{"id":2218,"date":"2021-04-19T12:20:09","date_gmt":"2021-04-19T09:20:09","guid":{"rendered":"https:\/\/trockist.net\/?p=2218"},"modified":"2021-04-19T12:20:11","modified_gmt":"2021-04-19T09:20:11","slug":"devrimci-marksist-parti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2021\/04\/19\/devrimci-marksist-parti\/","title":{"rendered":"Devrimci Marksist parti"},"content":{"rendered":"\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z metin, ilk olarak <em>Enternasyonal B\u00fclten<\/em>&#8216;de 1992 senesinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Metinde ifade edilenler g\u00fcncelli\u011fini korudu\u011fu i\u00e7in bir kere da yay\u0131mlanmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\"><strong>***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Gerek T\u00fcrkiye&#8217;de, gerekse t\u00fcm d\u00fcnyada i\u015f\u00e7i hareketi ve sosyalizm yeni bir tarihsel evrenin e\u015fi\u011finde. Sosyal demokrasiyle birlikte, d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nemlice bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc 60 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir zamandan beri egemenli\u011fi alt\u0131nda tutmu\u015f olan Stalinizmin bug\u00fcn ya\u015famakta oldu\u011fu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bunal\u0131m, bu evrenin en belirleyici \u00f6\u011felerinden biri. B\u00fct\u00fcn bu y\u0131llar boyunca i\u015f\u00e7i devletlerinde sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n, kapitalist \u00fclkelerde de sosyalist devrimin yolunu t\u0131kayan b\u00fcrokratik Stalinist \u00f6nderlikler, art\u0131k y\u00fczlerindeki sahte sosyalizm maskesini \u00e7\u0131kar\u0131p atm\u0131\u015flard\u0131r, i\u015f\u00e7iler ve sosyalistler bug\u00fcn onlar\u0131n kar\u015f\u0131devrimci ger\u00e7ek y\u00fczleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha birka\u00e7 y\u0131l \u00f6ncesine kadar politik s\u00f6ylemlerinde Marksizmi, Leninizmi kimselere b\u0131rakmayan Stalinist partiler bug\u00fcn kendilerini tasfiye ederek a\u00e7\u0131ktan birer burjuva partisine d\u00f6n\u00fc\u015fmektedirler. Ve bunu yaparken Marksizmin &#8220;g\u00f6zden ge\u00e7irilme\u00adsini&#8221; talep etmekte, Leninizmi ise &#8220;art\u0131k modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f bir otoriterlik&#8221; ve &#8220;Stalinizmin kayna\u011f\u0131&#8221; ola\u00adrak ilan etmektedirler. Bu, devrimci Marksistlerin on y\u0131llardan beri i\u015faret etmekte olduklar\u0131 Stalinist yozla\u015fman\u0131n mant\u0131ksal ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu arada, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde olmasa bile baz\u0131 \u00fcl\u00adkelerde, bu Stalinist evrimin h\u00e2l\u00e2 baz\u0131 ara durak\u00adlar\u0131na as\u0131l\u0131 kalmaya \u00e7al\u0131\u015fan politik ak\u0131mlar da mevcuttur. Marksizmi karikat\u00fcrle\u015ftiren, Leninist partiyi sosyalist devrimin zorunlu bir arac\u0131 olmak\u00adtan \u00e7\u0131kart\u0131p k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ikamecili\u011finin basit bir payandas\u0131 haline getiren bu ak\u0131mlar, Stalinizmin \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bunal\u0131m\u0131ndan korunabilmenin yolunu kendilerini kitlelerin, dolay\u0131s\u0131yla da sosyalist dev\u00adrimin daha da uza\u011f\u0131na atmakta aramaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Devrimci Marksistler, bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de Leninist parti kuram\u0131n\u0131 her iki ak\u0131\u00adma kar\u015f\u0131, yani bir yandan modern liberallere ve revizyonistlere, bir yandan da k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva radi\u00adkallerine ve pop\u00fclistlere kar\u015f\u0131 savunmak g\u00f6reviy\u00adle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. Bu, sosyalist devrimi, d\u00fcnya devrimini savunmakla bir ve ayn\u0131 \u015feydir. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerek tek tek \u00fclkelerde, gerekse t\u00fcm d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u00ad\u011finde Leninist partinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan te\u00admel tarihsel ve toplumsal ko\u015fullarda herhangi bir de\u011fi\u015fiklik olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ko\u015fullar ancak d\u00fcnya devriminin s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7inde nitel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011frayabilecektir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Leninist partinin zorunlulu\u011fu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda V.I. Lenin taraf\u0131ndan geli\u015ftiri\u00adlen devrimci parti kuram\u0131, i\u00e7ine girilen emperya\u00adlist \u00e7a\u011fda insanl\u0131\u011f\u0131n modern k\u00f6leli\u011fin her bi\u00e7i\u00adminden kurtulabilmesinin yeg\u00e2ne yolunun prole\u00adter devrimi ve sosyalizm oldu\u011fu temel anlay\u0131\u015f\u0131na dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu kurama dayal\u0131 olarak 1919&#8217;da kurulan III. Enternasyonal de, sosyalizmin tek tek \u00fclkelerde de\u011fil, ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde kurulabi\u00adlece\u011fi yolundaki temel Marksist \u00f6ng\u00f6r\u00fcden hare\u00adketle, proleter devrimin d\u00fcnya partisi olarak in\u015fa edilmeye giri\u015filmi\u015fti. 1920&#8217;lerin ortalar\u0131ndan itiba\u00adren \u00f6nce Rus partisi i\u00e7inde geli\u015fen, onunla birlik\u00adte t\u00fcm \u00f6b\u00fcr III. Enternasyonal partilerinde yay\u00adg\u0131nla\u015fan Stalinist b\u00fcrokratik yozla\u015fma, Marksiz\u00admin bu temel \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc tahrip etmeye y\u00f6nel\u00admi\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla da Enternasyonal&#8217;i d\u00fcnya devri\u00adminin partisi olmaktan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, Enternasyonal&#8217;in tek tek \u00fclkelerdeki seksiyonlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan Leni\u00adnist partileri de devrimin \u00f6nc\u00fc politik g\u00fcc\u00fc ol\u00admaktan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p Sovyet b\u00fcrokrasisinin basit bi\u00adrer el\u00e7ili\u011fi haline indirgemi\u015ftir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Bu Stalinist yozla\u015fmaya, Tro\u00e7ki&#8217;nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Sol Muhalefet ak\u0131m\u0131 direnmi\u015ftir. \u00c7\u00fcr\u00fcmenin t\u00fcm Enternasyonal&#8217;e do\u011fru yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte Ulusla\u00adraras\u0131 Sol Muhalefet bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenen