{"id":2028,"date":"2020-11-28T12:52:03","date_gmt":"2020-11-28T09:52:03","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=2028"},"modified":"2020-11-30T13:38:15","modified_gmt":"2020-11-30T10:38:15","slug":"friedrich-engels-dunya-proletaryasinin-ogretmeni-ve-rehberi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2020\/11\/28\/friedrich-engels-dunya-proletaryasinin-ogretmeni-ve-rehberi\/","title":{"rendered":"Friedrich Engels: D\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretmeni ve rehberi"},"content":{"rendered":"\n

Yazar: <\/strong>Miguel \u00c1ngel Hern\u00e1ndez\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\u00c7eviri:<\/strong> Kaan G\u00fcnde\u015f<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk defa \u0130\u015f\u00e7ilerin Uluslararas\u0131 Birli\u011fi – D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in Correspondencia Internaciona<\/em>l (Uluslararas\u0131 Haberle\u015fme) isimli dergisinin Kas\u0131m 2020 say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Karl Marx\u2019la birlikte bilimsel sosyalizmin kurucular\u0131ndan olan Friedrich Engels 28 Kas\u0131m 1820\u2019de Almanya Rhineland\u2019in Barmen kentinde d\u00fcnyaya geldi. Treveris do\u011fumlu yak\u0131n dostu Marx’la birlikte Engels, d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00fcy\u00fck \u00f6\u011fretmeni ve teorik ve politik rehberidir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fumundan iki y\u00fczy\u0131l sonra s\u0131n\u0131f devrimcileri ile sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n gen\u00e7 ku\u015faklar\u0131n\u0131n Engels\u2019in \u00fcst\u00fcn ki\u015fili\u011fini, onun Birinci Enternasyonal\u2019de anar\u015fistlerle canh\u0131ra\u015f tart\u0131\u015fmalardaki politik rol\u00fcn\u00fc, \u00f6zellikle Marx\u2019\u0131n 1883\u2019teki \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan onun \u0130kinci Enternasyonal\u2019in \u00f6nderli\u011findeki merkez\u00ee konumunu ke\u015ffetmesinin bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funa inan\u0131yoruz. Ve onun, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kurtulu\u015funa hizmet eden ve hem ekonomik, hem politik, hem de toplumsal alanda ifadesini bulan teorik birikime m\u00fcthi\u015f katk\u0131s\u0131 da elbette tan\u0131nmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Engels, \u0130ngiltere\u2019deki Sanayi Devrimi\u2019nin ve kapitalist d\u00fcnyan\u0131n merkezi olan Manchester\u2019daki devasa bir tekstil fabrikas\u0131n\u0131n sahibinin o\u011fluydu. Babas\u0131 bu firmalar\u0131 miras alm\u0131\u015ft\u0131. S\u00f6z konusu firmalar\u0131n Barmen ve Engelskirchen isimli Alman \u015fehirlerinde de \u015fubeleri vard\u0131. \u0130deolojik olarak muhafazakar, Kalvinizmin dinsel g\u00f6r\u00fc\u015flerinden etkilenmi\u015f varl\u0131kl\u0131 bir ailenin i\u00e7ine do\u011fmas\u0131na ra\u011fmen Engels gen\u00e7li\u011finden itibaren \u00f6zg\u00fcrle\u015ftici ve ilerici fikirlere ilgi duydu. Onun zaman\u0131nda bu fikirler cumhuriyet\u00e7i ve sek\u00fcler reformlar\u0131 desteklemeye odaklan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

1838 yaz\u0131nda babas\u0131na B\u00fcy\u00fck Britanya\u2019da bir i\u015f gezisinde e\u015flik ettikten sonra tekstil end\u00fcstrisinde kendini geli\u015ftirebilmek i\u00e7in Bremen\u2019e yerle\u015fti. 1841\u2019in ba\u015f\u0131nda, i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n u\u011fra\u015flar\u0131ndan b\u0131km\u0131\u015f bir halde do\u011fdu\u011fu yer olan Barmen\u2019e d\u00f6nd\u00fc. Eyl\u00fcl ay\u0131nda top\u00e7u birli\u011finde asker\u00ee hizmetini g\u00f6rmek i\u00e7in Berlin\u2019e ta\u015f\u0131nd\u0131. Prusya ba\u015fkentinde Engels ordudaki hizmetini s\u00fcrd\u00fcrmenin yan\u0131 s\u0131ra \u00fcniversitede bir dinleyici olarak derslere kat\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. \u00dcniversitede Alman \u201cgen\u00e7 Hegelcilerin\u201d bir destek\u00e7isi oldu. Bu gen\u00e7 Hegelcilerin destek\u00e7ilerinden biri de Marx\u2019d\u0131. Hegelcili\u011fin sol kanad\u0131 olan bu hareket politik reformlar \u00f6neriyor ve o s\u0131rada Avrupa\u2019da h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmekte olan feodalizm ile monar\u015filere kar\u015f\u0131 geliyordu.<\/p>\n\n\n\n

1842\u2019de Ren Nehri Gazetesi<\/em>\u2019nin [1]<\/strong> b\u00fcrosunda Karl Marx\u2019la ilk defa, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa tan\u0131\u015ft\u0131 ve anla\u015f\u0131lan o ki, bu ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri \u00e7ok da iyi ge\u00e7medi.<\/p>\n\n\n\n

