \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyeti de kapsar. Marksizme g\u00f6re, insanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn, artan sefaletin, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ve do\u011fan\u0131n yok edilmesinin nedeni burada yatar. \u0130nsan\u0131n sefaletinin ve \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n temel nedeni, s\u0131nai \u00fcretimin a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kapitalizmin “\u00fcretimci” i\u015ftah\u0131 de\u011fil, s\u00f6m\u00fcr\u00fc oran\u0131n\u0131 art\u0131rma ve art\u0131 de\u011fer miktar\u0131n\u0131 y\u00fckseltme arzusu y\u00fcz\u00fcnden i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam\u0131n\u0131 veya \u00e7evrenin savunusunu umursamayan, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti sistemidir. Bu yazarlar kendilerine Marksist diyerek, Marksizmin \u00f6z\u00fcn\u00fc ve sosyal devrim hedefinin alt\u0131n\u0131 oyuyor. L\u00f6wy \u015f\u00f6yle diyor: <\/p>\n\n\n\n

“Marx ve Engels’in baz\u0131 pasajlar\u0131ndan ilham alan belirli bir klasik Marksizm yakla\u015f\u0131m\u0131, \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ve \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiden yola \u00e7\u0131kar ve toplumsal devrimi, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zg\u00fcrce geli\u015fimi \u00f6n\u00fcnde engel haline gelen kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin ilgas\u0131 olarak tan\u0131mlar. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00fcretici ayg\u0131t\u0131 ‘tarafs\u0131z’ kabul etmektedir (\u2026) Bu perspektif reddedilmelidir.\u201d (Ekososyalizm: Kapitalist Ekolojik Felakete Radikal Bir Alternatif<\/em>, Ediciones Herramienta bask\u0131s\u0131 2011, sf. 33 – 34). <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

L\u00f6wy net bi\u00e7imde \u201cBu perspektif reddedilmelidir\u201d diyor. Bunun sonucunda, L\u00f6wy’nin metin ve \u00f6nerilerinde burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesine de\u011finilmez ya da ancak “\u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplumsalla\u015fmas\u0131” ba\u011flam\u0131nda de\u011finilip ge\u00e7ilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, bu “\u00fcretimcili\u011fi” (s\u0131nai \u00fcretimin geli\u015fimini) eski SSCB’nin “b\u00fcrokratik sosyalizmini\u201d de kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletiyorlar ve s\u00f6z konusu devletlerin bu nedenle \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyorlar. B\u00f6yle yaparak da Stalinizmi aklam\u0131\u015f oluyorlar. Bu devletlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015flerinin nedenini, \u201c\u00e7ok fazla \u00e7imento\u201d, devlet\u00e7ilik ve pek az \u201ch\u00fcmanizm\u201d olarak g\u00f6steriyorlar. Oysa bu devletlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek nedeni “\u00fcretimcilik” de\u011fil, ac\u0131mas\u0131z bir diktat\u00f6rl\u00fck ve b\u00fcrokratik bir “planlama” dayatan kar\u015f\u0131devrimci b\u00fcrokrasinin tahakk\u00fcm\u00fcyd\u00fc. S\u00f6z konusu b\u00fcrokrasi, SSCB’deki \u00fcretim ayg\u0131t\u0131n\u0131 tamamen \u00e7arp\u0131tm\u0131\u015f ve tek \u00fclkede sosyalizm teorisi alt\u0131nda emperyalizmle anla\u015fmaya varm\u0131\u015ft\u0131: Bu anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde art\u0131k kapitalist emperyalist sistemi sona erdirmek ve \u00f6zel m\u00fclkiyeti kamula\u015ft\u0131rmak amac\u0131n\u0131 g\u00fcden bir uluslararas\u0131 sosyalist devrimi desteklemek s\u00f6z konusu de\u011fildi. <\/p>\n\n\n\n

Devrimci sosyalistler i\u00e7in, bu tarihsel felaketin nedeni \u00f6zel m\u00fclkiyet ve kapitalist emperyalist sistemdir. Bu nedenle, \u00f6zel m\u00fclkiyeti kamula\u015ft\u0131rmay\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halk kesimlerinin egemen olmas\u0131n\u0131, demokratik ve sosyalist bir ekonomik planlama ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 savunan bir toplumsal devrim savunuyoruz. Sorunun kayna\u011f\u0131 her t\u00fcr b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00fcretim veya belirli bir t\u00fcketim t\u00fcr\u00fc de\u011fil; m\u00fclkiyeti elinde tutan s\u0131n\u0131ft\u0131r. G\u00f6revimiz, kitleler i\u00e7inde artan sefaletle ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin nedenleriyle m\u00fccadeleye ba\u015flamak i\u00e7in bir s\u0131n\u0131f\u0131n yerine di\u011ferini ge\u00e7irmektir. Ancak bu, emperyalist kapitalizmin a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00fcretti\u011fi \u00e7evresel y\u0131k\u0131mla bug\u00fcnden itibaren somut olarak m\u00fccadele i\u00e7in bir dizi politika ve slogan ileri s\u00fcrmeyi engellemez, bilakis elzem k\u0131lar. Bu nedenle de her somut duruma cevap vermemize izin veren devrimci bir program gereklidir.<\/p>\n\n\n\n

L\u00f6wy ve Mandelcilik, (birinci b\u00f6l\u00fcmde de\u011finildi\u011fi gibi) tekni\u011fin tarafs\u0131z oldu\u011fu ve kullan\u0131m \u015feklinin h\u00e2kim s\u0131n\u0131fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki Marksist \u00f6nermeyi de revize eder. L\u00f6wy’ye g\u00f6re, \u201c\u00fcretim ayg\u0131t\u0131, do\u011fas\u0131 ve yap\u0131s\u0131 itibariyle tarafs\u0131z de\u011fildir, sermaye birikimi ve piyasan\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z geni\u015flemesinin hizmetindedir. (\u2026) \u00d6yleyse, do\u011fas\u0131n\u0131 k\u00f6kten d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek onda ‘devrim yapmak’ gerekir. Bu, baz\u0131 \u00fcretim dallar\u0131nda, \u00f6rne\u011fin kimi intansif ve s\u0131nai bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k tekniklerini (\u2026.) ‘yok etmek’ (age<\/em>, sayfa 35) anlam\u0131na gelebilir.” Di\u011fer bir deyi\u015fle, L\u00f6wy b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli teknikleri yok etmeyi savunurken \u00f6zel m\u00fclkiyeti kamula\u015ft\u0131rmaktan bahsetmiyor. Nahuel Moreno’nun i\u015faret etti\u011fi gibi: <\/p>\n\n\n\n

\u201cTeknik \u2014 aynen bilim ve e\u011fitim gibi \u2014 tarafs\u0131z bir olgudur; kendisine verilen s\u0131n\u0131fsal i\u015fleve g\u00f6re \u00fcretken veya y\u0131k\u0131c\u0131 hale gelebilir. Atom enerjisi muazzam bir bilimsel ve teknik ke\u015fiftir, ancak atom bombas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc insanl\u0131k i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir trajedi olmu\u015ftur\u201d (Ge\u00e7i\u015f Program\u0131’n\u0131n G\u00fcncellenmesi, XIV. Tez).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ekososyalizm ve \u00fctopik sosyalizm <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Ekososyalizmin t\u00fcm teorik arg\u00fcman\u0131 ve \u00f6zellikle de Mandelci ideologlar L\u00f6wy ve Tanuro’nun yakla\u015f\u0131m\u0131, bizzat at\u0131fta bulunduklar\u0131 eski \u201c\u00fctopik sosyalizme\u201d yak\u0131n bir post kapitalist gelece\u011fe i\u015faret ediyor. M\u00fccadeleleri ileri ta\u015f\u0131maya y\u00f6nelik bir programlar\u0131 yoktur ve insanl\u0131\u011f\u0131n nihai “ekososyalist” gelece\u011fine dair soyut propaganda yapmakla yetinirler. O nedenle \u00e7okuluslu \u015firketlerin rollerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymad\u0131klar\u0131 gibi, kitle hareketine \u00f6nderlik eden burjuva ve reformist liderliklerin kar\u015f\u0131devrimci tutumlar\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n savunusu ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 seferberliklerde belirleyici bir etkiye sahip oldu\u011funu da tart\u0131\u015fmazlar. Ve asla bahsetmedikleri bu liderlik sorunuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, hi\u00e7bir yerde i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7in m\u00fccadeleyi dile getirmezler; bu nedenle s\u0131n\u0131f k\u00f6r\u00fc bir anlay\u0131\u015fa kayarlar. Ekososyalistlere g\u00f6re iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi veya \u00e7evrenin y\u0131k\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin \u00f6z\u00fc, \u00fcretim ve t\u00fcketim formunda bir de\u011fi\u015fiklik yaratmakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