bu ak\u0131m, 1933&#8217;te Almanya&#8217;da Nazizmin iktidara geli\u00ad\u015finde Stalinizmin oynad\u0131\u011f\u0131 rolden hareketle, III. Enternasyonalin art\u0131k fiilen yok oldu\u011fu ve Stali\u00adnizmin t\u00fcm\u00fcyle kar\u015f\u0131devrimci bir nitelik kazand\u0131\u00ad\u011f\u0131 tespitini yapm\u0131\u015f ve yeni bir d\u00fcnya partisinin, IV. Enternasyonalin ve buna ba\u011fl\u0131, ulusal seksi\u00adyonlar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine y\u00f6nelmi\u015ftir. O g\u00fcnden bu yana da Marksizmin ve Leninizmin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki en tutarl\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc savunucular\u0131 ve sa\u00adva\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 IV. Enternasyonalciler olagelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Gerek 1902&#8217;de Lenin&#8217;in form\u00fcle etti\u011fi bi\u00e7imiyle, gerekse III. Enternasyonal ile IV. Enternasyonal taraf\u0131ndan somutla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f haliyle, Leninist partiyi zorunlu k\u0131lan tarihsel ve toplumsal ko\u015fullar ve il\u00adkesel temeller bug\u00fcn de t\u00fcm ge\u00e7erlili\u011fini koru\u00admaktad\u0131r. Bu temeller, devrimci Marksizmin I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;yla ba\u015flay\u0131p g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin uza\u00adnan proleter devrimleri d\u00f6nemindeki deneyimlerince t\u00fcm\u00fcyle do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalist \u00e7a\u011f, d\u00fcnya kapitalizminin \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir kronik bunal\u0131ma girdi\u011fi \u00e7a\u011fd\u0131r. Verili kapitalist m\u00fclkiyet ko\u015fullar\u0131nda ve ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi ar\u00adt\u0131k olanakl\u0131 de\u011fildir. Bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ki, yeni teknolojik geli\u015fmeler kitlelerin ya\u015fam d\u00fcze\u00adyini y\u00fckseltmemekte, tam tersine daha fazla yoksulluk yaratmakta, yeni yeni sava\u015flara neden ol\u00admakta, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin en \u00f6nemli bile\u015fenleri olan insan\u0131 ve do\u011fay\u0131 giderek daha fazla y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fck\u00adlemektedir. Bu \u00e7eli\u015fkiler, 1914\u2019ten itibaren sava\u015f\u00adlar, bunal\u0131mlar ve devrimlerle dolu bir d\u00f6nemin ba\u015flamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcr\u00fcklenmekte oldu\u011fu bu barbarl\u0131k durumundan kurtulman\u0131n yeg\u00e2ne yolu, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fim yolu \u00fczerine dikilmi\u015f olan kapi\u00adtalist m\u00fclkiyet zincirlerini ve ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 k\u0131r\u0131p atmakt\u0131r. Ancak bu yolla \u00f6zg\u00fcrle\u015febilecek olan insan, teknoloji, do\u011fa ve kendisi \u00fczerinde s\u00f6z ve karar sahibi olabilecek, kaderini kendi ellerine alabilecektir; insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu, s\u0131n\u0131fs\u0131z, s\u00f6m\u00fc\u00adr\u00fcs\u00fcz ve s\u0131n\u0131rs\u0131z d\u00fcnya toplumunun yarat\u0131lmas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizm kendisiyle birlikte mezar kaz\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 da yaratm\u0131\u015ft\u0131r: Proletarya. Burjuvaziyi iktidardan atabilecek, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerini k\u0131rabilecek ve emperyalizmin d\u00fcnya imparatorlu\u011funu y\u0131k\u0131p ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 ortadan kald\u0131rabilecek yeg\u00e2ne mo\u00addern g\u00fc\u00e7 proletaryad\u0131r. \u201cBug\u00fcnk\u00fc toplumun ya\u00ad\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 vahametiyle kendinde toplayan proletarya, kendi pay\u0131na bu ili\u015fkileri ortadan kald\u0131rmak ister. Proletarya, \u00f6zel m\u00fclkiyetin proletaryay\u0131 yaratmakla kendi kendini mahkum etti\u011fi cezay\u0131 infaz eder.\u201d (Engels). S\u00f6m\u00fc\u00adr\u00fcn\u00fcn her t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve s\u0131n\u0131f\u00ads\u0131z, s\u0131n\u0131rs\u0131z topluma, yani sosyalizme ula\u015fman\u0131n yolu proleter devriminden ve proleter iktidar\u0131ndan ge\u00e7er.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalist \u00e7a\u011fa de\u011fin ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fct\u00fcn devrimler, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n yerini di\u00ad\u011ferinin almas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Proleter devrimi ise sosyalizme y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn ilk &#8220;bilin\u00e7li&#8221; ad\u0131m\u0131d\u0131r. Burjuvazi ve emperyalizm d\u00fcnya egemenli\u011fini kendi iradesiyle b\u0131rakmayacakt\u0131r. Onun y\u0131k\u0131lmas\u0131 gerekecektir. Proleter devrim bunun yoludur. Devrim sonras\u0131nda s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flar\u0131n direni\u015finin k\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin, bir b\u00fct\u00fcn olarak top\u00adlumun, sosyalizme do\u011fru bilin\u00e7li ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fc\u00adyebilmesinin yegane arac\u0131 ise proleter iktidar\u0131d\u0131r. Tarihi ilerleten g\u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleridir. Modern toplumlarda s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri, \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7ler ara\u00ads\u0131ndaki m\u00fccadeleler bi\u00e7iminde billurla\u015f\u0131r. Bir s\u0131n\u0131\u00adf\u0131n siyasi iktidar m\u00fccadelesindeki en \u00f6nemli, \u00f6n\u00adc\u00fc \u00f6rg\u00fct\u00fc siyasi partisidir. Bu nedenle proletarya, kendi iktidar\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi m\u00fccadelede devrimci bir siyasi \u00f6nderli\u011fe, bir devrimci partiye sahip ol\u00admak zorundad\u0131r. &#8220;Tarihte hi\u00e7bir s\u0131n\u0131f, m\u00fccadeleyi \u00f6rg\u00fctlemeye ve y\u00f6netmeye yetenekli kendi siyasi \u00f6nderleri, kendi ilerici temsilcileri olmadan iktida\u00adra gelememi\u015ftir.&#8221; (Lenin). Leninist parti kuram\u0131, bu tarihsel-toplumsal zorunlulu\u011fun \u00fczerine kuruludur.