Manchester: \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sert ger\u00e7ekli\u011fiyle tan\u0131\u015fma<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Asker\u00ee hizmetinin sonunda babas\u0131n\u0131n aceleye getirmesiyle Engels Manchester\u2019a ta\u015f\u0131nd\u0131. Babas\u0131n\u0131n iste\u011fi onun aile i\u015finin y\u00f6netimiyle ili\u015fkilenmesini ba\u015flatmakt\u0131. Bu b\u00fcy\u00fck manifakt\u00fcr \u015fehrinde Engels sosyalist hareketlerle, \u00f6zellikle de Richard Owen\u2019\u0131n takip\u00e7ileriyle ve \u00c7artist hareketle ileti\u015fime ge\u00e7ti. B\u00fct\u00fcn bunlar ona, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek durumunu tan\u0131mas\u0131na izin verdi; ki bu da Almanya’da gen\u00e7li\u011fi s\u0131ras\u0131nda edindi\u011fi felsefi ve politik fikirlerin \u00e7ok \u00f6nemli bir tamamlay\u0131c\u0131s\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Manchester\u2019da gen\u00e7 bir \u0130rlandal\u0131 i\u015f\u00e7i olan, daha sonra partner olacaklar\u0131 Mary Burns ile bir ili\u015fkiye ba\u015flad\u0131 ve Burns onu \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n hayat\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Bu tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Engels\u2019in kentlerde i\u015f\u00e7ilerin ve \u00f6zellikle de \u0130rlandal\u0131 g\u00f6\u00e7menlerin hayatlar\u0131n\u0131n zor \u015fartlar\u0131yla a\u015final\u0131k kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Burada Engels burjuva sanayiciler ve m\u00fclk sahipleri ile i\u015f\u00e7ilerin hayatlar\u0131 aras\u0131nda bulunan kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 g\u00f6zlemledi. Gen\u00e7lik senelerini adad\u0131\u011f\u0131 felsefeden ekonomi politik \u00e7al\u0131\u015fmaya ge\u00e7ti. Zaten edinmi\u015f oldu\u011fu i\u015f d\u00fcnyas\u0131 deneyimiyle ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131nda Manchester\u2019daki i\u015f\u00e7ilerin somut ger\u00e7ekliklerine yakla\u015f\u0131m\u0131yla 1843\u2019te ekonomi \u00fczerine ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan birini kaleme ald\u0131: Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisinin Unsurlar\u0131<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 metin Marx\u2019\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 bir Alman dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1845\u2019te, Manchester\u2019daki fabrikalar ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 mahallerinde yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, kapitalist sistemin tetikledi\u011fi sefalet \u00fczerine daha b\u00fcy\u00fck ve sembolik bir eser yay\u0131mlad\u0131: \u0130ngiltere\u2019de \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Durumu<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Engels \u015fehir k\u00fct\u00fcphanelerinde titiz bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fc, o s\u0131ralarda \u0130ngiliz kapitalizmi \u00fczerine bas\u0131lm\u0131\u015f olan metinleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015f\u00e7ilerin sefalet i\u00e7inde ge\u00e7en ya\u015famlar\u0131n\u0131 do\u011frudan ve g\u00fcndelik bir \u015fekilde incelemesi ve g\u00fcncel veriler ile istatistikleri yo\u011fun kullan\u0131m\u0131yla \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n deh\u015fet verici hayat \u015fartlar\u0131n\u0131 sert ve keskin bir bi\u00e7imde tarif edebildi. Lenin\u2019in s\u00f6zleriyle bu eser \u201ci\u00e7ine \u00e7eken \u00fcslubuyla, \u0130ngiliz proletaryas\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi sefaletin en otantik ve \u015fok edici g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini ortaya koyan bir kitapt\u0131. Kitap, kapitalizm ile burjuvaziye y\u00f6neltilmi\u015f korkun\u00e7 bir su\u00e7lamayd\u0131 ve derin bir etki yaratt\u0131.\u201d [2]<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Engels\u2019in ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 basit ancak g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc: \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sadece s\u00f6m\u00fcr\u00fclmekle ve patronlar taraf\u0131ndan maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir sonucu olarak sefalet i\u00e7inde ya\u015famakla kalm\u0131yordu ama ayn\u0131 zamanda kendisini i\u00e7inde buldu\u011fu bu durum, onun mevcut ko\u015fullara kar\u015f\u0131 ayaklanmas\u0131n\u0131 haz\u0131rl\u0131yor, mahkum edildi\u011fi \u015fartlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmesi y\u00f6n\u00fcnde onu cesaretlendiriyordu. Bununla beraber benzer bir \u015fekilde, s\u0131nai geli\u015fim ile kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc dolay\u0131s\u0131yla burjuvazi kendisini yenilgiye u\u011fratacak olan g\u00fcc\u00fc yarat\u0131p geli\u015ftiriyordu. \u0130\u015f\u00e7ilerin kendi acil ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in verdikleri m\u00fccadele ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak onlar\u0131n, kapitalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin gereklili\u011fini anlamas\u0131n\u0131 getirecekti. B\u00f6ylece sosyalizm i\u00e7in sava\u015f\u0131m i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir g\u00f6revi olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Engels\u2019in \u0130ngiltere\u2019de \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Durumu<\/em> kitab\u0131nda dile getirdi\u011fi bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015f daha sonra Marx taraf\u0131ndan geli\u015ftirilecekti. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, kapitalizmin krizi ve kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 ve sosyalizm i\u00e7in m\u00fccadelede i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n merkez\u00ee rol\u00fc gibi unsurlar Marx\u2019\u0131, tarihsel s\u00fcre\u00e7leri s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar perspektifiyle incelemeye ta\u015f\u0131d\u0131. Engels\u2019in eseri modern i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 \u00f6zne olarak, devrimin motoru olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Marksizm bu m\u00fcthi\u015f katk\u0131y\u0131 Engels\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesine bor\u00e7ludur. <\/p>\n\n\n\n

Daha sonra Engels bir kere daha, 1844\u2019te \u0130ngiltere\u2019den, ailesinin evinin bulundu\u011fu Almanya\u2019ya d\u00f6nd\u00fc. Ancak d\u00f6n\u00fc\u015f yolunda Paris\u2019ten ge\u00e7ti ve orada Marx\u2019la bulu\u015ftu. \u0130kili bir s\u00fcredir mektupla\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu bulu\u015fma bir \u00f6ncekine oranla \u00e7ok daha dost\u00e7a ge\u00e7ti. Bu andan itibaren Engels\u2019in Marx\u2019la olan i\u015fbirli\u011fi ba\u015flad\u0131 ve bu ili\u015fki k\u0131rk sene boyunca devam etti. <\/p>\n\n\n\n

Marx Frans\u0131z sosyalistlerinin etkisiyle Paris\u2019te sosyalist olmu\u015ftu. Bu iki arkada\u015f, bilimsel sosyalizmin temellerinin ilk defa at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kutsal Aile<\/em>\u2019yi bu \u015fehirde kaleme ald\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>\u2019nun yay\u0131mlanmas\u0131 ve 1848 devrimleri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1845\u2019te Marx politik aktivitelerinden dolay\u0131 Fransa\u2019dan kovulunca Br\u00fcksel\u2019e ta\u015f\u0131nd\u0131 ve orada ailesiyle g\u00fcvencesiz bir hayat ya\u015famaya ba\u015flad\u0131lar. Bu s\u0131rada Engels Almanya\u2019da Prusya polisi taraf\u0131ndan aran\u0131yordu. Tutuklanmamay\u0131 ba\u015fararak Br\u00fcksel\u2019e ge\u00e7ti ve orada Marx\u2019la bulu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n

