{"id":2038,"date":"2020-11-30T13:54:30","date_gmt":"2020-11-30T10:54:30","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=2038"},"modified":"2020-11-30T13:54:31","modified_gmt":"2020-11-30T10:54:31","slug":"engelsin-sosyalist-feminizm-acisindan-guncelligi-ve-anlami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2020\/11\/30\/engelsin-sosyalist-feminizm-acisindan-guncelligi-ve-anlami\/","title":{"rendered":"Engels’in sosyalist feminizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcncelli\u011fi ve anlam\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Yazar:<\/strong> Mercedes Trimarchi <\/p>\n\n\n\n

\u00c7eviri:<\/strong> Kaan G\u00fcnde\u015f<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk defa \u0130\u015f\u00e7ilerin Uluslararas\u0131 Birli\u011fi – D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in Correspondencia Internaciona<\/em>l (Uluslararas\u0131 Haberle\u015fme) isimli dergisinin Kas\u0131m 2020 say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sosyalist feminizm \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde Engels’in Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin ve Devletin K\u00f6keni <\/em>\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vazge\u00e7ilemez bir kitap olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu kitapta Engels, daha \u00f6nce e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir a\u00e7\u0131kl\u0131kla, kad\u0131nlar\u0131n ezilmesinin do\u011fal veya dinsel bir fenomen olarak a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131r. Aksine bu ezilmi\u015fli\u011fin k\u00f6keni tarihsel ve toplumsald\u0131r ve \u00f6zel m\u00fclkiyetin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve partiyarkal aile yap\u0131s\u0131n\u0131n konsolide olmas\u0131yla ili\u015fkilidir. Engels’in do\u011fru ve hala g\u00fcncelli\u011fini koruyan \u00f6nermeleri patriyarkal bask\u0131 ile kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn nas\u0131l ayn\u0131 paran\u0131n iki y\u00fcz\u00fc oldu\u011funu ve insanl\u0131\u011f\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Engels, Lewis Morgan’\u0131n antik toplumlar \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 kitaba dair yak\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma dostu Marx’\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 detayl\u0131 ele\u015ftirel elyazmalar\u0131n\u0131 ke\u015ffedip incelemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Karl Marx’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fczerinden bir sene ge\u00e7mi\u015fti. Lewis Morgan neredeyse k\u0131rk y\u0131l boyunca ilkel topluluklar i\u00e7indeki akrabal\u0131k ili\u015fkileri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olan Amerikal\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131yd\u0131.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