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u00d6nderlik ve devrim sorunu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Emperyalist \u00e7a\u011fda s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u00ad\u011finde bir boyut kazanm\u0131\u015ft\u0131r, Bu, somut olarak, ta\u00adrihin en devrimci d\u00f6nemini ya\u015famakta oldu\u011fu\u00admuz, t\u00fcm olaylar\u0131 ve olgular\u0131 d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki devrim ve kar\u015f\u0131devrim ili\u015fkileri i\u00e7inde kavrama\u00adm\u0131z gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. Bu olgular, ister alt\u00adyap\u0131, ister \u00fcstyap\u0131 d\u00fczeyinde olsun, ayr\u0131 ayr\u0131 ulus\u00adlar ya da ba\u015fka tekil ulusal \u00f6zellikler \u00e7er\u00e7evesin\u00adde kavranamaz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcn ya\u015famakta oldu\u011fu bunal\u0131m, proleter \u00f6nderlik bunal\u0131m\u0131n\u0131n bir sonucudur. Pro\u00adletarya \u00f6nderlik sorununu \u00e7\u00f6zemedi\u011fi s\u00fcrece insanl\u0131k, her biri bir \u00f6ncekinden daha \u015fiddetli yeni bunal\u0131mlara s\u00fcr\u00fcklenmekten kurtulamayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Toplumlardaki hakim ideoloji, hakim s\u0131n\u0131flar\u0131n ideolojisidir. Kapitalist toplumlarda da g\u00fcndelik ko\u015fullarda proletarya \u00fczerinde egemen olan ideo\u00adloji genel olarak burjuva ideolojisi ve onun de\u011fi\u00ad\u015fik bi\u00e7imleridir. Bu ideoloji, sistematik propagan\u00addan\u0131n da yard\u0131m\u0131yla proletaryay\u0131 d\u00fczenin i\u00e7ine hapseder, onlar\u0131n kendiliklerinden verdikleri m\u00fc\u00adcadeleyi bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde eritir. Proletar\u00adya, g\u00fcndelik ve kendili\u011finden m\u00fccadeleleri s\u0131ra\u00ads\u0131nda \u00f6b\u00fcr s\u0131n\u0131flardan farkl\u0131 ve ayr\u0131 bir s\u0131n\u0131f oldu\u00ad\u011funun bilincine, yani basit s\u0131n\u0131f bilincine varmak\u00adla birlikte, ayn\u0131 kendili\u011findenlikle ve bir b\u00fct\u00fcn olarak tarihsel g\u00f6revinin, yani sosyalizmi in\u015fa ederek kendisini ve t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 kurtulu\u015fa ula\u015f\u00adt\u0131rman\u0131n bilincine ula\u015famaz. Sosyalist siyasi bilinci proletaryaya ta\u015f\u0131yan, onun \u00f6nc\u00fc devrimci partisidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin s\u0131n\u0131rl\u0131 baz\u0131 ba\u00ad\u015far\u0131lar elde edemeyece\u011fi ya da d\u00fcnya devriminin yarar\u0131na yeni mevziler kazanamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Ama bu ba\u015far\u0131lar ve mevziler Leninist partinin \u00f6nderli\u011finde sosyalist devrime y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u00ad\u015f\u00fcn bilin\u00e7li kazan\u0131mlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece her zaman geri al\u0131nabilir nitelikte olacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar emperyalizmin bunal\u0131m\u0131n\u0131 derinle\u015ftirdi\u011fi oranda d\u00fcnya burjuvazisinin kar\u015f\u0131devrimci irade\u00adsini de g\u00fc\u00e7lendirecektir. \u00d6te yandan d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n mevcut \u00f6n\u00adderlik bunal\u0131m\u0131, yaln\u0131zca s\u0131n\u0131f bilincinin geri olmas\u0131ndan kaynaklanan \u00f6znel bir olgu de\u011fil,\u00a0 ama \u00e7ok daha \u00f6nemlisi on y\u0131llardan beri i\u015f\u00e7i ve emek\u00ad\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n \u00f6nderlikleri olarak kabul edilegelmi\u015f ve emperyalist kamp\u0131n saflar\u0131na ge\u00e7mi\u015f b\u00fcrokra\u00adtik ayg\u0131tlar\u0131n \u00f6zellikle sosyal demokrasi ve Stalinizmin varl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan nesnel bir olgu\u00addur. T\u00fcm b\u00fcrokratik ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6nderlik\u00adler (milliyet\u00e7iler, a\u015f\u0131n solcular, pop\u00fclistler, sosyal demokratlar ve Stalinistler), do\u011frudan ya da do\u00adlayl\u0131 bir bi\u00e7imde emperyalist kar\u015f\u0131devrimin tarih\u00adsel hizmetk\u00e2rlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6nderliklerin ihanetinin iki toplumsal nedeni vard\u0131r. Birincisi, i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin b\u00fcrokratla\u015fmas\u0131na temel te\u015fkil eden bir i\u015f\u00e7i aristokrasisinin do\u011f\u00admas\u0131 ve ikincisi, Ekim Devrimi&#8217;nin kazan\u0131mlar\u0131 \u00fczerinde beslenen parazit bir b\u00fcrokrasinin geli\u015f\u00admesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Stalinistler dahil, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6nderliklerin devrim kamp\u0131na kazan\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn bu kar\u015f\u0131devrimci \u00f6nderlikler i\u00e7inde en \u00f6l\u00add\u00fcr\u00fcc\u00fc rol\u00fc, i\u015f\u00e7i devletlerinin denetimini tekeline ge\u00e7irerek b\u00fcrokrasiyi s\u0131n\u0131rs\u0131z ayr\u0131cal\u0131klarla donat\u00admay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f olan Stalinizm oynam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn kendisini i\u015f\u00e7i devletlerinde kapitalizmin restoras\u00adyonuna ve emperyalist d\u00fcnya d\u00fczeninin sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na adam\u0131\u015f olan Stalinist b\u00fcrokrasilerin d\u00fcnya i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n \u00fczerindeki deneti\u00admi h\u00e2l\u00e2 tam anlam\u0131yla k\u0131r\u0131labilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bu k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ve b\u00fcrokratik ak\u0131mlar\u0131n, \u00f6zellikle de Stalinizmin &#8220;ideolojik&#8221; ya da &#8220;teo\u00adrik&#8221; temelini, &#8220;tek \u00fclkede sosyalizm&#8221; ve emperya\u00adlizm ile &#8220;bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015fama&#8221; anlay\u0131\u015flar\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. B\u00fcrokrasinin d\u00fcnya devrimine kar\u015f\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc silahlar, bug\u00fcn &#8220;Ye\u00adni D\u00fcnya D\u00fczeni&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan emperyalist d\u00fczenin korunmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131 olmu\u015f\u00adtur ve halen de olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Stalinist ve sosyal demokrat &#8220;tek \u00fclkede sosya\u00adlizm&#8221; s\u00f6zde teorisine ve emperyalist bar\u0131\u015f kavra\u00ady\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 tek tutarl\u0131 m\u00fccadele program\u0131n\u0131 S\u00fc\u00adrekli Devrim kuram\u0131 ortaya koyar.