Bel\u00e7ika bir\u00e7ok emek hareketi aktivistinin ve sosyalistin s\u00fcrg\u00fcn yeriydi. Burada Engels aktif bir bi\u00e7imde politik ve sendikal m\u00fccadelelere kat\u0131ld\u0131. Marx\u2019la birlikte Adalet i\u00e7in Birlik \u00f6rg\u00fct\u00fcyle temasa ge\u00e7tiler. Bu \u00f6rg\u00fct 1836\u2019da Fransa\u2019da kurulmu\u015ftu ve 1847\u2019de Kom\u00fcnistler Birli\u011fi ismini alacakt\u0131. \u00d6rg\u00fct\u00fcn bu ismi almas\u0131n\u0131n nedeni, Londra merkezli Adalet i\u00e7in Birlik\u2019in, Marx ve Engels taraf\u0131ndan 1846\u2019da Br\u00fcksel\u2019de kurulan Kom\u00fcnist Haberle\u015fme Komitesi\u2019yle birle\u015fmesiydi. <\/p>\n\n\n\n

Adalet i\u00e7in Birlik zaten Avrupa\u2019daki farkl\u0131 politik gruplar\u0131n emek hareketindeki ve sendikal alandaki faaliyetlerini ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015fan uluslararas\u0131 bir i\u015fleyi\u015fe sahip bir \u00f6rg\u00fctt\u00fc. Kom\u00fcnistler Birli\u011fi bu enternasyonalist \u00e7izgiyi koruyacakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

9 Haziran 1847\u2019de Londra\u2019da, daha sonra i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sava\u015f naras\u0131 olacak olan slogan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Kom\u00fcnistler Birli\u011fi T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc<\/em>\u2019n\u00fcn tasla\u011f\u0131 dola\u015f\u0131ma girecekti. O me\u015fhur slogan \u015fuydu: B\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ileri, birle\u015fin!\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnistler Birli\u011fi olduk\u00e7a \u00f6nemli iki sebep dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnya emek hareketinin geli\u015fiminde \u00f6zellikle vurgulanmas\u0131 gereken bir yere sahiptir. \u0130lk olarak o, mant\u0131ksal ifadesine 1864\u2019te Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi\u2019nde kavu\u015facak olan, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ilk enternasyonal \u00f6rg\u00fctlenmesinin bir embriyosudur. Ve ikinci olarak da Kom\u00fcnistler Birli\u011fi, Marksizm ile bilimsel sosyalizmin kurulu\u015f dok\u00fcman\u0131 olan Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>\u2019nun yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Lenin, Kom\u00fcnist Manifesto<\/em> \u00fczerine \u015funu kaydeder: <\/p>\n\n\n\n

\u201cBu k\u00fc\u00e7\u00fck kitap\u00e7\u0131k ciltlere bedeldir: Bug\u00fcn dahi uygar d\u00fcnyan\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve sava\u015f\u00e7\u0131 b\u00fct\u00fcn proletars\u0131na ilham verir ve onu cesaretlendirir.\u201d [3]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Kom\u00fcnistler Birli\u011fi\u2019nin ikinci kongresinde Engels ile Marx\u2019a \u00f6rg\u00fct\u00fcn program\u0131n\u0131n tasla\u011f\u0131n\u0131 yazma g\u00f6revi verildi. Bu program 1848\u2019de Kom\u00fcnist Parti Manifestosu<\/em> ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Bu kitapta Engels ile Marx ilk defa ve basit bir bi\u00e7imde tarihin nas\u0131l materyalist bir temelde kavranabilece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131lar.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

1888\u2019de Engels Manifesto<\/em>\u2019nun temel tezlerini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cHer tarihsel \u00e7a\u011fda, egemen iktisadi \u00fcretim ve de\u011fi\u015fim tarz\u0131 ve onu zorunlu olarak izleyen toplumsal katmanla\u015fma, \u00fcst\u00fcnde o \u00e7a\u011f\u0131n politik ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel tarihinin y\u00fckseldi\u011fi ve sadece buradan \u00e7\u0131karak insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm tarihinin (topra\u011f\u0131n ve arazinin ortak m\u00fclkiyetine dayal\u0131 ilkel gens d\u00fczenin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra) s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri tarihi oldu\u011funun a\u00e7\u0131klanabildi\u011fi temeli olu\u015fturur. S\u00f6m\u00fcren ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, ezen ve ezilen s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki sava\u015flar\u0131n tarihinin geli\u015fmesi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen ve ezilen s\u0131n\u0131f\u0131n \u2014 proletaryan\u0131n \u2014 toplumun t\u00fcm\u00fcn\u00fc, s\u00f6m\u00fcr\u00fcden ve bask\u0131dan, s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan ve sava\u015flar\u0131ndan kurtarmaks\u0131z\u0131n s\u00f6m\u00fcren ve ezen s\u0131n\u0131f\u0131n \u2014 burjuvazinin \u2014 boyunduru\u011fundan kurtulamayaca\u011f\u0131 a\u015famaya gelip dayanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d [4]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>\u2019nun bas\u0131m\u0131, b\u00fct\u00fcn Avrupa\u2019y\u0131 sarsan ve mutlak monar\u015filere kar\u015f\u0131 geli\u015fen 1848 devrimleriyle kesi\u015fti. 1848 devrimleri Fransa ve \u0130talya\u2019da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ve 1849\u2019da Almanya, Macaristan ve Avusturya\u2019ya s\u0131\u00e7rad\u0131. Bu devrimci dalga s\u0131ras\u0131nda Avrupa proletaryas\u0131 ilk defa bir s\u0131n\u0131f olarak olaylara m\u00fcdahale etti. Kapitalizmin tarihindeki ilk uluslararas\u0131 b\u00fcy\u00fck devrimci dalgayd\u0131. Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>\u2019nun olaylara bir etkisi olmasa da, 1848 devrimleri bu kitap\u00e7\u0131kta ortaya konulan ilkeleri do\u011frulad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Devrimin patlak vermesiyle Marx ve Engels do\u011fduklar\u0131 Almanya\u2019ya d\u00f6nmeye karar verdiler. Almanya\u2019da Cologne \u015fehrinde yay\u0131mlanan Yeni Ren<\/em> gazetesinin \u00f6nderli\u011fini \u00fcstlendiler. Bu gazetede Marx ve Engels, Prusya Ren halk\u0131n\u0131n demokratik-devrimci hedeflerini ifade ettiler. Gazete \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00f6zlemi ile mutlakiyete kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131 temsil etmeye ba\u015flad\u0131. Gazete yasakland\u0131 ve Marx \u00fclkeden kovuldu. Engels\u2019e gelince, o 800 i\u015f\u00e7i ile \u00f6\u011frencinin dahil oldu\u011fu 1849\u2019daki silahl\u0131 ayaklanmaya aktif bi\u00e7imde kat\u0131ld\u0131. Ayaklanma yenilince \u0130svi\u00e7re\u2019ye s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi. Engels \u0130svi\u00e7re\u2019den, Marx\u2019\u0131n ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011fu Londra\u2019ya ge\u00e7ti. <\/p>\n\n\n\n

