{"id":2096,"date":"2021-01-23T11:53:49","date_gmt":"2021-01-23T08:53:49","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=2096"},"modified":"2021-01-26T01:17:40","modified_gmt":"2021-01-25T22:17:40","slug":"ispanya-ve-meksika-reformist-iktidarlarin-bir-bilancosu-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2021\/01\/23\/ispanya-ve-meksika-reformist-iktidarlarin-bir-bilancosu-i\/","title":{"rendered":"\u0130spanya ve Meksika: Reformist iktidarlar\u0131n bir bilan\u00e7osu (I)"},"content":{"rendered":"\n

Yaz\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc okumak i\u00e7in buray\u0131<\/a> t\u0131klayabilirsiniz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Pandemiyle birlikte ekonomik krizin geldi\u011fi boyut, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde kitlesel i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131, i\u015fsizli\u011fi, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ve sefaleti art\u0131rd\u0131; \u00fccretleri eritti, hayat ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rd\u0131; zaten y\u00fcksek olan hane, \u00f6zel ve kamu bor\u00e7 miktarlar\u0131n\u0131 ise katlad\u0131. \u0130\u00e7inden ge\u00e7mekte oldu\u011fumuz bu derin kriz d\u00f6neminde, emek\u00e7ilerin ve halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savundu\u011funu iddia eden g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u201csol,\u201d \u201cilerici\u201d ya da reformist \u00f6nderliklerinin krize verdikleri cevab\u0131 de\u011ferlendirmek ve bilan\u00e7olar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak gerekiyor.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131da bu bilan\u00e7oyu iki \u00f6nderli\u011fin politikalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ele alaca\u011f\u0131z. Birincisi, 2018\u2019den beri Meksika\u2019y\u0131 y\u00f6neten ve AMLO lakab\u0131yla bilinen Andr\u00e9s Manuel L\u00f3pez Obrador ve partisi MORENA\u2019n\u0131n h\u00fck\u00fcmeti, ikincisiyse \u0130spanya Devleti\u2019ndeki koalisyon h\u00fck\u00fcmetinin iki bile\u015feninden biri olan Podemos. Bu iki \u00f6nderlik ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, bu \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n \u00fczerine y\u00fckseldi\u011fi politik-ekonomik konjonkt\u00fcr, s\u00f6ylemleri ve izledikleri politikalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirlerinden olduk\u00e7a farkl\u0131lar. Zaten tam da bu farkl\u0131l\u0131k birlikte ele al\u0131nmalar\u0131n\u0131 de\u011ferli k\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ne kadar kapitalizmin tarihi, sistemden kopu\u015f perspektifinden yoksun \u201cilerici\u201d ve reformist \u00f6nderliklerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veremedi\u011fini ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini kapitalist-emperyalist d\u00fczen i\u00e7ine hapsederek gerileten s\u0131n\u0131f i\u015fbirlik\u00e7i bir aktar\u0131m kay\u0131\u015f\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi\u011fini defalarca g\u00f6stermi\u015f olsa da, \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde y\u00fckselen politik-ekonomik krizlere cevap olarak farkl\u0131 maskeler, ak\u0131mlar, y\u00f6ntemler ve s\u00f6ylemler alt\u0131nda tekrar tekrar ortaya \u00e7\u0131kan bu \u00f6nderlikler, \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131ndaki kitleleri pe\u015fleri s\u0131ra \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fckl\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n

2014 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan Podemos, \u0130spanya Devleti\u2019nin Franco sonras\u0131 kemikle\u015fen iki partili parlamenter monar\u015fik\/burjuva demokratik d\u00fczenini sarsm\u0131\u015f, T\u00fcrkiye\u2019de de \u00e7e\u015fitli sol sekt\u00f6rler i\u00e7erisinde olduk\u00e7a ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015f, hakk\u0131nda olduk\u00e7a olumlu yaz\u0131l\u0131p \u00e7izilmi\u015fti. Ancak partinin alt\u0131 sene gibi k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde izledi\u011fi politik hatta kaydedilen de\u011fi\u015fime ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcrokratikle\u015fme, skandallar ve i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalara, bir de \u201cAvrupa\u2019ya geleneksel \u00e7izgileri a\u015fan yeni bir sol laz\u0131m\u201d diyerek uluslararas\u0131 omuzda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 Syriza\u2019n\u0131n kitlelere ihaneti eklenince, Podemos \u0130spanya\u2019da sahip oldu\u011fu kitlesel deste\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yitirmi\u015f, T\u00fcrkiye\u2019de ise ad\u0131 pek an\u0131lmaz olmu\u015ftu. AMLO h\u00fck\u00fcmeti ve Meksika\u2019daki politik s\u00fcre\u00e7 ise ba\u015f\u0131ndan beri T\u00fcrkiye solunun yak\u0131n merce\u011fine pek giremedi. Amerikan emperyalizminin arka bah\u00e7esi olarak g\u00f6r\u00fclen Meksika g\u00fcndemimize daha \u00e7ok Trump\u2019un g\u00f6\u00e7menlik kar\u015f\u0131t\u0131 politikalar\u0131 ekseninde girerken, AMLO h\u00fck\u00fcmeti ve partisi MORENA\u2019n\u0131n Meksika\u2019daki y\u00fckseli\u015fi ise Orta ve Latin Amerika\u2019daki di\u011fer pop\u00fcler \u201cilerici\u201d ya da s\u00f6zde \u201csosyalist\u201d h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen ilginin g\u00f6lgesinde kald\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

Her iki co\u011frafyada da (tek ba\u015f\u0131na ya da koalisyon i\u00e7erisinde) iktidar konumunda olan bu iki \u00f6nderli\u011fin, ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve iktidara geli\u015f s\u00fcre\u00e7lerini, pandemi ve derinle\u015ftirdi\u011fi ekonomik krizin yaratt\u0131\u011f\u0131 sosyal y\u0131k\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 ve yap(a)mad\u0131klar\u0131n\u0131, Saray rejiminin iflas eden politikalar\u0131 her alanda belirginle\u015fir ve muhalefet kanatlar\u0131 son d\u00f6nemde hukuk, liyakat ve e\u015fitlik g\u00f6zeten bir demokrasi cephesi ve \u201cideolojilerden uzak parlamenter sistem ittifak\u0131\u201d ihtiyac\u0131n\u0131 giderek daha y\u00fcksek sesle dile getirirken ele almam\u0131z tesad\u00fcf de\u011fil. Bu iki g\u00fcncel \u00f6rnek, solun geni\u015f bir kesiminin \u201ctek adam bir gitsin de\u2026\u201d gibi a\u015famac\u0131, ya da \u201c\u015fu an tek ger\u00e7ek alternatif bu\u201d gibi teslimiyet\u00e7i ve s\u0131n\u0131f i\u015fbirlik\u00e7i bir perspektifle pe\u015fine tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu reformist hatt\u0131n kitlelere sunaca\u011f\u0131 \u201cilerici\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin ve k\u00f6t\u00fcn\u00fcn iyisine oy verme reflekslerinin kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar \u00fczerine \u00f6nemli dersler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.  <\/p>\n\n\n\n

\u201cYapabiliriz\u201d<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u0130spanya Devleti 2008 d\u00fcnya ekonomik krizinin en sert vurdu\u011fu Avrupa \u00fclkelerinden biriydi. O d\u00f6nemde iktidarda PSOE vard\u0131, yani Franco\u2019nun \u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte a\u00e7\u0131lan burjuva demokratik payla\u015f\u0131m s\u00fcrecine dahil olabilmek ad\u0131na klasik Avrupa sosyal demokrat \u00e7izgisinden \u00f6nemli tavizler vererek sa\u011fa kayan ve ismi koca bir yan\u0131lsamadan ibaret olan \u0130spanyol Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi (Partido Socialista Obrero Espa\u00f1ol). <\/em>PSOE \u00fclke ekonomisini d\u00fczeltmek ad\u0131na kamu kaynaklar\u0131n\u0131 kullanarak bankalar\u0131 kurtarm\u0131\u015f ve sermayenin k\u00e2rlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya y\u00f6nelik bir dizi a\u011f\u0131r kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131 uygulamaya koymu\u015ftu. 2013 y\u0131l\u0131nda \u0130spanya\u2019da i\u015fsizlik oran\u0131 %26,09\u2019a, gen\u00e7 i\u015fsizlik oran\u0131 ise %55,50\u2019ye y\u00fckselmi\u015f, konut sekt\u00f6r\u00fcnde patlayan kriz sonucu kredilerini ve kiralar\u0131n\u0131 \u00f6deyemeyen y\u00fczbinlerce aile evlerinden olmu\u015ftu. \u0130\u015fte \u00d6fkeliler (Indignados) hareketi olarak bilinen kitlesel sokak seferberliklerinin fitilini bu ko\u015fullar ate\u015flemi\u015fti. Podemos\u2019un, ortaya koydu\u011fu \u00e7e\u015fitlili\u011fe ra\u011fmen tek bir konuda \u2014 yani siyasi parti kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 konusunda \u2014genel bir ortakla\u015fma i\u00e7erisinde olan \u00d6fkeliler (15M) hareketini bir partinin gereklili\u011fi konusunda ikna etti\u011fi do\u011fru. Y\u00fckseli\u015finin \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu ekonomik-siyasi krizle do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011fu da. Ancak bu ikna ne seferberlik i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen bir in\u015fa s\u00fcrecinin sonucuydu, ne de kitleleri devrimci bir partinin in\u015fas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. \u201cBizi temsil etmiyorsunuz!\u201d \u015fiar\u0131yla Pablo Iglesias\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Castro-Chavizm savunucusu ve \u00e7o\u011fu akademisyen \u00e7ekirdek bir kadro, Ocak 2014\u2019te yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir manifestoyla \u201cYapabiliriz\u201d (Podemos) diyerek, \u00d6fkeliler hareketiyle y\u00fckselen sokak forumlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde pop\u00fclerle\u015fti ve kurumsal taban\u0131n\u0131 bu forumlar \u00fczerine oturttu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pablo Iglesias<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Podemos \u201ckitlesel cazibesini\u201d ba\u015f\u0131ndan beri siyaseti s\u0131n\u0131flar aras\u0131 bir m\u00fccadele olarak de\u011fil, \u201ckast\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yozla\u015fm\u0131\u015f siyaset\u00e7iler ve halk aras\u0131nda bir m\u00fccadele olarak kurgulamas\u0131na dayand\u0131r\u0131yordu. \u201cGer\u00e7ek demokrasi\u201d talep eden kitlelerin, arzulad\u0131klar\u0131 demokrasiyi hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 forumlardaki yatay \u00f6rg\u00fctlenme modelinin partinin i\u00e7 i\u015fleyi\u015f modeli olarak benimsemesinin alt\u0131nda da bu yat\u0131yordu. Podemos hi\u00e7bir zaman kitleleri ger\u00e7ek demokrasinin ancak burjuva demokrasisinin ve parlamenter monar\u015fik d\u00fczenin devrilip yerine bir i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti ve demokrasisi gelerek m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 \u00fczerinden \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe, eylemlere ve seferberli\u011fe y\u00f6nlendirmedi. Manifestosunda \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fsizli\u011fi azaltacak \u00f6nlemler, vergi reformu, kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131n terk edilmesi, sosyal konut politikalar\u0131, i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131n yasaklanmas\u0131, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi gibi radikal sosyal taleplerle \u00e7eli\u015fkili bir \u015fekilde kapitalist d\u00fczenin kendisini hi\u00e7 sorgulamad\u0131 ve varolan burjuva devlet modeline de siyasi-ekonomik a\u00e7\u0131dan tarafs\u0131z, dolay\u0131s\u0131yla se\u00e7imler kanal\u0131yla iyile\u015ftirilebilir bir olgu olarak yakla\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Ancak devlet tarafs\u0131z bir olgu de\u011fildir. Kapitalizm alt\u0131nda sundu\u011fu reform alan\u0131 her zaman yerli ve yabanc\u0131 sermaye ile olan ili\u015fkisi taraf\u0131ndan belirlenir. Yolsuzlu\u011fa kar\u015f\u0131 \u201chukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201d olarak \u00fczeri \u00f6rt\u00fclen m\u00fclk sahipleri i\u00e7in yasal ve siyasi haklar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve sermaye birikimi i\u00e7in elveri\u015fli (s\u00f6m\u00fcr\u00fc) ko\u015fullar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 burjuva devletin DNA\u2019s\u0131na kodlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, devletin sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6rece ayk\u0131r\u0131 \u015feyler yapmaya zorlanamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Ancak bunun m\u00fcmk\u00fcn olabilmesi, kitlesel bir emek m\u00fccadelesinin ve bu m\u00fccadeleyi kapitalizmden kopu\u015fu hedefleyen sosyalist perspektife y\u00f6nlendirebilecek devrimci bir partinin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla devrimci Marksist bir perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, reformlar\u0131 ara\u00e7 de\u011fil ama\u00e7 olarak g\u00f6ren bir parti olarak Podemos, ancak kitlelerin varolan bilin\u00e7 d\u00fczeyine kapitalizmin gerekliliklerin izin verdi\u011fi oranda cevap verebilirdi, onlar\u0131n somut talep ve ihtiya\u00e7lar\u0131na de\u011fil. <\/p>\n\n\n\n