&nbsp; \u0130lk geli\u015ftirilmi\u015f haliyle (Rus devrimi \u00f6ncesinde) bu kuram, de\u00admokratik ve sosyalist g\u00f6revlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkisini ve geri \u00fclkelerde demokratik g\u00f6revlerin yerine getirilmesinde proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn rol\u00fcn\u00fc form\u00fcle ediyordu. \u0130kinci kez (1929&#8217;da) tekrar or\u00adtaya kondu\u011funda da temel ama\u00e7 Stalinizmin &#8220;sos\u00adyalizmin tek bir \u00fclkede in\u015fa edilebilece\u011fi&#8221; yolun\u00addaki &#8220;kuram\u0131n\u0131&#8221; yan\u0131tlamak ve iktidar\u0131n devrimci fethinden sonra yaln\u0131zca geri \u00fclkelerde de\u011fil, t\u00fcm \u00fclkelerde yerine getirilmesi gereken g\u00f6revleri sergilemekti.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrekli Devrim kuram\u0131n\u0131n ana temas\u0131, uluslararas\u0131 sosyalist devrimin dinamikleri, iktida\u00adr\u0131n al\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve m\u00fct\u00adtefiklerinin s\u00fcrekli seferberli\u011fi, t\u00fcm d\u00fcnyada em\u00adperyalizmi yenilgiye u\u011fratabilmek i\u00e7in proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fu ve sos\u00adyalizmin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde kurulu\u015funa giri\u015febil\u00admek i\u00e7in ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n devrimci yollarla orta\u00addan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve d\u00fcnya Sovyet Sosyalist Cum\u00adhuriyetleri Federasyonu\u2019nun kurulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosyalizmin hedefi, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00fccretli emek sistemi\u00adnin ve bu sistemin \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fan kar\u015f\u0131tl\u0131kla\u00adr\u0131n, s\u0131n\u0131flar\u0131n yok edilmesi ve s\u0131n\u0131flarla birlikte dev\u00adletin s\u00f6n\u00fcmlemesi s\u00fcrecinin harekete ge\u00e7irilme\u00adsidir. Burjuva d\u00fczenini yok edebilmesi i\u00e7in prole\u00adtaryan\u0131n, tekelci a\u015famaya ula\u015fm\u0131\u015f kapitalist \u00fcretim sekt\u00f6rlerini, yani d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 denetleyen ulus\u00adlararas\u0131 mali sermayeye ba\u011fl\u0131 t\u00fcm mali sermayeyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmesi gerekir; bu m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmelerin ula\u015faca\u011f\u0131 boyutlar, proletaryan\u0131n devrimci iktidar\u0131nca kararla\u015ft\u0131r\u0131lacak taktik bir sorundur. Ama her durumda devrimin hedefleri, mali sermaye ile burjuvazinin ya da toprak sahiplerinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. As\u0131l stratejik hedef, \u00f6nce belirli bir b\u00f6lgede geli\u015fen sosyalist devrimi o b\u00f6lgede ve t\u00fcm d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde yayg\u0131nla\u015ft\u0131ra\u00adrak g\u00fc\u00e7lendirmek ve sosyalizmin kurulabilmesi i\u00e7in emperyalizmi ve ulusal s\u0131n\u0131rlan nihai olarak tasfiye etmektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Proletaryan\u0131n \u00f6nderlik bunal\u0131m\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131nda ana g\u00f6rev, tek tek b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde kitle deste\u011fine sahip devrimci Marksist partiler ile sosyalist devri\u00admin d\u00fcnya partisini, yani IV. Enternasyonal&#8217;i in\u015fa etmektir. Bu tip partiler ancak kitle hareketi i\u00e7in\u00adde b\u00fcrokratik ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6nderliklere kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadele verilerek in\u015fa edilebilir. Bu \u00f6nderliklerden baz\u0131lar\u0131 kitle hareketinin etkisiyle zaman zaman ilerici, hatta devrimci m\u00fccadelelerin i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklenerek burjuvaziden kopmaya zorlansalar bile, onlara kar\u015f\u0131 bu m\u00fccadele kesintisiz bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmek durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Stalinizmin kar\u015f\u0131devrimci karakteri en a\u00e7\u0131k bi\u00e7im\u00adde eski Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ekonomik, toplumsal, politik ve k\u00fclt\u00fcrel t\u00fcm kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ad\u0131m ad\u0131m tasfiye eden Stali\u00adnist b\u00fcrokrasi nihayet bug\u00fcn bu devletlerde kapi\u00adtalizmin restorasyonu g\u00f6revini emperyalizm ad\u0131na \u00fcstlenmeye y\u00f6nelmi\u015ftir. \u00d6te yandan bu devletler\u00adde b\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fcklerin devrilmesine yol a\u00e7an kitle m\u00fccadeleleri ve politik devrim s\u00fcreci devrimci \u00f6nderliklerden mahrumdur. Bu nedenle de bu m\u00fccadeleler i\u015f\u00e7i demokrasisinin ve sosya\u00adlizmin in\u015fas\u0131 yolunda g\u00fc\u00e7l\u00fc at\u0131l\u0131mlara d\u00f6n\u00fc\u015fememekte, do\u011fan \u00f6nderlik bo\u015fluklar\u0131 emperyalizm yanl\u0131s\u0131 burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva milliyet\u00e7i \u00f6nder\u00adlikler ve restorasyoncu b\u00fcrokrasiler taraf\u0131ndan doldurulmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn hu kar\u015f\u0131devrimci \u00f6nder\u00adliklerin y\u0131k\u0131labilmesi ve eski i\u015f\u00e7i devletlerindeki m\u00fccadelelerin d\u00fcnya sosyalist devriminin bir par\u00ad\u00e7as\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015febilmesi i\u00e7in, bu \u00fclkelerde Leninist partilerin in\u015fas\u0131 mutlak bir zorunluluktur. B\u00fct\u00fcn bu hedefler ifadesini Ge\u00e7i\u015f Program\u0131&#8217;nda bulur. Ge\u00e7i\u015f Program\u0131, proletaryan\u0131n iktidar\u0131n fet\u00adhi ve devrimci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn kurulmas\u0131 yolundaki seferberli\u011finin program\u0131d\u0131r. Ge\u00e7i\u015f talepleri prog\u00adram\u0131 nesnel ko\u015fullardan ve kitlelerin farkl\u0131 bilin\u00e7 d\u00fczeylerinden kalkarak onlar\u0131 iktidar\u0131n devrimci zapt\u0131na y\u00f6nelik olarak seferber eder ve bu seferberli\u011fin s\u00fcrekli k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131 ve kesintisiz bi\u00e7imde geli\u015fmesini hedefler. Devrimci \u00f6nderlik, yani dev\u00adrimci Marksist partiler ve IV. Enternasyonal, ancak b\u00f6yle bir s\u00fcrecin bilin\u00e7li ifadesi olarak in\u015fa edile\u00adbilir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Leninist partinin niteli\u011fi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Proletaryan\u0131n \u00f6nc\u00fc devrimci partisi, onun sosya\u00adlist siyasi bilince ula\u015fm\u0131\u015f ve devrimci program et\u00adraf\u0131nda birle\u015fmi\u015f \u00f6nc\u00fclerinden olu\u015fur. Emperya\u00adlist \u00e7a\u011fda proletaryan\u0131n devrimci partisinin sahip olmas\u0131 gereken temel \u00f6zellikleri Lenin tan\u0131mla\u00adm\u0131\u015ft\u0131r. Leninist parti bir profesyonel devrimciler \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr. Profesyonel devrimci, devrim m\u00fccade\u00adlesini ya\u015fam\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca amac\u0131 ve temel u\u011fra\u015f\u0131 haline getirmi\u015f, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi i\u00e7inde bulundu\u011fu ve g\u00f6revlendirildi\u011fi her yerde, fabrikas\u0131nda, ma\u00adhallesinde, okulunda, vb. parti program\u0131n\u0131 ya\u015fa\u00adma ge\u00e7irmek i\u00e7in m\u00fccadele eden militan demek\u00adtir. Parti \u00fcyesi i\u00e7in devrimci m\u00fccadele bir yan u\u011f\u00adra\u015f de\u011fil, bir var olu\u015f bi\u00e7imidir. &#8220;Parti i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Parti, en sa\u011flam, en ileri ve en fedak\u00e2r unsurlar\u0131n aras\u0131nda yap\u0131lan se\u00e7meden olu\u015fur.