64 ya\u015f\u0131ndaki Engels, Morgan’\u0131n kitab\u0131n\u0131n tarihin materyalist kavran\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011frulad\u0131\u011f\u0131na ikna olarak, Morgan’\u0131n kitab\u0131ndaki verileri, Marx’\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ve kendi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 derleyen bir eser kaleme almaya karar verdi. B\u00f6ylece Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin ve Devletin K\u00f6keni <\/em>[1]<\/strong> do\u011fmu\u015f oldu. Kitapla birlikte do\u011fan, ayn\u0131 zamanda ilkel kom\u00fcnizmden \u00f6zel m\u00fclkiyet temelli s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun kurulu\u015funa dek insan\u0131n geli\u015fiminin farkl\u0131 a\u015famalar\u0131n\u0131n bilimsel analiz y\u00f6ntemiydi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Annelik haklar\u0131n\u0131n kayb\u0131, kad\u0131nlar\u0131n tarihsel bir yenilgisiydi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Engels, on sekizinci y\u00fczy\u0131l felsefesinin yayd\u0131\u011f\u0131 en sa\u00e7ma g\u00f6r\u00fc\u015flerden birisinin, toplumlar\u0131n k\u00f6keninde kad\u0131nlar\u0131n erkeklerin k\u00f6lesi olmas\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. Buna kar\u015f\u0131tl\u0131k olu\u015fturacak \u015fekilde, Engels \u201cbarbarl\u0131\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131, orta ve hatta k\u0131smen yukar\u0131 a\u015famalar\u0131nda olan b\u00fct\u00fcn yabanilerin aras\u0131nda ve b\u00fct\u00fcn kabilelerde, kad\u0131nlar yaln\u0131zca \u00f6zg\u00fcr de\u011filler ama ayn\u0131 zamanda itibar sahibiler\u201d diye yazar. [2]<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130lksel topluluklarda b\u00fct\u00fcn insanlar \u00e7al\u0131\u015fmak zorundayd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmamay\u0131 g\u00f6ze alamazlard\u0131, zira \u015fartlar hayatta kalmak i\u00e7in uygun de\u011fildi. Cinsiyetler ve ya\u015flar aras\u0131 bir g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu olsa da, bir cinsiyetin bir di\u011feri \u00fczerindeki egemenli\u011fine yer yoktu. Herkes kendinden sorumluydu ve ki\u015filer, mallar\u0131n\u0131 \u00fcrettikleri ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahipleriydi. Kad\u0131n ve erkek \u00e7ocuklar onlar\u0131 do\u011furan annelere aitti. Bu toplumlarda devlet, \u00f6zel m\u00fclkiyet yoktu. Bunlar yerine kolektif m\u00fclkiyet vard\u0131 ve cinsiyete dayal\u0131 ili\u015fkiler, s\u00fcreklilik ve e\u015f say\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyordu. Bu tip toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeler, ilkel kom\u00fcnizm olarak karakterize edildi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7men topluluklar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla k\u00f6ylerdeki ilk yerle\u015fimlerin olu\u015fmaya ba\u015flamas\u0131n\u0131n aras\u0131nda binlerce sene ge\u00e7ti. Bu uzun d\u00f6nem s\u00fcresince bir\u00e7ok ke\u015fif ve \u00f6nemli teknik ilerlemeler ger\u00e7ekle\u015fti. Bu geli\u015fmeler mallar ile yiyeceklerin \u00fcretiminin artmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flad\u0131 ve b\u00f6ylece \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olan erkeklerin elinin alt\u0131nda olacak olan \u00f6nemli bir art\u0131 de\u011fer yarat\u0131ld\u0131. Bu yolla cinsiyetler aras\u0131 e\u015fitlik yok edildi. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc resmiyete kavu\u015fturmak i\u00e7in sadece bir organizasyon ve toplumsal egemenli\u011fin arac\u0131 olarak devlet ortaya \u00e7\u0131kmakla kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda erkek m\u00fclk sahiplerinde v\u00fccuda gelecek \u015fekilde \u201cme\u015fru soy sop\u201d \u00fczerinden miras hakk\u0131 da kurumsalla\u015ft\u0131. Bu u\u011furda annesoyluluk yok edildi ve kad\u0131n ve erkek \u00e7ocuklar babaya ait oldu.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Engels bu ba\u011flamda \u015f\u00f6yle yazar: <\/p>\n\n\n\n