L\u00f6wy, “sosyalizme ge\u00e7i\u015f ekonomisinden\u201d bahsederken ne m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmeye de\u011finir ne de kararlar ve ihtiya\u00e7lar ba\u011flam\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 zikreder: \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan de\u011fil, hep “toplum” veya “halktan\u201d dem vurur. L\u00f6wy \u015f\u00f6yle yazar: <\/p>\n\n\n\n

\u201cO halde, kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan ilk soru, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc ve her \u015feyden \u00f6nce yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131 ve teknolojik de\u011fi\u015fimin kontrol\u00fcd\u00fcr: \u00d6yle ki, bu ara\u00e7 ve kararlar\u0131n bankalar ve kapitalist \u015firketlerin elinden al\u0131nmas\u0131 ve toplumun ortak zenginli\u011fi haline gelmesi gerekir. Elbette, radikal de\u011fi\u015fim sadece \u00fcretimi de\u011fil, t\u00fcketimi de kapsar.\u201d <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Yani L\u00f6wy, karar alma yetkisinin “bankalar ve kapitalist \u015firketlerin elinden al\u0131nmas\u0131n\u0131\u201d ve “toplumun m\u00fc\u015fterek zenginli\u011fi haline gelmesi gerekti\u011fini” vaaz ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Ve \u015f\u00f6yle devam ediyor: <\/p>\n\n\n\n

\u201cSosyal ve do\u011fal \u00e7evre a\u00e7\u0131s\u0131ndan (\u2026) sosyalizme ge\u00e7i\u015f ekonomisi, piyasa yasalar\u0131 veya her \u015feyi g\u00f6ren bir politb\u00fcro taraf\u0131ndan de\u011fil, toplum taraf\u0131ndan demokratik bi\u00e7imde belirlenen \u00f6ncelikler ve yat\u0131r\u0131mlar \u00fczerine kuruludur\u201d (age<\/em>, sayfa 32).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bizzat L\u00f6wy \u00fctopik sosyalizme olan yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir:<\/p>\n\n\n\n

“\u00dctopya toplumsal de\u011fi\u015fim i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir; ger\u00e7ekli\u011fin \u00e7eli\u015fkileri ve ger\u00e7ek toplumsal hareketler \u00fczerine kurulu olmas\u0131 ko\u015fuluyla\u201d (age<\/em>, sf. 35). Ve L\u00f6wy’ye kal\u0131rsa Walter Benjamin, “Tarih Felsefesi \u00dczerine Tezler”inde, tarihsel materyalizmi Fourier’nin fikirleriyle zenginle\u015ftirmeye gayret eder: Bu \u00fctopik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ona g\u00f6re, “do\u011fay\u0131 s\u00f6m\u00fcren bir \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi de\u011fil, do\u011fan\u0131n ba\u011fr\u0131nda i\u00e7kin bulunan g\u00fc\u00e7leri serbest b\u0131rakacak bir \u00e7al\u0131\u015fma tahayy\u00fcl eder” (Ekososyalizm Nedir?<\/em>, Michael L\u00f6wy, Ekim 2004).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Oysa ilk ad\u0131m\u0131 sosyalist devrimin zaferi ve di\u011fer \u00fclkelere yay\u0131lmas\u0131 olmayan bir “sosyalizme ge\u00e7i\u015f” g\u00fczergah\u0131 izlemek imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r ve bu nedenle de \u00fctopiktir. Ayn\u0131 \u015fekilde, i\u015f\u00e7ilerin ve halk kesimlerinin yak\u0131c\u0131 ge\u00e7im ve refah ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap verme gereklili\u011fini hesaba katmadan, i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmetinin \u00fcretimi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme sorumlulu\u011fundan bahsetmek de imkans\u0131zd\u0131r. \u00d6ncelik, bireysel araba kullan\u0131m\u0131yla veya s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla m\u00fccadele olamaz.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcretimcilik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve koronavir\u00fcs<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u00dcretimcilik kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fccadelenin grotesk bir \u00f6rne\u011fi, BirSek’in eski ekososyalist faaliyet sorumlusu Danuel Tanuro’nun 14 Mart 2020’de yazd\u0131klar\u0131d\u0131r: <\/p>\n\n\n\n

\u201c\u015eu anda, koronavir\u00fcs sayesinde, CO2<\/sub> sal\u0131mlar\u0131n\u0131 y\u0131lda yakla\u015f\u0131k %7 gibi radikal bir d\u00fczeyde azaltman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tek \u015fartla: \u00fcretimi ve ula\u015f\u0131m\u0131 azaltmak.\u201d\u00a0<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ku\u015fkusuz, k\u00fcresel bir ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn \u00e7evre \u00fczerinde bir etkisi olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r; \u00f6rne\u011fin CO2<\/sub>‘deki azal\u0131\u015f, koronavir\u00fcs ve \u00fclke \u00e7ap\u0131nda karantina \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda Kuzey \u0130talya’n\u0131n durumunu g\u00f6steren bir haritada g\u00f6r\u00fclebilir. Tanuro, metnini \u015fu arg\u00fcmanla sonland\u0131r\u0131r: \u201cBu \u015fekilde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda koronavir\u00fcs, ideolojik a\u00e7\u0131dan olumlu ekososyalist, ekofeminist ve s\u00f6m\u00fcrgecilik kar\u015f\u0131t\u0131 etkilere yol a\u00e7abilir. Ne ac\u0131d\u0131r ki, bu \u015fiddetli bir salg\u0131n pahas\u0131na ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.” Mant\u0131ksal olarak, fren yapan bir d\u00fcnyada, k\u00fcresel \u00e7apta karantina ya\u015fan\u0131rken, sadece g\u0131da ve ila\u00e7 \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretilirken, i\u015fsizlik ve a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na paralel, \u00e7evreye yay\u0131lan CO2<\/sub>‘nin azalmas\u0131 do\u011fald\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00fcretimcilik kar\u015f\u0131tlar\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirimiz, koronavir\u00fcsten \u00f6nceki d\u00fcnyada zaten milyonlarca i\u015fsiz, yar\u0131 i\u015fsiz ve g\u00fcvencesiz emek\u00e7i olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Ve gelecek daha beter g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00fcretimde ya\u015fanan bu fel\u00e7, sonu\u00e7ta muhtemel bir k\u00fcresel durgunluk, emek\u00e7i insanlar i\u00e7in daha az de\u011fil daha fazla i\u015fsizlik ve daha az de\u011fil daha fazla a\u00e7l\u0131k ve sefalet getirecek. Pandemiden \u00f6nce dahi bir\u00e7ok fabrika ve \u015firketin kurulu kapasitesinin %50’si d\u00fczeyinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, \u00fcretimcilik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan dem vurman\u0131n do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz. \u0130\u015f\u00e7ilere sormak gerekir: \u00dcretim sistemi yar\u0131 fel\u00e7 halindeyken, bunun istihdam a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 kabul ediyorlar m\u0131, etmiyorlar m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Kapitalist kriz \u015fu \u00e7eli\u015fkileri \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyuyor: Biz demiryolu gibi toplu ta\u015f\u0131ma sistemlerinden yanay\u0131z; ama bug\u00fcn bir otomobil fabrikas\u0131 i\u015f\u00e7ilerini atarsa ne yapmam\u0131z gerekir? T\u00fcm silah \u015firketlerini ortadan kald\u0131rmaktan yanay\u0131z. Ama diyelim Taurus silah fabrikas\u0131 kapan\u0131r ya da i\u015f\u00e7ilerini i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131rsa, devrimci Marksistler olarak pozisyonumuz ne olmal\u0131d\u0131r? \u00c7\u00fcnk\u00fc buradaki mesele, i\u015f\u00e7ilerin kendi somut sorunlar\u0131 etraf\u0131nda m\u00fccadele etmesini ve seferber olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r; tamamen yan\u0131lt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde “\u00fcretimcilik kar\u015f\u0131t\u0131” propaganda yapmak de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, “\u00fccret kesintisi olmaks\u0131z\u0131n i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn k\u0131salt\u0131lmas\u0131” slogan\u0131n\u0131 savunuyoruz ve aynen Marx ve Engels gibi, mevcut mecburiyet d\u00fczeninin yerine, insanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 faaliyetlere zaman ay\u0131rabilece\u011fi bir toplum kurmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ancak bu durum bizi, emek\u00e7ilerin somut ve acil sorunlar\u0131 i\u00e7in bug\u00fcnden m\u00fccadele etme ve bir i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti temelinde sosyalist devrimi muzaffer k\u0131lma perspektifinden uzakla\u015ft\u0131ramaz.<\/p>\n\n\n\n