&#8221; (Tro\u00e7ki).<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan, profesyonel devrimci tan\u0131m\u0131 salt \u00fcc\u00adretli parti g\u00f6revlileri tan\u0131m\u0131na indirgenemez. Leninist parti anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u011fdi\u015f eden Stalinistler, yaln\u0131z\u00adca partiyi proletaryan\u0131n &#8220;efendisi&#8221; haline getir\u00admekle kalmam\u0131\u015flar, ayn\u0131 zamanda parti i\u00e7inde militanlar \u00fczerinde \u00fccretli parti g\u00f6revlilerinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmu\u015flard\u0131r. Partiyi proletaryan\u0131n siyasi \u00f6nc\u00fcs\u00fc olarak kavrayan devrimci Marksistler ise, parti i\u00e7inde de \u00fccretli g\u00f6revlilerin hegemonya kurmalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rg\u00fctsel \u00f6nlemi al\u0131rlar, bu g\u00f6revlilerin say\u0131s\u0131 ve faaliyetleri \u00fczerinde gerekli titizli\u011fi g\u00f6sterirler. Her durumda parti ayg\u0131t\u0131, bir b\u00fct\u00fcn olarak partinin denetimi alt\u0131nda olmak durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Leninist parti, merkeziyet\u00e7ilik ilkesine dayal\u0131 olarak i\u015fleyen bir \u00f6rg\u00fctt\u00fcr. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda merkezile\u015fmi\u015f ve uzmanla\u015fm\u0131\u015f burjuva devletlerine ve emperya\u00adlizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, ancak kendisi de tam anlam\u0131yla merkezile\u015fmi\u015f ve \u00e7elik disiplinli bir devrimci partiyle ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir. Devrimci parti, sorumluluklar\u0131 kesin olarak belirlenmi\u015f, belirli hiyerar\u015fi kurallar\u0131yla birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f, se\u00e7ilmi\u015f merkezi \u00f6nderli\u011fin siyasi ve \u00f6rg\u00fctsel y\u00f6nlendiricili\u011fi do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fan organlardan olu\u015fur. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinin farkl\u0131 sekt\u00f6rlerindeki farkl\u0131 bilin\u00e7 d\u00fczeylerini, farkl\u0131 tempolar\u0131 ve farkl\u0131 i\u00e7erikleri devrimci program etraf\u0131nda birle\u015ftirip merkezile\u015ftirerek bu m\u00fccadeleleri iktidar hedefine y\u00f6nlendirebilmek i\u00e7in, bizzat partinin kendisinin de merkezi olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olmas\u0131 ve tam bir disiplin i\u00e7inde hareket etmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Leninist partinin, salt fiziki de\u011fil, ama ayn\u0131 zamanda burjuvazinin ve kar\u015f\u0131devrimci ak\u0131mlar\u0131n ideolojik sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 da kendisini koruyabilmesi i\u00e7in de disipline gereksinimi vard\u0131r. &#8220;Daha da ileri gidip, bizim kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n bilincinde olan koca bir d\u00fc\u015fmanlar bloku kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunan bir devrimci parti oldu\u011fumuzu ve \u015fimdi sadece burjuvazi taraf\u0131ndan de\u011fil, fakat burjuvazinin i\u00e7i en fazla kin dolu ajanlar\u0131 olan Stalinistler taraf\u0131ndan da sald\u0131r\u0131ya u\u011framakta oldu\u011fumuz gerek\u00e7esiyle partimizin disiplininin \u00e7ok kat\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Mutlak bir disiplin gereklidir.&#8221; (Tro\u00e7ki).<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan Leninist partinin merkeziyet\u00e7ili\u011fi, demokratik bir merkeziyet\u00e7iliktir, yani parti i\u00e7inde ger\u00e7ek bir demokrasinin egemen olmas\u0131 gerekir. Bir b\u00fct\u00fcn olarak partinin ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin deneyimlerinden yararlanabilmenin, kitle m\u00fccadelelerine ili\u015fkin politik bir s\u0131n\u0131f hatt\u0131 geli\u015ftirebilmenin yeg\u00e2ne yolu budur. Oylanarak uygulamaya konmu\u015f politik \u00e7izgilerin do\u011fru ve demokratik bir bi\u00e7imde de\u011ferlendirilebilmesinin tek yolu da budur. Bu demokrasi, e\u011filim ve hizip kurma hak\u00adk\u0131 tan\u0131nmaks\u0131z\u0131n ya\u015fama ge\u00e7irilemez. Bu hak, de\u00admokratik merkeziyet\u00e7ili\u011fin kopmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. &#8220;Bol\u015fevizmin tarihi asl\u0131nda e\u011filimlerin m\u00fccadele\u00adsinin tarihidir. Ger\u00e7ekte d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi ve bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda en cesaretli put k\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131, sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 ve isyanc\u0131lar\u0131 birle\u015ftirmeyi hedef alm\u0131\u015f ger\u00e7ek bir devrimci \u00f6rg\u00fct, fikir \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, grupla\u015fmalar ve ge\u00e7ici hizipsel yap\u0131lar olmaks\u0131z\u0131n nas\u0131l ya\u015fayabilir ve geli\u015febilirdi?&#8221; (Tro\u00e7ki). E\u011filim ve hizip haklar\u0131, ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda demokratik merkeziyet\u00e7i\u00adli\u011fi koruyabilmenin en \u00f6nemli arac\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan \u015funun da fark\u0131nda olmak gerekir ki, e\u011filimle\u00adrin ya da hiziplerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve \u00f6zellikle de bunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrekli bir \u00f6zellik kazanmas\u0131, eylemde merkeziyet\u00e7i olmas\u0131 gereken partinin ka\u00adpasitesini ciddi bi\u00e7imde zay\u0131flatan politik bunal\u0131m ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir devrimci Marksist partinin politik d\u00fczeyinin geli\u015febilmesinin en iyi yolu, partinin t\u00fcm alanlar\u0131nda s\u00fcrekli tart\u0131\u015fman\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesidir. Parti sistematik bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131 i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. Bi\u00adreysel