MORENA ve AMLO: \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d m\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fc?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Kadraj\u0131 Meksika\u2019ya \u00e7evirince de benzer bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Iglesias\u2019\u0131n \u201ckast\u201d olarak tabir etti\u011fi siyaset\u00e7iler, AMLO taraf\u0131ndan \u201cdevlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 halktan \u00e7alan bir mafya\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131yordu. Ancak AMLO\u2019nun genel olarak bir siyaset\u00e7iler z\u00fcmresini de\u011fil \u00f6zel olarak say\u0131l\u0131 ki\u015fileri, \u00f6zellikle de kendisinden \u00f6nceki devlet ba\u015fkan\u0131 Enrique Pe\u00f1a Nieto\u2019yu hedef olan \u201cmafya\u201d kelimesini tekil kullanmas\u0131 siyasi olarak hesaplanm\u0131\u015f bir tercihti. Bu tercihin \u00f6nemini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in k\u0131saca Meksika\u2019n\u0131n \u00e7ok bilinmeyen siyasi tarihine de\u011finmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Enrique Pe\u00f1a Nieto\u2019nun partisi PRI (Kurumsal Devrimci Parti \u2013 Partido Revolucionario Institucional), 1929 y\u0131l\u0131nda farkl\u0131 bir isim alt\u0131nda (PNR, Devrimci Ulusal Parti \u2013 Partido Nacional Revolucionario) ulusal burjuvazi rejiminin dayand\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli e\u011filimleri ve k\u00fc\u00e7\u00fck partileri tek bir \u00f6rg\u00fct alt\u0131nda birle\u015ftirmek ve Meksika Devrimi ertesinde burjuva sekt\u00f6rler aras\u0131nda ya\u015fanan askeri isyanlar, darbeler, suikastlar ve infazlar gibi kanl\u0131 hesapla\u015fmalar\u0131 durdurup bunlar\u0131 ayn\u0131 siyasi ayg\u0131t i\u00e7erisinde d\u00fczenlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. \u0130\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc kitle \u00f6rg\u00fctlerinin \u2014 onlar\u0131n b\u00fcrokratik liderliklerinin \u2014 deste\u011fini de alan PNR, bunu hem liberal burjuva rejimin siyasal ve toplumsal taban\u0131n\u0131 geni\u015fletmek hem de i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fclerin devrim sonras\u0131nda h\u00e2l\u00e2 burjuva devletten k\u0131smen ba\u011f\u0131ms\u0131z olan siyasal organlar\u0131n\u0131n ifade ve eylemlerindeki t\u00fcm muhalif e\u011filimleri ve olas\u0131 ayaklanmalar\u0131 denetimi alt\u0131na almak ad\u0131na yapt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

PNR i\u00e7erisindeki k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ve \u201csosyalizm\u201d yanl\u0131s\u0131 kanad\u0131n temsilcilerinden L\u00e1zaro C\u00e1rdenas\u2019\u0131n 1934 y\u0131l\u0131ndaki ba\u015fkanl\u0131k adayl\u0131\u011f\u0131, rejimin gerici gidi\u015fat\u0131yla devrimin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 uygulamaya koymak i\u00e7in y\u00fckselen i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc m\u00fccadeleleri aras\u0131ndaki bu \u00e7eli\u015fkiden do\u011fdu. C\u00e1rdenas\u2019\u0131n \u00fclke ba\u015fkan\u0131 olmas\u0131, y\u00fckselen kitle m\u00fccadelelerini emperyalizmle ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendirmek ad\u0131na tasfiye etmek isteyen burjuvaziyle PNR i\u00e7indeki \u201cantiemperyalist\u201d ve ulusal sosyalist kanat aras\u0131ndaki bir anla\u015fmayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Andr\u00e9s Manuel L\u00f3pez Obrador<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

C\u00e1rdenas\u2019\u0131n en \u00f6nemli temel icraat\u0131 petrol \u015firketlerinin ve demiryollar\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bu, i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin, sendikala\u015fman\u0131n ve grev hakk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engellerin de kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla emperyalizmin Meksika \u00fczerindeki ekonomik egemenli\u011fine ve genel olarak b\u00f6lgedeki otoritesine b\u00fcy\u00fck bir darbe vurdu. Bu iki \u00f6nemli sekt\u00f6rdeki kamula\u015ft\u0131rmaya ek olarak, C\u00e1rdenas d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fen di\u011fer \u00f6nemli at\u0131l\u0131m da tar\u0131m reformuydu. Ejidos<\/em> olarak bilinen sistem alt\u0131nda, devlet topraklar\u0131 ortak arazilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek k\u00f6yl\u00fclere bu araziler \u00fczerinde intifa (kullan\u0131m) hakk\u0131 verildi. Sistemin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tutmak ve d\u00fczenlemesini yapmak ad\u0131na Ulusal Tar\u0131m Sicili (Registro Agrario Nacional) kurumu alt\u0131nda bir b\u00fcrokrasinin de olu\u015fturulmas\u0131yla k\u00f6yl\u00fcler h\u00fck\u00fcmete ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirildiler. <\/p>\n\n\n\n

Ancak bunlar kendi ba\u015flar\u0131na sosyalist \u00f6nlemler de\u011fillerdi ve kapitalist ekonomik yap\u0131n\u0131n korunmas\u0131 bu olduk\u00e7a \u00f6nemli de\u011fi\u015fimlerin \u00e7er\u00e7evesini bir devlet kapitalizmi \u00fczerine oturttu. \u0130\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc yanl\u0131s\u0131 reformlar\u0131n c\u0131l\u0131z olan ulusal burjuvazinin korunmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lendirilmesi hedefiyle \u00f6rt\u00fc\u015febilece\u011fi hayali \u00e7ok uzun s\u00fcrmedi. Tar\u0131m ve petrol \u00fcretiminin tekeli devletin eline ge\u00e7erken, da\u011f\u0131t\u0131m, pazarlama ve ticaret \u2014 devlet b\u00fcrokrasisinin g\u00f6z yummas\u0131yla \u2014 bir arac\u0131lar ve istif\u00e7iler a\u011f\u0131n\u0131n elinde kald\u0131, yani ulusal burjuvazinin. Devlet taraf\u0131ndan \u00f6denen s\u00fcbvansiyonlardan ger\u00e7ekten yararlanan kesim olan ulusal burjuvazi, arkalar\u0131ndaki emperyalist finansal sermayenin arac\u0131lar\u0131 olarak hareket etmenin yan\u0131 s\u0131ra, i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fclerin pahas\u0131na bir zenginle\u015fme s\u00fcrecine, di\u011fer bir deyi\u015fle h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir kapitalist birikim s\u00fcrecine girerek sa\u011flam bir k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ve burjuva toplumsal katman olu\u015fturdular. Bunu \u00f6zellikle 1945\u2019ten sonra, yani C\u00e1rdenas\u2019\u0131n \u201csosyalist\u201d d\u00f6neminin sona ermesiyle, patronaj ili\u015fkileri i\u00e7erisinde olduklar\u0131 sendikal b\u00fcrokrasinin i\u015f\u00e7i hareketlerini so\u011furmas\u0131 ve engellemesiyle peki\u015ftirdiler. PRI\u2019nin siyasi temsilini \u00fcstlendi\u011fi kesim i\u015fte bu katmand\u0131. Meksika burjuvazisi ekonomik ve siyasal a\u00e7\u0131dan PRI\u2019den beslendi. \u0130lkel birikim modeline ve patronaj ili\u015fkilerine dayal\u0131 bu kapitalist i\u015fleyi\u015fi rejimin kurumlar\u0131 ve s\u00fctunlar\u0131 kategorisine PRI sayesinde y\u00fckseltti. \u0130\u015fte AMLO\u2019nun hedef ald\u0131\u011f\u0131 tekil mafyalar, 1980\u2019ler sonras\u0131 ya\u015fanan \u00f6zelle\u015ftirmelere ra\u011fmen ana hatlar\u0131n\u0131 koruyan bu rejimin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan ve birbirlerine et ve kemik \u015feklinde ba\u011f\u0131ml\u0131 sanayi devleri, organize su\u00e7 \u00e7eteleri, medya patronlar\u0131 ve PRI\u2019n\u0131n kurum de\u011fil ki\u015fi baz\u0131nda hedef g\u00f6sterilen \u00e7e\u015fitli liderleri ve m\u00fcvekkilleriydi. <\/p>\n\n\n\n

Peki AMLO neden rejimi ve kurumlar\u0131n\u0131 de\u011fil, rejim i\u00e7erisindeki \u00e7e\u015fitli eleba\u015flar\u0131n\u0131 ve bunlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri hedef almay\u0131 se\u00e7ti? Bu sorunun cevab\u0131 hem kendisinin hem de partisi MORENA kadrolar\u0131n\u0131n PRI\u2019n\u0131n bir devam\u0131 niteli\u011finde olmas\u0131nda yat\u0131yor. Meksika hi\u00e7bir zaman tek partili sisteme sahip olmasa da PRI, kuruldu\u011fu 1929’dan 2000 y\u0131l\u0131na kadar 71 y\u0131l boyunca \u00fclkede kesintisiz iktidar\u0131 elinde tuttu. 1987 y\u0131l\u0131nda, parti i\u00e7i demokratik bir i\u015fleyi\u015f aray\u0131\u015f\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan ve (L\u00e1zaro C\u00e1rdenas\u2019\u0131n o\u011flu) Cuauht\u00e9moc C\u00e1rdenas\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Demokratik Ak\u0131m PRI\u2019den koparak, C\u00e1rdenas\u2019\u0131n 1988 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekleyecek bir se\u00e7im cephesi aray\u0131\u015f\u0131na giri\u015fti. Demokrasi ve yeni bir demokratik y\u00f6netim hedefiyle par\u00e7al\u0131 Meksika solunun irili ufakl\u0131 pek \u00e7ok partisinin s\u0131n\u0131f perspektifini bir kenara b\u0131rakarak dahil oldu\u011fu bu se\u00e7im cephesi, C\u00e1rdenas\u2019\u0131n 1988 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerini olduk\u00e7a \u015faibeli bir \u015fekilde PRI\u2019ye kaybetmesiyle \u00f6nce Ulusal Demokrasi Cephesi (Frente Democr\u00e1tico Nacional) alt\u0131nda politik olarak birle\u015fti, sonra da Demokratik Devrim Partisi (Partido de la Revoluci\u00f3n Democr\u00e1tica) ismiyle PRI ve PAN\u2019a rakip yeni bir \u201cilerici\u201d siyasi parti olarak sahneye \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

