Berat Albayrak\u2019\u0131n istifas\u0131, Erdo\u011fan\u2019\u0131n reform s\u00f6z\u00fc veren a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n yeni ba\u015fkan\u0131n\u0131n piyasalar\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almaya \u00e7al\u0131\u015fan manevralar\u0131 ile Adalet Bakan\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6zleri ba\u011fl\u0131 tanr\u0131\u00e7a Themis\u2019i g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131ran s\u00f6ylevleri geni\u015f bir yorumcular k\u00fcmesi taraf\u0131ndan \u00e7ocuksu bir umut ve y\u00fczeysel bir hevesle kar\u015f\u0131land\u0131. Krizi Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k rejiminden vazge\u00e7ece\u011fine d\u00f6n\u00fck olarak yorumlayanlar, d\u00fczen muhalefetinin haz\u0131rlanacak olan bir \u201cg\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter sistem\u201d projesiyle T\u00fcrkiye\u2019yi d\u00fcze \u00e7\u0131karabilece\u011fini ifade edenler, bunlar\u0131n hi\u00e7biri olmasa da yine de en az\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019de yeni bir d\u00f6nemin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf edenler var. Erdo\u011fan\u2019\u0131n ekonomi ve hukuk reformlar\u0131 vaatleriyle a\u00e7\u0131lan bu \u201cyeni d\u00f6nemin\u201d ilk hadiseleri aras\u0131nda Alaattin \u00c7ak\u0131c\u0131\u2019n\u0131n siyasete mafyatik m\u00fcdahalesinin, Ekrem \u0130mamo\u011flu\u2019na Kanal \u0130stanbul\u2019a muhalefet etti\u011fi gerek\u00e7esiyle \u201cdevletin idari b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck\u201d yapt\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle dava a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n, parti yetkililerinin ve muhalif gazetecilerin d\u00f6v\u00fclmesinin ve K\u00fcrt avukatlara d\u00f6n\u00fck olarak operasyonlar d\u00fczenlenmesinin olmas\u0131, san\u0131yoruz ki yol \u00fczerindeki kazalar olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fkanl\u0131k rejiminin belirli a\u00e7\u0131lardan krizde oldu\u011fu elbette do\u011fru. Ancak Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu krizi g\u00f6rerek birtak\u0131m reformlar\u0131 uygulamaya sokaca\u011f\u0131n\u0131 ve politik alanda iyile\u015fmelere gidece\u011fini varsayanlar\u0131n yan\u0131ld\u0131klar\u0131 veya \u00fczerinden atlad\u0131klar\u0131 \u00f6nemli bir nokta mevcut: Bu rejim Erdo\u011fan\u2019\u0131n bireysel ihtiraslar\u0131n\u0131n veya onun, kendi mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 muhafaza etme kayg\u0131s\u0131n\u0131n kurumsal bir \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fildi. Ba\u015fkanl\u0131k rejimini bir bireyin eylemleri ve endi\u015feleri, sak\u0131ncalar\u0131 ve arzular\u0131 \u00fczerinden okumaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en vahim sonucu, bu rejimin nesnel do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda yarat\u0131lan yan\u0131lg\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fkanl\u0131k rejimi temel olarak T\u00fcrk kapitalizminin i\u015fleyi\u015finde yatan \u00e7eli\u015fkilerin olgunla\u015fmalar\u0131n\u0131n ve bu \u00e7eli\u015fkilerin geleneksel demokratik y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulamam\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n bir sonucuydu (ve bu \u00e7eli\u015fkiler, anla\u015f\u0131lan, rejimin mevcut bi\u00e7imi alt\u0131nda da g\u00f6rece bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmu\u015f de\u011filler). Dolay\u0131s\u0131yla bu rejim \u00f6znel d\u00fczlemde kendini yaratmaya soyunacak olan kadrolar\u0131 bulmadan \u00f6nce, T\u00fcrk kapitalizminin geli\u015fim e\u011frisinin i\u00e7inde bir nesnel olas\u0131l\u0131k ve burjuvazi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir olanak olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 21. y\u00fczy\u0131lda emperyalist uluslararas\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrkiye\u2019ye atanan kalk\u0131nmac\u0131 ve spek\u00fclatif ekonomi modeli, T\u00fcrk kapitalizminin b\u00f6lgesel olarak yay\u0131lmac\u0131 bir d\u0131\u015f politika izlemesi, bu kapitalizmin y\u00fczle\u015fti\u011fi kronik sermaye birikim krizinin yarg\u0131, hukuk, meclis ve bilumum ba\u015fka burjuva demokratik kurumla bir \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde olu\u015fu gibi bir dizi dinamik ortaya konmad\u0131k\u00e7a, ba\u015fkanl\u0131k rejiminin ger\u00e7ek do\u011fas\u0131n\u0131 kavramak m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Ba\u015fkanl\u0131k rejimi, T\u00fcrk kapitalizminin bug\u00fcn ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu nesnel bir e\u011filimidir.<\/p>\n\n\n\n