9. B\u00f6l\u00fcm: Ya Sosyalizm Ya Yok Olu\u015f<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00c7evresel y\u0131k\u0131m\u0131 yenilgiye u\u011fratmaya ba\u015flaman\u0131n stratejik yolu, \u00e7okuluslu \u015firketleri ve b\u00fcy\u00fck ekonomik gruplar\u0131 m\u00fclks\u00fczle\u015ftiren; demokratik olarak ulusal ve uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte planlanan sosyalist bir ekonomiyi destekleyen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halk kesimlerinin h\u00fck\u00fcmetlerini uygulamaya ge\u00e7irmektir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tarihsel ikilemi, \u201cya sosyalizm ya yok olu\u015f\u201d, Rosa Luxemburg\u2019un 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki \u201cya sosyalizm ya barbarl\u0131k\u201d slogan\u0131ndan daha ge\u00e7erli.Kapitalizm k\u00e2r\u0131n\u0131 garantilemek ad\u0131na k\u00f6lelik, \u0131rk\u00e7\u0131 \u015fiddet, kad\u0131nlara ve \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fiddet, soyk\u0131r\u0131mlar ve \u015fiddetli diktat\u00f6rl\u00fcklere sebep olmakta, dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn barbarl\u0131\u011fa genel bir d\u00f6n\u00fc\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 hala mevcuttur. Ancak daha da k\u00f6t\u00fc bir tehdit s\u00f6z konusu: hayvan ve bitki ya\u015fam\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131yla birlikte insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yok edilmesine yol a\u00e7an \u00e7evresel y\u0131k\u0131m ve felaket. <\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda, Nahuel Moreno’nun 1980’den bu yana \u201cTro\u00e7kizm mi, soyk\u0131r\u0131m m\u0131\u201d slogan\u0131yla daha \u00f6nce al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Program\u0131 – Ge\u00e7i\u015f Program\u0131n\u0131n G\u00fcncellenmesi<\/em>\u2019nde \u00f6nermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u015feyi g\u00fcncelle\u015ftirerek s\u00fcreklilik kat\u0131yoruz. Conversations<\/em> (1986) adl\u0131 kitab\u0131nda “sosyalizm mi soyk\u0131r\u0131m m\u0131” slogan\u0131n\u0131 ilerleten bir konu:<\/p>\n\n\n\n

“[Soru:] Ya sosyalizm ya barbarl\u0131k\u201d, \u201cya sosyalizm ya soyk\u0131r\u0131m\u201d ile ayn\u0131 anlama m\u0131 geliyor? \u00c7\u00fcnk\u00fc sonraki yaz\u0131lar\u0131n\u0131zda bu ifadeyi kullan\u0131yorsunuz.<\/p>

[Yan\u0131t:] Bu ayn\u0131 \u00e7eli\u015fki ancak niteliksel olarak daha y\u00fcksek bir seviyede, \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyalizme alternatif olan\u0131n, daha \u00f6nce oldu\u011fu gibi, \u00fclke ve medeniyetlerin y\u0131k\u0131lmas\u0131yla barbarl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f olmad\u0131\u011f\u0131, fakat \u2014 iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda da oldu\u011fu gibi \u2014 insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fcped\u00fcz yok edilmesi, bitki ve hayvan ya\u015fam\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki yok olu\u015fu oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor.<\/p>

Az \u00f6nce kapitalizmin insanl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l yok etti\u011finden bahsettik. Fakat tek ma\u011fdur insanl\u0131k de\u011fil. G\u00fcncel emperyalist a\u015famas\u0131yla kapitalizm, do\u011faya hi\u00e7 de \u201cdemokratik\u201d davranm\u0131yor: hayvan ve bitki t\u00fcrlerinin tahrip edilmesi, hava ve suyun her \u015feyden \u00f6nce atmosferin s\u0131nai ve \u00f6zellikle n\u00fckleer at\u0131klar taraf\u0131ndan kirletilmesi ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla ilerliyor. ” (Conversations, sayfa 8, <\/em>www.nahuelmoreno.org<\/em><\/a>)<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

“Bu, insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek ve acil bir tehlike oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Tabii e\u011fer d\u00fcnya i\u015f\u00e7ileri ve \u00f6zellikle Amerikal\u0131lar, kendilerini y\u00f6neten emperyalist efendilerini yenemezlerse. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, ya sosyalizm ya yok olu\u015f” (agy.<\/em>, s. 9.).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Yaln\u0131zca muzaffer bir sosyalist devrimle, i\u015f\u00e7ilerin g\u00fcc\u00fcyle iktidar\u0131 kapitalistlerden alarak \u00e7okuluslu \u015firketleri, bankalar\u0131, sanayileri ve b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerini m\u00fclks\u00fczle\u015ftirebilir; topra\u011f\u0131 ve tar\u0131m\u0131, fabrikalar\u0131, ula\u015f\u0131m\u0131, madenleri, denizleri kontrol edebiliriz; ancak o zaman toplum, halk\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 ve halk ya\u015fam\u0131 yarar\u0131na yeniden d\u00fczenlenebilir. Buna kapitalist emperyalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7evresel krizle m\u00fccadele etme, \u00fcretimin ve insanl\u0131k ya\u015fam\u0131n\u0131n yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi de dahil.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm, i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan demokratik bir \u015fekilde planlanan bir d\u00fcnya ekonomisidir. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00fcstesinden gelmekten bahsetti\u011fimizde, sosyalizm daha a\u00e7\u0131k ve daha gerekli olacakt\u0131r. Tek \u00dclkede Devrim perspektifiyle yap\u0131lmas\u0131n\u0131n imk\u00e2n\u0131 yoktur. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine, ulusal seviyede yaln\u0131zca k\u0131smi tedbirler al\u0131nabilir. Devrimci m\u00fccadele, kapitalist h\u00fck\u00fcmetleri devirerek ilk ad\u0131m olan ulusal d\u00fczeyde ba\u015flar ama uluslararas\u0131 seviyede devam etmek zorundad\u0131r. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, k\u00fcresel bir sorun. Yaln\u0131zca kapitalizmin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve uluslararas\u0131 bir planlamayla, \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131 engellemek u\u011fruna sava\u015f\u0131labilir. Bu, muhtemelen birka\u00e7 on y\u0131l ya da birka\u00e7 nesil alacak bir sorun ve kendili\u011finden \u00e7\u00f6z\u00fclmeyecek. A\u00e7l\u0131k ve yoksullu\u011fun \u00fcstesinden gelinmesi gibi sosyalist devrimle ba\u011fda\u015facak t\u00fcm sosyal g\u00f6revlerle kayna\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclenleri; a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 bitirmek, i\u015f, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, k\u00fclt\u00fcr, bar\u0131nma sa\u011flamak ve \u00fcretimi demokratik olarak d\u00fczenlemek i\u00e7in \u2014 do\u011fay\u0131 etkileyen ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi yaratan \u00fcretim bi\u00e7imlerini yasaklayarak \u2014 gezegenin \u00e7o\u011funda kapitalizmi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirip ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 kald\u0131rarak gerekli kaynaklar\u0131 ellerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rabilecekler. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7evresel y\u0131k\u0131m\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, ancak kapsaml\u0131 ve uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte sosyalist devrim ve i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmetleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilebilecek m\u00fclkiyet, \u00fcretim, t\u00fcketim, lojistik ve da\u011f\u0131t\u0131mda devrimci de\u011fi\u015fimlerin yap\u0131lmas\u0131 bir zorunluluk. <\/p>\n\n\n\n