\u0130ngiltere\u2019de Marx\u2019la i\u015fbirlikleri <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Marx ile Engels 1850\u2019lerde \u0130ngiltere\u2019ye yerle\u015ftiler. Marx Londra\u2019da, Engels ise 1870\u2019e kadar Manchester\u2019dayd\u0131. O da daha sonra Londra\u2019ya geldi. S\u0131ras\u0131yla 1883\u2019te ve 1895\u2019teki \u00f6l\u00fcmlerine dek, Marx da Engels de \u0130ngiltere\u2019nin ba\u015fkentinde ya\u015fad\u0131.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Bu, onlar\u0131n hayatlar\u0131nda, co\u011frafi yak\u0131nl\u0131kla da elveri\u015fli hale gelen \u00e7etin ve co\u015fkulu bir politik ve entelekt\u00fcel i\u015fbirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, olduk\u00e7a \u00f6nemli bir d\u00f6nemdi. Bu seneler s\u00fcresince teorik \u00fcretimleri politik militanl\u0131klar\u0131 ve i\u015f\u00e7i hareketinin \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00e7abalar\u0131yla birle\u015fti. Bu \u00f6zellikle 1864\u2019te Birinci Enternasyonal\u2019in ve daha sonra da 1889\u2019da Londra\u2019da kurulan \u0130kinci Enternasyonal\u2019in olu\u015fumunda b\u00f6yleydi. <\/p>\n\n\n\n

1867\u2019de Kapital<\/em>\u2019in ilk cildi yay\u0131mland\u0131. Daha sonra 1885 ile 1894\u2019te, Marx\u2019\u0131n hayattayken tamamlayamad\u0131\u011f\u0131 geri kalan iki cilt bas\u0131ld\u0131. Kader Marx\u2019\u0131n bu b\u00fcy\u00fck yol arkada\u015f\u0131n\u0131n ve ya\u015fam\u0131 boyunca yan\u0131nda olan orta\u011f\u0131n\u0131n, yani Engels\u2019in ismini, bilimsel sosyalizmin merkez\u00ee eseri olan Kapital<\/em>\u2019e alt\u0131n harflerle yazmas\u0131n\u0131 isteyecekti. <\/p>\n\n\n\n

Engels ba\u015flarda Manchester\u2019a yerle\u015fip aile \u015firketi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n u\u011fra\u015flar\u0131ndan nefret etse de, daha sonra i\u015fletmenin orta\u011f\u0131 haline geldi. Bu ona, Marx ile ailesini finansal olarak destekleme imkan\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131. Bu destek Marx\u2019\u0131n Kapital<\/em>\u2019in yaz\u0131lmas\u0131 i\u015fine kendisini tamamen adamas\u0131 i\u00e7in \u015fartt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Engels\u2019in katk\u0131lar\u0131 yaln\u0131zca finansal yard\u0131mla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. \u0130ki arkada\u015f aras\u0131ndaki mektup al\u0131\u015fveri\u015fi neredeyse g\u00fcndelik s\u0131kl\u0131kta ilerliyordu. Engels Marx\u2019a say\u0131s\u0131z istatiksel veri sa\u011flad\u0131. Marx\u2019\u0131n kitaplarda bulamayaca\u011f\u0131 bir\u00e7ok pratik unsur, kapitalist i\u015fletmecilik alan\u0131ndaki do\u011frudan deneyimi sayesinde Engels taraf\u0131ndan ona aktar\u0131ld\u0131. Mektup yoluyla veya Londra\u2019ya d\u00fczenli ziyaretler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Engels meselenin ortaya konulu\u015funda ve analizlerde b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Marx\u2019a, \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011fu devasa g\u00f6revde yard\u0131mc\u0131 olabilmek i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi ba\u011fl\u0131l\u0131k ve bireysel fedakarl\u0131k, Engels\u2019in kaleme alm\u0131\u015f oldu\u011fu bir\u00e7ok gazete makalesinin Marx\u2019\u0131n ismiyle yay\u0131mlanmas\u0131nda bile ifade ediliyordu. Bu ayn\u0131 zamanda Marx\u2019\u0131n arkada\u015f\u0131 Engels\u2019e mutlak bir politik ve entelekt\u00fcel g\u00fcven duydu\u011funu da g\u00f6steriyordu.<\/p>\n\n\n\n

Marx, daha sonralar\u0131 Kapital<\/em>\u2019in di\u011fer ciltleri haline gelecek olan b\u00fcy\u00fck say\u0131da elyazmas\u0131 ve taslak b\u0131rakarak hayata veda etti. Onlar\u0131 d\u00fczenlemek ve bas\u0131ma haz\u0131rlamak Engels\u2019in g\u00f6revi oldu. B\u00f6ylece asl\u0131nda Engels fark\u0131nda olmadan, arkada\u015f\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck eseri olan Kapital\u2019<\/em>in son iki cildinin ortak yazar\u0131 oldu.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