Saray rejimi yeni bir payla\u015f\u0131m s\u00f6zle\u015fmesinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu s\u00f6zle\u015fme altyap\u0131 taraf\u0131ndan dayat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k de\u011ferin (ekonomik pay), siyasal yetkinin (politik pay) ve silahlar\u0131n (asker\u00ee pay) hangi oranlarda sistem i\u00e7i akt\u00f6rler aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 bu yeni s\u00f6zle\u015fmenin ba\u015fl\u0131ca konusuydu. O g\u00fcn masada bir\u00e7ok s\u00f6zle\u015fme \u00f6nerisi vard\u0131 (mesela 15 Temmuz da bir payla\u015f\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi \u00f6nerisiydi), ancak bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 muhalefeti yarat\u0131lamay\u0131nca ve en \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve iktidar\u0131 en \u00e7ok isteyen g\u00fc\u00e7 Be\u015ftepe olunca, kazanan da (asl\u0131nda YSK\u2019n\u0131n hileli m\u00fcdahalesiyle kazand\u0131r\u0131lan da) ba\u015fkanl\u0131k s\u00f6zle\u015fmesi oldu.<\/p>\n\n\n\n
Burada vurgulanmas\u0131 gereken nokta ba\u015fkanl\u0131k s\u00f6zle\u015fmesinin g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden inmedi\u011fi ve birtak\u0131m burjuva fraksiyonlar\u0131n, sermaye gruplar\u0131n\u0131n, politik \u00e7\u0131kar pe\u015finde olan sivil-asker\u00ee b\u00fcrokratlar tak\u0131m\u0131n\u0131n gereksinimleri uyar\u0131nca T\u00fcrk tipi neoliberalizmin i\u00e7inde objektif bir dinamik olarak hayata geldi\u011fidir. D\u00f6rt sene \u00f6nce sermaye birikimlerinin \u00f6n\u00fcndeki hukuksal p\u00fcr\u00fczleri t\u00f6rp\u00fclemek i\u00e7in ba\u015fkanl\u0131k benzeri bir rejime ihtiya\u00e7 duyan ekonomik olarak imtiyazl\u0131 sekt\u00f6rlerin bu ihtiya\u00e7lar\u0131 bug\u00fcn hi\u00e7bir \u015fekilde ortadan kalkm\u0131\u015f de\u011fildir. Derelere HES yap\u0131m\u0131 noktas\u0131nda yarg\u0131yla m\u00fccadele etmeyi para ve zaman kayb\u0131 olarak g\u00f6ren Be\u015ftepe kamarillas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ba\u015fkanl\u0131k rejiminin vurdumduymazl\u0131\u011f\u0131, hukuksuzlu\u011fu ve keyfili\u011fi hi\u00e7bir bi\u00e7imde onlarda demokratik ve tarafs\u0131z bir yarg\u0131 \u00f6zlemi uyand\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r. Oligar\u015fik burjuvazinin talebi hukukun restorasyonu de\u011fil, hukuki bir hukuksuzluktur. Yani bug\u00fcnk\u00fc durumun sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fil, bug\u00fcnk\u00fc durumun rasyonelle\u015ftirilmesidir istenen.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte burjuva muhalefet (Millet \u0130ttifak\u0131 bile\u015fenleri, Saadet Partisi, Gelecek Partisi ve Deva Partisi) sosyalistler taraf\u0131ndan dikkatle incelenmesi gereken bir seyir i\u00e7inde. Yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz \u00fczere, Be\u015ftepe oligar\u015fisinin ba\u015fkanl\u0131k rejimiyle stratejik bir ayr\u0131m noktas\u0131 bulunmamakta. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tekelci sermaye gruplar\u0131n\u0131n, yani T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n yabanc\u0131 para kaynaklar\u0131n\u0131n \u00fclke i\u00e7inde da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda-payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda, rejimin \u201cadil\u201d davranmad\u0131\u011f\u0131na dair kayg\u0131lar\u0131 da yok de\u011fil. Bu tekelci finans aristokrasisi, emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131 sosyal devrim g\u00fcndemine yakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde hayata ge\u00e7irilen antidemokratik bask\u0131 politikalar\u0131n\u0131 ve hukuksuzluklar\u0131 ko\u015fulsuz bir bi\u00e7imde destekleyemiyor. Onlar d\u0131\u015f politikada, \u00f6zellikle de asker\u00ee operasyonlar\u0131n neticesinde elde edilen mevzilerden memnun \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131na sermaye yat\u0131r\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fck bir perspektife sahipler. Ancak d\u0131\u015f politikan\u0131n mevzilerinden yararlan\u0131rlarken, onun metotlar\u0131na \u015f\u00fcpheci yakla\u015f\u0131yorlar. Tekelci sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan Clinton ekol\u00fcn\u00fcn \u00fcretti\u011fi \u201cak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7\u201d benzeri d\u0131\u015f politika y\u00f6ntemleri daha kabul edilebilir. Tekelci burjuvazi ile rejim aras\u0131ndaki bu fay hatlar\u0131, d\u00f6nem d\u00f6nem artan ve azalan tektonik sars\u0131nt\u0131lar do\u011furuyor.<\/p>\n\n\n\n
Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fkanl\u0131k rejimiyle tekelci finans kapital aras\u0131nda politik d\u00fczlemde bir a\u00e7\u0131 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek, m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor (Ali Ko\u00e7 zaman\u0131nda, bu tekelci aristokrasi ad\u0131na konu\u015furken, temel kayg\u0131s\u0131n\u0131n kitlelerin h\u0131zla antikapitalist d\u00fc\u015f\u00fcncelere yakla\u015fmakta oldu\u011funu kabul etmi\u015fti). Burjuva muhalefetin nefes al\u0131p politika \u00fcretti\u011fi alan bu a\u00e7\u0131n\u0131n kendisidir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk tekelci finans kapitali a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fkanl\u0131k rejiminin kazand\u0131rd\u0131klar\u0131, bu rejimin i\u015f\u00e7ilerin bir seferberli\u011fiyle \u00e7\u00f6kmesi durumunda, burjuvazinin kaybedeceklerinden \u00e7ok daha azd\u0131r. Dahas\u0131 sermayenin belirli sekt\u00f6rleri, rejimin kazan\u00e7 olarak masaya getirdikleri u\u011fruna T\u00fcrkiye devriminin g\u00fcndemle\u015fmesi