PAN (Ulusal Eylem Partisi – Partido Acci\u00f3n Nacional), 1938 se\u00e7imlerinde L\u00e1zaro C\u00e1rdenas\u2019\u0131n devlet kapitalizminin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek i\u00e7in kurulan ve Meksika burjuvazisinin en sa\u011f ve muhafazak\u00e2r kanad\u0131n\u0131 temsil eden partiydi. PRI ile anla\u015fma i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli eyalet ve yerel y\u00f6netim kadrolar\u0131na ek olarak Meksika Kongresi\u2019nde de (1)<\/strong> koltuk sahibi olan PAN\u2019\u0131n siyasi rol\u00fc, muhalefet maskesi alt\u0131nda PRI\u2019nin rakibi olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcrken asl\u0131nda kendilerine tan\u0131nan siyasi ve ekonomik alan ve ayr\u0131cal\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda PRI\u2019nin siyasi otoritesini ve otoriterli\u011fini sa\u011flamla\u015ft\u0131ran bir m\u00fcttefik rol\u00fcn\u00fc oynamakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015eaibeli 1988 se\u00e7imleri sonras\u0131nda PRI\u2019n\u0131n \u00e7oktan belirginle\u015fmi\u015f olan Bonapartist yap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 biriken toplumsal ho\u015fnutsuzluk iyice a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Ejidos<\/em> sisteminin par\u00e7alanmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan ve Zapatista Ulusal Kurtulu\u015f Ordusu\u2019nun (EZLN – Zapatista de Liberaci\u00f3n Nacional) 1994\u2019te Chiapas eyaletinde neoliberalizm ve k\u00fcreselle\u015fme kar\u015f\u0131t\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 silahl\u0131 ayaklanmayla ve birbiri ard\u0131na gelen neoliberal \u00f6zelle\u015ftirme politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 patlayan 1999 \u00f6\u011frenci grevleriyle emperyalizm ve onun ulusal temsilcisi PRI ve m\u00fcttefikleri i\u00e7in art\u0131k a\u00e7\u0131k bir tehdit halini alan bu kitlesel \u00f6fkeyi so\u011furmak g\u00f6revi ise PAN\u2019a d\u00fc\u015ft\u00fc. PAN, 2000 y\u0131l\u0131nda ulusalc\u0131l\u0131k, insan onuru, ortak fayda, demokrasi gibi Katoliklik ve piyasa ekonomisini kesi\u015ftiren de\u011ferler temelinde y\u00fckseltti\u011fi se\u00e7im kampanyas\u0131ndan zaferle \u00e7\u0131karak tarihinde ilk kez ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa partiden birini oturttu. Bu ki\u015fi \u00e7okuluslu Coca Cola\u2019n\u0131n eski Meksika CEO\u2019su ve Meksika bayili\u011fi Cola Cola FEMSA\u2019n\u0131n %48 hissedar\u0131 Vicente Fox\u2019du. <\/p>\n\n\n\n

PAN\u2019\u0131n Vicente Fox\u2019la ba\u015flay\u0131p Felipe Calder\u00f3n\u2019la devam eden 12 y\u0131ll\u0131k ba\u015fkanl\u0131k d\u00f6nemine iki olgu damgas\u0131n\u0131 vurdu. Birincisi verilen vaatlerin aksine NAFTA (Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131) ile Meksikal\u0131 emek\u00e7ilerin \u00fccret ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n giderek k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi, ikincisi ise gene emperyalizmin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi \u201cuyu\u015fturucuyla sava\u015f\u201d politikalar\u0131n\u0131n \u00fclkede yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131md\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sava\u015f PRI ve PAN\u2019\u0131n patronaj ili\u015fkileri i\u00e7erisinde olduklar\u0131 organize su\u00e7 ve uyu\u015fturucu \u00e7etelerine kar\u015f\u0131 veriliyor gibi g\u00f6z\u00fckse de asl\u0131nda Meksika halk\u0131na ve onun \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadelesine kar\u015f\u0131 yap\u0131lan askeri bir m\u00fcdahaleydi. Ama\u00e7 uyu\u015fturucuyla sava\u015f de\u011fil, uyu\u015fturucu \u00e7etelerinin kompozisyon ve liderliklerinin, \u00fclkenin do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131n tar\u0131m, ormanc\u0131l\u0131k ve maden sekt\u00f6rlerindeki \u00e7okuluslu \u015firketlere pe\u015fke\u015f \u00e7ekilebilmesi i\u00e7in halk\u0131 bast\u0131racak ve eyalet ve yerel y\u00f6netim kadrolar\u0131n\u0131 beslemeye devam edecek \u015fekilde yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u00c7etelere kar\u015f\u0131 kendi \u00f6z savunma y\u00f6ntemlerini geli\u015ftiren ve \u00e7o\u011fu yerde silahlanan halk\u0131 bast\u0131rma g\u00f6revi de \u201cuyu\u015fturucuyla sava\u015f\u201d kisvesi alt\u0131nda harekete ge\u00e7irilen orduya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. 2000-2012 d\u00f6nemi aras\u0131nda 45 bin asker \u00fclke i\u00e7inde devreye sokuldu. Bu d\u00f6nemde g\u00f6zalt\u0131nda kaybolanlar\u0131, faili me\u00e7hul cinayetleri ve \u201cintiharlar\u0131\u201d saymadan, aralar\u0131nda yerel halk hareketi liderlerinin, sivil toplum aktivistlerinin ve sendikal \u00f6nderlerin de oldu\u011fu yakla\u015f\u0131k 120 bin sivil, s\u00f6zde ordu ve uyu\u015fturucu \u00e7eteleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen bu sava\u015fta can verdi. <\/p>\n\n\n\n

Meksika i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu iki \u2014 ekonomik ve askeri \u2014 sava\u015f, PAN\u2019\u0131n iktidar\u0131 kaybetmesine ve oylar\u0131n 2012\u2019de tekrar PRI\u2019ya kaymas\u0131na neden olurken, Enrique Pe\u00f1a Nieto ile ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve kontrol\u00fc tekrar ele ge\u00e7iren PRI bu politikalar\u0131 oldu\u011fu gibi devam ettirdi. Nieto\u2019nun ba\u015fkanl\u0131k yemini etmesinden bir g\u00fcn \u00f6nce, Meksika Kongresi\u2019nde koltuk sahibi ana siyasi partilerin t\u00fcm\u00fc \u2014 PRI, PAN ve PRD \u2014 k\u00fcresel ekonomik kriz ertesinde \u00f6zellikle e\u011fitim, finans ve enerji sekt\u00f6rlerinde halk yarar\u0131na \u201creform\u201d \u00f6nerileri alt\u0131nda \u00e7ok uluslu \u015firketlerin ve \u00f6zelle\u015ftirmelerin \u00f6n\u00fcn\u00fc daha da a\u00e7arak devlet harcamalar\u0131n\u0131 k\u0131san, ta\u015feronluk ve k\u0131sa-d\u00f6nem istihdam kontratlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak gibi sendikalar\u0131n m\u00fccadele alanlar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan \u201cMeksika Pakt\u0131\u201d isimli bir kemer s\u0131kma politikalar\u0131 anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n

AMLO ve MORENA\u2019n\u0131n t\u00fcm bu s\u00fcrecin neresine oturdu\u011funa gelirsek\u2026 AMLO politik kariyerine Tabasco eyaletinde PRI \u00fcyesi bir devlet g\u00f6revlisi olarak ba\u015flad\u0131. 1988\u2019de PRI\u2019den kopan Demokratik Ak\u0131m\u2019\u0131n ve PRD\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcrecinin aktif \u00f6nderlerindendi. Meksika halk\u0131 onun ismini ilk kez, 1996 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda Tabasco eyaletinde \u00e7evreyi kirleten PEMEX petrol kuyular\u0131na kar\u015f\u0131 ayaklanan yerli halkla polis aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan kanlar i\u00e7inde ulusal televizyona \u00e7\u0131k\u0131p yerli halk\u0131 savundu\u011funda duydu. AMLO, bu olay\u0131n hemen ertesinde PRD\u2019nin i\u00e7 se\u00e7imlerini kazanarak 1996-1999 aras\u0131 partinin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc. PAN\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerini kazand\u0131\u011f\u0131 2000 y\u0131l\u0131nda AMLO da Mexico City Eyalet Valisi se\u00e7ildi. Valilik d\u00f6nemi boyunca Mexico City \u015fehir merkezinde yer alan \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgeleri \u00f6nce kamula\u015ft\u0131r\u0131p, sonra buralar\u0131 al\u0131\u015fveri\u015f ve rezidans in\u015faatlar\u0131na a\u00e7an kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131 kanal\u0131yla \u00f6zelle\u015ftirip soylula\u015ft\u0131rd\u0131. (2)<\/strong> Bu ama\u00e7la \u00e7okuluslu in\u015faat \u015firketlerine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 vergi indirimlerinin uzun vadeli etkilerini ise uygulamaya koydu\u011fu k\u0131sa vadeli ama geni\u015f kapsaml\u0131 sosyal programlarla kapatan AMLO, daha \u00f6nce yerel y\u00f6netimler taraf\u0131ndan hi\u00e7 uygulanmam\u0131\u015f olan bu sosyal programlar sayesinde k\u0131sa s\u00fcrede b\u00fcy\u00fck pop\u00fclerlik kazand\u0131. Artan pop\u00fclerli\u011fiyle birlikte 2006 y\u0131l\u0131nda PRD i\u00e7erisinden \u00fclke ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koydu. Vali olarak izledi\u011fi politikalarla PRI ve PAN\u2019\u0131n hedefi haline gelen AMLO\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 kamula\u015ft\u0131rmalar nedeniyle g\u00f6stermelik bir dava a\u00e7\u0131ld\u0131 ve hakk\u0131nda hukuki su\u00e7lamalar bulunan birinin yasalara g\u00f6re ba\u015fkan aday\u0131 olamayaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esine dayan\u0131larak adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc kesilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 beklenmedik derecede y\u00fcksek toplumsal ho\u015fnutsuzlu\u011fun bir ayaklanmaya gidebilece\u011fi kayg\u0131s\u0131yla hakk\u0131ndaki su\u00e7lamalar bizzat d\u00f6nemin devlet ba\u015fkan\u0131 Vicente Fox\u2019un devreye girmesiyle d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ancak AMLO \u015faibeli bir \u015fekilde 2006 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerini kaybetti. <\/p>\n\n\n\n

Y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7im kampanyas\u0131, vaat etti\u011fi sosyal program ve vali olarak uygulamaya koydu\u011fu politikalarla o d\u00f6nem Meksika\u2019n\u0131n Roosevelt\u2019i olarak an\u0131lan AMLO, se\u00e7imleri %0.56 gibi k\u00fc\u00e7\u00fck bir farkla PAN\u2019\u0131n aday\u0131 Calder\u00f3n\u2019a kaybedince, se\u00e7imlerde hile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla Federal Se\u00e7im Mahkemesi\u2019ne itirazda bulundu ancak itiraz\u0131 kabul edilmedi. Bunun \u00fczerine halk\u0131 se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 ulusal \u00e7apta eylemler yapmaya \u00e7a\u011f\u0131ran AMLO\u2019nun bu \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na \u00fclke \u00e7ap\u0131nda y\u00fczbinler cevap verdi. Ancak \u00e7a\u011fr\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu kitlesel se\u00e7im protestolar\u0131 \u00e7okuluslu \u015firketler ve bankalara d\u00f6n\u00fck bir karakter kazanmaya ba\u015flar ba\u015flamaz, AMLO se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kabul ederek eylemcileri sokaklar\u0131 terk etmeye ve \u201cbar\u0131\u015f\u00e7\u0131l sivil direni\u015fe\u201d davet etti. <\/p>\n\n\n\n

Benzer bir s\u00fcre\u00e7 2012 y\u0131l\u0131nda da ya\u015fand\u0131. 2012 ba\u015fkanl\u0131k yar\u0131\u015f\u0131nda istihdam\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131, kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131, a\u015famal\u0131 vergi reformu, e\u011fitim reformu gibi vaatleri tekrar ederken, se\u00e7im kampanyas\u0131n\u0131 \u201cmermi de\u011fil kucakla\u015fma\u201d (abrazos no balazos<\/em>)slogan\u0131yla militarizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve s\u00f6zde \u201cuyu\u015fturucuyla sava\u015f\u0131n\u201d sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine temellendiren AMLO, bu sefer de \u015faibeli bir \u015fekilde PRI aday\u0131 Enrique Pe\u00f1a Nieto\u2019ya yenildi. Oy sat\u0131n alma, se\u00e7im y\u00f6netmeliklerini a\u015fan harcamalar, yasad\u0131\u015f\u0131 fon da\u011f\u0131tma ve oy sahtekarl\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131yla Federal Se\u00e7im Mahkemesi\u2019ne itirazda bulundu, ancak itiraz\u0131 gene kabul edilmedi. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu, bu sefer se\u00e7imlerde birtak\u0131m d\u00fczensizlikler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etse de se\u00e7imleri onaylad\u0131. Yap\u0131lan ilk soru\u015fturmalarda bu d\u00fczensizliklerde PRI ve PAN\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, onlarla i\u015f birli\u011fi i\u00e7erisinde hareket eden PRD\u2019nin de parma\u011f\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca, AMLO bu sefer sessizce se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kabul etti ancak se\u00e7imlerden bir ay sonra PRD\u2019den istifa ederek siyasette yeni ve temiz bir sayfa a\u00e7mak i\u00e7in yeni bir parti kuraca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu yeni ve temiz sayfa MORENA\u2019yd\u0131 (Movimiento Regeneraci\u00f3n Nacional \u2013 Ulusal Yenilenme Hareketi).<\/p>\n\n\n\n