1867\u2019de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131ndan bu yana Kapital<\/em> ekonomi ve toplum bilimi alanlar\u0131nda en ilham verici eserlerden biri olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Kitab\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Marx\u2019\u0131n da belirtti\u011fi \u00fczere bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n hedefi \u201c\u00fcretimin kapitalist karakterini ve \u00fcretim ili\u015fkileri ile onlara e\u015flik eden m\u00fcbadele bi\u00e7imlerini\u201d sorgulamakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Engels ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n enternasyonal \u00f6rg\u00fctlenmesi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Ortakla\u015fa yazd\u0131klar\u0131 ilk yaz\u0131lar\u0131ndan itibaren Marx ve Engels, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n m\u00fccadelelerini birle\u015ftirecek olan enternasyonal bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn in\u015fa edilmesine \u0131srarc\u0131 oldular. Teorik faaliyetleriyle birlikte bu ilke, Marx ve Engels\u2019in hayatlar\u0131n\u0131n son g\u00fcnlerine dek ortaya koyduklar\u0131 en \u00f6nemli politik kazan\u0131m olacakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Resm\u00ee ismi Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi olan Birinci Enternasyonal 1864\u2019te Londra\u2019da kuruldu. Birinci Enternasyonal\u2019in kurulu\u015funa sendikal \u00f6nderler, anar\u015fistler, Frans\u0131z sosyalistler ve \u0130talyan cumhuriyet\u00e7iler kat\u0131ld\u0131lar. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

Bu ilk enternasyonal emek \u00f6rg\u00fctlenmesinin \u0130ngiltere\u2019de do\u011fmas\u0131 bir tesad\u00fcf de\u011fildi. \u0130ngiltere s\u0131nai a\u00e7\u0131dan d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkesiydi. Buras\u0131 kapitalizm ile sendikalar\u0131n be\u015fi\u011fiydi. Ve burada kapitalizmin i\u00e7indeki s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkileri daha a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ifadelerine kavu\u015fuyordu.<\/p>\n\n\n\n

Birinci Enternasyonal g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki bir \u015fim\u015fek gibi bir anda \u00e7akmad\u0131, 1840\u2019l\u0131 senelerin ortalar\u0131ndan beri s\u00f6m\u00fcr\u00fc ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131 verilen i\u015f\u00e7i m\u00fccadelelerinde mayaland\u0131. \u0130\u015f\u00e7i hareketinin ve onun \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn inisiyatifinin \u00f6zg\u00fcn bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc; \u00f6zellikle de \u0130ngiltere ile Fransa\u2019da. M\u00fccadelelere e\u015flik etmek, dayan\u0131\u015fma ve proleter enternasyonalizmi onun merkezi ama\u00e7lar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Engels, Marx\u2019la beraber Birinci Enternasyonal\u2019de temel bir rol \u00fcstlendi. Enternasyonalin sekreteri se\u00e7ildi, bu da ona farkl\u0131 Avrupa \u00fclkelerindeki i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin geli\u015fimine katk\u0131 sunmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Marx Kapital<\/em>\u2019in yaz\u0131m\u0131na konsantre olmu\u015fken, Bakunin\u2019in yan\u0131 s\u0131ra Proudhon ve Lasalle\u2019\u0131n takip\u00e7ileriyle de do\u011frudan ve aktif bir \u015fekilde tart\u0131\u015fmalara giren Engels oldu. <\/p>\n\n\n\n

1871\u2019de Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 yenilginin ve Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi\u2019nin yekpare yap\u0131s\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fc etkileyen anar\u015fistlerle \u015fiddetli m\u00fccadelenin etkisiyle, Birinci Enternasyonal 1872\u2019de Hague Kongresi\u2019nde kendisini resm\u00ee olarak feshetti.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Marx 1883\u2019te \u00f6ld\u00fc ve d\u00fcnya devrimini \u00f6rg\u00fctleme g\u00f6revini \u00fcstlenecek olan bir i\u015f\u00e7i enternasyonalinin kurulu\u015funu yeniden denemek i\u00e7in Marksistlerin kendilerini g\u00fc\u00e7lendirmesi on seneden uzun s\u00fcrd\u00fc. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnden seneler sonra Birinci Enternasyonal\u2019in kapsam\u0131 ile s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ifade etmek Engels\u2019in \u00fczerine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc:<\/p>\n\n\n\n

\u201cAvrupa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 egemen s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 yeni bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in tekrar yeterince g\u00fc\u00e7lendi\u011finde, Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi olu\u015ftu. Amac\u0131, Avrupa\u2019n\u0131n ve Amerika\u2019n\u0131n t\u00fcm m\u00fccadeleci i\u015f\u00e7ilerini tek bir b\u00fcy\u00fck ordu b\u00fcnyesinde kayna\u015ft\u0131rmakt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Manifesto<\/em>\u2019da konan esaslardan hareket edemezdi. \u0130ngiliz sendikalar\u0131na, Fransa, Bel\u00e7ika, \u0130talya ve \u0130spanya Proudhoncular\u0131na ve Alman Lasallec\u0131lar\u0131na kap\u0131y\u0131 kapal\u0131 tutmayan bir program\u0131 olmal\u0131yd\u0131. \u0130\u015fte bu program \u2014 Enternasyonal t\u00fcz\u00fcklerinin dayand\u0131\u011f\u0131 temeller \u2014 Marx taraf\u0131ndan, Bakunin\u2019in ve anar\u015fistlerin bile kabul ettikleri bir ustal\u0131kla kaleme al\u0131nd\u0131. Manifesto<\/em>\u2019da konan esaslar\u0131n nihai zaferi i\u00e7in Marx yaln\u0131z ve yaln\u0131z, birle\u015fik eylemden ve tart\u0131\u015fmadan zorunlu olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gereken i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n entelekt\u00fcel geli\u015fimine g\u00fcveniyordu. Sermayeye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin yaratt\u0131\u011f\u0131 olaylar ve de\u011fi\u015fkenlikler olsun, ba\u015far\u0131lardan \u00e7ok ya\u015fanan yenilgiler olsun, bu m\u00fccadeleyi verenleri, bug\u00fcne kadarki gibi t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n derdine merhem bulmaya yeterli olmad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a fark etmekten ve i\u015f\u00e7ilerin kurtulu\u015funun ger\u00e7ek ko\u015fullar\u0131n\u0131 temellice g\u00f6rmek i\u00e7in zihinlerini daha a\u00e7\u0131k tutmaktan al\u0131koyamazd\u0131. Marx hakl\u0131yd\u0131. 1874\u2019te Enternasyonal\u2019in \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcndeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, 1864\u2019te onun kurulu\u015fundaki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan tamamen farkl\u0131yd\u0131.\u201d [5]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal: Engels oport\u00fcnist tehlikelere kar\u015f\u0131 uyar\u0131yor <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1871\u2019de Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn yenilmesiyle, kapitalizmin b\u00fcy\u00fck dinamizminin e\u015flik etti\u011fi bir gericilik d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Kapitalizm emperyalist a\u015famas\u0131na ge\u00e7meye ba\u015fl\u0131yordu. Almanya da dahil bir\u00e7ok \u00fclkede devrimci partiler yasad\u0131\u015f\u0131 ilan edilmi\u015fti ve sosyalist \u00f6nderlere kar\u015f\u0131 da ac\u0131mas\u0131z bir kovu\u015fturma vard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Birinci Enternasyonal\u2019in bozgunu, bu korkun\u00e7 yenilginin \u00e7er\u00e7evesinde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7eli\u015fkili bir bi\u00e7imde, bu politik gericilik d\u00f6nemi, kapitalizmin geli\u015fimiyle beraber i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlenmelerinin g\u00fc\u00e7lenmesiyle karakterize oluyordu. <\/p>\n\n\n\n