riskinin al\u0131nmas\u0131n\u0131 aptall\u0131k ve budalal\u0131k olarak yorumlamaktad\u0131r. Saray, iktidar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar nezdinde ekmek ile demokrasi taleplerini, belki de T\u00fcrkiye\u2019de daha \u00f6nce hi\u00e7bir iktidar\u0131n yapamad\u0131\u011f\u0131 derecede kayna\u015ft\u0131rd\u0131. Art\u0131k bu rejimin devrilmesi, T\u00fcrkiye devriminin demokratik g\u00f6revlerinin ba\u015fl\u0131ca bile\u015fenlerinden biri. Tekelci finans baronlar\u0131 ekmek ile demokrasi taleplerinin bu tip bir kayna\u015fma ya\u015f\u0131yor olmas\u0131n\u0131n, kendilerinin art\u0131k de\u011fer gasp\u0131yla edindikleri haks\u0131z serveti do\u011frudan do\u011fruya tehdit etti\u011finin bilincinde. Onlar\u0131n \u00e7e\u015fitli partileri (CHP, \u0130Y\u0130P, vs.) i\u015fte bu bilin\u00e7le hareket ediyor ve bu bilincin bir sonucu olarak \u201cg\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter sistem\u201d benzeri \u00f6nerileri ortaya s\u00fcr\u00fcyor. Bu bilincin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda, rejimin yer yer yabanc\u0131 sermayeyi korkutup ka\u00e7\u0131rmas\u0131 da rol oynuyor.<\/p>\n\n\n\n
CHP ile di\u011fer burjuva muhalefet partileri bu ba\u011flamda bir demokratik gericilik politikas\u0131 g\u00fcd\u00fcyorlar. Bu demokratik gericilik politikas\u0131 ile saray\u0131n despotik gericilik politikas\u0131n\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmak vahim bir hata olurdu. Burjuva muhalefetinin hedefi, ezilenlerin \u00f6fkesinin sahte demokratik birtak\u0131m mekanizmalar i\u00e7inde s\u00f6n\u00fcmlenece\u011fi ve yabanc\u0131, s\u00f6m\u00fcrgeci sermayenin g\u00fcvenini kazanacak bir parlamenter restorasyonun hayata ge\u00e7irilmesi. Birtak\u0131m burjuva parlamenter mekanizmalar\u0131n restore edilmesinin istenmesinin ard\u0131ndaki kayg\u0131, T\u00fcrk ve K\u00fcrt proletaryalar\u0131n\u0131n daha iyi s\u00f6m\u00fcr\u00fclmeleri, onlar\u0131n s\u0131n\u0131f hareketlerinin daha anayasal bir d\u00fczlemde bast\u0131r\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n muhalefetinin daha etkili ve \u00f6fke patlamalar\u0131na yol a\u00e7mayacak \u015fekilde k\u0131s\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Elbette m\u00fccadelenin ilk a\u015famalar\u0131nda, burjuva muhalefetin bu sahte demokratik \u00f6nermelerinin ard\u0131na tak\u0131lacak olan i\u015f\u00e7i ve halk sekt\u00f6rleri olacakt\u0131r. \u0130\u015f\u00e7iler m\u00fccadelenin ilk a\u015famalar\u0131nda daima, ellerinin alt\u0131nda bulunan en maliyetsiz ara\u00e7la sava\u015fmay\u0131 tercih ederler. Bu en maliyetsiz ara\u00e7, demokrasinin restore edilece\u011fini vaat eden muhalefetin \u201cg\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter demokrasi\u201d hedefi olacakt\u0131r. Ve unutmamak gerekir ki, muhalefetin bu hedefi belirli oranlarda hayata ge\u00e7ebilir. \u00d6zellikle yukar\u0131da bahsini etti\u011fimiz olas\u0131l\u0131k ger\u00e7ekle\u015firse, yani m\u00fccadeleci sekt\u00f6rler bu program\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olabilece\u011fine inand\u0131r\u0131l\u0131rsa, program hem sembolik olarak hem de kimi idari ve kurumsal alanlarda hayata ge\u00e7irilmek istenecektir. Peki bu bir demokratik devrim bi\u00e7imini alacak m\u0131d\u0131r? Tek ba\u015f\u0131na muhalefetin kendi k\u0131smi program\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli taraflar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 asla bir demokratik devrim bi\u00e7imini almayacakt\u0131r. B\u00f6ylesine bir devrimin olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz durumda, demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin restore edilmesi u\u011fruna kitlelerin ne derecede ve ne yo\u011funlukta seferber olaca\u011f\u0131 ve bu seferberlikleriyle burjuva restorasyonun kal\u0131plar\u0131n\u0131 a\u015farak, ger\u00e7ek bir demokratikle\u015fmenin yolunu a\u00e7\u0131p a\u00e7amayacaklar\u0131 belirleyecektir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6te yandan kitlelerin ataleti egemen bloklar taraf\u0131ndan belirli bir derecede sa\u011flan\u0131rsa ve burjuva muhalefet kendi eylem program\u0131n\u0131 bir demokratik gericilik ajandas\u0131n\u0131 dayatmak i\u00e7in kullanmakta ba\u015far\u0131l\u0131 olursa, T\u00fcrk kapitalizminin kronik demokrasi problemi yine a\u015f\u0131lmam\u0131\u015f olarak kalacakt\u0131r. Bu \u201cyeni\u201d ve \u201crestore edilmi\u015f\u201d, demokratik ko\u015fumlarla s\u00fcslenmi\u015f rejim de, sermaye birikiminin s\u00fcreklile\u015fen problemleriyle bo\u011fu\u015furken, her ge\u00e7en g\u00fcn daha bask\u0131c\u0131 bir siyaset izlemeye zorlanacakt\u0131r. Burjuva muhalefetinin T\u00fcrk kapitalizmiyle ya\u015fayaca\u011f\u0131 demokrasi \u00e7eli\u015fkisi de burada d\u00fc\u011f\u00fcmlenecektir: Zira ekmek sorununu \u00e7\u00f6zmeksizin demokrasi sorununu \u00e7\u00f6zmenin bir yolu mevcut de\u011fil. Ve biliyoruz ki burjuva muhalefetin varl\u0131k \u015fartlar\u0131ndan birisi, ekmek sorununun ta kendisidir.