Peki MORENA ger\u00e7ekten ne kadar yeni ve temiz bir sayfayd\u0131? 2012 se\u00e7imlerini kazanan PRI, art\u0131k ayyuka \u00e7\u0131kan PRI-PAN-PRD \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131 ittifak\u0131n\u0131n arkas\u0131nda durdu\u011fu Meksika Pakt\u0131\u2019na ra\u011fmen \u00fclkeye ulusal burjuvazi ve emperyalizmin kendisinden bekledi\u011fi \u201chukuk ve istikrar\u0131\u201d getiremedi. 2014 y\u0131l\u0131 itibariyle Meksika ekonomisi resmi olarak durgunluk d\u00f6nemine girdi. PRI rejimi, alt\u0131ndan kalkamad\u0131\u011f\u0131 iktisadi ve politik sorunlar\u0131 bize \u00e7ok tan\u0131d\u0131k gelecek bir \u015fekilde, i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin \u00fccretleri ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 pahas\u0131na patronaj ili\u015fkilerinin gerektirdi\u011fi s\u0131cak para ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 garantine alt\u0131na alacak g\u00fcn\u00fcbirlik manevralarla \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve bunun sonucunda faiz, d\u00f6viz, enflasyon \u00fc\u00e7geninde s\u0131k\u0131\u015ft\u0131. \u00dccretler erirken g\u0131da ve petrol fiyatlar\u0131 tavan yapt\u0131; \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndaki esneklik kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 ekonomiyi ve g\u00fcvencesiz istihdam\u0131 rekor d\u00fczeye \u00e7\u0131kard\u0131; 127 milyon n\u00fcfuslu \u00fclkenin %55\u2019i a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc ve gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizlik tarihsel seviyelere ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ktidar\u0131n ekonomik alanda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kriz, geride b\u0131rak\u0131lan iki \u015faibeli ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7iminin de etkisiyle siyasi alana da yans\u0131d\u0131. Nieto d\u00f6neminde ya\u015fanan \u00fc\u00e7 farkl\u0131 olay dizisi h\u00fck\u00fcmetin politik krizini hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar derinle\u015ftirdi. Bunlardan ilki Ayotzinapa \u00d6\u011fretmen Okulu\u2019nda okuyan 43 \u00f6\u011frencinin, 26 Eyl\u00fcl 2014 tarihinde 1968 Tlatelolco Katliam\u0131\u2019n\u0131 anmak i\u00e7in Mexico City\u2019ye giderken Meksika\u2019n\u0131n Guerrero eyaletine ba\u011fl\u0131 Iguala kentinde otob\u00fcslerine ate\u015f a\u00e7\u0131larak g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131ktan sonra \u201cortadan kaybolmalar\u0131yd\u0131.\u201d Olay\u0131n incelenmesi i\u00e7in olu\u015fturulan ba\u011f\u0131ms\u0131z Hakikat Komisyonu\u2019nun, devletin sahte deliller \u00fcreterek yarg\u0131 s\u00fcrecine m\u00fcdahale etti\u011fini ve \u00f6\u011frencilerin ordu ve uyu\u015fturucu kartellerinin i\u015f birli\u011fi sonucunda \u201cortadan kayboldu\u011funu\u201d kan\u0131tlamas\u0131 \u00fczerine, resmi soru\u015fturma 2018 y\u0131l\u0131nda Ba\u015fkan Nieto\u2019nun emriyle sonu\u00e7lanmadan kapat\u0131ld\u0131. \u0130kincisi 2017 y\u0131l\u0131nda 10 g\u00fcn arayla biri Chiapas di\u011feri Puebla eyaletlerinde meydana gelen, yakla\u015f\u0131k 500 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc, binlerce ki\u015finin yaralanmas\u0131 ve y\u00fczbinlerce hanenin kullan\u0131lamaz hale gelmesiyle sonu\u00e7lanan s\u0131ras\u0131yla 8.2 ve 7.1 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremler kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin tepki ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinin yetersiz kalmas\u0131yd\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise Nieto\u2019nun devlet petrol \u015firketi PEMEX\u2019in \u00f6zelle\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak i\u00e7in \u015firket hisselerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 halka (yani borsaya) arz etmesi ve bunu yapabilmek i\u00e7in benzin fiyatlar\u0131ndaki devlet s\u00fcbvansiyonunu kesmesi \u00fczerine ba\u015flayan ve gasolinazo <\/em>olarak bilinen \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki protestolar ve grevler dalgas\u0131yd\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

Podemos\u2019un aksine MORENA kurumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 bir kitle seferberli\u011finin \u00fczerine in\u015fa etmedi. Tersine biriken ama hen\u00fcz patlamam\u0131\u015f toplumsal \u00f6fkeyi bir se\u00e7im politikas\u0131na kanalize etmeyi ba\u015fararak, yani olas\u0131 bir kitle seferberli\u011fini sand\u0131kta so\u011furarak iktidara geldi (ya da bu sefer, tam da bu y\u00fczden gelmesine izin verildi). Kurumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 sosyal hareketlere de\u011fil, ulusal burjuvazi ve devlet b\u00fcrokrasisi i\u00e7erisinde r\u00fczgara g\u00f6re y\u00f6n de\u011fi\u015ftirmenin r\u00fczgara kar\u015f\u0131 gitmekten daha k\u00e2rl\u0131 bir se\u00e7enek te\u015fkil etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen kesimlerin deste\u011fi \u00fczerine oturttu. MORENA, PRI-PAN-PRD ittifak\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na al\u0131r gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcrken, asl\u0131nda onun yerel y\u00f6netim kadrolar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu, ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131, devlet yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisindeki konumlar\u0131n\u0131 ve patronaj ili\u015fkilerini korumak ad\u0131na parti de\u011fi\u015ftirip MORENA\u2019ya ge\u00e7en PRI, PAN ve PRD \u00fcyeleri olu\u015fturuyordu. (3)<\/strong> \u0130\u015fte tam da bu y\u00fczden AMLO, Podemos lideri Iglesias\u2019\u0131n aksine topyek\u00fbn bir y\u00f6netenler kast\u0131na de\u011fil, sadece tekil \u201cmafyalara\u201d sald\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Podemos\u2019tan farkl\u0131 olarak partisinin y\u00f6netim taban\u0131 yeni politik kadrolardan olu\u015fmuyordu, aksine MORENA\u2019n\u0131n kadrolar\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011fram\u0131\u015f y\u00f6netenler kast\u0131n\u0131n ta kendisiydi. 2015 Temsilciler Meclisi ve yerel se\u00e7imlerinden g\u00f6rece m\u00fctevazi kazan\u0131mlarla \u00e7\u0131kan MORENA\u2019n\u0131n lideri AMLO\u2019nun 2018 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde \u015faibe ya\u015fanmaks\u0131z\u0131n oylar\u0131n %53\u2019\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131 alabilmesinin, \u00fclkenin 32 eyaletinin biri hari\u00e7 hepsinde ve yerel d\u00fczeyde belediyelerin %80\u2019inden fazlas\u0131nda sand\u0131ktan birinci olarak \u00e7\u0131kabilmesinin temel nedeni de y\u00f6netim kadrolar\u0131nda ya\u015fanan bu dev\u015firmenin \u201cyol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131\u201d oy kaymalar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu tabiki AMLO ve partisi MORENA\u2019n\u0131n kitleler g\u00f6z\u00fcnde bir alternatif te\u015fkil etmedi\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Parti yepyeni beyaz bir sayfadan \u00e7ok silgiyle silinmi\u015f eski bir sayfaya benzese de PRI-PAN-PRD\u2019nin 2008 krizi sonras\u0131nda Meksika Pakt\u0131\u2019yla derinle\u015ftirdi\u011fi ekonomik ve sosyal y\u0131k\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131nda, y\u00fckseltti\u011fi yoksulluk ve yolsuzluk kar\u015f\u0131t\u0131 kampanyan\u0131n halk\u0131n geni\u015f bir kesiminde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu a\u015fikard\u0131. PRD\u2019nin 1988\u2019deki takti\u011fine benzer bir \u015fekilde ulusal solcu \u0130\u015f\u00e7i Partisi (PT \u2013 Partido de Trabajo) ve sa\u011fc\u0131 sosyal muhafazak\u00e2r Sosyal Bulu\u015fma Partisi (Partido Encuentro Social – PES) ile \u201cBeraber Tarih Yazaca\u011f\u0131z\u201d (Juntos Haremos Historia) isimli bir se\u00e7im cephesi olu\u015fturan AMLO\u2019nun, neoliberal ekonomi politikalar\u0131n\u0131n halka felaket getirdi\u011fini savunarak i\u00e7inde tar\u0131m\u0131n canland\u0131r\u0131lmas\u0131, enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kamula\u015ft\u0131r\u0131larak huachicol<\/em> (4)<\/strong> sistemine son verilmesi, asgari \u00fccretin ve emeklilik maa\u015flar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131, depreme y\u00f6nelik tedbirler al\u0131nmas\u0131, e\u011fitim reformu, demokrasinin tesis edilmesi, yolsuzluk ve \u015fiddetle m\u00fccadele gibi kula\u011fa olduk\u00e7a tan\u0131d\u0131k gelen 10 maddelik bir program etraf\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7im kampanyas\u0131na \u00e7e\u015fitli sol kesimler, sosyal hareketler ve sendika \u00f6nderlikleri de \u201c\u015fu \u00fc\u00e7l\u00fc (PRI-PAN-PRD) bir gitsin de\u2026\u201d umuduyla destek verdiler. <\/p>\n\n\n\n

Parti taban\u0131n\u0131 olu\u015fturan kitlelerin sola d\u00f6n\u00fck aray\u0131\u015f\u0131, sol ve sendikalar\u0131n se\u00e7im kampanyas\u0131na verdi\u011fi destek ve \u00f6nerdi\u011fi \u201cilerici\u201d program\u0131n L\u00e1zaro Carden\u00e1s\u2019\u0131n politikalar\u0131yla ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 benzerlik nedeniyle, AMLO\u2019ya hem ulusal hem de uluslararas\u0131 \u00e7apta \u201cyeni solun temsilcisi,\u201d \u201cMeksika\u2019n\u0131n Sanders\u2019\u0131\u201d gibi yak\u0131\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lsa da AMLO, Iglesias\u2019\u0131n (ve Sanders\u2019\u0131n da) aksine hi\u00e7bir zaman solcu ya da sosyalist oldu\u011funu iddia etmedi. Ama se\u00e7im kampanyas\u0131 boyunca bunu hi\u00e7bir zaman reddetmedi de. Hem sa\u011fa hem de sola g\u00f6z k\u0131rpt\u0131. Bir yandan Meksika i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerine de\u011fi\u015fim ve \u201cd\u00f6rd\u00fcnc\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d (5)<\/strong> vaatleri verirken, di\u011fer yandan burjuvaziye, \u00e7okuluslu \u015firketlere ve emperyalizme \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131\u201d politikalar\u0131 izleyece\u011fini s\u00f6yleyerek g\u00fcven vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131; organize su\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131 sekt\u00f6rlere af \u00f6nerisiyle yakla\u015ft\u0131. K\u0131sacas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek i\u00e7in tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve en a\u00e7\u0131k ifadesini \u201cben hem zenginlerin hem fakirlerin ba\u015fkan\u0131 olaca\u011f\u0131m\u201d c\u00fcmlesinde bulan bu \u201cs\u0131n\u0131fs\u0131z\u201d uzla\u015fma pozisyonu, en radikal bi\u00e7imiyle bile sa\u011f liberal teknokratl\u0131ktan ve kapitalizme \u201csosyal duyarl\u0131l\u0131k\u201d maskesi takmaktan \u00f6te bir \u015fey \u00f6nermiyordu. <\/p>\n\n\n\n