14 Temmuz 1889\u2019da, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcyle kesi\u015fecek bi\u00e7imde, Londra\u2019da \u0130kinci Enternasyonal kuruldu. Bu yeni i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlenmesinin kurucusu ve ba\u015fl\u0131ca rehberi olma g\u00f6revi \u015fimdi, Marx\u2019\u0131n miras\u00e7\u0131s\u0131 Engels\u2019teydi. <\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi\u2019nin aksine \u0130kinci Enternasyonal, Marx ve Engels\u2019in y\u00fckseltti\u011fi sosyalist fikirlerin Avrupa i\u015f\u00e7ileri aras\u0131nda daha derinlemesine bir k\u00f6k sahibi olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde do\u011fdu. \u0130kinci Enternasyonal, Marksizm\u2019den g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde etkilenerek, i\u015fte b\u00f6yle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6rg\u00fct\u00fcn i\u00e7inde ate\u015fli tart\u0131\u015fmalar devam etti. Antiparlamentoculuk ve anar\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yine Engels\u2019in \u00fczerindeydi. Engels ayn\u0131 zamanda \u0130kinci Enternasyonal ile onun Alman partisinin saflar\u0131nda beliren oport\u00fcnist tehlikeye kar\u015f\u0131 da erken tarihli uyar\u0131larda bulundu. <\/p>\n\n\n\n

Birinci Enternasyonal\u2019in kurulu\u015funun arifesinde kapitalist d\u00fcnya ekonomisinin merkezi \u0130ngiltere\u2019ydi. \u0130kinci Enternasyonal do\u011farken ise Almanya daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir end\u00fcstriyel b\u00fcy\u00fcme ile geli\u015fiyordu. Ekonomi yol katederken, emek hareketi de b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve hayat \u015fartlar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlendi. 1875\u2019te kurulan Almanya Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi (SPD) b\u00f6ylece s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme kaydetti, i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda giderek daha fazla etki sahibi oldu ve Almanya bu nedenle \u0130kinci Enternasyonal\u2019in merkezi durumuna geldi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Engels\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan, Enternasyonal\u2019in en \u00f6nemli partisinin ba\u011fr\u0131nda Olas\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n [6]<\/strong> fikirleri a\u011f\u0131rl\u0131k kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Olas\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lara g\u00f6re sosyalizme ilerici reformlar yoluyla varabilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc ve bir sosyal devrime gerek yoktu. Bu, Marx ile Engels\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerinden olduk\u00e7a uzak olan reformist bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Alman partisinin \u00f6nderlerinden biri olan Eduard Bernstein, derinlemesine bir bi\u00e7imde oport\u00fcnist olan bu ak\u0131m\u0131n \u00f6nderlerindendi. <\/p>\n\n\n\n

SPD\u2019nin parlamenter ve sendikal ba\u015far\u0131lar\u0131 ve Lenin\u2019in ifadesiyle \u201ci\u015f\u00e7i aristokrasisinin\u201d do\u011fu\u015fu, bu oport\u00fcnist g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u00fczerine oturdu\u011fu yap\u0131 olacakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Engels, Enternasyonal\u2019in ba\u015fl\u0131ca partisi olan Alman partisinin \u00e7oktand\u0131r deneyimlemekte oldu\u011fu oport\u00fcnist ve reformist zikzaklara kar\u015f\u0131 erken tarihli uyar\u0131larda bulundu. 1891\u2019de oport\u00fcnizmin ilksel ifadeleri \u00fczerine ihtarlarda bulundu ve Alman partisinin taslak program\u0131 \u00fczerine ele\u015ftirel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izdi:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBunun neden bir ihtiya\u00e7 oldu\u011fu tam da sosyal demokrat bas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcne yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f olan oport\u00fcnizmin kendisi taraf\u0131ndan kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Antisosyalist yasan\u0131n yeniden tesis edilmesinden duyulan korkuyla ve s\u00f6z konusu yasan\u0131n hala ge\u00e7erli oldu\u011fu d\u00f6nemde olgunla\u015ft\u0131r\u0131lmadan \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen birtak\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015fleri yeniden hat\u0131rlayarak, bug\u00fcn partinin, i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn\u00a0 hedeflerini bar\u0131\u015f i\u00e7inde hayata ge\u00e7irmesine yeterli olaca\u011f\u0131 mevcut Alman yasal d\u00fczenini kabullenmesi isteniyor. Bunlar kendilerini ve partiyi, bir yengencin kabu\u011funu k\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, toplumun da eski yap\u0131s\u0131n\u0131 \u015fiddetle havaya u\u00e7urmas\u0131 gerekip gerekmedi\u011fini sormadan, dolay\u0131s\u0131yla eski sosyal d\u00fczenin \u00f6tesine ge\u00e7meye mecbur olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormadan ve buna ek olarak, Almanya\u2019daki yar\u0131 mutlakiyet\u00e7i siyasi rejimin zincirlerini k\u0131rmak zorunda olmadan \u2019mevcut toplumun sosyalizmle b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fine\u2019 ikna etmek istiyorlar.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Marx\u2019\u0131n Fransa\u2019da S\u0131n\u0131f M\u00fccadeleleri 1848-1850<\/em> kitab\u0131n\u0131n yeniden bas\u0131m\u0131 i\u00e7in Engels 1895\u2019te, yani tam da \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc sene i\u00e7erisinde bir \u00f6ns\u00f6z kaleme ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bas\u0131mdan \u00f6nce y\u00f6netim, Engels\u2019in \u00f6ns\u00f6zdeki terimleri yumu\u015fatmas\u0131nda \u0131srarc\u0131 oldu ve Engels bu \u0131srara d\u00f6n\u00fck sorgulay\u0131c\u0131 bir tav\u0131r geli\u015ftirdi. Daha sonra 1 Nisan 1895\u2019te Karl Kautsky\u2019ye yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta i\u00e7inde oldu\u011fu durumdan \u015fikayet edecekti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cB\u00fcy\u00fck bir hayret i\u00e7inde bug\u00fcn\u00fcn Vorwarts <\/em>n\u00fcshas\u0131nda kendi yazd\u0131\u011f\u0131m \u00f6ns\u00f6zden bir par\u00e7a g\u00f6rd\u00fcm. Bu par\u00e7a benim iznim olmadan yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131 ve \u00f6ylesine bir \u00e7e\u015fniyle baharatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ki beni, ne pahas\u0131na olursan olsun yasall\u0131\u011fa bar\u0131\u015fsever bir bi\u00e7imde tapan bir kimseymi\u015fim gibi g\u00f6steriyordu.\u201d [7]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u00c7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f Engels metinleri Bernstein ile partinin oport\u00fcnist sekt\u00f6rlerine, kendi pozisyonlar\u0131n\u0131 konsolide etme noktas\u0131nda hizmet etti. Bu metnin par\u00e7alar\u0131 Engels\u2019in onay\u0131 al\u0131nmadan, k\u0131rp\u0131larak ve revize edilerek Alman Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin gazetesi Vorwarts!<\/em>\u2019da (\u0130leri!) yay\u0131mland\u0131. \u00d6ns\u00f6z\u00fcn, parti \u00f6nderli\u011finin ayaklanmac\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Engels\u2019in partinin se\u00e7imleri ve parlamentoyu kullanmas\u0131na vurgu yapt\u0131\u011f\u0131 yerler b\u0131rak\u0131ld\u0131. Bu sans\u00fcr operasyonu, Engels\u2019in devasa politik ve ahlaki otoritesi kullan\u0131larak, partinin giderek artan reformistle\u015fme e\u011filimlerinin benimsenmesi hedefiyle yap\u0131ld\u0131.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Engels hi\u00e7bir zaman devrime duyulan ihtiyac\u0131 ya da devrimin silahl\u0131 ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak ayaklanmay\u0131 reddetmedi. Son nefesini verene kadar, \u00e7oktand\u0131r \u0130kinci Enternasyonal\u2019in en b\u00fcy\u00fck partisinde bi\u00e7imlenmeye ba\u015flam\u0131\u015f olan reformist e\u011filimlerle y\u00fczle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