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fkanl\u0131k rejimine ve onun kendisini s\u00f6zde demokratikle\u015ftirme potansiyeline geri d\u00f6nelim: \u00d6zelde mevcut rejimin, genelde ise burjuva T\u00fcrk devletinin tepeden bir m\u00fcdahaleyle ger\u00e7ekle\u015fecek \u015fekilde \u201cdemokratikle\u015fmesi\u201d m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Bunun cevab\u0131 birka\u00e7 alanda aranmal\u0131. Bu alanlardan ilki, k\u00fcresel kapitalizmin bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fiminin niteli\u011fidir. Kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri alt\u0131nda demokrasi ile demokratikle\u015fme ad\u0131mlar\u0131, toplumu y\u00f6neten s\u0131n\u0131flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir siyasal ilke de\u011fil, maliyet ve k\u00e2r-zarar meselesidir. \u00d6zetle, herhangi bir ger\u00e7ek demokratikle\u015fmenin \u015fart\u0131, m\u00fccadeleci bir i\u015f\u00e7i hareketi kutbunun burjuva devlet ayg\u0131t\u0131 \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n\u00e7 olmaktad\u0131r. Ancak bu bas\u0131nc\u0131n hissedilmesiyle ve s\u00f6z konusu i\u015f\u00e7i hareketinin radikalle\u015fmesinden duyulan korkuyla demokrasinin finanse edilmesi burjuvaziye dayat\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n
Burada, toplum genelinde biriken \u00f6fke ile ho\u015fnutsuzluk, iktidar partisinin s\u00f6zde taban\u0131n\u0131n s\u00fcreklile\u015fmi\u015f bir erozyona u\u011fruyor olmas\u0131, burjuva sa\u011f\u0131n par\u00e7al\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve benzeri etmenler ikinci planda de\u011ferlendirilmeli. B\u00fct\u00fcn bunlar y\u00f6netilenlerin eskisi gibi y\u00f6netilmek istemiyor olduklar\u0131n\u0131n hen\u00fcz<\/em> bir g\u00f6stergesi de\u011fil. Yine de bu ikincil etmenler ibreyi, kitlelerin psikolojilerinin rejimden kopu\u015fa do\u011fru yol ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmemiz i\u00e7in bize yeterli veriler sunmaktad\u0131r. Ya\u015fanmam\u0131\u015f olan ise nitel s\u0131\u00e7ramad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu maddeye bir de k\u00fcresel kapitalizmin bir daralma, resesyon ve hatta kriz d\u00f6neminde olmas\u0131 ekleniyor. Pasta k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcrken eski pay sahiplerinin yeni da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 kararla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in parlamentolar yerine k\u0131nlar\u0131ndan \u00e7ekilen k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131 tercih edebilece\u011fi ger\u00e7ek\u00e7i bir ihtimal olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda. Kapitalizmin derinlemesine bir \u015fekilde geli\u015fti\u011fini veya yeniden in\u015fa oldu\u011funu belirtmek m\u00fcmk\u00fcn olabilseydi, bu geli\u015fim y\u00f6neliminin birtak\u0131m ba\u011f\u0131ml\u0131 kapitalist \u00fclkelerde demokratik reformlara alan a\u00e7abilecek denli bir uluslararas\u0131 birikimi sa\u011flayabilece\u011fini varsaymak belki de s\u00f6z konusu olabilirdi. Bug\u00fcn ise ABD, Fransa ve benzeri emperyalist \u00fclkelerin, uluslararas\u0131 art\u0131k de\u011fer gasp\u0131ndan hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir pay almalar\u0131na ra\u011fmen \u00fclke i\u00e7inde bir polis devletinin in\u015fas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcklerini g\u00f6zlemliyoruz. Bunun ba\u015fl\u0131ca sebepleri aras\u0131nda Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerdeki geleneksel ve g\u00fc\u00e7l\u00fc sendikal ve sosyal demokrat i\u015f\u00e7i muhalefetinin par\u00e7alanm\u0131\u015f ve burjuva devletin i\u00e7ine \u00e7ekilmi\u015f olmas\u0131 ve finans kapitalin 2008 krizinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015fan bir sald\u0131r\u0131yla a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, Ekim Devrimi ve 1918 Almanya Devrimi benzeri sars\u0131c\u0131 olaylar\u0131n ard\u0131ndan Avrupa kapitalizmi 1924\u2019te k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine dahi olsa belirli bir ekonomik toparlan\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlemeyi ba\u015farabilmi\u015fti. Weimar Cumhuriyeti beklenenden uzun s\u00fcren \u00f6mr\u00fcn\u00fc bu k\u0131sa s\u00fcreli toparlan\u0131\u015fa bor\u00e7luydu. Bug\u00fcn i\u00e7in ekonomide benzer bir istikrar ve politikada benzer bir durgunluk d\u00f6neminin ya\u015fanmas\u0131 olas\u0131 g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Bunun ba\u015fl\u0131ca sebebi 2008 ekonomik krizinin yar\u0131m kalm\u0131\u015f olu\u015fudur; yani bu finansal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn mant\u0131ksal sonu\u00e7lar\u0131 hen\u00fcz emperyalizm i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla kendilerini var etmedi. Krize devlet destekli fonlarla, n\u00fcfusun \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131n radikal bi\u00e7imde m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesiyle ve ars\u0131z kemer s\u0131kma politikalar\u0131yla bir yama at\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ancak bu onu durdurmad\u0131. \u015eimdi pandeminin de neden oldu\u011fu sosyal \u00e7\u0131kmaz yar\u0131m kalan krizi kendisini tamamlamaya ve