deneyimler ya da farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131na ve sekt\u00f6rlerine ili\u015fkin deneyimler bu tart\u0131\u015fmalar i\u00e7inde bir araya getirilerek en do\u011fru \u00e7izginin ge\u00adli\u015ftirilmesine y\u00f6nlendirilmelidir. Ama \u00f6te yandan parti i\u00e7indeki bu tart\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n, g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131k\u00adlar\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc gruplar\u0131n giderek e\u011filimlere ve hiziplere, daha \u00f6nemlisi kal\u0131c\u0131 e\u011filimlere ve hiziple\u00adre d\u00f6n\u00fc\u015fmesine neden olmas\u0131 durumunda tersine bir i\u015flevinin olaca\u011f\u0131n\u0131 da bilmek gerekir. B\u00f6yle bir durumda as\u0131l tehlike hiziplerin kliklere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00admesi, partinin kitle hareketi i\u00e7inde birle\u015fik eylem kapasitesini yitirmesi ve zamanla i\u00e7ine kapanarak s\u00fcrekli bir tart\u0131\u015fma kul\u00fcb\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Tar\u00adt\u0131\u015fma devrimci Marksist partinin eylemi i\u00e7in temel ve belirleyici ara\u00e7t\u0131r ama yaln\u0131zca bir ara\u00e7. S\u00fcrek\u00adli grupla\u015fmalar\u0131n, hiziplerin varl\u0131\u011f\u0131 ciddi bir poli\u00adtik bunal\u0131m i\u015faretidir; b\u00f6yle bir durumda tart\u0131\u015fma, kitle m\u00fccadelesi i\u00e7inde merkezi ve birle\u015fik eyle\u00admin bir arac\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar ve kendi ba\u015f\u0131na bir ama\u00e7 haline gelir.<\/p>\n\n\n\n<p>Devrimci Marksist parti, organ \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 temeli \u00fczerinde y\u00fckselir. Basit bir e\u011filim, bir propagan\u00adda grubu ya da s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz bir hareket olma\u00adn\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7emeyen herhangi bir ak\u0131m Bol\u015fe\u00advik, Leninist ve devrimci Marksist parti s\u0131fat\u0131n\u0131 ka\u00adzanamaz. Burjuvaziyi devirebilecek yeg\u00e2ne s\u0131n\u0131f i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r ama i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bu g\u00f6revini ancak sa\u011f\u00adlam bir bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi takdirde yerine geti\u00adrebilir. Devrimci Marksist bir partinin g\u00f6revi de, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde ona yard\u0131mc\u0131 ol\u00admak, yol g\u00f6stermek ve \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmektir. Bu, par\u00adtinin de s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine m\u00fcdahalenin t\u00fcm alanlar\u0131nda tam anlam\u0131yla \u00f6rg\u00fctl\u00fc olmas\u0131n\u0131, yani organlara dayal\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gerektirir. Or\u00adganlar yoksa parti de yok demektir. Parti \u00fcyesi kriteri de burada yatar. Parti \u00fcyeleri, partinin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi i\u00e7inde kurdu\u011fu organlarda g\u00f6rev alan ve onun disiplinini kabul eden militanlard\u0131r. Da\u00adhas\u0131, parti organlar\u0131 kesin olarak belirlenmi\u015f bir hiyerar\u015fiye dayal\u0131 olarak faaliyet g\u00f6sterir. Partinin Bol\u015fevik bir nitelik kazanabilmesinin ve proletar\u00adyaya devrimde \u00f6nc\u00fcl\u00fck edebilmesinin yeg\u00e2ne yo\u00adlu, \u00f6nderlik, ara kadrolar ve \u00fcyeler halinde hiyerar\u015fik organlar temelinde \u00f6rg\u00fctlenebilmesidir. Partiyi bir k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva tart\u0131\u015fma kul\u00fcb\u00fcne d\u00f6\u00adn\u00fc\u015fmekten, federatif bir hareket halinde yozla\u015f\u00admaktan ve demokratik merkeziyet\u00e7ilikten uzak\u00adla\u015fmaktan koruyacak olan da bu tip bir Leninist \u00f6rg\u00fctlenmedir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Leninist partinin in\u015fas\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Tarihsel anlam\u0131 ve nitelikleri yukar\u0131da verilmi\u015f t\u00fcrden bir partinin yarat\u0131lmas\u0131 bug\u00fcnden yar\u0131na derhal ger\u00e7ekle\u015febilecek bir &#8220;kurulu\u015f&#8221; giri\u015fimi de\u00ad\u011fil, y\u0131llara yay\u0131lan bir in\u015fa s\u00fcrecidir. Esasen dev\u00adrimci Marksistler i\u00e7in partinin in\u015fas\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir stratejidir. Leninist partinin in\u015fas\u0131nda en \u00f6nemli g\u00f6revlerden biri \u00f6nderli\u011fin yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Devrimci parti i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in ne anlama geliyorsa, \u00f6nderlik de parti i\u00e7in o anlam\u0131 ta\u015f\u0131r. Kendi \u00f6nder\u00adli\u011fini, \u00f6nderli\u011finin s\u00fcreklili\u011fini kuramam\u0131\u015f hi\u00e7bir parti devrimde i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlara \u00f6nderlik etme yetene\u011fine sahip olamaz.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Devrimci Marksist bir partinin \u00f6nderli\u011fi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin yak\u0131c\u0131 ate\u015finde \u00e7elikle\u015fmi\u015f, bu m\u00fccadele i\u00e7inde kendi aras\u0131nda tam bir dil, dav\u00adran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce birli\u011fi ile y\u0131k\u0131lmaz bir g\u00fcven ili\u015fkisi geli\u015ftirmi\u015f ve parti militanlar\u0131 nezdinde politik sayg\u0131nl\u0131k kazanm\u0131\u015f en deneyimli ve yeti\u015f\u00adkin kadrolardan olu\u015fan kolektif bir ekiptir. Parti \u00d6nderli\u011fi, teorik, politik ya da \u00f6rg\u00fctsel bak\u0131mdan yetenekli baz\u0131 kadrolar\u0131n kendine bu misyonu atfetmesiyle de\u011fil, bizzat m\u00fccadele i\u00e7inde ve kolektif deneyimler \u00e7er\u00e7evesinde do\u011far ve geli\u00ad\u015fir. Bu m\u00fccadele ve deneyim s\u00fcrecinden ge\u00e7me\u00adyen hi\u00e7bir kadro partinin \u00f6nderli\u011finde yer ala\u00admaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Parti \u00f6nderli\u011fi hi\u00e7bir bi\u00e7imde bir dizi y\u00f6netim or\u00adgan\u0131na indirgenemez. \u015e\u00fcphesiz bir partinin &#8220;mer\u00adkez komite&#8221;, &#8220;politik b\u00fcro&#8221; gibi en \u00f6nemli y\u00f6ne\u00adtim organlar\u0131nda en yetkin \u00f6nderlerin bulunmas\u0131 istenir. Ama e\u011fer parti yukar\u0131da tan\u0131mlanan t\u00fcr\u00adden sa\u011flam bir \u00f6nderli\u011fe sahip de\u011filse, bu tip y\u00f6\u00adnetim organlar\u0131 da k\u0131sa s\u00fcrede birer b\u00fcrokratik ayg\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve yozla\u015farak \u00e7\u00fcr\u00fcr. \u00d6te