Podemos: \u201cKast\u201dtan aileye reformist yolculuk<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Bu noktada Podemos\u2019a geri d\u00f6necek olursak geleneksel burjuva partileri PSOE ve sa\u011fc\u0131 PP\u2019den (Halk Partisi \u2013 Partido Popular) ba\u011f\u0131ms\u0131z yeni kadrolardan olu\u015fan Podemos, politik deneyimlerini Avrokom\u00fcnizme, teorik arka plan\u0131n\u0131 Laclaucu pop\u00fclizme, \u00f6rg\u00fctlenme modelini ise 15M\u2019in yatay \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne dayand\u0131rd\u0131. Bu \u00fc\u00e7 par\u00e7an\u0131n bir araya gelebilmesi, olu\u015fturdu\u011fu derin \u00e7eli\u015fkilere ra\u011fmen, her \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de tarihsel materyalizm ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu, soyut bir hegemonya fikri ad\u0131na sosyal ittifaklar geli\u015ftirme arzusu ve son tahlilde burjuva demokratik kurumlara ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olabildi. Devrimci Marksistler i\u00e7in bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkiler nedeniyle s\u00fcrekli olamayaca\u011f\u0131 ba\u015f\u0131ndan beri belli olan bu amalgam, tam da Podemos, Syriza ve benzeri Avrupa sol reformist ak\u0131mlar\u0131n\u0131n ekonomik kriz ve kemer s\u0131kma politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u201calternatif,\u201d \u201cyeni sol\u201d ya da \u201cradikal demokrasi\u201d s\u00f6ylemlerini oturttuklar\u0131 d\u00fczlemdi. <\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00fczlem san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine kar\u015f\u0131s\u0131na burjuva d\u00fczeni ve kapitalist-emperyalist sistemi de\u011fil, sekterlikle su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 devrimci Marksistleri al\u0131yordu. Partinin ba\u015fkan\u0131 ve politik beyni Iglesias, Podemos projesini anlatt\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda devrimci Marksistler i\u00e7in \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cSaf prensiplerin [k\u0131z\u0131l] \u015f\u00f6valyeleri, sembollerin ve deyimlerin kabzas\u0131n\u0131n savunucular\u0131, teoriyi kate\u015fizme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye en meyilli olanlard\u0131r ve prensipleri pratikle y\u00fczle\u015fmekten aciz oldu\u011fundan neredeyse her zaman korkun\u00e7 bir \u015fekilde say\u0131ca ezilir, izole edilir ve yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131l\u0131rlar.\u201d (6)<\/strong> Iglesias\u2019\u0131n temel \u00f6nerisi \u015fuydu: \u201cEuro b\u00f6lgesi krizinin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayken, \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktam\u0131z 20. y\u00fczy\u0131l solunun yenilmi\u015f oldu\u011funu kabul etmektir.\u201d (7)<\/strong> \u201cA\u00e7\u0131k\u00e7a mevcut ko\u015fullar\u0131n devrimle veya sosyalizme ge\u00e7i\u015fle \u2014 bu terimlerin tarihsel anlam\u0131yla \u2014 hi\u00e7bir ilgisi yoktur. Ancak, finans sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rland\u0131racak, \u00fcretimin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fvik edecek, daha geni\u015f bir servet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ve Avrupa kurumlar\u0131n\u0131n daha demokratik bir \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak egemen s\u00fcre\u00e7leri hedeflemek m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir.\u201d (8)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Akademik kariyerini \u00f6nceleyen gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda Avrokom\u00fcnizmin \u0130spanya Devleti aya\u011f\u0131 \u0130spanya Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin (PCE \u2013 Partido Comunista de Espa\u00f1a) gen\u00e7lik kolunda yer alm\u0131\u015f Iglesias\u2019\u0131n, Podemos i\u00e7in ba\u015f\u0131ndan beri s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi temelinde ve sosyalizmin in\u015fas\u0131 hedefinde bir y\u00f6n \u00e7izmedi\u011fi a\u015fikard\u0131. Bu nedenle, devletin bi\u00e7imi veya \u00fcretim ili\u015fkileri gibi devrimci Marksistlerin ge\u00e7i\u015f program\u0131 temelinde hedef ald\u0131\u011f\u0131 sorunlardan ziyade, Podemos kendini yolsuzluk, konut tahliyeleri ve e\u015fitsizlik gibi konulara d\u00f6n\u00fck reform \u00f6nerileriyle s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131. Bu a\u015famac\u0131 anlay\u0131\u015f, se\u00e7imlerde \u00e7o\u011funlu\u011fu kazanman\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 tek hedef olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Bu \u015fekilde devlet mekanizmas\u0131n\u0131n kontrol\u00fc m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nacak ve ileride ba\u015fka konu ve taleplere de etkili bir \u015fekilde m\u00fcdahale edilebilecekti. Yani Podemos i\u00e7in toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn merkezinde s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri de\u011fil, burjuva se\u00e7imler vard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Podemos\u2019un \u201csekter\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 devrimci Marksist ve Tro\u00e7kist gruplar aras\u0131ndan yan\u0131na sadece Pablocu-Mandelci \u00e7izgiye sahip Antikaplist Sol\u2019u (Izquierda Anticapitalista, \u015fimdiki ismiyle Antikapitalistler) \u00e7ekebilmi\u015f olmas\u0131 da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. Ge\u00e7irdikleri alt\u0131 senelik sanc\u0131l\u0131 birliktelikten sonra \u015eubat 2020\u2019de Podemos\u2019tan kopan Antikapitalistler, \u015fimdilerde kitle m\u00fccadelelerinin olduk\u00e7a y\u00fckseldi\u011fi 2013-2014 d\u00f6nemine ve Podemos\u2019a kat\u0131lma kararlar\u0131na dair yapt\u0131klar\u0131 vicdan muhasebelerinde, \u00f6nlerinde \u00fc\u00e7 se\u00e7enek oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar. Ya Avrokom\u00fcnizmin se\u00e7im cephesi Birle\u015fik Sol\u2019a (Izquierda Unida) kat\u0131lacaklard\u0131, ya kitleler i\u00e7erisinde giderek pop\u00fclerle\u015fen Podemos\u2019a kat\u0131lacaklard\u0131, ya da \u00f6zellikle aktif olduklar\u0131 Bask ve Katalan b\u00f6lgelerinde s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n politik ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan di\u011fer devrimci Marksist gruplarla k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa bir devrimci cephe olu\u015fturma \u00e7abas\u0131na giri\u015feceklerdi. Nitelik ve nicelik aras\u0131ndaki fark\u0131 devrimcilik ve sekterlik aras\u0131ndaki fark olarak yorumlama hatas\u0131na d\u00fc\u015fen ve sonu\u00e7 olarak niceliksel olarak daha pop\u00fcler opsiyonu se\u00e7en Antikapitalistler, g\u00f6r\u00fcnen o ki Podemos\u2019la ge\u00e7irilen alt\u0131 seneden hi\u00e7 ders \u00e7\u0131karamam\u0131\u015flar. Oysaki, Moreno 1977 y\u0131l\u0131nda Avrokom\u00fcnizme ve onun devrimci Marksizme do\u011fru pozitif bir y\u00f6neli\u015fe ge\u00e7me olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan Mandel\u2019e kar\u015f\u0131 \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n

\u201c[B]izim i\u00e7in ve her ger\u00e7ek devrimci Marksist i\u00e7in siyasi ihanetler, i\u015f\u00e7i hareketinin sendikal m\u00fccadelelerinde oynanan rolden \u00e7ok daha ciddidir.<\/p>

Avrupa kom\u00fcnist partileri, \u00f6zellikle de \u0130spanyollar, [s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine] ihanet ediyorlar ve devrimci y\u00fckseli\u015f s\u00fcrd\u00fck\u00e7e daha da fazla ihanet etmeye devam edecekler, \u00e7\u00fcnk\u00fc KP\u2019lerin 1935’ten, yani s\u0131n\u0131f i\u015fbirli\u011fi ve burjuvazi ile halk cephesi stratejisini benimsemelerinden bu yana, tarihsel olarak \u015fartland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u015flev budur. <\/p>

Avrokom\u00fcnizm, kom\u00fcnist partilerin hem Avrupa kitlelerinin y\u00fckseli\u015fine hem de emperyalizmin kendisine \u00e7ifte uyarlanmas\u0131d\u0131r. Kitlelerin y\u00fckseli\u015fine uyum sa\u011flaman\u0131n tek bir amac\u0131 vard\u0131r: Emperyalist kar\u015f\u0131devrime daha iyi hizmet etmek. Bir Tro\u00e7kist i\u00e7in, Avrokom\u00fcnizm hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fman\u0131n bir s\u0131n\u0131r\u0131 vard\u0131r: [Avro]kom\u00fcnist partilerin \u00f6nderliklerini ger\u00e7ek devrimcilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, tart\u0131\u015fma ancak kom\u00fcnist partilerin Stalinist emperyalist kar\u015f\u0131devrime daha iyi hizmet etmek i\u00e7in Avrupa devriminin y\u00fckseli\u015fi s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 [taktiksel] de\u011fi\u015fiklikler etraf\u0131nda d\u00f6nebilir.<\/p>

[B]ug\u00fcn \u00e7eli\u015fki SSCB ile emperyalizm aras\u0131nda de\u011fil, devrimci y\u00fckseli\u015f ile (b\u00fcrokratik emperyalist) Avrupa kar\u015f\u0131devrimi aras\u0131ndad\u0131r (\u2026) Bu nedenle, KP\u2019ler i\u015f\u00e7i ve kitle hareketi kar\u015f\u0131s\u0131nda, kar\u015f\u0131devrimci rollerini daha iyi oynayabilmek i\u00e7in sosyal demokratik pozisyonlar\u0131 benimsiyorlar: Emperyalizme, do\u011frudan temsilcileri olma noktas\u0131na ula\u015fmadan giderek daha \u00e7ok yak\u0131nla\u015f\u0131yorlar ve bu da onlar\u0131 bir anda sosyal demokrat partilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Bununla birlikte, \u015fu anda [sosyal demokratlarla olan] farklar\u0131 minimum ve ikincildir \u00e7\u00fcnk\u00fc devrimci y\u00fckseli\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda (\u2026) politikalar\u0131 ayn\u0131d\u0131r: s\u0131n\u0131f i\u015fbirli\u011fi yoluyla kar\u015f\u0131devrime hizmet etmek.\u201d (9)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Avrokom\u00fcnizmin devrimci m\u00fccadeleyi burjuva se\u00e7imler kanal\u0131yla kuraca\u011f\u0131 hegemonya \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131 planlanan reformlara indirgeyen ve Mandelcileri de pe\u015fine takan bu s\u0131n\u0131f i\u015fbirlik\u00e7i politik tutumu teorik olarak do\u011frulama g\u00f6revi de s\u0131n\u0131f temelli politikalardan uzak durarak radikal sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu savunan siyaset bilimci ve Peronist Ernesto Laclau\u2019nun pop\u00fclizm teorisine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Teorinin, \u0130spanya Devleti\u2019nin en b\u00fcy\u00fck g\u00fcnl\u00fck gazetelerinden biri olan El Pais<\/em>\u2019in sayfalar\u0131nda savunuculu\u011funu ve ulusal ko\u015fullara adaptasyonunu Laclau\u2019nun e\u015fi Chantal Mouffe, Podemos\u2019un stratejilerine uyarlanmas\u0131n\u0131 da partinin teorik beyni ve zaman\u0131nda Pablo Iglesias\u2019\u0131n ikinci adam\u0131 \u00cd\u00f1igo Errej\u00f3n \u00fcstlenmi\u015fti. Bu ikili, \u0130spanyol Devleti\u2019ne, son yirmi y\u0131ldaki Latin Amerika h\u00fck\u00fcmetlerine (Bolivya\u2019da Morales, Ekvador\u2019da Correa, Venezuela\u2019da Chavez gibi), Laclau ve ona ilham veren Gramsci\u2019nin siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ili\u015fkin t\u00fcm tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, \u201c\u00e7o\u011funlu\u011fun sesi olan yeni bir siyasi iradeyi ifade etme,\u201d yani pop\u00fclizm teorisini pratikte test etme arzusuyla yapt\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n