b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fcnya-tarihsel sahnede sergilemeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. B\u00f6ylesine bir konjonkt\u00fcr alt\u0131nda oligar\u015fik sekt\u00f6rler, \u201cpop\u00fclist\u201d iktidarlar olarak adland\u0131r\u0131lan rejimlerin \u00f6ncesinde var olan y\u00f6netim bi\u00e7imlerinin restore edilme \u00e7abas\u0131n\u0131n kendisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ama\u00e7s\u0131z ve anlams\u0131z bir faaliyet olaca\u011f\u0131n\u0131n, hatta belki de bir intihar te\u015febb\u00fcs\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda. Bu oligar\u015fi, Rus i\u015f\u00e7ilerinin g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde Duma ekip Stolipin bi\u00e7en eski \u00c7ar\u2019\u0131n en sad\u0131k \u00f6\u011frencisidir.<\/p>\n\n\n\n 2008 krizinin ard\u0131ndan k\u00fcresel kapitalizm kendi taraflar\u0131 aras\u0131nda hen\u00fcz yeni bir ticari konsens\u00fcs sa\u011flayabilmi\u015f de\u011fil. Bunu sa\u011flayamam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n nedeni, bunu istemiyor olu\u015fu de\u011fil; bunu yapabilecek kapasiteye sahip de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrk burjuva demokrasisinin ya da daha do\u011fru bir ifadeyle eski yar\u0131 parlamenter Bonapartizmin kendi kendini restore etme kapasitesinin yaln\u0131zca ba\u015fkanl\u0131k rejiminin kriziyle ve siyasal kadrolar\u0131n niyetleriyle ilgili olmamas\u0131 bu y\u00fczden \u00f6nemli. B\u00f6ylesine bir restorasyon, ayn\u0131 zamanda ba\u015fkanl\u0131k s\u00f6zle\u015fmesinin bug\u00fcnk\u00fc taraflar\u0131 olan s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, nehir ge\u00e7erken at\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinden kaynaklanacak olan kay\u0131plar\u0131n\u0131n tazminat\u0131n\u0131 \u00f6deyebilmeyi garantileyebilmeli. Bu garanti verilemezse, bu kay\u0131plar\u0131 kar\u015f\u0131 tarafa zorla kabul ettirecek olan bir devrimci i\u015f\u00e7i kutbu s\u00f6z konusu olmal\u0131d\u0131r, ki bu durumda parlamentonun restorasyonu da \u201cdemokratikle\u015fme\u201d olmaz, hakiki bir i\u015f\u00e7i demokrasisinin kurulmaya ba\u015flanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi olur.<\/p>\n\n\n\n Yar\u0131-parlamenter Bonapartizmin restorasyonunun faturas\u0131n\u0131 kredi \u00e7ekmeden nakit parayla \u00f6deyebilecek bir ba\u015fkanl\u0131k rejimi bug\u00fcn mevcut de\u011fil. \u201cDemokratikle\u015fme\u201d g\u00fcndemini T\u00fcrk kapitalizminin siyasal kapasitesi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmek \u015fart. Bug\u00fcn b\u00f6ylesine bir siyasal kapasitenin oligar\u015fi taraf\u0131nda g\u00f6zlemlenebilmesi bize m\u00fcmk\u00fcn gelmiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel kapitalizm bir daralma ve gerileme d\u00f6neminde ve dahas\u0131 bu kapasiteyi eyleme d\u00f6kmeye zorlayacak olan bir ulusal proleter bas\u0131n\u00e7 ile seferberlik bug\u00fcn i\u00e7in s\u00f6z konusu de\u011fil. \u201cHi\u00e7bir imtiyaz sahibi toplumsal grup ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 kaybetmeyi ve daha alt bir sosyal kesim haline gelmeyi kabul etmez. Aksine ayr\u0131cal\u0131klara sahip her toplumsal kesim onlar\u0131 art\u0131rma e\u011filimindedir<\/em>.\u201d (Nahuel Moreno, Ge\u00e7i\u015f Program\u0131n\u0131n G\u00fcncellenmesi<\/em>).<\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda burjuva muhalefetin s\u00f6zde demokrasi program\u0131, belirli nesnel bas\u0131n\u00e7lar\u0131n alt\u0131nda kendini var etmek durumunda kal\u0131yor. Bu program bir yandan, kay\u0131plar\u0131n\u0131n tazminat\u0131n\u0131 talep edecek olan oligar\u015fiyle, di\u011fer yandan da T\u00fcrk kapitalizminin nesnel olanaklar yelpazesiyle y\u00fczle\u015fmek zorunda kalacak. \u0130lk y\u00fczle\u015fme s\u0131ras\u0131nda hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki, K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun \u201cbe\u015fli \u00e7eteye\u201d kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u201csava\u015fta\u201d yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131dan da g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi \u00fczere, burjuva muhalefet \u00e7e\u015fitli halk sekt\u00f6rlerine yaslanma ihtiyac\u0131 hissedecek. Bu yaslanma an\u0131nda (tabi e\u011fer ya\u015fanacak olursa) sosyalistlerin izleyecekleri strateji sekter bir karakter ta\u015f\u0131rsa, bu onlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, kitlesel \u00e7apta verilen bir m\u00fccadeleden d\u0131\u015flanmak ve izole olmak olacakt\u0131r. Ancak tam tersi uygulanacak olursa, yani salt bu yaslanma bir ihtiya\u00e7 diye bu program\u0131n i\u00e7inde likidasyona u\u011framak tercih edilirse, bu da sosyalist stratejinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc getirecektir. Dolay\u0131s\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p olu\u015fturulacak olan taktikler, bir yandan kitlelerin i\u00e7inde olmay\u0131, onlarla birlikte m\u00fccadele etmeyi \u00f6ng\u00f6rmeli, di\u011fer taraftan da kitlelerin \u00f6nderliklerini, politik d\u00fczlemde ve eylem an\u0131nda te\u015fhir edebilmeye ve devrimci parti ile onun i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki prestijini g\u00fc\u00e7lendirmeye hizmet etmelidir.