Kullan\u0131lan enerji tipinin de\u011fi\u015ftirilmesi d\u0131\u015f\u0131nda; hidrokarbon, k\u00f6m\u00fcr, benzin ve gaz kullan\u0131m\u0131na bir son vererek gereksiz ya da zararl\u0131 \u00fcretimlerin iptal edilmesiyle enerji t\u00fcketimi azalt\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kapitalizm, ekolojik sebeplerden ziyade yeterince k\u00e2r etmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle \u00fcretken sekt\u00f6rlerdeki binlerce i\u015f\u00e7iyi i\u015fsizli\u011fe mahk\u00fbm ederek sekt\u00f6rlerin kap\u0131s\u0131na kilit vurdu. Bu durumlarda, Galler veya Asturias’taki k\u00f6m\u00fcr madenlerinde oldu\u011fu gibi, Bolivya’da kalay madenlerinde vb. sosyal felaketler de meydana gelmi\u015ftir. Her ko\u015fulda, bir i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti kapanan sekt\u00f6rlerdeki i\u015f\u00e7ilerin t\u00fcm haklar\u0131n\u0131, kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ve \u00fccretlerinin s\u00fcreklili\u011fini garanti ederek, ba\u015fka bir sekt\u00f6rde nitelikli i\u015fler sa\u011flayarak ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Silah sanayisinin durdurulmas\u0131na do\u011fru<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u0130nsanl\u0131k i\u00e7in ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131 ve temel tehdit unsuru, hen\u00fcz d\u00fcnya sava\u015f\u0131 ihtimali yahut tehdidi olmamas\u0131na ra\u011fmen, her y\u0131l artan silahlanma harcamalar\u0131d\u0131r. Fakat kapitalist emperyalist sistemin krizinin derinle\u015fmesi nedeniyle gelecekteki bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da ink\u00e2r edemeyiz. D\u00fcnya, y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 2 trilyon ABD dolar\u0131n\u0131 (neredeyse yar\u0131s\u0131 ABD taraf\u0131ndan); gemiler, u\u00e7aklar, askeri \u00fcsler, drone\u2019lar, katil robotlar, binlerce f\u00fcze ve atom bombas\u0131, biyolojik ve zehirli silahlar \u00fcretmek ve bak\u0131m\u0131n\u0131 yapmak i\u00e7in harc\u0131yor. \u201cTalihsiz\u201d bir \u015fekilde kullan\u0131lmalar\u0131 durumunda, bunlar\u0131n tek ama\u00e7lar\u0131, b\u00fct\u00fcn \u015fehir ve uluslar\u0131 yok etmek olacak.Bu cephaneli\u011fin bir k\u0131sm\u0131 da \u0130srail’in Filistin halk\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyi s\u00fcrd\u00fcrebilmesi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. En iyi durumda, \u015fimdilik kullan\u0131lm\u0131yorlar, ancak b\u00fcy\u00fck miktarda insan i\u015fg\u00fcc\u00fcne ek olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarda kirletici enerji kullan\u0131m\u0131na yol a\u00e7t\u0131klar\u0131n\u0131, bu silahlar\u0131n bak\u0131m, \u00fcretim ve nakliye i\u015flemlerini de unutmamak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bir i\u015f\u00e7i devleti veya i\u015f\u00e7i devleti grubu, korkutucu ve sald\u0131rgan emperyalist kapitalizm taraf\u0131ndan h\u00e2l\u00e2 kontrol edilen bir d\u00fcnyada silahs\u0131zlanamazd\u0131, ancak d\u00fcnyadaki t\u00fcm i\u015f\u00e7ileri evrensel silahs\u0131zlanmaya \u00e7a\u011f\u0131ran d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. \u0130lk i\u015f ise n\u00fckleer silahs\u0131zlanma. Bu ise, t\u00fcm silah imalat sanayilerine \u00f6deme yap\u0131lmadan kamula\u015ft\u0131rma yoluna gidilmesi, kapat\u0131lmas\u0131 veya toplum yarar\u0131na \u00fcr\u00fcnler \u00fcretmeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanlar\u0131n ve \u00fcr\u00fcnlerin, ak\u0131lc\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck enerjili ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

D\u00fcnya ekonomisi, insanl\u0131\u011f\u0131n bir ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. Ancak kapitalizm ve uluslararas\u0131 varl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda, yaln\u0131zca k\u00e2r etmek amac\u0131yla birbiriyle rekabet eden d\u00fcnya ticareti, son derecede ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, d\u00fcnyan\u0131n bir yerinde t\u00fcketilen ve binlerce kilometre uzakta \u00fcretilen b\u00fcy\u00fck miktarlarda \u00fcr\u00fcn, yiyecek ve di\u011ferleri ta\u015f\u0131n\u0131r ve \u00e7o\u011fu zaman gereksiz yere. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcketim yerinin yak\u0131n\u0131nda ayn\u0131 veya e\u015fde\u011feri \u00fcretilebilir.Bu \u00e7e\u015fit d\u00fcnya ticareti muazzam bir enerji t\u00fcketir. Ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lara g\u00f6re yap\u0131lan sosyalist bir m\u00fcbadele, \u00fcretim ve t\u00fcketim planlamas\u0131, uzun mesafelerde ula\u015f\u0131m\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde verimli k\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Keza, milyonlarca insan\u0131n ta\u015f\u0131mas\u0131, \u00f6zellikle \u015fehir i\u00e7i veya \u015fehirler aras\u0131 g\u00fcnl\u00fck ula\u015f\u0131m; \u00e7o\u011funlukla bireysel ta\u015f\u0131tlarla yap\u0131l\u0131yor. Bir i\u015f\u00e7i devleti, bilhassa elektri\u011fe dayal\u0131 ula\u015f\u0131m \u2014 tren, metro veya tramvay olmak \u00fczere \u2014 b\u00fcy\u00fck oranda enerji tasarrufu sa\u011flayan devlet toplu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011fa \u00f6ncelik vermelidir. \u0130\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan kontrol edilen, \u00fccretsiz veya \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir maliyetle sunulan verimli ve kaliteli toplu ta\u015f\u0131ma, elektri\u011fe dayanan trene ve ula\u015f\u0131ma \u00f6ncelik vererek, n\u00fcfusun \u00e7o\u011funun ya\u015fam kalitesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131racak ve bug\u00fcn ula\u015f\u0131mda t\u00fcketilen enerjiyi radikal bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n

Kirleten madencili\u011fe son<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Pek \u00e7ok mineralin y\u00fczey damarlar\u0131n\u0131n t\u00fckenmesi, \u00e7okuluslu \u015firketleri; baz\u0131lar\u0131 topraklar\u0131, g\u00f6lleri, nehirleri ve denizleri son derece kirleten arsenik gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc zehirler ve \u00f6zellikle s\u00f6zde “a\u00e7\u0131k ocak madencili\u011fi” denilen yeni madencilik bi\u00e7imlerini benimsemeye sevk etti. B\u00fcy\u00fck sermaye i\u00e7in k\u00e2r \u00fcreten bu madencilik operasyonlar\u0131 nehirleri, g\u00f6lleri, ormanlar\u0131 ve denizleri kirleterek tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131 tahrip etmektedir. N\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ekonomik ve sosyal zarar, k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6lgede yo\u011funla\u015fan faydadan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti, kirletiyor olsun ya da olmas\u0131n, \u00e7okuluslu maden \u015firketlerini kamula\u015ft\u0131rarak i\u015fe ba\u015flamal\u0131 ve onlar\u0131 i\u015f\u00e7ilerin kontrol\u00fc alt\u0131nda devlete teslim etmelidir. \u00d6zellikle bu t\u00fcr madencili\u011fi yasaklamal\u0131 ya da yerel halka dan\u0131\u015farak her bir madencilik faaliyetinin nehirler, g\u00f6ller, ormanlar ve denizlerdeki ya\u015fam\u0131n savunulmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda, ger\u00e7ek etkisini teknik olarak de\u011ferlendirmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan kontrol edilen tar\u0131m ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k i\u00e7in s\u0131nai bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve tar\u0131m tekellerinin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda, tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kta nitel de\u011fi\u015fimler oldu. \u0130nsan g\u0131das\u0131 i\u00e7in temel olan \u00fc\u00e7 \u00fcretim dal\u0131, \u00e7o\u011fu \u00e7okuluslu olan devasa kapitalist \u015firketler taraf\u0131ndan tekelle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131mda, g\u00fc\u00e7l\u00fc zehirlerle ili\u015fkilendirilen transgenik (gen aktar\u0131ml\u0131)<\/em> tohumlar\u0131n kullan\u0131m\u0131, emek \u00fcretkenli\u011fini tamamen d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Fakat, az emek kullanarak ve \u00fcretimi art\u0131rarak bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen \u015fey, topra\u011fa ve \u00e7o\u011fu durumda insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ciddi zararlar verdi.Ayn\u0131 zamanda, baz\u0131 \u00fclkelerde, gelir kaynaklar\u0131n\u0131 kaybeden k\u00f6yl\u00fclerin k\u0131rsal b\u00f6lgelerini bo\u015faltmas\u0131na sebep oldu.Benzer \u015fekilde, s\u0131nai bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, t\u00fcm deniz b\u00f6lgelerini harap etti; y\u00fczy\u0131llar boyunca insan beslenmesinin temel par\u00e7as\u0131 olan t\u00fcrleri ortadan kald\u0131rd\u0131 ve bir\u00e7ok b\u00f6lgede geleneksel\/zanaatkar bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131 yok olmaya mahk\u00fbm etti. \u015eili gibi \u00fclkelerde deniz \u00f6zelle\u015ftirildi, adeta bir m\u00fclk gibi b\u00fcy\u00fck \u015firketlere devredildi.<\/p>\n\n\n\n