Peki neydi bu pop\u00fclizm teorisi? \u0130nsanlar\u0131n \u201cduyarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131\u201d harekete ge\u00e7irme yetene\u011fine sahip bir liderin alt\u0131nda in\u015fa edilen bir \u201chalk \u00f6znesinin,\u201d s\u0131n\u0131flar aras\u0131 ve ideolojik olarak heterojen bir se\u00e7im taban\u0131 yoluyla k\u00fc\u00e7\u00fck bir oligar\u015fik az\u0131nl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 hegemonya kurarak iktidar\u0131 ele ge\u00e7irebilece\u011fini savunan reformist bir anlay\u0131\u015ftan bahsediyoruz. Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re \u201chalk ve iktidar\u201d \u2014 ya da Podemos\u2019un tabiriyle \u201chalk ve kast\u201d \u2014 \u201cmodas\u0131 ge\u00e7mi\u015f\u201d burjuvaziye kar\u015f\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 form\u00fclasyonunun yerini alacak \u015fekilde konumland\u0131r\u0131l\u0131yor. Seferberlik anlar\u0131nda y\u00fckseltilen \u201cvatanda\u015fl\u0131k,\u201d \u201conur,\u201d \u201cdemokrasi,\u201d \u201ce\u015fitlik,\u201d \u201cadalet\u201d gibi kavram ve talepleri, Laclau (ve Mouffe) \u201cbo\u015f imleyenler\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yor: Yani \u201csabit\u201d de\u011fil \u201cask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f\u201d anlamlar\u0131 olan bu kavram ve talepler, ancak ve ancak karizmatik bir liderin alt\u0131ndaki \u201chalk\u201d \u00f6znesinin in\u015fas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, yani sosyalist devrimin yerini alan \u201cpop\u00fclist moment\u201d ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, \u201csabit\u201d anlamlar kazanabiliyorlar. (10)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla toplumsal \u00e7at\u0131\u015fma s\u0131n\u0131fsal de\u011fil ideolojik alanda ger\u00e7ekle\u015firken, siyasi m\u00fccadele de bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi de\u011fil, kavramlar\u0131n ve taleplerin anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fccadelesinden ibaret oluyor ve \u201cpop\u00fclist ak\u0131l,\u201d sol ve sa\u011f kategorilerinin ve s\u0131n\u0131f perspektifinin yetersizli\u011fi ve uygunsuzlu\u011fu \u00f6nkabul\u00fc \u00fczerine y\u00fckseliyor. Errejon ve Iglesias\u2019\u0131n pop\u00fclist akl\u0131na g\u00f6re Podemos, 15M\u2019in y\u00fckseltti\u011fi kavram ve talepleri yeniden anlamland\u0131r\u0131larak alternatif politik bir s\u00f6ylem in\u015fa edebilir ve \u201cyeni bir de\u011fi\u015fim grameri\u201d yarat\u0131labilirdi. (11)<\/strong> AMLO\u2019nun \u201cben hem zenginlerin hem fakirlerin ba\u015fkan\u0131 olaca\u011f\u0131m\u201d s\u00f6ylemi de bug\u00fcnlerde T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz \u201cvesayet\u00e7i iktidar odaklar\u0131na\u201d direnen milli iradenin temsilcili\u011fi s\u00f6ylemi de burjuva kapitalist rejimi me\u015frula\u015ft\u0131ran, olas\u0131 bir seferberli\u011fin \u00f6n\u00fcn\u00fc sand\u0131kta keserek i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bilincini rejimin \u201cmerhametine\u201d endeksleyen bu pop\u00fclist akl\u0131n \u00e7e\u015fitli izd\u00fc\u015f\u00fcmleri olarak g\u00f6r\u00fclebilir. <\/p>\n\n\n\n

Kendini sa\u011f-sol ikileminin \u00fcst\u00fcnde konumland\u0131ran, bu y\u00fczden de i\u015f\u00e7i ve sendika hareketinden uzak durarak onlardan \u201cmedet\u201d ummayan bu pop\u00fclist ak\u0131l, tam da bu s\u0131n\u0131fs\u0131z, hats\u0131z, programs\u0131z pozisyona dayanarak \u00e7e\u015fitli demokratik ve ekonomik talepleri, an\u0131n taktik ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re raftan indirip i\u015fe yaram\u0131yorlarsa rafa geri kald\u0131rmaya izin veren programatik bir g\u00f6relilik \u00fczerinden hareket ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyalist stratejinin ve program\u0131n yoklu\u011funda, burjuva iktidar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmeti ele ge\u00e7irmek nihai ama\u00e7 haline geliyor ve her \u015fey h\u0131zl\u0131 bir se\u00e7im zaferi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na tabi k\u0131l\u0131n\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Nitekim Podemos, kurulduktan sadece birka\u00e7 ay sonra May\u0131s 2014\u2019te Avrupa Parlamentosu se\u00e7imlerine girmeye karar verdi\u011finde \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u015fiar\u0131 olan artan oranl\u0131 vergi sistemi, daha fazla kamu yat\u0131r\u0131m\u0131, bir kamu bankas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, o d\u00f6nem iktidardaki PP\u2019nin gerici emek reformunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131, vergi bo\u015fluklar\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 ve vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n takibi gibi taleplerini ya h\u0131zla yumu\u015fatt\u0131 ya da tamamen ortadan kald\u0131rd\u0131: Avro\u2019dan ve AB\u2019den kopu\u015fu tahayy\u00fcl bile etmeyen Podemos\u2019un bu se\u00e7imlerin hemen \u00f6ncesinde herkese temel gelir talebi sosyal haklar\u0131n iyile\u015ftirilmesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc; 60 olan emeklilik ya\u015f\u0131ndan bir anda 65 olarak s\u00f6z edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131; kamula\u015ft\u0131rman\u0131n laf\u0131ysa hi\u00e7 ge\u00e7irilmedi. Podemos bu se\u00e7imlerden 1.253.837 oy (%7,98) alarak Avrupa Parlamentosu\u2019na 5 milletvekili g\u00f6ndermeyi ba\u015fard\u0131. Bu sonu\u00e7, pek \u00e7ok sol ve burjuva yorumcular taraf\u0131ndan sadece d\u00f6rt ayl\u0131k bir parti i\u00e7in e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir ba\u015far\u0131 olarak alg\u0131lan\u0131rken, ayn\u0131 zamanda Podemos\u2019un Avrokom\u00fcnizm, pop\u00fclist teori ve yatay \u00f6rg\u00fctlenme \u00fc\u00e7geniyle ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 amalgam\u0131n \u00e7at\u0131rdayaca\u011f\u0131n\u0131n ilk sinyaliydi. \u00c7at\u0131rdaman\u0131n kendisi Aral\u0131k 2015\u2019te yap\u0131lan \u0130spanya genel se\u00e7imlerinde ya\u015fand\u0131. Toplam oylar\u0131n %20,7\u2019sini alarak 69 milletvekili koltu\u011fu kazanan Podemos, bu se\u00e7imleri yap\u0131lan benzer yorumlar\u0131n aksine bir ba\u015far\u0131 olarak kabul etmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc karizmatik lider Pablo Iglesias \u00f6nderli\u011finde in\u015fa edilen halk \u00f6znesi ve anlamland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f talepler, b\u0131rakal\u0131m iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmeyi, hegemonya kurma ihtimalinin bile olduk\u00e7a gerisinde bir ba\u015far\u0131 kazand\u0131. Sand\u0131k sevdas\u0131na dayanan pop\u00fclist teoriyi gene sand\u0131\u011f\u0131n kendisi tuzla buz etti.<\/p>\n\n\n\n

Iglesias ve teorisyenleri, bu \u201cba\u015far\u0131l\u0131\u201d ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ve teoriyle uyu\u015fmayan prati\u011fin nedeni olarak partinin esnek \u00f6rg\u00fctlenme yap\u0131s\u0131n\u0131 hedef ald\u0131. Bu esnek yap\u0131, yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 i\u00e7 tart\u0131\u015fmalar ve uzun s\u00fcre\u00e7ler y\u00fcz\u00fcnden, tek bir liderin karizmas\u0131 alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gereken hegemonik m\u00fccadeleyi zay\u0131flat\u0131yordu. Orijinal parti yap\u0131s\u0131, partinin yerel organlar\u0131n\u0131 15M\u2019in yerel meclislerinin yatay \u00f6rg\u00fctlenme sistemine dayand\u0131ran, \u201c\u00c7evreler\u201d (circulos) olarak adland\u0131r\u0131lan ve yerellerde parti merkezinden ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etme ve karar alma kapasitesi bulunan organlara dayan\u0131yordu. \u00d6rne\u011fin May\u0131s 2015\u2019te \u0130spanya Devleti genelinde yap\u0131lan yerel se\u00e7imlerde Podemos parti olarak kendi adaylar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmazken, bu yerel organlar kendi kararlar\u0131yla di\u011fer \u00e7e\u015fitli yerel ve b\u00f6lgesel partilerle se\u00e7im ittifaklar\u0131 olu\u015fturarak ortak aday \u00e7\u0131kard\u0131lar. Podemos, Barcelona ve Madrid gibi \u0130spanya\u2019n\u0131n en \u00f6nemli iki b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesini bu ittifaklar (Bcom\u00fa ve Ahora Madrid) sayesinde ele ge\u00e7irdi. Zira Podemos\u2019un siyasi parti kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 konusunda genel bir ortakla\u015fma i\u00e7erisinde olan \u00d6fkeliler (15M) hareketi \u00fczerine y\u00fckselebilmesindeki etken fakt\u00f6r, devrimci sol parti disiplini ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u201cmodas\u0131 ge\u00e7mi\u015f\u201d ilan ederek yatay \u00f6rg\u00fctlenmeyi benimsemesiydi. Ekim 2014\u2019te yap\u0131lan ve Yurtta\u015f Meclisi ad\u0131 verilen ilk parti kongresinin temel hedefi, partinin \u00f6rg\u00fctlenme yap\u0131s\u0131n\u0131 karar alt\u0131na almakt\u0131. Iglesias, bu kongrede partinin kurucu kadrolar\u0131n\u0131n elini g\u00fc\u00e7lendirecek ve \u00c7evrelerin parti politikalar\u0131na dair karar s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ve etkisini zay\u0131flatacak bir \u00f6neri ile gitti \u2014 zaten kongrede ba\u015fka \u00f6neri de sunulmad\u0131. \u00c7evrelerin ba\u011f\u0131ms\u0131z yap\u0131s\u0131na dokunmayan ve y\u00fczeyde yatay \u00f6rg\u00fctlenmeyi destekler g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00e7o\u011funluk oyuyla kabul edilen bu \u00f6neriyle birlikte, Iglesias ve ekibi partinin t\u00fcm merkezi karar mekanizmalar\u0131n\u0131 neredeyse geri \u00e7a\u011fr\u0131lamaz ve sorgulanamaz bir \u015fekilde ele ge\u00e7irmi\u015f oldu. Yani iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi i\u00e7in partiye engel te\u015fkil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen esnek ve yatay \u00f6rg\u00fctlenme modeline, kitlesel karar alma mekanizmalar\u0131na, parti i\u00e7i \u015feffafl\u0131k ve demokrasiye bel ba\u011flamaktan vazge\u00e7ildi ve bunlara yap\u0131lan \u00f6vg\u00fcler da ihtiya\u00e7lar de\u011fi\u015fince raftan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldular.       <\/p>\n\n\n\n

Aral\u0131k 2015 se\u00e7imlerinde \u0130spanya\u2019da Franco sonras\u0131 d\u00f6nemde ilk kez hi\u00e7bir parti \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flayamay\u0131nca h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131 sorunu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Se\u00e7imlerden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak \u00e7\u0131kan Podemos, ilk a\u015famada \u00fclkenin iktisadi politikalar\u0131nda ve y\u00f6netilme bi\u00e7iminde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler olmadan olas\u0131 hi\u00e7bir koalisyona kat\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve en fazla say\u0131da milletvekili \u00e7\u0131karan PP\u2019nin h\u00fck\u00fcmet kurmas\u0131na asla izin vermeyece\u011fini belirtmi\u015fti. Aylarca s\u00fcren h\u00fck\u00fcmetin kurulamamas\u0131 s\u00fcreci en sonunda se\u00e7imlerin tekrarlanmas\u0131na neden oldu. Ama bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde Podemos ekonomik ve demokratik \u015fartlar\u0131n\u0131 \u00e7oktan rafa kald\u0131rm\u0131\u015f, \u201c\u00fclkenin bekas\u0131\u201d i\u00e7in Iglesias\u2019\u0131n ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 olmas\u0131 \u015fart\u0131yla PSOE ile sol bir koalisyon kurmaya haz\u0131r oldu\u011funu ilan etmi\u015fti. Bu olas\u0131l\u0131k iktidar\u0131 payla\u015fmak istemeyen PSOE\u2019nin reddi sonucu ger\u00e7ekle\u015fmedi.<\/p>\n\n\n\n