<\/p>\n\n\n\n Buraya dek rejimin kendini demokratikle\u015ftirme potansiyelini ve burjuva muhalefetin restorasyon y\u00f6neliminin olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ile olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131k. Ancak bir ihtimal daha s\u00f6z konusu: Ba\u015fkanl\u0131k rejiminin daha bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6nelim kazanmas\u0131, tekelci sermaye gruplar\u0131n\u0131n rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 dile getiren muhalefetin basiretsizli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla at g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc tak\u0131lm\u0131\u015f bir \u201cdemokratikle\u015fme\u201d projesinin kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6remeyerek veya ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyerek ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131, rejimin sa\u011fa do\u011fru kaymas\u0131. Ba\u015fkanl\u0131k rejimi mevcut bi\u00e7imiyle<\/em> egemen bloklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ise, o halde bu rejimin burjuvazi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 koruyacak olan ve hukuki hukuksuzlu\u011fu, antidemokratik y\u00f6netimin rasyonelle\u015ftirilmesini yeni bir bi\u00e7im alt\u0131nda hayata ge\u00e7irecek olan yeni bir siyasal y\u00f6nelim g\u00fcndeme gelebilir. Bu y\u00f6nelim de iplerin gev\u015fetilmesi ve m\u00fctevazi demokratik mevzilerin topluma yeniden bah\u015fedilmesi \u015feklinde ya\u015fanmayabilir. \u201cAyr\u0131cal\u0131klara sahip her toplumsal kesim onlar\u0131 art\u0131rma e\u011filimindedir.\u201d Sonu\u00e7 olarak ba\u015fkanl\u0131k rejiminin krizi, bu rejimin daha sert ara\u00e7lar ve y\u00f6ntemlerle hayata ge\u00e7irilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na da yol a\u00e7abilir. Bu konuda karar\u0131 verecek olan alt s\u0131n\u0131flar\u0131n m\u00fccadele azmidir. Erdo\u011fan\u2019\u0131n reform s\u00f6zleri \u201csol g\u00f6sterip, sa\u011f vurmak\u201d deyi\u015finde somutlanan bir manevra bi\u00e7imini pekala kazanabilir. T\u00fcrk kapitalizmi kendi tarihi boyunca demokrasiyi finanse etmektense, ezilenlerin \u00fczerinde sallayaca\u011f\u0131 sopay\u0131 s\u0131k\u0131ca kavramay\u0131 tercih etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Ba\u015fkanl\u0131k rejiminin \u00f6zel m\u00fclkiyeti koruma, sermayenin birikimini sa\u011flama ve art\u0131k de\u011fer ger\u00e7ekle\u015ftirme kapasiteleri temel noktalar\u0131yla varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcddet\u00e7e, emperyalizm ile burjuvazinin bu rejimden vazge\u00e7me e\u011filimleri g\u00fc\u00e7lenme olana\u011f\u0131n\u0131 bulamayabilir (demokratik de\u011ferler konusunda en kayg\u0131l\u0131 olan \u00fclke izlenimini veren \u0130ngiltere\u2019nin, rejimle imzalad\u0131\u011f\u0131 son devasa serbest piyasa anla\u015fmas\u0131n\u0131 hat\u0131rlay\u0131n). Rejimin bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki rahats\u0131zl\u0131k veren eylemleri ile uygulamalar\u0131 ise kapitalist s\u0131n\u0131flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ze dair, yani yap\u0131sal<\/em> (yap\u0131sal kelimesinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izme ihtiyac\u0131 hissediyoruz) bir problem te\u015fkil etmeyecektir. Proleter kitlelerin \u00fcrettikleri art\u0131k de\u011ferin gasp edilmesi sa\u011fland\u0131k\u00e7a, k\u00e2rlar yukar\u0131da tutulduk\u00e7a, sermaye birikiminin \u00f6n\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn yasal, sosyal, politik ve insan\u00ee engeller kald\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a Avrupa Birli\u011fi benzeri \u201cdemokrasi\u201d demagojisine s\u0131\u011f\u0131nan ikiy\u00fczl\u00fc emperyalist merkezler, hukukun ne kadar uyguland\u0131\u011f\u0131yla veya yarg\u0131n\u0131n ne kadar tarafs\u0131z oldu\u011fuyla hi\u00e7bir bi\u00e7imde ilgilenmeyecektir. <\/p>\n\n\n\n \u015eimdi bu yakla\u015f\u0131m\u0131, bir de Rahmi Ko\u00e7\u2019un T\u00fcrkiye burjuvazisinin gereksinimlerini dile getirdi\u011fi 2004 senesindeki r\u00f6portaj\u0131ndaki bir pasajla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ral\u0131m:<\/p>\n\n\n\n \u201cEn iyisi ak\u0131ll\u0131 bir diktat\u00f6r. Ama, bu devirde m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u0130kinci en iyi ise ba\u015fkanl\u0131k sistemi. Bu sistemde, hukukunuzun \u00e7ok iyi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 laz\u0131m. Bence T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck sorunu hukuk sistemini muntazam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ramamas\u0131d\u0131r.\u201d (Rahmi Ko\u00e7, H\u00fcrriyet<\/em>, 30 Aral\u0131k 2004.