Her iki durumda da bir i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti, tar\u0131msal \u00fcretim i\u00e7in, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na \u2014her \u015feyden \u00f6nce tar\u0131m emek\u00e7ilerine\u2014 ve ya\u015fam\u0131n, nehirlerin, ormanlar\u0131n ve hayvanlar\u0131n korunmas\u0131na sayg\u0131l\u0131 modern teknikler kullanmak zorundad\u0131r.Bunun i\u00e7in, tohum \u00fcreten, d\u00fcnya tah\u0131l ve g\u0131da ticaretini eline alan tar\u0131m tekellerini (Bayer-Monsanto, Basf, Bunge, Cargill, Dow, DuPont, Kraft, Cofco, Glencore, Nestl\u00e9, Louis Dreyfus, Nidera gibi) ve ayr\u0131ca i\u015f\u00e7ilerin kontrol\u00fc alt\u0131ndaki devlete ait olmas\u0131 gereken b\u00fcy\u00fck s\u0131nai bal\u0131k \u015firketlerini kamula\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z. \u00dcretimi, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve pazarlamay\u0131, kooperatif ve \u00e7iftliklerle birlikte devlet deste\u011fiyle planlamak; ya\u015fam\u0131 korurken sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da \u00fcretecektir.<\/p>\n\n\n\n

Enerji \u00fcretiminin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

K\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klar\u0131n s\u00fcrekli y\u00fckseli\u015finin ve ekolojik felaketin meydana gelmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek; ayn\u0131 zamanda karbon sal\u0131m\u0131n\u0131 (gaz, petrol ve k\u00f6m\u00fcrden kaynaklanan) ortadan kald\u0131rmak veya en aza indirmek i\u00e7in enerji kaynaklar\u0131n\u0131n radikal bir bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini de g\u00fcndeme getiriyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde; g\u00fcne\u015f panelleri, r\u00fczg\u00e2r enerjisi, hidroelektrik (ormanl\u0131k alanlar\u0131 sular alt\u0131nda b\u0131rakan b\u00fcy\u00fck barajlar olduklar\u0131nda \u00e7ok zararl\u0131 bir etkiye sahip olsalar da nehirlerdeki barajlar), atomik ve radyoaktif at\u0131k gibi ciddi bir sorunu olan n\u00fckleer enerji gibi yeni enerji \u00fcretim teknikleri zaten var.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda bu enerjilerden ta\u015f\u0131ma ve \u00fcretimde de yararlanma teknikleri de (lityum piller, hidrojen yak\u0131t\u0131 ve hidroelektrik) vard\u0131r.Almanya gibi b\u00fcy\u00fck emperyalist bir sanayi \u00fclkesi enerjisinin y\u00fczde 30’unu g\u00fcne\u015f panellerinden \u00fcretiyor.Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar, ba\u015fka bir n\u00fckleer enerji tekni\u011fi olan n\u00fckleer f\u00fczyonun, radyoaktif at\u0131k olmadan, neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z “temiz” enerji sa\u011flayabilece\u011fini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu teknik bug\u00fcn ekonomik olarak kullan\u0131lamamakta ve kullan\u0131\u015fl\u0131 olmas\u0131 da en az\u0131ndan yar\u0131m y\u00fczy\u0131l s\u00fcresince beklenmemektedir. Bu tekni\u011fin ayr\u0131ca ba\u015fka sorunlara yol a\u00e7\u0131p a\u00e7mayaca\u011f\u0131 da bilinmiyor.<\/p>\n\n\n\n

Her hal\u00fck\u00e2rda enerji de\u011fi\u015fimi k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 durdurmay\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lan bir \u00f6l\u00e7ekte ger\u00e7ekle\u015fiyor. Kapitalistler ve \u00e7okuluslu \u015firketler, karbon sal\u0131m\u0131 olmayan “temiz” enerjiye ge\u00e7i\u015fi, yaln\u0131zca k\u00e2rlar\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131, s\u00fcbvanse edildi\u011fi ve kendi i\u015fletmelerini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kabul ediyorlar (g\u00fcne\u015f paneli satan Almanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi). Ancak k\u00fcresel kapitalist \u00e7\u0131karlar, bu de\u011fi\u015fimin yeterli \u00f6l\u00e7ekte ger\u00e7ekle\u015fmesini engelliyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kapitalistler i\u00e7in daha pahal\u0131 enerjiler ve enerji bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak k\u00e2rlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc feda etmek zorunda kalacaklar\u0131 anlam\u0131na geliyor. Bu nedenle, yaln\u0131zca sosyalist bir topluma g\u00f6t\u00fcren d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmetleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, b\u00fcy\u00fck enerji \u015firketlerini kamula\u015ft\u0131rarak ve ekonomiyi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halk kesimleriyle demokratik bir \u015fekilde planlayarak, neyin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyerek enerji \u00fcretimini d\u00fczenleyebilece\u011fiz. Ve ayn\u0131 zamanda n\u00fckleer at\u0131klar\u0131 minimuma indirme veya g\u00fcvenli bir \u015fekilde imha etme vb. i\u00e7in bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara devam edebilece\u011fiz. Gelecek \u0130\u00e7in Cuma\u2019lar hareketinin talep etti\u011fi gibi, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmadan kaynaklanan \u00e7evresel felaketi \u00f6nleyebilmeyi ancak karbon enerjisinin \u00f6nemli ve etkili bir \u015fekilde azalt\u0131lmas\u0131 garanti edebilecektir.<\/p>\n\n\n\n

10. B\u00f6l\u00fcm: Kapitalist \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 seferberlikleri y\u00fckseltmek i\u00e7in bir program<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kapitalist \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in i\u015faret edilen t\u00fcm \u00f6nlemler ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde sosyalist bir devrim \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015febilir. Gezegendeki insan hayat\u0131n\u0131 gelecek on y\u0131l i\u00e7erisinde risk alt\u0131na sokacak bu tehlikenin \u00fcstesinden gelmenin tek yolu kapitalist emperyalist sistemin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir sosyalizm kurulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Fakat bu de\u011findi\u011fimiz gibi, yaln\u0131zca b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde devrimci i\u015f\u00e7i ve halk kitlelerinin seferberliklerinin y\u00fckseltilmesiyle, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7evre kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelelerin i\u015f\u00e7i ve halk kitlelerinin kapitalist h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 verdi\u011fi \u00fccret, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, g\u0131da, kad\u0131n ve gen\u00e7lik haklar\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi m\u00fccadelelerle birle\u015fmesiyle ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, \u0130UB-DE\u2019nin 7. D\u00fcnya Kongresi taslak D\u00fcnya Metni\u2019nde s\u00f6yledi\u011fimiz gibi; \u201cBiz yaln\u0131zca sosyalist devrimi i\u015faret eden sekterli\u011fe d\u00fc\u015femeyiz. Bu nedenle, d\u00fcnyada, \u00e7evre hareketinin her \u00fclkede ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemleri, \u00e7okuluslu \u015firketlere kar\u015f\u0131 sloganlar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00fckselterek ve asgari sloganlarla destekliyoruz. Bizler gezegendeki ya\u015fam\u0131 savunan bu geni\u015f hareketin devrimci kutbuyuz. \u0130UB-DE, do\u011fal kaynaklar\u0131 savunmak ve do\u011fan\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131 ve tahrip edilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak i\u00e7in t\u00fcm halk ve gen\u00e7lik m\u00fccadelelerini destekler ve te\u015fvik eder. <\/p>\n\n\n\n