3 Nisan 1895\u2019te Paul Lafargue\u2019a yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle dile getiriyordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cLiebknecht az \u00f6nce bana g\u00fczel bir \u015faka yapt\u0131. Marx\u2019\u0131n 1848-1850 Fransa makalelerine yazd\u0131\u011f\u0131m giri\u015ften, ne pahas\u0131na olursa olsun bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l taktiklerin desteklenmesi ad\u0131na ve zor ile \u015fiddetin kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 gereken her \u015feyi \u00e7ekip \u00e7\u0131kard\u0131. Ki kendisi arada s\u0131rada bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunur, \u00f6zellikle \u015fu s\u0131ralarda Berlin\u2019de bask\u0131c\u0131 yasalar haz\u0131rlan\u0131rken. Ama bu taktikleri sadece bug\u00fcn\u00fcn Almanya\u2019s\u0131 i\u00e7in \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorum ve bunu da b\u00fcy\u00fck bir ikazla yap\u0131yorum. Fransa, Bel\u00e7ika, \u0130talya ve Avusturya\u2019da bu taktikler b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle takip edilemez ve Almanya\u2019da da yar\u0131n uygulanamaz hale gelebilirler.\u201d [8]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal\u2019in \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc 1914\u2019te Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla olacakt\u0131. Karl Liebknecht hari\u00e7 Alman partisinin milletvekilleri h\u00fck\u00fcmetlerinin sava\u015f kredileri lehine oy verdi. Bu tutum Avrupa boyunca ve Enternasyonal\u2019in di\u011fer partilerinde tekrar edildi. <\/p>\n\n\n\n

Sava\u015f ve devrim<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Engels\u2019in az bilinen bir y\u00f6n\u00fc de, onun asker\u00ee olaylara olan ilgisiydi. Almanya\u2019da K\u00f6yl\u00fc Sava\u015f\u0131<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 eserinde bu konu \u00fczerine olan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na derinlemesine bir bi\u00e7imde girdi ve ard\u0131ndan kendisini adad\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fma seneler s\u00fcrd\u00fc. B\u00f6ylece Engels zaman\u0131n\u0131n temel sava\u015f \u00e7eli\u015fkilerinin, mesela K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131 ile Fransa-Prusya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n hamarat analistlerinden ve yorumcular\u0131ndan biri oldu. <\/p>\n\n\n\n

Engels asker\u00ee bir okulda e\u011fitim alm\u0131\u015f ve top\u00e7ulukta uzmanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 zamanda 1848\u2019de ba\u015flayan Avrupa devrimlerine do\u011frudan kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Prusya\u2019da, 1849’da ayaklanan yakla\u015f\u0131k 800 i\u015f\u00e7i ve \u00f6\u011frenciden olu\u015fan bir taburun generalinin yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak isyan\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yolda\u015flar\u0131n\u0131n onu \u201cManchester Sava\u015f Bakan\u0131\u201d olarak \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 ve Marx\u2019\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131n ona \u201cgeneral\u201d demesi bo\u015funa de\u011fildi. <\/p>\n\n\n\n

Engels yaz\u0131lar\u0131nda sava\u015f\u0131n s\u0131n\u0131f i\u00e7eri\u011fini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ona g\u00f6re asker\u00ee ayg\u0131t\u0131n gelece\u011fi mutlak de\u011fildi ve s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun a\u015f\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131. \u00d6te yandan, sava\u015f\u0131n alaca\u011f\u0131 bi\u00e7imi ekonomik temel ve end\u00fcstriyel geli\u015fme belirleyecekti.<\/p>\n\n\n\n