\u201cAnal\u0131k hukukunun y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131, kad\u0131n cinsinin b\u00fcy\u00fck tarihsel yenilgisi oldu. Evde bile, y\u00f6netimi elde tutan erkek oldu; kad\u0131n a\u015fa\u011f\u0131land\u0131, k\u00f6lele\u015fti ve erke\u011fin keyif ve \u00e7ocuk do\u011furma arac\u0131 haline geldi. Kad\u0131n\u0131n \u00f6zellikle Yunanlar\u0131n kahramanl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131nda, sonra da klasik \u00e7a\u011fda g\u00f6r\u00fclen bu a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015f durumu, giderek s\u00fcslenip p\u00fcslendi, aldat\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flere sokuldu, bazen yumu\u015fak bi\u00e7imler alt\u0131nda sakland\u0131; ama hi\u00e7bir zaman ortadan kald\u0131r\u0131lmad\u0131.\u201d [3]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fiminin her a\u015famas\u0131, bir aile yap\u0131lanmas\u0131 t\u00fcr\u00fcyle paralel ilerler<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Bug\u00fcn farkl\u0131 aile tiplerinden s\u00f6z etmek son derece ola\u011fan, zira genel olarak toplumun tarih boyunca de\u011fi\u015fti\u011fi kabul ediliyor. Ne var ki bu, iki y\u00fczy\u0131l \u00f6nce iddia etmesi kolay bir arg\u00fcman de\u011fildi. \u0130nsanl\u0131k tarihinin bu bilimsel ve materyalist a\u00e7\u0131klan\u0131\u015f\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Marx ile Engels’in katk\u0131lar\u0131na bor\u00e7luyuz. Morgan’\u0131n kitab\u0131n\u0131 temel alarak ve ba\u015fka ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n katk\u0131lar\u0131n\u0131 da dikkate alarak bu ikili, farkl\u0131 toplumlar\u0131n nas\u0131l evrim ge\u00e7irip geli\u015fti\u011finin bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 sunabildiler. 1860’a dek ailenin veya dinsel olmayan cinsel etkile\u015fimli ili\u015fkilerin evrimine dair herhangi bir a\u00e7\u0131klama mevcut de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

\u201c1860’l\u0131 y\u0131llara kadar, bir aile tarihi sorunu s\u00f6z konusu olamazd\u0131. Bu alanda, tarih bilimi, hen\u00fcz tamamen Musa’n\u0131n be\u015f kitab\u0131n\u0131n (Pentateuque<\/em>) etkisi alt\u0131ndayd\u0131. Bu kitaplarda, \u00f6b\u00fcr kaynaklarda oldu\u011fundan \u00e7ok daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde anlat\u0131lan ataerkil aile bi\u00e7imi, yaln\u0131zca en eski aile bi\u00e7imi olarak kabul edilmekle kalm\u0131yor, ayr\u0131ca \u2014 \u00e7ok-e\u015flilik (polygamie<\/em>) bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa \u2014 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn burjuva ailesiyle \u00f6zde\u015f say\u0131l\u0131yor, bir tutuluyordu.\u201d [4]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Tarihsel materyalizmin katk\u0131lar\u0131 sayesinde toplumun farkl\u0131 geli\u015fim a\u015famalar\u0131na tekab\u00fcl eden farkl\u0131 aile tiplerinin oldu\u011fu g\u00f6sterilebildi. <\/p>\n\n\n\n

\u201cYaban\u0131ll\u0131\u011fa, grup halinde evlilik; barbarl\u0131\u011fa, iki-ba\u015fl\u0131-evlilik; uygarl\u0131\u011fa da e\u015faldatma ve fuhu\u015fla tamamlanan tek-e\u015flilik kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcyor. Barbarl\u0131\u011f\u0131n yukar\u0131 a\u015famas\u0131nda, iki-ba\u015fl\u0131 evlilikle tek-e\u015flilik aras\u0131nda, k\u00f6le kad\u0131nlar\u0131n erkeklere uyruklu\u011fu ve \u00e7ok-kar\u0131l\u0131l\u0131k s\u0131k\u0131\u015f\u0131verir.\u201d [5]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Yeni unsurlar\u0131n, ara\u00e7lar\u0131n ve ke\u015fiflerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 niteliksel bir de\u011fi\u015fimi beraberinde getirdi. Sadece mallar\u0131n \u00fcretiminde bir y\u00fckseli\u015f olmad\u0131 ama ayn\u0131 zamanda toplumun \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi de\u011fi\u015fti, onun t\u00fcm kurumlar\u0131n\u0131n devrimci bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc s\u00f6z konusu oldu ve aile de bu kurumlara dahildi.  <\/p>\n\n\n\n