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Belirtti\u011fimiz \u00fczere T\u00fcrkiye burjuvazisinin tekelci sekt\u00f6rleri ile oligar\u015finin kendi sermaye birikimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan as\u0131l talepleri, hukuki bir hukuksuzluk eksenine sahip rasyonel bir diktat\u00f6rl\u00fck ile parlamenter p\u00fcr\u00fczlerin zaten b\u00fct\u00fcn\u00fcyle temizlenmesi ve olduk\u00e7a aristokratik bir y\u00f6netim bi\u00e7iminin hakim k\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u201cRasyonal bir diktat\u00f6rl\u00fck\u201d derken, rejimin eylemlerinin hukuksuz say\u0131lmayaca\u011f\u0131 ama yeni hukuki norm say\u0131laca\u011f\u0131 ve ulusun onay\u0131n\u0131 arkas\u0131na alm\u0131\u015f veya en az\u0131ndan ulusu tarafs\u0131zla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u201cyerli ve milli\u201d Bonapartizmden bahsediyoruz (yeni anayasa tart\u0131\u015fmas\u0131 da i\u015fte bu zemin \u00fczerinde hayat bulmaktad\u0131r). Ancak diktat\u00f6rl\u00fck meselesi, potansiyel diktat\u00f6r adaylar\u0131n\u0131n akl\u00ee melekelerini ne denli ustaca ve yetkin bir bi\u00e7imde kullanabileceklerine indirgenemez. \u201cAk\u0131ll\u0131 diktat\u00f6r\u00fcn\u201d m\u00fcmk\u00fcn olamamas\u0131n\u0131n temel nedeni, T\u00fcrkiye\u2019de demokratik hak ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin savunulmas\u0131na adanm\u0131\u015f derin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir m\u00fccadele gelene\u011finin olmas\u0131d\u0131r. Liberal demagoglar\u0131n iddialar\u0131n\u0131n aksine, demokratik haklar ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131nda geni\u015f \u00e7apta sahiplenilmekte ve bu haklar ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar da yine proleter s\u0131n\u0131flar\u0131n saflar\u0131nda itirazlar ve muhalefetle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Rahmi Ko\u00e7 ikinci en iyi se\u00e7enek olarak ba\u015fkanl\u0131k rejimini ama \u201chukuku \u00e7ok iyi \u00e7al\u0131\u015fan\u201d bir ba\u015fkanl\u0131k rejimini \u00f6neriyor. T\u00fcrk kapitalistler ba\u015fkanl\u0131k rejimini bir kazan\u0131m olarak elde ettiler ancak bu rejim k\u00f6t\u00fc haz\u0131rlanm\u0131\u015f, \u00fczerine \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015f bir anayasa ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc durumun burjuvazi a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel krizi budur. Kurumlar i\u00e7i ve aras\u0131 i\u015fleyi\u015fte kronik aksakl\u0131klara yol a\u00e7an, y\u00f6netim kademelerinde bile y\u00f6netim bi\u00e7imine dair soru i\u015faretleri do\u011furan kriz, yeni anayasan\u0131n rejimin i\u015flevlerine uygun \u015fekilde rasyonelle\u015ftirilememesinde yatmaktad\u0131r. Burjuvazinin rahats\u0131zl\u0131klar\u0131ndan bir di\u011feri devlet kademelerinin mekteplilerden temizlenip alayl\u0131lar ile doldurulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r ki, bu da asl\u0131nda \u201chukuk\u201d sorunuyla ili\u015fkilidir. Dolay\u0131s\u0131yla mali, s\u0131nai ve ticari oligar\u015finin talebi rejimin \u201ckazan\u0131mlar\u0131n\u0131n\u201d muhafazas\u0131 ve piyasalara ve devlet akl\u0131na a\u015fina bir anlay\u0131\u015fla (hukukla) y\u00f6netilmesidir. Saadet Partisi bu ba\u011flamda \u201calternatif\u201d bir ba\u015fkanl\u0131k sistemi \u00f6nermektedir. Davuto\u011flu\u2019nun ekibi Gelecek Partisi ise \u201cg\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter sistem\u201d ad\u0131 alt\u0131nda, bug\u00fcn cumhurba\u015fkan\u0131nda toplanan b\u00fct\u00fcn yetkilerin ba\u015fbakanda toplanaca\u011f\u0131, yani ba\u015fkanl\u0131k rejiminin asl\u0131da \u00f6znesinin de\u011fi\u015fece\u011fi bir sistem \u00f6nermektedir. Bu iki \u00f6neri de, ba\u015fkanl\u0131k rejiminin kapitalistler nezdindeki kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 bir yandan korumay\u0131 hedefleyen, di\u011fer yandan da yoksul s\u0131n\u0131flardaki demokratik kayg\u0131lar\u0131 dindirmeyi hedefleyen \u00f6nerilerdir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye bir yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge kapitalizmidir. Onun sermaye birikim krizinin kronik do\u011fas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni de uluslararas\u0131 d\u00fczlemdeki bu yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge konumudur. Bu kapitalizm, art\u0131k de\u011fer ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u00fcnya pazar\u0131ndan \u00fclke i\u00e7ine \u00e7ekmekten \u00e7ok, \u00fclke i\u00e7indeki art\u0131k de\u011fer \u00fcretimini d\u0131\u015f bor\u00e7 \u00f6demeleri, e\u015fitsiz m\u00fcbadele, yabanc\u0131 sermayenin ticari imtiyazlar\u0131, k\u00e2r transferleri, komisyonlar ve \u00f6zelle\u015ftirmeler \u00fczerinden d\u00fcnya pazar\u0131na bir kredi \u00f6d\u00fcyor gibi aktarmaktad\u0131r; bu ili\u015fki bi\u00e7imi, onun siyasal rejimlerine halihaz\u0131rda bir tarihsel zaaf atfetmektedir. Ulusal kapitalizmin yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge karakteri sermaye birikim krizlerini tetiklemekte, bu da ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na b\u00fct\u00fcn politik taraflar\u0131n \u00fczerinde ortakla\u015fabilecekleri bir siyasal y\u00f6netim projesinin do\u011fumunu engellemektedir. Taraflar\u0131n temsil ettikleri burjuva sekt\u00f6rlerin ko\u015fulsuz ve e\u015fzamanl\u0131 tatmininin m\u00fcmk\u00fcn olamamas\u0131, beklenen r\u00fc\u015fvet mekanizmas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn yolsuzluklara ra\u011fmen yetersiz kalmas\u0131 ve benzeri olgular T\u00fcrk Bonapartizminin do\u011fas\u0131na kronik bir \u00e7ok ba\u015fl\u0131l\u0131k krizi atfetmi\u015ftir. Ba\u015fkanl\u0131k rejimi bu tarihsel krizi bir politik krize do\u011fru s\u0131\u00e7ratm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r, soru budur.