{"id":2326,"date":"2021-06-07T15:43:27","date_gmt":"2021-06-07T12:43:27","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2326"},"modified":"2021-06-07T15:43:29","modified_gmt":"2021-06-07T12:43:29","slug":"saglik-sistemi-ve-sosyalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2021\/06\/07\/saglik-sistemi-ve-sosyalizm\/","title":{"rendered":"Sa\u011fl\u0131k sistemi ve sosyalizm"},"content":{"rendered":"\n<p>Covid-19 pandemisi emperyalist kapitalist sistemin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi ve sermektedir. Bu salg\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019de ortaya \u00e7\u0131k\u0131p t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131ndan bu yana hastal\u0131klardaki (\u00f6zel olarak da Covid-19\u2019un) art\u0131\u015f\u0131n temelinde artan yoksullu\u011fun, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funun, \u00e7evresel de\u011fi\u015fimlerin ve \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin karlar\u0131na dayal\u0131 sa\u011fl\u0131k sisteminin oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmekteyiz. Pandemi, t\u00fcm d\u00fcnyada devlet sa\u011fl\u0131k sistemlerindeki yetersizlikleri de belirgin k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalist devletler \u00f6zel klinik, hastane ve ila\u00e7 \u015firketlerinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek kamu sa\u011fl\u0131k b\u00fct\u00e7elerini azaltmaya devam etmektedir. Bu olgu, \u0130talya ve ABD benzeri emperyalist, \u201czengin\u201d \u00fclkelerde dahi g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir olgu haline gelmi\u015ftir. T\u00fcm bunlar\u0131n ceremesini \u00e7eken d\u00fcnya halklar\u0131 olmu\u015f, \u015fu ana dek milyonlarca insan hastal\u0131\u011fa yakalanm\u0131\u015f ve hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizmin zenginlerin yarar\u0131na i\u015fleyen, adaletsiz, irrasyonel bir d\u00fcnya sistemi oldu\u011fu tekrar g\u00f6r\u00fclmektedir. Ve durum o denli vahim ve vah\u015fi ko\u015fullarda i\u015flemektedir ki kapitalizm, insanl\u0131\u011f\u0131n bilim ve teknolojide ger\u00e7ekle\u015fen ilerlemelerden faydalanmas\u0131na, pandeminin sona ermesini sa\u011flayabilecek a\u015f\u0131lar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ke\u015ffedilmesine ve geli\u015ftirilmesine izin vermemektedir. D\u00fcnyay\u0131 ahtapot gibi saran b\u00fcy\u00fck ila\u00e7 tekelleri i\u00e7in elde ettikleri karlar milyarlarca insan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan, ya\u015fam\u0131ndan daha \u00f6nemlidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalist kapitalist sistem, baz\u0131lar\u0131n\u0131n iddia etti\u011finin aksine reforma tabi tutulamaz ya da \u201cdaha insani\u201d hale getirilemez. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilecek tek yol vard\u0131r, o da kapitalizmi ala\u015fa\u011f\u0131 edip sosyalizmi in\u015fa etmek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilecek m\u00fccadeledir. \u0130la\u00e7 \u015firketleri, bankalar, sanayiler ve b\u00fcy\u00fck gayrimenkuller de dahil olmak \u00fczere \u00e7okuluslu tekeller m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmeli ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halk sekt\u00f6rlerinin ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda ulusal ve k\u00fcresel ekonomik planlama ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir. Bu \u015fekilde sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda \u00f6zel i\u015fletmeleri sonland\u0131rabilir, t\u00fcm d\u00fcnyada koordineli bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcyen, her \u00fclkede tek bir devlet sa\u011fl\u0131k sistemine sahip olabiliriz. Hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fimini \u00f6nleyecek, \u00fccretsiz bir sa\u011fl\u0131k sistemi demektir bu. B\u00f6ylelikle ila\u00e7 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131n\u0131n ve uzmanlar\u0131n ortak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, insanl\u0131\u011fa \u00fccretsiz ila\u00e7 tedarik eden devletin kontrol\u00fcnde bir ila\u00e7 sanayii yarat\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sosyalist uygulamalar kitlelerin ya\u015fam standartlar\u0131nda bir s\u0131\u00e7rama sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r&nbsp;<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6neriler kula\u011fa \u00fctopik gelseler de daha \u00f6nce deneyimlenmemi\u015f \u015feyler de\u011fillerdir. Burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi ve ekonominin sosyalist planlamas\u0131 20. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve kitlelerin ya\u015fam standartlar\u0131nda niteliksel bir y\u00fckselme sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya\/SSCB\u2019de Ekim 1917\u2019den, \u00c7in\u2019de 1949\u2019dan, K\u00fcba\u2019da sosyalizmin 1960\u2019taki ilan\u0131ndan sonra ya\u015fananlar bunlard\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyada bug\u00fcn, Stalinizmin neden oldu\u011fu facialar, tek parti b\u00fcrokrasileri ve kapitalizmin restorasyonundan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u201csosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc\u201d \u00fczerine b\u00fcy\u00fck bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 mevcuttur. Ama \u00e7\u00f6ken \u015fey SSCB, \u00c7in ve K\u00fcba\u2019n\u0131n kom\u00fcnist partilerinin totaliter ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n sahte sosyalizmi olmu\u015ftur. Ama t\u00fcm bu bozukluklara ve b\u00fcrokrasiye ra\u011fmen sosyalist devrimler ve burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi on y\u0131llar boyunca ertelenecek geli\u015fmelerin birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 olarak a\u00e7l\u0131k ve i\u015fsizlik sona erdirilirken okuryazarl\u0131k oran\u0131 en y\u00fcksek seviyelere y\u00fckselmi\u015ftir. \u00dcretim, bilim ve teknolojide muazzam at\u0131l\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Sa\u011fl\u0131kta ger\u00e7ekle\u015ftirilen geli\u015fmeler devasad\u0131r ve bu geli\u015fmeler emperyalist kurum ve bas\u0131nca dahi kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Devrimden sonra SSCB ve \u00c7in&nbsp;<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>1917 Rus devrimiyle birlikte Kamu Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Halk Komiserli\u011fi Haziran 1918\u2019de kurulmu\u015f ve doktor Nikolay Sema\u015fko komiserli\u011fin ba\u015f\u0131na se\u00e7ilmi\u015ftir. Devrim sonras\u0131nda s\u00fcregelen zorlu i\u00e7 sava\u015f y\u0131llar\u0131 (1917-1922), d\u00fcnyan\u0131n ilk devrimci i\u015f\u00e7i devletinde kolera, tifo ve \u00e7i\u00e7ek benzeri salg\u0131nlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. O d\u00f6nemlerde kalifiye eleman, hastane ve ila\u00e7 yetersizli\u011fi mevcuttu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Merkezi bir devletin ve sosyalist bir sa\u011fl\u0131k sisteminin kurulmas\u0131 ile t\u00fcberk\u00fcloz, tifo ate\u015fi ve tif\u00fcs benzeri hastal\u0131klar\u0131n tedavilerinde de kayda de\u011fer ba\u015far\u0131lar sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. SSCB\u2019nin bu sa\u011fl\u0131k sistemi tamamen paras\u0131zd\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Devrimle birlikte t\u00fcm \u00f6zel hastaneler ve t\u0131p enstit\u00fclerine el konulmu\u015ftu. \u00d6rne\u011fin 1891 y\u0131l\u0131nda \u00f6zel bir kimyasal-mikroskobi ve bakteriyoloji enstit\u00fcs\u00fc olan, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Sputnik V a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcretildi\u011fi Gamaleya Laboratuvar\u0131 1919\u2019da kamula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Rusya\u2019da devrimden \u00f6nce 35 olan ortalama ya\u015fam s\u00fcresi, 1960\u2019larda ABD ve Avrupa \u00fclkelerinin ortalama ya\u015fam s\u00fcresine yakla\u015farak 66\u2019ya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. (<em>Life expectancy at birth, total<\/em> [<em>years<\/em>], World Bank, 2016, <a href=\"https:\/\/data.worldbank.org\/indicator\/SP.DYN.LE00.IN?locations=RU\">https:\/\/data.worldbank.org\/indicator\/SP.DYN.LE00.IN?locations=RU<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>1949 \u00c7in Devrimi de benzer bir geli\u015fmeyi tecr\u00fcbe etmi\u015ftir. Kamusal sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim sistemi o devasa \u00fclkede milyonlarca insan i\u00e7in eri\u015filebilir hale gelmi\u015ftir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>1949\u2019dan \u00f6nce n\u00fcfusun %80\u2019i okuma yazma bilmemekte, yoksul insanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 seks i\u015f\u00e7ili\u011fine zorlamaktayken devrim bu duruma son vermi\u015ftir. Sa\u011fl\u0131k sisteminin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 geni\u015f k\u0131rsal kesime t\u0131bbi hizmetlerin ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. 1949 \u00f6ncesi k\u0131r ve kent dahil olmak \u00fczere \u00fclke genelinde 45.000 ki\u015fiye bir doktor d\u00fc\u015fmekteyken 1966 sonunda 5000 ki\u015fiye bir doktor d\u00fc\u015fmekteydi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201c1949 \u00f6ncesi \u00c7in\u2019in ciddi salg\u0131nlar\u0131ndan c\u00fczzam, trahom, Japon ensefaliti, \u015fistozomiyaz, s\u0131tma, filaryaz, paragonimiyaz ve unsinaryaz; yard\u0131mc\u0131 hekimlerin \u2018yal\u0131nayak doktorlar\u0131n\u2019, kom\u00fcnlerin, \u00fcretim m\u00fcfrezeleri ve \u00f6\u011frencilerin y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri ulusal e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k seferberliklerinin m\u00fccadeleleriyle benzer bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (<em>\u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nde Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri<\/em>, doktor Jorge Haddad Qui\u00f1\u00f3nez, Medical Journal, Honduras. Volume 42, 1974).