Bu se\u00e7imler ayn\u0131 zamanda halk\u0131n yolsuzluk kar\u015f\u0131t\u0131 ve politikac\u0131lar\u0131n kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil etmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki \u201cduyarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131\u201d anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015fka bir partinin y\u00fckseli\u015fine daha sahne oldu: Vatanda\u015flar (Ciudadanos). Daha \u00f6nce, Katalunya’daki anti-Katalan \u0130spanyol milliyet\u00e7i se\u00e7menlerin sesi olan bu parti sadece birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde, ticari \u00e7\u0131karlar \u00fczerine y\u00fckselen sa\u011flam parti ayg\u0131t\u0131 ve kendisine sa\u011flanan y\u00fcksek miktarda fonlar sayesinde ulusal \u00e7apta ciddi bir parti haline geldi. PP\u2019nin h\u0131rs ve yozla\u015fmas\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f ama PP gibi bireyci, patron yanl\u0131s\u0131 ve \u0130spanyol milliyet\u00e7isi bu parti, \u00e7izdi\u011fi \u0130spanya\u2019n\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu durumdan sorumlu tutulamayacak \u201ctemiz sa\u011f\u201d imaj\u0131yla se\u00e7imlerde 40 milletvekili \u00e7\u0131kard\u0131. \u201cDuyarl\u0131l\u0131klara\u201d dayanan ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hegemonya m\u00fccadelesinin sa\u011f-sol g\u00f6zetmeyen mide \u00e7eperinin hazmedebilece\u011fi politikalar\u0131n bir di\u011fer kan\u0131t\u0131 olan Ciudadanos, tam da bu y\u00fczden Podemos\u2019un ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 duran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ve nemesisiydi. (12)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Haziran 2016\u2019da tekrarlanan se\u00e7imlerde gene hi\u00e7bir partinin \u00e7o\u011funluk sa\u011flayamamas\u0131yla ya\u015fanan politik kriz \u00f6nce ge\u00e7ici bir h\u00fck\u00fcmetin ba\u015fa gelmesi sonra kamuoyu tepkilerine ra\u011fmen PP\u2019nin h\u00fck\u00fcmet kurmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. Podemos\u2019un bu se\u00e7imlere Birle\u015fik Sol (IU) ile Podemos-Unidos ismiyle ortak bir se\u00e7im cephesi alt\u0131nda girmesine ra\u011fmen koltuk say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131ramamas\u0131, parti i\u00e7erisindeki ikinci ve en derin \u00e7atla\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131: Partinin teorik beyni Errej\u00f3n, Laclau ve Mouffe\u2019un tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde yeterince pop\u00fclist olmad\u0131klar\u0131n\u0131, Ciudadanos ve PSOE\u2019ye giden oylar\u0131n partiye \u00e7ekilebilmesi ve niceliksel olarak daha geni\u015f bir kitle deste\u011fine ula\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in Podemos\u2019un talep ve s\u00f6ylemlerini \u00e7ok daha fazla yumu\u015fatmak ve onu sol e\u011filimleri t\u00f6rp\u00fclenmi\u015f bir merkez parti haline getirmek gerekti\u011fini savunurken, Avrokom\u00fcnizm gelene\u011finden gelen Iglesias ise niceliksel s\u0131\u00e7raman\u0131n taktiksel olarak daha fazla \u201cradikal sol\u201d izlenimi vermekten ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu \u2014 tabii s\u0131n\u0131f uzla\u015fmac\u0131 tav\u0131r ve stratejiyi elden b\u0131rakmadan. Iglesias\u2019\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri do\u011frultusunda Birle\u015fik Sol ile olu\u015fturulmu\u015f olan se\u00e7im cephesi, Errej\u00f3n ile aralar\u0131ndaki gerilimi kamuoyunda su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Bu i\u00e7 ayr\u0131l\u0131k, Iglesias\u2019\u0131n sa\u011f kolu olan Errej\u00f3n ve ekibini Podemos\u2019un ikinci Yurtta\u015f Meclisi (ola\u011fan kongresi) sonras\u0131nda partiden tasfiye etmesiyle sonu\u00e7land\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok ge\u00e7meden Pablo Iglesias, parti i\u00e7inde Avrokom\u00fcnizme dayanan, sa\u011fa ve sola yalpalamalarla, raftan indirilip rafa kald\u0131r\u0131lan taleplerle dolu bir d\u00f6nem ba\u015flatt\u0131. Iglesias\u2019\u0131n, Avrokom\u00fcnizmin \u00f6nderleri olarak bilinen \u0130talyan KP\u2019den Enrico Berlinguer, Frans\u0131z KP\u2019den Georges Marchais ve \u0130spanya KP\u2019sinin eski lideri Santiago Carrillo gibi isimleri, onlar\u0131n \u201cyeni yol\u201d olarak tabir etti\u011fi parlamenter sistem arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla h\u00fck\u00fcmeti ele ge\u00e7irme hedefi \u00e7er\u00e7evesinde s\u0131k\u00e7a anmaya ba\u015flamas\u0131, Podemos\u2019un yalpalamas\u0131n\u0131n di\u011fer geli\u015fmelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda magazinsel kalan boyutuydu. Politik anlamda Podemos\u2019un as\u0131l ihaneti, \u0130spanyol anayasas\u0131n\u0131 demokratik bir sosyal kalkan olarak ilan etmeye ba\u015flamas\u0131yd\u0131. Sanki anayasa Franco sonras\u0131 kurulan liberal rejimin kendini aklama ve me\u015frula\u015ft\u0131rma arac\u0131 de\u011filmi\u015f ya da par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnebilirmi\u015f ve bir maddesinin di\u011feriyle ba\u011flant\u0131s\u0131 yokmu\u015f\u00e7as\u0131na Podemos, o g\u00fcne kadar sahip oldu\u011fu anayasaya t\u00fcmden itiraz pozisyonunu terk ederek, \u201cm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda anayasada k\u0131smi reformlar yap\u0131lmas\u0131\u201d pozisyonunu desteklemeye ba\u015flad\u0131. Bunun en b\u00fcy\u00fck nedeni y\u00fckselen Katalan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketiydi.<\/p>\n\n\n\n

1978 Franco sonras\u0131 rejiminin en derin krizlerinden birine, yani \u0130spanyol devletinin ve kolluk kuvvetlerinin t\u00fcm bask\u0131lar\u0131na ra\u011fmen ger\u00e7ekle\u015fen Katalunya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u00fcreci ve referandumuna kar\u015f\u0131 Podemos, birlik ve istikrar s\u00f6ylemleriyle her ikisi de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131t\u0131 PSOE ve PP\u2019nin yan\u0131nda saf tuttu. Ulusal burjuvazi ve devlet b\u00fcrokrasisiyle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n ve kapitalist-emperyalist sistemi i\u00e7eriden zay\u0131flatabilecek bu seferberli\u011finin kar\u015f\u0131s\u0131nda durdu. Hem yerel (Barselona) hem de merkezi y\u00f6netim d\u00fczeyinde devlet ve polis bask\u0131s\u0131n\u0131 k\u0131namaktan, orta yolcu bir \u201cdiyalog\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131ndan ve anayasal reform \u00f6nerilerinden \u00f6te bir tav\u0131r tak\u0131nmad\u0131. Katalan politik tutuklular\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131 talebini ise politik ve devrimci bir perspektifle demokratik bir talep olarak ko\u015fulsuz y\u00fckseltmek yerine, \u00fclkedeki siyasi ortam\u0131n \u201cnormalle\u015fmesi\u201d \u00e7er\u00e7evesinde sadece ama\u00e7lar\u0131na hizmet etti\u011fi d\u00f6nemlerde raftan indirip kulland\u0131. (13)<\/strong> Katalan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesine y\u00f6nelik merkezi tutum, Podemos\u2019un a\u00e7\u0131k\u00e7a sa\u011fa savruldu\u011funun ve bir zamanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda durdu\u011funu iddia etti\u011fi \u201ckast\u201d\u0131n art\u0131k a\u00e7\u0131k\u00e7a par\u00e7as\u0131 haline geldi\u011finin bir kan\u0131t\u0131yd\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

Podemos\u2019un bu kar\u015f\u0131devrimci tutumunu zaman\u0131nda Moreno \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cKom\u00fcnist partiler de\u011fi\u015ftirilip devrimcilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilselerdi ne \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in ne de sonras\u0131nda D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in kurulmas\u0131na gerek kalmazd\u0131. Tro\u00e7kistlere g\u00f6re, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n kom\u00fcnist partileri, \u00f6zellikle de Avrupal\u0131lar, burjuvaziyle i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 ve halk cepheci olan a\u00e7\u0131k\u00e7a hain bir politikaya sahiptir. Avrokom\u00fcnizm, Mandel yolda\u015f\u0131n \u00f6nerdi\u011fi gibi KP’lerin halk cepheci politikalar\u0131n\u0131 terk etmeleri anlam\u0131na gelebilir mi? Bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 kategorik olarak reddediyoruz (…) Bu partiler geni\u015f kitlesel deste\u011fe ula\u015ft\u0131klar\u0131 zaman \u201culusal\u201d zorluklarla birlikte b\u00fcrokratikle\u015fmeleri derinle\u015fir \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201culusal pazar,\u201d [partinin] sendikalar\u0131, milletvekilleri ve parti ayg\u0131t\u0131n\u0131n kendisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 b\u00fcrokrasinin ana gelir kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, \u0130talyan, Frans\u0131z, \u0130spanyol ve Portekizli Avrupa KP\u2019lerinin mevcut durumu budur. Bu b\u00fcrokrasi, bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 katman, ulusal kom\u00fcnist partilerin devrimci yenilenmesini toplumsal nedenlerle engelleyen \u015feydir.<\/p>

Mevcut \u0130talyan, Frans\u0131z ve \u0130spanyol ger\u00e7ekli\u011finde s\u00f6yledi\u011fimiz her \u015fey milimetrik olarak do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131yor (\u2026)<\/p>