Bizler \u00e7okuluslu \u015firketlere kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.  Ekolojik ya da ye\u015fil hareketin pek \u00e7ok kesimi, m\u00fccadeleyi yaln\u0131zca \u00fcretim teknikleri veya bi\u00e7imlerini, \u00f6rne\u011fin hidrolik k\u0131rma, a\u00e7\u0131k ocak madencili\u011fi, glifosat kullan\u0131m\u0131 vb. \u00f6ne s\u00fcrerek ortaya koymakta. \u00d6rne\u011fin, \u201cEkstraktivizm\u201d (do\u011fal kaynaklar\u0131n ihracat amac\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli i\u015flenmesine\/s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne dayal\u0131 bir birikim y\u00f6ntemi \u2013 \u00e7.n.) teriminin kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. \u00c7evre hareketleri “Ekstraktivizme hay\u0131r” slogan\u0131n\u0131 y\u00fckseltir. \u00c7okuluslu bir mega madencilik projesine kar\u015f\u0131 somut seferberli\u011fi te\u015fvik ediyorsa, genellikle ilerici bir slogand\u0131r. Ancak bu, kapitalizmi ve onun ya\u011fmac\u0131 \u015firketlerini sorgulamaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 i\u00e7in bizim slogan\u0131m\u0131z de\u011fildir. Mesele \u015fu ki, sorun do\u011fal kaynaklar\u0131n \u201c\u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131\u201d de\u011fil, sorun \u00e7okuluslu \u015firketlerin (Barrick, Chevron, Bayer-Monsanto, Exxon Mobil, vb.) bunu yapmas\u0131d\u0131r, yani \u00fclkeleri ya\u011fmalamalar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7evreye zarar vermeleridir. Bu taleplere e\u015flik ediyoruz, ancak daha da ileri g\u00f6t\u00fcrerek, m\u00fccadelelerin bu teknikleri kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda uygulayan ve \u00fclkeleri ya\u011fmalayan \u00e7okuluslu \u015firketlere kar\u015f\u0131 verilmesini s\u00f6yl\u00fcyoruz. Biz, \u00f6rne\u011fin, toprak ve suyu \u00e7ok kirletti\u011fi i\u00e7in a\u00e7\u0131k ocak mega madencili\u011finin yasaklanmas\u0131, hidrolik k\u0131rma kullan\u0131m\u0131 veya k\u00f6m\u00fcr \u00fcretimine kar\u015f\u0131 sloganlara Bayer-Monsanto, Barrick vb. madencilik \u015firketleri, Chevron, Exxon Mobil, Total, Shell gibi \u00e7okuluslu madencilik, petrol, gaz, tar\u0131m \u015firketlerinin faaliyet g\u00f6sterdikleri \u00fclkelerden kovulmalar\u0131 ve kamula\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 sloganlar\u0131yla e\u015flik ediyoruz. <\/p>\n\n\n\n

K\u0131sacas\u0131, \u00e7evreyi savunmak i\u00e7in en geni\u015f eylem birli\u011fi etraf\u0131nda seferberli\u011fi te\u015fvik edecek, ayn\u0131 zamanda emperyalizm ve \u00e7okuluslu \u015firketler taraf\u0131ndan zenginli\u011fin ya\u011fmalanmas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak k\u00f6kten bir de\u011fi\u015fimi savunan bir program\u0131m\u0131z var: sosyalizm.<\/p>\n\n\n\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine ve kapitalist \u00e7evre y\u0131k\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele ve seferberlik program\u0131 y\u00fckseltiyoruz:<\/p>\n\n\n\n

*\u00c7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 acil \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm \u00fclkelerde bir iklim ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumu ilan edilmesi talep edilmelidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

*Su, hava, kara ve deniz kirlili\u011fine hay\u0131r; ormanlar\u0131n yok edilmesine ve ormanlar\u0131n tahrip edilmesine hay\u0131r.<\/strong> N\u00fcfusun zorla yerinden edilmesine hay\u0131r. Do\u011fan\u0131n \u00e7okuluslu \u015firketler taraf\u0131ndan yok edilmesine ve emperyalist ya\u011fma politikalar\u0131na hay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

*A\u00e7\u0131k ocak mega madencili\u011fine hay\u0131r<\/strong>. Madencili\u011fe genel olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yoruz. Temel insan hakk\u0131 olan ya\u015fam hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131 siyan\u00fcr ve a\u00e7\u0131k ocakta da\u011f patlatma y\u00f6ntemleriyle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli metal madencili\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Halklar\u0131 ya\u011fmalamak i\u00e7in bu su\u00e7 tekni\u011fini kullanan \u00e7okuluslu \u015firketlere kar\u015f\u0131y\u0131z. D\u00f6rt k\u0131ta ve dokuz \u00fclkede \u00e7evreye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar nedeniyle dava a\u00e7\u0131lan Kanada Barrick Gold gibi madencilik \u015firketlerinin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyoruz. Barrick Gold, Xstrata (Anglo-Swiss), Goldcorp, Yamana Gold, Randgold, BHP Billiton, Vale, Rio Tinto, Anglo American, Freeport-McMoRan Inc ve di\u011ferleri ile birlikte. Bu nedenle, as\u0131l g\u00f6rev, ya\u011fmac\u0131 emperyalist \u00e7okuluslu \u015firketleri kovmak ve kamu i\u015fletmelerinin alt\u0131n ve di\u011fer maden rezervleri ve kaynaklar\u0131n\u0131n devredilemez sahipleri olmalar\u0131 i\u00e7in harekete ge\u00e7mek ve temelde s\u00f6z konusu faaliyetin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde, maden i\u015f\u00e7ileri, teknisyenleri, uzmanlar\u0131 ve dahil olan t\u00fcm topluluklar\u0131n denetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini garanti alt\u0131na almakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

*Amazon’un Savunulmas\u0131. Fauna ve floran\u0131n geli\u015fig\u00fczel ormans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, kundaklanmas\u0131, ya\u011fmalanmas\u0131 ve yok edilmesine hay\u0131r.<\/strong> \u00c7okuluslu \u015firketler ve toprak sahipleri Amazon’dan defol. Yerli halklar\u0131n, i\u015f\u00e7ilerin ve k\u00f6yl\u00fclerin savunulmas\u0131 ve m\u00fccadelelerine destek. Amazon, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ya\u011fmur orman\u0131d\u0131r. 7 milyon kilometrekareye yay\u0131l\u0131r, Brezilya’n\u0131n neredeyse y\u00fczde 40’\u0131n\u0131 ve di\u011fer sekiz \u00fclkeyi kapsar. Amazon, ya\u011fmurlar\u0131yla topraklar\u0131n sulanmas\u0131n\u0131 ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n etkisinin azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Amazon d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck biyo\u00e7e\u015fitlilik ve hidrografik havzaya, gezegende bulunan tatl\u0131 suyun y\u00fczde 20 rezervine sahiptir ve i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da bitki, bal\u0131k, memeli, ku\u015f ve b\u00f6cek t\u00fcr\u00fc ya\u015famaktad\u0131r. 2018’den beri Bolsonaro h\u00fck\u00fcmeti alt\u0131nda, ormans\u0131zla\u015fma y\u00fczde 50, orman yang\u0131nlar\u0131 y\u00fczde 85 artt\u0131. Bolsonaro’nun savundu\u011fu ve temsil etti\u011fi toprak sahipleri, ayr\u0131m g\u00f6zetmeksizin ormans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131yor ve sonra bu topraklar\u0131 tar\u0131m ticareti i\u00e7in kullanmak \u00fczere yak\u0131yor, yerli halklara boyun e\u011fdiriyor, insanl\u0131\u011f\u0131 oksijenden mahrum ediyor ve fauna ve flora rezervlerini tasfiye ediyor. Amerikan al\u00fcminyum \u015firketi Alcoa, Norve\u00e7li Hydro, \u00e7okuluslu g\u0131da ve tar\u0131msal madde devleri Bunge, Cargill ve ADM, Agropecuaria Santa B\u00e1rbara Xinguara (Agro SB), Tradelink Group’un Brezilya’daki bir yan kurulu\u015fu olan \u0130ngiltere’den Tradelink Madeiras kereste \u015firketi; Caterpillar gibi \u00e7okuluslu \u015firketler ve y\u00fczlerce b\u00fcy\u00fck toprak sahibi Amazon’u yok etmek ve ya\u011fmalamak i\u00e7in hareket ediyor. Ayr\u0131ca Brezilya, Kanada, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Avustralya’da faaliyet g\u00f6steren, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck et i\u015fleyicisi olan Brezilyal\u0131 \u00e7okuluslu JBS de bunlara dahildir.<\/p>\n\n\n\n