Patriyarkal aileye son verilmesi ve kad\u0131n\u0131n ev i\u00e7i k\u00f6lelikten \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u0130lkel kom\u00fcnizm s\u0131ras\u0131nda, kad\u0131n ve erkek \u00e7ocuklar\u0131yla birlikte bir\u00e7ok konjugal \u00e7ift mevcuttu ve evin y\u00f6netimi kad\u0131n\u0131n \u00fczerindeydi. Evin i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen faaliyet, erkeklerin \u00fcstlenmi\u015f olduklar\u0131 g\u0131da sa\u011flama faaliyeti kadar de\u011ferli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bu cinsiyet temelli i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir cinsiyetin di\u011ferini a\u015fa\u011f\u0131lamas\u0131 veya ezmesi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yordu; iki faaliyet t\u00fcr\u00fc de e\u015fit oranda sayg\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve bir ihtiya\u00e7 olarak anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Patriyarkal ailenin ve dahas\u0131 tek-e\u015fli aile modelinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla bak\u0131m ve yeniden \u00fcretim g\u00f6revleri toplumsal karakterlerini yitirdiler ve \u00f6zel alana ge\u00e7tiler. \u0130\u015fte o andan itibaren kad\u0131nlar evin k\u00f6lesi haline geldiler, toplumsal \u00fcretimde g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131nd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131n i\u015f\u00e7ilerin sanayiye dahil edilmesiyle kad\u0131nlar\u0131n toplumsal \u00fcretimde belirli bir konumu yeniden kazand\u0131klar\u0131 do\u011frudur ama as\u0131l soru, bunun ne pahas\u0131na ya\u015fanm\u0131\u015f oldu\u011fudur. \u00d6ncelikle kad\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fc, i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda erkeklerinkinden daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle kiraland\u0131 ve bu durum hala devam ediyor. Ve buna ek olarak kad\u0131nlar, evdeki yeniden \u00fcretim g\u00f6revleri ile i\u015flerinin y\u00fcklerinden de \u00f6zg\u00fcrle\u015fmedi. Engels der ki, \u201cmodern toplum bir k\u00fctledir, \u00f6ylesine bir k\u00fctle ki onun molek\u00fclleri tek tek ailelerden olu\u015fur.\u201d \u0130\u015fte bu aileler kad\u0131n\u0131n ev i\u00e7i k\u00f6leli\u011fine dayan\u0131r. Engels’in, toplumun ekonomik bir birimi olarak aileyi la\u011fvetme ve bu alan\u0131 toplumsal \u00fcretim i\u00e7in geri kazanma m\u00fccadelesine verdi\u011fi \u00f6nem bu y\u00fczdendir. Kad\u0131nlar\u0131n \u00fczerinde h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fclmesi ve onlar\u0131n ezilmesi de dahil b\u00fct\u00fcn bask\u0131 bi\u00e7imlerine son verecek olan radikal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ama\u00e7layan sosyalist feminizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu perspektif hala g\u00fcnceldir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

[1] <\/strong>Engels, Friedrich (1884), Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin ve Devletin K\u00f6keni<\/em>, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Dokuzuncu Bask\u0131, \u00c7eviren: Kenan Somer, Mart 1990.<\/p>\n\n\n\n

[2] <\/strong>Agy., syf. 17.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/strong> Agy., syf. 62. <\/p>\n\n\n\n

[4]<\/strong> Agy. syf. 15.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/strong> Agy., syf. 79.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: Mercedes Trimarchi  \u00c7eviri: Kaan G\u00fcnde\u015f \u0130lk defa \u0130\u015f\u00e7ilerin Uluslararas\u0131 Birli\u011fi – D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in Correspondencia Internacional (Uluslararas\u0131 Haberle\u015fme) isimli dergisinin Kas\u0131m 2020 say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. *** Sosyalist feminizm \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde Engels’in Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin ve Devletin K\u00f6keni \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vazge\u00e7ilemez bir kitap olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu kitapta Engels, daha \u00f6nce e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir a\u00e7\u0131kl\u0131kla, kad\u0131nlar\u0131n ezilmesinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2041,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[977],"tags":[876],"class_list":["post-2038","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-friedrich-engels","tag-friedrich-engels"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2038"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2042,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2038\/revisions\/2042"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}