Olaylar ayn\u0131 zamanda \u0130spanyol KP\u2019sinin u\u011fursuz hain rol\u00fcn\u00fc de do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131r. [Onlar] Franco sonras\u0131 rejimin ve hatta Franco rejiminin kollay\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Rejimi bozguna u\u011fratacak b\u00fcy\u00fck bir genel grevin \u00f6rg\u00fctlenmesini engellemeyi ba\u015faran parti onlard\u0131r. Bir yandan parti rejimi kurtar\u0131rken, di\u011fer yandan da Carillo, kral\u0131n iradesine sad\u0131k ulusal birlik h\u00fck\u00fcmetine kat\u0131lma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6z k\u0131rpan a\u00e7\u0131klamalarda bulunuyor (\u2026) Nadiren daha i\u011fren\u00e7 ve hain bir politika g\u00f6rd\u00fck.\u201d (14)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ve nitekim Podemos da Moreno\u2019yu milimetrik olarak do\u011fru \u00e7\u0131kard\u0131. Partinin par\u00e7alanan amalgam\u0131yla sars\u0131lan kitlesel deste\u011fi, Katalan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u00fcrecinde tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131devrimci tav\u0131r nedeniyle iyice geriledi. Bu gerilemedeki bir di\u011fer fakt\u00f6r de Podemos\u2019un yerel y\u00f6netimlerdeki performans\u0131yd\u0131. (15)<\/strong> Kas\u0131m 2019\u2019da yap\u0131lan son genel se\u00e7imlerden sadece 35 milletvekiliyle \u00e7\u0131kan Podemos-Unidos (ki bu partinin en pop\u00fclist momentinde, merkez kadrolar\u0131n \u201cba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k\u201d olarak nitelendirdi\u011fi milletvekili koltuk say\u0131s\u0131n\u0131n sadece yar\u0131s\u0131yd\u0131), daha se\u00e7imlerin \u00fczerinden 48 saat bile ge\u00e7meden PSOE\u2019yle koalisyon kurmak i\u00e7in anla\u015fma masas\u0131na oturdu. Podemos\u2019un Nisan 2019\u2019da yap\u0131lan ve gene hi\u00e7bir partinin tek ba\u015f\u0131na h\u00fck\u00fcmet kurmaya yetecek \u00e7o\u011funlu\u011fu yakalayamad\u0131\u011f\u0131 genel se\u00e7imlerden sonra (16)<\/strong> bu koalisyona yana\u015fmamas\u0131n\u0131n ve se\u00e7imlerin yenilenmesini beklemesinin nedeni ise PSOE ile aralar\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131k de\u011fildi. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k referandumu sonras\u0131 tutuklanan Katalan liderlerin yarg\u0131 s\u00fcreci Ekim 2019\u2019da sonu\u00e7lanacakt\u0131. Franco sonras\u0131 demokrasiye ge\u00e7i\u015f maskesi takm\u0131\u015f Francocu rejiminin anayasas\u0131 alt\u0131nda haks\u0131zca yarg\u0131lanan 12 Katalan liderden dokuzunun 9-13 y\u0131l aras\u0131 de\u011fi\u015fen hapis cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131 karar\u0131n\u0131n tarihsel sorumlulu\u011funu iktidar olarak ta\u015f\u0131mak istemeyen Podemos, bir koalisyon h\u00fck\u00fcmetine girmek i\u00e7in bu karar\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 bekliyordu. Kas\u0131m 2019\u2019da Katalan liderleri cezaland\u0131ran PSOE ile \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc ve uyumlu bir \u0130spanya\u201d i\u00e7in g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla koalisyon imzaland\u0131. Koalisyona dair se\u00e7im cephesinde oldu\u011fu Birle\u015fik Sol\u2019un lideri Alberto Garz\u00f3n \u201c[k\u0131z\u0131l] bayrak yiyerek kar\u0131n doymuyor\u201d (17)<\/strong> yorumunu yaparken, PSOE \u00fczerinde bas\u0131n\u00e7 uygulamaya devam edeceklerini kaydeden Iglesias ise yak\u0131n zamanda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cSiyasi \u00e7at\u0131\u015fma demokrasinin motorudur (\u2026) Demokratik bir devlette aile i\u00e7i tart\u0131\u015fmalar yapabilmek iyidir\u2026\u201d (18) <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ve Moreno \u015funu da s\u00f6ylemi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cVe bu sadece ba\u015flang\u0131\u00e7! \u0130spanyol KP\u2019si taraf\u0131ndan daha k\u00f6t\u00fc ihanetler de g\u00f6rece\u011fiz. Bu y\u00fczden \u015fu anda onun h\u00fcz\u00fcnl\u00fc ge\u00e7mi\u015fini g\u00f6rmezden gelerek, gelecek politikalar\u0131n\u0131n bilinmezli\u011fine s\u0131\u011f\u0131narak bu duruma g\u00f6z yumamay\u0131z. Tro\u00e7kistler olarak bizler onlar\u0131n ileride ne yapacaklar\u0131n\u0131 \u015fimdiden a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz: \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na her zamankinden daha fazla ihanet etmek.\u201d (19)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Dipnotlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

(1)<\/strong> Meksika\u2019da da ABD\u2019dekine benzer bir federal h\u00fck\u00fcmet sistemi var. H\u00fck\u00fcmetin yasama organ\u0131 Meksika Birle\u015fik Devletleri Genel Kongresi, Birlik Kongresi olarak biliniyor. \u00c7ift meclisli yap\u0131ya sahip olan Birlik Kongresi’nin \u00fcst meclis konumundaki Cumhuriyet Senatosu eyaletler aras\u0131nda e\u015fit olarak payla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 128 temsilciden olu\u015furken, alt meclis konumundaki Vekiller Meclisi oransal temsil ve \u00e7o\u011funluk sistemine dayal\u0131 paralel oylama sistemiyle se\u00e7ilen 500 vekilden olu\u015fuyor. <\/p>\n\n\n\n

(2)<\/strong> AMLO\u2019nun valilik d\u00f6neminde ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi ortak giri\u015fimlerde en b\u00fcy\u00fck partneri Carso Grubu\u2019nun i\u00e7inde yer alan in\u015faat \u015firketi Promotora IDEAL\u2019in sahibi Carlos Slim Hel\u00fa\u2019ydu. AMLO\u2019nun se\u00e7im kampanyas\u0131 ve ba\u015fkanl\u0131k d\u00f6nemi boyunca her f\u0131rsatta AMLO h\u00fck\u00fcmetini %100 destekledi\u011fini s\u00f6yleyen Hel\u00fa, h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan uygulamaya konulan 2019-2024 Ulusal Altyap\u0131 Program\u0131\u2019n\u0131n hem mimarlar\u0131ndan hem de uygulay\u0131c\u0131lar\u0131ndan. \u0130n\u015faat, telekom\u00fcnikasyon, medya, enerji gibi sekt\u00f6rlerde say\u0131s\u0131z \u015firketi ve \u00e7okuluslu firmalarla anla\u015fmalar\u0131 bulunan Hel\u00fa, senelerdir net serveti ile Meksika\u2019n\u0131n en zengin insan\u0131 konumunda (2020 y\u0131l\u0131nda net serveti 52 milyar dolar olarak a\u00e7\u0131kland\u0131).<\/p>\n\n\n\n

(3)<\/strong> \u00d6rne\u011fin, yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma<\/a> MORENA\u2019n\u0131n Cumhuriyet Senato\u2019sundaki temsilcilerinin toplam %63\u2019\u00fcn\u00fcn eski PRI, PAN, PRD \u00fcyeleri olduklar\u0131n\u0131 ortaya koydu.    <\/p>\n\n\n\n

(4)<\/strong> Organize su\u00e7 \u00e7etelerinin yerel y\u00f6netimler ve orduyla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde, ana gelir ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak k\u0131smen \u00f6zelle\u015ftirilse de hala devlet petrol \u015firketi olan PEMEX\u2019e ait boru hatlar\u0131ndan petrol \u00e7al\u0131p satmas\u0131. <\/p>\n\n\n\n

(5)<\/strong> AMLO, Meksika\u2019n\u0131n 1810\u2019da \u0130spanya\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131n\u0131 \u201cbirinci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm,\u201d 1857-1861 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan i\u00e7 sava\u015f sonras\u0131 yap\u0131lan ilk se\u00e7imlerde Benito Ju\u00e1rez\u2019in ba\u015fkan se\u00e7ilerek kilise ve devleti birbirinden ay\u0131rmas\u0131n\u0131 \u201cikinci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm,\u201d 1910-1920 Meksika Devrimi\u2019ni de \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d olarak adland\u0131r\u0131p, kendi h\u00fck\u00fcmetini de \u00fclke tarihindeki kritik bir d\u00f6neme\u00e7 olarak karakterize ederek \u201cd\u00f6rd\u00fcnc\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d olarak nitelendirdi. <\/p>\n\n\n\n

(6)<\/strong> Pablo Iglesias. 2015. Politics in a Time of Crisis: Podemos and the Future of European Democracy.<\/em> Londra: Verso. Syf. 18.<\/p>\n\n\n\n

(7)<\/strong> agy. syf. 106.<\/p>\n\n\n\n

(8)<\/strong> agy. syf. 108.<\/p>\n\n\n\n

(9)<\/strong> Nahuel Moreno. 2016. Capitulaci\u00f3n al \u201cEurocommunismo.\u201d Carta al Secretariado Unificado, 11 febrero 1977.<\/em><\/a> Buenos Aires: CEHUS. <\/p>\n\n\n\n

(10)<\/strong> Ernesto Laclau. 2005. On Populist Reason<\/em>. Londra: Verso. syf. 131.<\/p>\n\n\n\n

(11)<\/strong> Pablo Iglesias. 2015 (9 Aral\u0131k). Un nuevo compromiso hist\u00f3rico.<\/a> El Pa\u00eds.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(12)<\/strong> Yunan mitolojisinde intikam tanr\u0131\u00e7as\u0131 olan Nemesis, kendisiyle ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahip oldu\u011fu i\u00e7in asla alt edilemeyecek olan d\u00fc\u015fman anlam\u0131nda edebi bir metafor olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

(13) <\/strong>\u00d6rne\u011fin, Katalan b\u00f6lgesel se\u00e7imlerinin (\u015eubat 2021) yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fu g\u00fcnlerde bu talep tekrar raftan indirilmi\u015f ve tozu al\u0131narak tekrar Podemos\u2019un s\u00f6ylemlerinin bir par\u00e7as\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f durumda.  <\/p>\n\n\n\n

(14) <\/strong>Bkz. dipnot (9).<\/p>\n\n\n\n

(15) <\/strong>Errej\u00f3n\u2019un partiden tasfiyesi Madrid B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nin sembolik velayetinin Errej\u00f3n\u2019da kalmas\u0131na neden oldu \u00e7\u00fcnk\u00fc Madrid\u2019in o d\u00f6nemki B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Manuela Carmena, ya\u015fanan ayr\u0131l\u0131kta Errej\u00f3n\u2019un taraf\u0131ndayd\u0131. 2019 yerel se\u00e7imlerinde Madrid B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerine Errej\u00f3n\u2019un yeni se\u00e7im platformundan (M\u00e1s Madrid) aday olan Carmena, se\u00e7imleri PP\u2019nin aday\u0131 Jos\u00e9 Luis Mart\u00ednez-Almeida\u2019ya kar\u015f\u0131 kaybetti ancak platform Belediye Meclisi\u2019ndeki koltuklar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu elinde tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

(16)<\/strong> Nisan 2019\u2019da yap\u0131lan se\u00e7imler PP\u2019nin kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir dizi yolsuzluk skandal\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 sonras\u0131nda PSOE\u2019nin PP h\u00fck\u00fcmeti kar\u015f\u0131t\u0131 meclise sundu\u011fu g\u00fcven oylamas\u0131 sonucu PP h\u00fck\u00fcmetinin Haziran 2018\u2019de g\u00f6revden d\u00fc\u015fmesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. Haziran 2018-Nisan 2019 aras\u0131 h\u00fck\u00fcmeti PSOE devrald\u0131. G\u00fcven oylamas\u0131nda PP kar\u015f\u0131s\u0131nda oy kullanmak konusunda bocalayarak \u201ctemiz\u201d sa\u011f imaj\u0131n\u0131 kaybedip ger\u00e7ek rengini g\u00f6steren Vatanda\u015flar Partisi de bu nedenle Nisan 2019 se\u00e7imlerinde b\u00fcy\u00fck oy kayb\u0131 ya\u015fad\u0131. Tabii t\u00fcm bunlar\u0131n sonucu olarak a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f Vox giderek g\u00fc\u00e7lendi.    <\/p>\n\n\n\n

(17)<\/strong> Clara Pinar. 2020 (4 Ocak). S\u00e1nchez e Iglesias se funden en un abrazo: \u201cBien est\u00e1 lo que bien acaba.\u201d<\/a> 20 Minutos.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(18)<\/strong> EFE. 2020 (19 Aral\u0131k). Iglesias avisa de que su presi\u00f3n al PSOE no cesar\u00e1: “S\u00ed, somos muy cabezones.”<\/a> Diario de Sevilla.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(19) <\/strong>Bkz. dipnot (9).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yaz\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc okumak i\u00e7in buray\u0131 t\u0131klayabilirsiniz. *** Pandemiyle birlikte ekonomik krizin geldi\u011fi boyut, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde kitlesel i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131, i\u015fsizli\u011fi, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ve sefaleti art\u0131rd\u0131; \u00fccretleri eritti, hayat ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rd\u0131; zaten y\u00fcksek olan hane, \u00f6zel ve kamu bor\u00e7 miktarlar\u0131n\u0131 ise katlad\u0131. \u0130\u00e7inden ge\u00e7mekte oldu\u011fumuz bu derin kriz d\u00f6neminde, emek\u00e7ilerin ve halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savundu\u011funu iddia […]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":2097,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[701],"tags":[981,583,982,985,984,980,983],"class_list":["post-2096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politika","tag-amlo","tag-ispanya","tag-meksika","tag-morena","tag-pablo-iglesias","tag-podemos","tag-reformizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2096"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2108,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2096\/revisions\/2108"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}