Engels\u2019in asker\u00ee olaylara olan ilgisinin devrimci sebepleri vard\u0131. Engels\u2019in sava\u015f ve devrimin sahip oldu\u011fu ili\u015fkiye dair benimsedi\u011fi tav\u0131r \u00fczerine Tro\u00e7ki \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201cEngels, iktidar\u0131n proletarya taraf\u0131ndan fethi sorununu, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc nihai anlamda asker\u00ee sorunlara ba\u011fl\u0131 olmayan, tamam\u0131yla pratik bir sorun olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Her yeni sava\u015f\u0131 inceleyin, devrimle olas\u0131 ili\u015fkilerini ke\u015ffedin ve silah zoruyla gelecekteki devrimi sa\u011flama alman\u0131n yollar\u0131n\u0131 aray\u0131n. \u0130\u015fte burada, Engels\u2019in kendisinde, ordu ve sava\u015f sorunlar\u0131yla u\u011fra\u015fma noktas\u0131nda, hi\u00e7 de \u00f6yle akademik ve ajitatif olmayan ama canl\u0131 ve hareketli olan bu a\u00e7\u0131klamalar bulunur.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

1895\u2019te Londra\u2019daki \u00f6l\u00fcm\u00fc<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Friedrich Engels 5 A\u011fustos 1895\u2019te Londra\u2019da \u00f6ld\u00fc. Engels ya\u015fam\u0131n kendisini severdi ve insana dair olan ne varsa, bunlar ona yabanc\u0131 de\u011fildi. Somut politik s\u00fcre\u00e7lere m\u00fcdahale etmek ve entelekt\u00fcel tart\u0131\u015fmalar kadar hayat\u0131n ufak zevklerinin de tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131. \u0130yi bir dans\u00e7\u0131, deneyimli bir\u00a0 at binicisi ve bir sava\u015f\u00e7\u0131yd\u0131. Ailesinin ona verdi\u011fi burjuva ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 reddetmeyi ve b\u00fct\u00fcn hayat\u0131n\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kurtulu\u015f m\u00fccadelesine adamay\u0131 ve bu g\u00f6rev boyunca Karl Marx\u2019la sad\u0131k bir i\u015fbirli\u011fi olu\u015fturmay\u0131 tercih etti.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcthi\u015f bir al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle, ikisinin aras\u0131ndan Marx\u2019\u0131n kendini teorik ve entelekt\u00fcel faaliyete adamas\u0131 gerekti\u011fini daima anlad\u0131. Marx\u2019\u0131n bu adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 bilimsel sosyalizmin b\u00fcy\u00fck teorik yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00fcretti. Engels bir defas\u0131nda Mehring\u2019e bir mektubunda \u015f\u00f6yle yazacakt\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201cMarx gibi bir insanla k\u0131rk sene boyunca birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilecek kadar \u015fansl\u0131 olunca, onun ya\u015fam s\u00fcresi boyunca genellikle hak etti\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz takdirin tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131yor oluyorsunuz. Ama b\u00fcy\u00fck adam \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, onun daha k\u00fc\u00e7\u00fck olan yol arkada\u015f\u0131 s\u0131k s\u0131k hak etti\u011finden daha \u00e7ok \u00f6v\u00fcl\u00fcr. San\u0131r\u0131m benim durumum da bu. Tarih her \u015feyi yerli yerine oturtacakt\u0131r ama o zamana dek ben huzur i\u00e7inde \u00f6lm\u00fc\u015f olaca\u011f\u0131m ve hi\u00e7bir \u015fey hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmeyece\u011fim.\u201d [9]<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

[1]<\/strong> Rheinische <\/em>Zeitung: Marx\u2019\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 ve y\u00f6netti\u011fi bir gazete.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/strong> Bkz. https:\/\/www.marxists.org\/archive\/lenin\/works\/1895\/misc\/engels-bio.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

[3]<\/strong> Agy.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/strong> Bkz. http:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/03\/02\/manifestonun-1888-ingilizce-baskisina-onsoz\/<\/p>\n\n\n\n

[5] <\/strong>Bkz. http:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/03\/02\/manifestonun-1890-almanca-baskisina-onsoz\/<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/strong> 14 Temmuz 1889\u2019da \u0130kinci Enternasyonal\u2019in Paris\u2019te ayn\u0131 anda iki uluslararas\u0131 kongresi topland\u0131. Bunun nedeni Frans\u0131z partisinin i\u00e7indeki bir ayr\u0131\u015fmayd\u0131. Frans\u0131z hareketinin \u00e7o\u011funlu\u011funun destekledi\u011fi e\u011filim Olas\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar ad\u0131n\u0131 ald\u0131. Engels ile Alman partisinin deste\u011fini alan di\u011fer e\u011filimin ad\u0131 ise Marksistler idi. Engels kongreye kat\u0131lamad\u0131 ama reformist e\u011filime kar\u015f\u0131 pozisyon ald\u0131 ve her iki kongreye de kat\u0131lm\u0131\u015f olan John Burns\u2019den, Olas\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n kongresini ele\u015ftiren bir yaz\u0131 kaleme almas\u0131n\u0131 rica etti. Engels hayattayken Bernstein\u2019\u0131 geri \u00e7ekilmeye zorlad\u0131 ancak Engels\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcyle Bernstein bir kere daha \u00f6rg\u00fct\u00fcn program\u0131ndan devrimci y\u00f6ntemleri \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/strong> Bkz. Karl Kautsky, The Road to Power<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/strong> Bkz. https:\/\/www.marxists.org\/archive\/marx\/works\/1895\/letters\/95_04_03.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

[9]<\/strong> Agy<\/em>., Progreso Yay\u0131nevi, Moskova, 1974, Cilt III, sayfa 523.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: Miguel \u00c1ngel Hern\u00e1ndez\u00a0 \u00c7eviri: Kaan G\u00fcnde\u015f \u0130lk defa \u0130\u015f\u00e7ilerin Uluslararas\u0131 Birli\u011fi – D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in Correspondencia Internacional (Uluslararas\u0131 Haberle\u015fme) isimli dergisinin Kas\u0131m 2020 say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. *** Karl Marx\u2019la birlikte bilimsel sosyalizmin kurucular\u0131ndan olan Friedrich Engels 28 Kas\u0131m 1820\u2019de Almanya Rhineland\u2019in Barmen kentinde d\u00fcnyaya geldi. Treveris do\u011fumlu yak\u0131n dostu Marx’la birlikte Engels, d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00fcy\u00fck […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2029,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[977],"tags":[876],"class_list":["post-2028","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-friedrich-engels","tag-friedrich-engels"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2028"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2030,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2028\/revisions\/2030"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}