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Ama kapitalist restorasyonla bu kazan\u0131mlar geriye gitmi\u015ftir:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201c\u00c7in sa\u011fl\u0131k sistemi D\u00fcnya Bankas\u0131 ve D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan di\u011fer geli\u015fmekte olan \u00fclkelere bir \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilerek \u00f6v\u00fclmekteydi. Ama 1980\u2019de Beijing kapitalizme kucak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda bu sa\u011fl\u0131k sistemi parampar\u00e7a edildi.\u201d (<em>El Pa\u00eds<\/em>, 2 January 2005).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sa\u011fl\u0131k sistemi ve K\u00fcba Devrimi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>1959 Devrimi Yanki tekellerini ve t\u00fcm K\u00fcba burjuvazisini m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmi\u015ftir. \u0130nsanlara \u00fccretsiz medikal hizmetler sunulurken ila\u00e7 fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve \u00f6zel ila\u00e7 laboratuvarlar\u0131 kamula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekle\u015ftirilen uygulamalarla birlikte \u00fclke n\u00fcfusunun sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi art\u0131p \u00f6zel m\u00fclkiyet ve kar sona erdirilirken, \u00e7ocuk a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7ok say\u0131da kronik hastal\u0131k ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1960\u2019ta kitlesel a\u015f\u0131lamalar ba\u015flat\u0131l\u0131rken iki ya\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n %99\u2019u a\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ocuk felci, neonatal tetanoz ve tifo ate\u015fi ortadan kalkarken k\u0131zam\u0131k, k\u0131zam\u0131k\u00e7\u0131k, kabakulak ve t\u00fcberk\u00fcloz ise b\u00fcy\u00fck oranda azalt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fcba\u2019daki kapitalist restorasyonun t\u00fcm kaybettirdiklerine ra\u011fmen bu kazan\u0131mlar hala toplumsal olarak etkinliklerini s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Sosyalist uygulamalar\u0131n olumlu sonu\u00e7lar\u0131 D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan bile kabul g\u00f6rmektedir:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201c\u00d6rnek olarak, 2004 y\u0131l\u0131nda 5 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 1000\u2019de 7\u2019dir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re bu say\u0131ya 40 y\u0131l \u00f6nceki 1000\u2019de 46\u2019dan d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir yandan da K\u00fcba 77 y\u0131ll\u0131k ortalama ya\u015fam s\u00fcresi ile bu konuda d\u00fcnyan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken \u00fclkelerdendir.\u201d (D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc May\u0131s 2008 B\u00fclteni, <a href=\"http:\/\/www.who.int\/bulletin\/volumes\/86\/5\/08-030508\/en\/\">www.who.int\/bulletin\/volumes\/86\/5\/08-030508\/en\/<\/a>).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Kapitalizmin d\u00fcnyadaki her \u00fclkede ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sosyalizmin in\u015fas\u0131 \u015f\u00fcphesiz ki kolay bir g\u00f6rev de\u011fildir ama bu m\u00fccadele bir zorunluluktur. Ancak ger\u00e7ek bir sosyalizm ve i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan demokratik olarak planlanm\u0131\u015f bir ekonomiyle insanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fi devasa toplumsal sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelebiliriz.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Covid-19 pandemisi emperyalist kapitalist sistemin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi ve sermektedir. Bu salg\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019de ortaya \u00e7\u0131k\u0131p t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131ndan bu yana hastal\u0131klardaki (\u00f6zel olarak da Covid-19\u2019un) art\u0131\u015f\u0131n temelinde artan yoksullu\u011fun, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funun, \u00e7evresel de\u011fi\u015fimlerin ve \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin karlar\u0131na dayal\u0131 sa\u011fl\u0131k sisteminin oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmekteyiz. Pandemi, t\u00fcm d\u00fcnyada devlet sa\u011fl\u0131k sistemlerindeki yetersizlikleri de belirgin k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalist [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":2327,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[924],"tags":[889,989],"class_list":["post-2326","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-covid-19","tag-covid-19-2","tag-dunya-saglik-orgutu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2326"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2328,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions\/2328"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}