Brezilya’da h\u00fck\u00fcmetler, \u00e7evreye verilen zarar\u0131 ve b\u00f6lge sakinlerinin hayatlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelerek \u00e7o\u011fu Amazon’daki kapitalist yat\u0131r\u0131mlar\u0131 destekleyerek yap\u0131lan hidroelektrik santrallerin kurulumunu te\u015fvik ettiler. Bu nedenle, \u00f6rne\u011fin Para eyaletindeki Altamira’da Belo Monte Hidroelektrik Santrali’nin in\u015fas\u0131na kar\u015f\u0131 halk hareketleri ve protestolar ya\u015fand\u0131. Bu hidroelektrik santrali Dilma (PT) h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan desteklendi.<\/p>\n\n\n\n

Amazon’un, fauna ve floras\u0131na sahip \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 ve korunmas\u0131, \u00e7okuluslu \u015firketlerin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesi ve toprak sahiplerinin, yani b\u00fcy\u00fck yerli ve yabanc\u0131 toprak sahiplerinin m\u00fclklerini kamula\u015ft\u0131ran radikal bir tar\u0131m reformu ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi i\u00e7erir. Amazon’da \u00e7evrenin korunmas\u0131na y\u00f6nelik kriterleri i\u00e7eren bir koruma ve \u00fcretim plan\u0131! \u0130\u015f\u00e7iler, k\u0131rsal i\u015f\u00e7ilerin temsilcileri, k\u00f6yl\u00fcler ve b\u00f6lgede ya\u015fayanlarla demokratik isti\u015fare i\u00e7inde denetlenen devlet \u015firketleri! B\u00fcy\u00fck madencilik ve tar\u0131msal ticaret \u015firketlerinin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 Amazon’un yerli halklar\u0131n\u0131n ve k\u00f6yl\u00fclerinin m\u00fccadelesine ve direni\u015fine destek! Yerli halklar\u0131n kendi topraklar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemesine destek!<\/p>\n\n\n\n

* Kapitalist tar\u0131m ticaretine hay\u0131r<\/strong>. Ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 ormans\u0131zla\u015fmaya hay\u0131r.<\/strong> Bayer-Monsanto ve onun b\u00f6cek ila\u00e7lar\u0131na hay\u0131r<\/strong>. K\u0131rsal alanlardaki kapitalist \u00fcretim tarz\u0131, topra\u011f\u0131 t\u00fcketen ve toprak erozyonuna neden olan uygulamalar\u0131 kullanarak orman zenginli\u011finin ve mahsul\u00fcn mant\u0131ks\u0131z bir \u015fekilde yok edilmesine neden olur. D\u00fcnyada tar\u0131msal ticaret s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi, kitlelerin ihtiya\u00e7lar\u0131 ve do\u011fan\u0131n yarar\u0131na de\u011fil, b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin ve \u00e7okuluslu \u015firketlerin k\u00e2rlar\u0131na yarar. Sadece \u201c30 \u00fclkede bulunan 87 \u015firket, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tar\u0131msal \u00fcretim zincirini elinde bulundurmakta. Bunlar aras\u0131nda Coca-Cola, AmBev, JBS ve Unilever gibi i\u00e7ecek ve et sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn devleri; ayn\u0131 zamanda IBM, Microsoft ve Amazon gibi teknoloji \u015firketleri de b\u00fcy\u00fck veri (b\u00fcy\u00fck veri i\u015fleme setleri) ve ak\u0131ll\u0131 ara\u00e7lar gibi alanlarda tar\u0131msal \u00fcretim ve perakendeye ilgi duymakta. Tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin ithalat ve ihracat\u0131n\u0131 d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck \u015firket kontrol ediyor: Amerikan \u015firketleri Archer Daniels Midland (ADM), Bunge, Cargill ve Hollanda merkezli \u00e7okuluslu \u015firket Louis Dreyfus Company’nin olu\u015fturdu\u011fu ABCD grubu” (Atlas Agroalimentario, Brasil de Fato<\/em>, 6 Eyl\u00fcl 2018). Pek \u00e7ok \u00fclkede, b\u00fcy\u00fck tar\u0131msal i\u015fletme gruplar\u0131n\u0131n eliyle soya ekim s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, hayvanc\u0131l\u0131k \u00fcretiminin zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya b\u00f6lgelerin ormans\u0131zla\u015farak \u00e7evreye zarar verdi\u011fini te\u015fhir etmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Bayer-Monsanto, Dow DuPont, Bayer, Syngenta ve BASF gibi \u00e7okuluslu \u015firketler, patentlerini ve telif haklar\u0131n\u0131 topluyormu\u015f bahanesiyle geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f tohumlar\u0131 empoze ederek d\u00fcnyadaki milyonlarca \u00fcreticiyi soyarak, bir ya\u011fma ve kapitalist-emperyalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc politikas\u0131 uygular. T\u00fcm \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131 (kimyasal s\u0131z\u0131nt\u0131lar, suyun yanl\u0131\u015f kullan\u0131lmas\u0131 vb.) bu \u00e7er\u00e7eveye yerle\u015ftiriyoruz: Bayer-Monsanto ve tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcndeki t\u00fcm \u00e7okuluslu \u015firketler d\u0131\u015far\u0131! Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f (GDO) tohumlar\u0131n teknik form\u00fcllerinin Bayer-Monsanto ve di\u011fer \u00e7okuluslu \u015firketlere telif \u00fccreti veya patent \u00f6demeden \u00fccretsiz kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyoruz. \u0130\u015f\u00e7ilerin ve halk\u0131n yarar\u0131na tar\u0131msal \u00fcretimin planlanmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi i\u00e7in devlet \u015firketleri geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f tohumlar\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcbreyi d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlarla ara\u015ft\u0131rmal\u0131 ve \u00fcretmeli. Bayer-Monsanto ve Co’nun s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesi ve kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele yolunda, \u00e7okuluslu \u015firketlerden y\u00fcksek vergiler talep ediyoruz, bu fonlar k\u00f6yl\u00fcler, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli \u00fcreticiler taraf\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc ile teknik ve bilimsel devlet kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na tahsis edilmelidir. Genetik ara\u015ft\u0131rmalar ulusal devlet \u00fcniversiteleri taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131 ve patentler devlet taraf\u0131ndan verilmeli, ulusal veya yabanc\u0131 \u00f6zel \u015firketler taraf\u0131ndan de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

* \u00c7evre tahribat\u0131 olmaks\u0131z\u0131n tar\u0131msal \u00fcretim ve halklar\u0131n g\u0131da ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in tar\u0131m reformu<\/strong>. K\u00f6yl\u00fclerin ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticilerin tar\u0131m reformu ve daha iyi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadelelerini destekliyoruz. Toprak sahiplerini ve \u00e7okuluslu tar\u0131m \u015firketlerini kamula\u015ft\u0131rarak k\u0131rsal b\u00f6lgeyi yeniden d\u00fczenleyin. Yerle\u015fimcilere makine, ucuz kredi, teknik dan\u0131\u015fmanl\u0131k, paras\u0131z internet, tohum ve g\u00fcbre sa\u011flayarak 100 veya 200 hektardan daha az karma kullan\u0131ml\u0131 \u00e7iftliklerin \u00fccretsiz payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. Verimlilik ve gerekli teknikler nedeniyle bu \u00fcretimlerin, kooperatifler veya devlet kurulu\u015flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kolektif yap\u0131lmas\u0131 te\u015fvik edilmeli. Devlet, her hasatta \u00e7\u0131kar\u0131lan besin maddelerini topra\u011fa geri d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in arazinin rotasyonu ve g\u00fcbrelenmesinin kontrol\u00fcn\u00fc planlamal\u0131. Arazi kullan\u0131m\u0131 planlamas\u0131nda do\u011fal ekosistemin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde zarar g\u00f6rmesini \u00f6nleyen alanlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131. T\u00fcm bu \u00f6nlemler, do\u011fal kaynaklar\u0131n tahrip edilmesine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmeyi, tar\u0131msal \u00fcretimin planl\u0131 bir bi\u00e7imde artmas\u0131n\u0131 ve k\u0131rsal n\u00fcfusun refah\u0131n\u0131 art\u0131rmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