yandan parti \u00f6nderli\u011fi kendi i\u00e7inden birka\u00e7 merkez komi\u00adte ya da politik b\u00fcro \u00e7\u0131kartacak d\u00fczeye ula\u015fama\u00adm\u0131\u015fsa, \u00f6nderli\u011finin s\u00fcreklili\u011fini de sa\u011flayamam\u0131\u015f demektir. Bir devrimci Marksist partinin g\u00fcc\u00fc, ge\u00adli\u015ftirdi\u011fi ve hep geli\u015ftirmekte olmas\u0131 gereken \u00f6n\u00adderlik ekibinin nitel ve nicel d\u00fczeyiyle \u00f6l\u00e7\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Parti hiyerar\u015fisi ve demokratik merkeziyet\u00e7ilik ili\u015fkileri, ancak parti militanlar\u0131 nezdinde politik sayg\u0131nl\u0131\u011fa ve otoriteye sahip bu tip bir g\u00fcvenilir \u00f6nderlikle sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam kazan\u0131r. Aksi takdir\u00adde g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7elik disiplin zorunlu bir boyunduru\u00ad\u011fa, hiyerar\u015fi ve demokratik merkeziyet\u00e7ilik ise dayan\u0131lmaz bir b\u00fcrokratik i\u015flerli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u00d6te yandan partinin yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya in\u015fa s\u00fcreci ha\u00adyata ge\u00e7irilemez, kadrolar federatif \u00f6rg\u00fctler halin\u00adde k\u00fcmelenir, en basit g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 k\u0131sa s\u00fcre\u00adde ayr\u0131 programlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, sonu\u00e7ta hareket par\u00e7alanarak da\u011f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Parti in\u015fa s\u00fcrecinin bir di\u011fer \u00f6nemli bile\u015feni de kadrola\u015fmad\u0131r. Kadrola\u015fma yaln\u0131zca partinin program\u0131na ve politik hatt\u0131na ilgi duyanlar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00adleme de\u011fil, ama daha da \u00f6nemlisi bu militanlar\u0131 ger\u00e7ek devrimci Marksistler, profesyonel devrim\u00adciler haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme ve pratik i\u00e7inde yeti\u015ftir\u00adme sanat\u0131d\u0131r. B\u00f6yle kadrolar olmadan partinin i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar i\u00e7inde k\u00f6k salmas\u0131, giderek kitlelerce desteklenen devrimci \u00f6nderlik haline gelmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kadrola\u015fma kesintisiz s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir faaliyettir ama partinin proletaryan\u0131n \u00f6nc\u00fc devrimci partisi haline gelebilmesi i\u00e7in yayg\u0131n bir kitle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131\u00adna, bunun i\u00e7in de asgari bir &#8220;ilksel&#8221; kadro biriki\u00admine ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Parti in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bu biri\u00adkimin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi d\u00f6nem, ayn\u0131 zamanda bu s\u00fcrecin propaganda evresine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fer. Her partile\u015fme faaliyeti ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak b\u00f6yle bir evreden ge\u00e7er. Propaganda evresinin temel g\u00f6\u00adrevleri, ilk profesyonel kadrolar\u0131n ve \u00f6nderlerin yeti\u015ftirilmesinin yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6nc\u00fc i\u015f\u00e7ilere ve kitlele\u00adre y\u00f6nelik propaganda, ajitasyon ve \u00f6rg\u00fctlenme faaliyetlerinin temellerinin at\u0131lmas\u0131, program\u0131n s\u0131\u00adnanmas\u0131na ba\u015flanmas\u0131 ve ilk parti \u00f6rg\u00fctlerinin kurulmas\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar bir altyap\u0131 in\u015fas\u0131 bi\u00e7i\u00adminde tan\u0131mlan\u0131r. Partinin propaganda evresin\u00adden \u00e7\u0131k\u0131p yayg\u0131n kitle ajitasyonuna giri\u015febilmesi i\u00e7in bu altyap\u0131 in\u015fas\u0131na mutlak gereksinimi vard\u0131r. Bu in\u015fan\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 yaln\u0131zca partinin g\u00fcc\u00fcne de\u00ad\u011fil, ayn\u0131 zamanda s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin ko\u015fullar\u0131\u00adna, yani politik konjonkt\u00fcre de ba\u011fl\u0131d\u0131r. Unutma\u00admak gerekir ki, en kitlesel partiler bile zaman za\u00adman tekrar bir propaganda evresinden ge\u00e7mek zorunda kalabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna kar\u015f\u0131l\u0131k parti in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde propaganda evresi salt propagandan\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olarak alg\u0131lanmamal\u0131d\u0131r. Devrimci Marksizmin ideolojik ve tarihsel propagandas\u0131yla yetinen, kendini yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6re tan\u0131mlayan bir \u00f6r\u00adg\u00fct, proletaryan\u0131n \u00f6nc\u00fc m\u00fcfrezesi haline gelebile\u00adcek bir parti de\u011fil, zamanla yozla\u015f\u0131p kat\u0131la\u015facak ve t\u00fcm geli\u015fme imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 yitirecek bir &#8220;propagandist sekt&#8221; demektir. \u015e\u00fcphesiz altyap\u0131 in\u015fas\u0131n\u0131 tamamlayamam\u0131\u015f bir partinin yayg\u0131n kitle ajitasyo\u00adnuna giri\u015fmesi bir komediden ba\u015fka bir \u015fey ol\u00admaz. Ama parti, daha propaganda evresinden ba\u015flayarak kadrola\u015fmas\u0131n\u0131 i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nla\u00adr\u0131n i\u00e7ine ta\u015f\u0131yamazsa, nesnel duruma ve kendi ko\u015fullar\u0131na uygun a\u011f\u0131rl\u0131klarda kitle propagandas\u0131 ve ajitasyonuna y\u00f6nelmezse, ulusal ve uluslarara\u00ads\u0131 \u00f6l\u00e7ekteki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerine ili\u015fkin politik \u00e7iz\u00adgiler ve sloganlar geli\u015ftiremezse, propaganda par\u00adti in\u015fas\u0131nda ilksel kadrola\u015fma evresinin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir etkinli\u011fi olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, partinin kendisini be\u00adlirleyen mutlak bir faaliyet bi\u00e7imi durumuna d\u00f6\u00adn\u00fc\u015f\u00fcr. B\u00f6yle bir &#8220;partinin&#8221; kadrola\u015fma \u015fans\u0131 da olmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Partinin propaganda, ajitasyon ve \u00f6rg\u00fctlenme fa\u00adaliyetleri ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturur. Bu faaliyet\u00adler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn i\u00e7 dengesi ve a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131, parti \u00f6n\u00adderli\u011finin ve kadrolar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcne, kitle m\u00fccade\u00adlesi i\u00e7inde edinilmi\u015f mevzilerin \u00e7ap\u0131na ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin d\u00fczeyine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Parti in\u015fas\u0131 sanat\u0131 da burada yatar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fc m\u00fcfrezesini yaratmay\u0131 ve emek\u00e7i kitleleri iktidar do\u011frultusunda seferber et\u00admeyi ama\u00e7layan bir parti, bu g\u00f6revi ancak siyasi program\u0131n\u0131 dikkatlice se\u00e7ilmi\u015f taktiklerle ya\u015fama ge\u00e7irerek ba\u015farabilir. Burada esas sorun partinin emek\u00e7i kitleler i\u00e7inde k\u00f6k salmas\u0131d\u0131r. Devrimci Marksist bir partiyi, salt propagandist bir sekt ol\u00admaktan \u00e7\u0131kartan en \u00f6nemli \u00f6zelliklerden biri de burada yatar: \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcleri ancak partinin kitlelere y\u00f6nelik somut siyasetleri temelinde \u00f6rg\u00fc\u00adte \u00e7ekilebilir. \u00d6nc\u00fc i\u015f\u00e7iler ancak i\u00e7inde bulun\u00adduklar\u0131 kitleye, onlar\u0131n g\u00fcvenini kazanan, onlar\u0131n bilin\u00e7 d\u00fczeylerini dikkate alan, bilin\u00e7 ve eylem d\u00fczeylerini bir ad\u0131m da olsa geli\u015ftirecek \u00f6neriler sunabildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde &#8220;\u00f6nc\u00fc&#8221; olma \u00f6zelliklerini ka\u00adzan\u0131rlar ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n<p>O halde devrimci Marksist partinin hedefi, onlara bu t\u00fcr kitle m\u00fccadelesine y\u00f6nelik siyasetler sunmak, onlar\u0131 bu siyasetlere kazanmak olmal\u0131d\u0131r. Bu siyasal ajitasyon demek\u00adtir. Altyap\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flama alm\u0131\u015f bir partinin kesintisiz bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcrece\u011fi propaganda da ancak bu \u00e7er\u00e7evede anlam ve i\u015flev kazanacakt\u0131r. Kitlelere ideolojik ve tarihsel propagandayla de\u011fil, kitle politikalar\u0131yla, sloganlarla yakla\u015f\u0131labilir. Parti, siya\u00adsal ajitasyonuyla etkiledi\u011fi \u00f6nc\u00fc i\u015f\u00e7ileri, sistemli bir propaganda s\u00fcrecinden ge\u00e7irerek onlar\u0131 ger\u00ad\u00e7ek birer s\u0131n\u0131f \u00f6nderi haline getirme g\u00f6reviyle y\u00fc\u00adk\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Parti in\u015fas\u0131 yal\u0131n, do\u011frusal bir s\u00fcre\u00e7 midir? Yani, parti salt tek tek kadrolar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesi ve yeti\u015ftirilmesi yoluyla m\u0131 in\u015fa edilecektir? Elbette hay\u0131r. Parti in\u015fas\u0131 ini\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flarla, geni\u015fleyip daralma\u00adlarla, birbirini izleyen propaganda ve yayg\u0131n kitle ajitasyonu d\u00f6nemleriyle dolu bir s\u00fcre\u00e7 olarak ya\u00ad\u015fanacakt\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bir dizi bir\u00adle\u015fme ve ayr\u0131\u015fmay\u0131 da i\u00e7erecektir. Parti \u00f6nderli\u011fi\u00adnin g\u00fcc\u00fc de bu evrelerde partiye gerekli virajlar\u0131 (tabii belini k\u0131rmadan) ald\u0131rma yetene\u011fiyle \u00f6l\u00e7\u00fcle\u00adcektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Parti, nesnel ko\u015fullara ve kendi \u00f6znel durumuna uygun in\u015fa taktikleri uygulayabilmelidir. Bu tak\u00adtikler, birle\u015fik cephe politikalar\u0131ndan, &#8220;a\u00e7\u0131k&#8221; dev\u00adrimci partilerin, kitlesel i\u015f\u00e7i partilerinin kurulmas\u0131\u00adna kadar de\u011fi\u015febilir. Ama her durumda bunlar, temel stratejinin, yani parti in\u015fas\u0131 stratejisinin bir takti\u011fi olmak ve hi\u00e7bir zaman stratejinin yerine ikame edilmemek durumundad\u0131r. Devrimci Marksizmi oport\u00fcnizmden ay\u0131ran s\u0131n\u0131r buradan ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p>Parti in\u015fas\u0131 taktiklerinin uygulanabilmesi, partinin \u00f6nderli\u011finin g\u00fcc\u00fcne, kitle m\u00fccadelesi i\u00e7inde mevzilenmi\u015f kadrolar\u0131n\u0131n d\u00fczeyine ve politik kon\u00adjonkt\u00fcre ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ama hi\u00e7bir zaman \u00f6nderli\u011fin ve kadrolar\u0131n olu\u015fumu bu taktiklere ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131l\u0131na\u00admaz, i\u015fte bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ki devrimci Marksist partinin, Leninist partinin in\u015fas\u0131 temelde bir stratejidir, bir taktik de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve sonuncusu, ama en \u00f6nemlisi, devrimci Mark\u00adsist parti ancak bir Enternasyonal \u00e7er\u00e7evesinde in\u00ad\u015fa edilebilir. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin uluslararas\u0131 bir karakter kazand\u0131\u011f\u0131 emperyalist \u00e7a\u011fda, her ulusal program uluslararas\u0131 devrim program\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmak durumundad\u0131r. Uluslararas\u0131 program kendini d\u00fcnya partisinde billurla\u015ft\u0131r\u0131r. Ulusal par\u00adtiler de ancak bu d\u00fcnya partisinin birer par\u00e7as\u0131 ol\u00admalar\u0131 durumunda uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine eklemlenebilirler. Devrimci Marksist bir partinin \u00f6nderli\u011fi ve kadrolar\u0131 ancak d\u00fcnya arenas\u0131ndaki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinin deneyimi, d\u00fcnya partisinin prati\u011fi i\u00e7inde yeti\u015fir ve geli\u015fir. D\u00fcnya deneyimine ba\u011flanmayan her parti, sonunda bir ulusal sekt olarak \u00e7\u00fcr\u00fcmeye mahk\u00fbmdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z metin, ilk olarak Enternasyonal B\u00fclten&#8216;de 1992 senesinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Metinde ifade edilenler g\u00fcncelli\u011fini korudu\u011fu i\u00e7in bir kere da yay\u0131mlanmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. *** Gerek T\u00fcrkiye&#8217;de, gerekse t\u00fcm d\u00fcnyada i\u015f\u00e7i hareketi ve sosyalizm yeni bir tarihsel evrenin e\u015fi\u011finde. Sosyal demokrasiyle birlikte, d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nemlice bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc 60 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir zamandan beri egemenli\u011fi alt\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2219,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[699],"tags":[20,773],"class_list":["post-2218","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leninist-parti","tag-leninist","tag-leninist-parti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2218"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2220,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2218\/revisions\/2220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}