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrk tipi ba\u015fkanl\u0131k rejimi tarihsel olarak zay\u0131f, politik olarak g\u00f6rece ve toplumsal olarak da y\u0131k\u0131labilirdir. Tezimiz \u015fudur: Bu zay\u0131fl\u0131k, g\u00f6recelilik ve y\u0131k\u0131labilirlik liberaller ile demokratlar\u0131n fantezisini kurduklar\u0131 gibi olmayacakt\u0131r. Rejimden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n k\u0131sa ve kolay bir yolu mevcut de\u011fildir; kolayc\u0131l\u0131k, kestirmecilik vaaz eden herkes temel olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 kand\u0131rmakta, onu \u00fcstlenmesi gereken siyasal sorumluluklardan uzakla\u015ft\u0131rmakta ve dahas\u0131 onun eylem g\u00fcc\u00fcn\u00fc fel\u00e7 etmektedir. E\u011fer liberal arg\u00fcmanlar\u0131n iddia etti\u011fi \u00fczere T\u00fcrk kapitalizmi kendi siyasal \u00fcstyap\u0131s\u0131n\u0131 reforma tabi tutma ve restore etme kapasitesine sahipse, i\u015f\u00e7iler ile emek\u00e7iler neden siyasetten, bu yorucu u\u011fra\u015ftan uzak durmas\u0131nlar ki, de\u011fil mi? Ancak bu do\u011fru de\u011fil. T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131n\u0131f\u0131n siyasete \u00e7ekilmesinin d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ek bir \u201cdemokratikle\u015fme\u201d stratejisi yoktur; olanlar da \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Leibniz, Sezar kavram\u0131n\u0131n kendisinde, Sezar\u2019\u0131n Rubicon nehrini ge\u00e7ecek olmas\u0131n\u0131n zaten i\u00e7erildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyordu. \u0130lk g\u00fcnah\u0131 i\u015flemeyen bir Adem nosyonu s\u00f6z konusu olamazd\u0131. \u00d6z\u00fcnde idealist olan b\u00f6ylesine bir kavramsal determinizme cepheden kar\u015f\u0131y\u0131z. Ba\u015fkanl\u0131k rejimini, s\u0131rf o kendisini 16 Nisan ile 24 Haziran\u2019da topluma dayatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yenilmez k\u0131lan hi\u00e7bir g\u00fcncel olgu mevcut de\u011fildir. Tam tersine bu rejim, T\u00fcrk kapitalizminin tarihsel olarak \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f evresine girmi\u015f bulunmas\u0131na \u00f6zg\u00fc olan b\u00fct\u00fcn zaaflar\u0131 en radikal bi\u00e7imleriyle ba\u011fr\u0131nda ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Erdo\u011fan sorunun kayna\u011f\u0131ndan \u00e7ok, onun bir sonucu. O, T\u00fcrk kapitalizminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ve \u00e7\u00fcr\u00fcme evresine girmi\u015f olmas\u0131n\u0131n semptomatik bir g\u00f6stergesi. Onun liderli\u011findeki ba\u015fkanl\u0131k rejimi, T\u00fcrk kapitalizminin ulusal pazar\u0131, toplumu, burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesini demokratik ara\u00e7lar ve y\u00f6ntemlerle y\u00f6netemiyor olu\u015funun bir g\u00f6stergesi. Burjuva T\u00fcrk demokrasisinin krizi, her \u015feyden \u00f6nce, T\u00fcrk kapitalizminin kapsam\u0131ndaki \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin \u00fcretim ili\u015fkileri ve siyasal \u00fcstyap\u0131yla ya\u015famakta oldu\u011fu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl \u00e7eli\u015fkinin bir neticesidir. Sonu\u00e7 olarak bu \u00e7eli\u015fki konjonkt\u00fcrel de\u011fil, yap\u0131sald\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Berat Albayrak\u2019\u0131n istifas\u0131, Erdo\u011fan\u2019\u0131n reform s\u00f6z\u00fc veren a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n yeni ba\u015fkan\u0131n\u0131n piyasalar\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almaya \u00e7al\u0131\u015fan manevralar\u0131 ile Adalet Bakan\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6zleri ba\u011fl\u0131 tanr\u0131\u00e7a Themis\u2019i g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131ran s\u00f6ylevleri geni\u015f bir yorumcular k\u00fcmesi taraf\u0131ndan \u00e7ocuksu bir umut ve y\u00fczeysel bir hevesle kar\u015f\u0131land\u0131. Krizi Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k rejiminden vazge\u00e7ece\u011fine d\u00f6n\u00fck olarak yorumlayanlar, d\u00fczen muhalefetinin haz\u0131rlanacak olan bir \u201cg\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2165,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[645,639,701],"tags":[],"class_list":["post-2161","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-devlet-ve-rejim","category-devrimci-strateji","category-politika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2161"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2166,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2161\/revisions\/2166"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Yeni bir sa\u011fc\u0131 anayasal Bonapartizm ihtimali<\/strong><\/strong><\/h4>\n\n\n\n