* Devletten destek g\u00f6ren \u00f6zel ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k \u015firketlerine, \u00e7okuluslu \u015firketlere, IMF\u2019ye ve d\u0131\u015f bor\u00e7 \u00f6demelerine ayr\u0131lan fonlar\u0131n kesilerek bu fonlarla, insan ve e\u015fya ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda demiryollar\u0131 gibi daha az kirlili\u011fe neden olan kamu-devlet ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00f6ncelik verilmesi i\u00e7in m\u00fccadele!<\/strong> Yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde onlarca y\u0131ld\u0131r, devlet demiryolu a\u011f\u0131 (Arjantin, Brezilya’da oldu\u011fu gibi) \u00e7ok daha pahal\u0131 ve daha fazla kirletici olan kamyonlarla \u00f6zel ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 desteklemek i\u00e7in \u00f6zelle\u015ftirildi ve yok edildi. Demiryollar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7ilerin kontrol\u00fcnde yeniden kamula\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, \u015fubeleri yeniden a\u00e7\u0131lmal\u0131 ve yolcu ve kargo ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in modern demiryolu a\u011flar\u0131 ulusal \u00f6l\u00e7ekte geni\u015fletilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

* Silah sanayisine hay\u0131r. Emperyalist d\u00fcnyan\u0131n silahs\u0131zlanmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele!<\/strong> Silah sanayisine harcanan kaynaklar kitlelerin ihtiya\u00e7lar\u0131na ayr\u0131lmal\u0131 ve gezegendeki a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n \u00fcstesinden gelinmeli. T\u00fcm \u00f6zel silah imalat sanayileri tazminats\u0131z kamula\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, kapat\u0131lmal\u0131 veya halklar\u0131n yarar\u0131na \u00fcr\u00fcnler yapmak i\u00e7in yeniden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli.<\/p>\n\n\n\n

* N\u00fckleer santrallere kar\u015f\u0131 hareketi destekliyoruz<\/strong>. Bu hareketler ilerici ve tamamen hakl\u0131. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n sonsuza kadar bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7lar i\u00e7in n\u00fckleer enerjiden vazge\u00e7mesi gerekti\u011finden de\u011fil. Bu enerji yaln\u0131zca, maksimum ve a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcvenlik ko\u015fullar\u0131nda, \u015feffafl\u0131k ve halk\u0131n demokratik kontrol\u00fc alt\u0131nda kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. N\u00fckleer enerjinin, emperyalizmin, \u00e7okuluslu \u015firketlerin ve onlara hizmet eden h\u00fck\u00fcmetlerin elinde, gizlice ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir bilimsel denetim olmaks\u0131z\u0131n, bomba yap\u0131m\u0131 gibi k\u00e2rlar\u0131na \u00f6ncelik vererek kullan\u0131lmas\u0131 (\u00f6rne\u011fin, \u0130srail’in n\u00fckleer bombalar\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir), insanlar i\u00e7in kal\u0131c\u0131 bir risk ta\u015f\u0131maktad\u0131r. N\u00fckleer enerji santrallerinin bulundu\u011fu t\u00fcm \u00fclkelerde, ba\u011f\u0131ms\u0131z bilim insanlar\u0131 ile birlikte, riskleri ve uygunlu\u011fu hakk\u0131nda acil bir kamuoyu ve demokratik tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmek zorunda olanlar, halklar\u0131n kendileridir. N\u00fckleer enerji, insanl\u0131k taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen ve kullan\u0131lan di\u011fer enerjilerden niteliksel olarak \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Teknolojik ilerlemenin ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n maddi \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fiminin en y\u00fcksek ifadesidir. Ama emperyalizmin elinde, sadece sava\u015flara, t\u00fcm \u015fehirleri mahvetmeye, n\u00fcfusu kirletmeye ve y\u00fczbinleri \u00f6ld\u00fcrmeye hizmet etti. T\u00fcm bunlar\u0131n k\u00f6kenini, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sonunda Amerikan emperyalizminin serbest b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 silahlanma yar\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rebiliriz. Bu nedenle d\u00fcnya, atom bombalar\u0131 1945’te Hiro\u015fima ve Nagazaki’ye at\u0131ld\u0131klar\u0131nda y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc biliyordu. Sonra 1985’te eski SSCB\u2019de \u00c7ernobil n\u00fckleer santralindeki kaza oldu. Daha sonra, kapitalist \u00fclkelerde en b\u00fcy\u00fck iki kazay\u0131 ya\u015fad\u0131k: ABD’de Three Mile Island (1979) ve Japonya’da Fukushima (2011). Tekni\u011fi ve ilerlemeyi sorgulam\u0131yoruz. Medeniyetimizin tasfiyesine yol a\u00e7an bu tekni\u011fin sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sorguluyoruz. Yeni bir atomik veya n\u00fckleer felaketten ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in, n\u00fckleer enerjinin emperyalizm taraf\u0131ndan sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

* Petrol ve gaz kullan\u0131m\u0131n\u0131 giderek azaltan bir ekolojik enerji ge\u00e7i\u015f plan\u0131 i\u00e7in<\/strong>, g\u00fcne\u015f panelleri, r\u00fczg\u00e2r enerjisi ve hidroelektrik gibi yeni enerji \u00fcretim tekniklerine sahip devlet \u015firketleri kurulmas\u0131. Onlar\u0131n ormanlar\u0131 yok etmemeleri ve yerli halklar, halk sekt\u00f6rleri ve yerel topluluklar taraf\u0131ndan denetlenmeleri garanti alt\u0131na al\u0131nmal\u0131. Bu plan\u0131n d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmemesi ve b\u00fcy\u00fck \u015firketler ile bankalardan al\u0131nan vergilerden sa\u011flanan fonlarla geli\u015ftirilmesi.<\/p>\n\n\n\n

* Halklar taraf\u0131ndan reddedilen herhangi bir madencilik veya \u00fcretim projesine hay\u0131r<\/strong>. Halk oylamas\u0131 veya referandumlarla h\u00fck\u00fcmetler ve i\u015fletmeler taraf\u0131ndan yap\u0131lan manip\u00fclasyona hay\u0131r. \u00c7evreyi etkileyebilecek veya kirlili\u011fe sebep olabilecek herhangi bir projeye halk meclisleri karar vermeli.<\/p>\n\n\n\n

* Peru, \u015eili, Venezuela, Bolivya, Arjantin, Avustralya ve d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinin yerel halklar\u0131n\u0131n \u00e7evreyi ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri m\u00fccadeleye ve taleplerine destek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

* \u00c7evre, i\u015f\u00e7i ve halk m\u00fccadelelerinin birli\u011fi<\/strong>! \u00c7evre hareketini, kad\u0131n ve gen\u00e7lerin kapitalist h\u00fck\u00fcmetlere ve emperyalizme kar\u015f\u0131 haklar\u0131 i\u00e7in i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n m\u00fccadeleleriyle birle\u015fmeye ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

* Kapitalist emperyalist sisteme hay\u0131r.<\/strong> Kapitalist \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 ya sosyalizm ya yok olu\u015f. <\/strong>\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, halklar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na dayanan, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7evresel y\u0131k\u0131m ile m\u00fccadeleyi merkezine alan demokratik planl\u0131 ekonomi, i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmetleri ve sosyalizmin kapitalizmi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmesi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131za sundu\u011fumuz belge \u0130\u015f\u00e7ilerin Uluslararas\u0131 Birli\u011fi – D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in VII. D\u00fcna Kongresi taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu belge \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 devrimci Marksist bir stratejinin nas\u0131l geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131yor. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00e7evresel y\u0131k\u0131m\u0131n kapitalizmin eme\u011fi ve do\u011fay\u0131 sistematik olarak s\u00f6m\u00fcrmesinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan metin \u201cya sosyalizm ya yok olu\u015f\u201d ikileminin hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar […]<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":2343,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[633,647],"tags":[845,813,844,651,998,731],"class_list":["post-2342","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dokumanlar","category-ekoloji-ve-kent","tag-cevrecilik","tag-dunya-kongresi","tag-ekoloji","tag-iub-de","tag-iub-de-vii-dunya-kongresi","tag-sosyalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2342"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2344,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2342\/revisions\/2344"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}