{"id":1948,"date":"2020-08-25T11:31:38","date_gmt":"2020-08-25T08:31:38","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1948"},"modified":"2020-08-25T14:07:07","modified_gmt":"2020-08-25T11:07:07","slug":"tek-ulkede-sosyalizm-tartismasi-argumanlarin-bir-cozumlemesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2020\/08\/25\/tek-ulkede-sosyalizm-tartismasi-argumanlarin-bir-cozumlemesi\/","title":{"rendered":"Tek \u00fclkede sosyalizm tart\u0131\u015fmas\u0131: Arg\u00fcmanlar\u0131n bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Yazar:<\/strong>&nbsp;Ramazan Kumek<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yay\u0131n Kurulu\u2019nun notu:<\/strong>\u00a0A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zdan Ramazan Kumek\u2019in, Tro\u00e7kist\u2019in Yay\u0131n Kurulu\u2019na ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu bir yaz\u0131s\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131yoruz. Kumek&#8217;in yaz\u0131s\u0131, sosyalizmin tarihindeki en ciddi yar\u0131lmayla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan bir tart\u0131\u015fman\u0131n taraflar\u0131n\u0131n arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 analitik bir bi\u00e7imde mercek alt\u0131na yat\u0131r\u0131p inceliyor. \u0130yi okumalar dileriz. <\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer siz de bize yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 ula\u015ft\u0131rmak isterseniz, Yay\u0131n \u0130lkelerimiz&#8217;i okuyun:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-wordpress wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-trockist\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"PSFRyKavnT\"><a href=\"http:\/\/trockist.net\/index.php\/yayin-ilkelerimiz\/\">Yay\u0131n \u0130lkelerimiz<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;Yay\u0131n \u0130lkelerimiz&#8221; &#8212; Tro\u00e7kist\" src=\"http:\/\/trockist.net\/index.php\/yayin-ilkelerimiz\/embed\/#?secret=PSFRyKavnT\" data-secret=\"PSFRyKavnT\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>***<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Stalinist sol ile devrimci Marksistler aras\u0131nda s\u00fcregiden tek \u00fclkede sosyalizm tart\u0131\u015fmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde temel \u00f6nermeleri mant\u0131ki ve bilimsel olarak temellendirmek yerine Marx, Engels ve Lenin&#8217;in konudaki s\u00f6ylemleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Arg\u00fcmanlar\u0131n temellendirilmeleri bahsi ge\u00e7en isimlerin s\u00f6ylemleriyle yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, tart\u0131\u015fma kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 al\u0131nt\u0131larla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. B\u00f6ylelikle tek \u00fclkede sosyalizme dair lehte ve aleyhte arg\u00fcmanlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde taraflar\u0131n g\u00fcndemlerinde olmuyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Stalin \u201ctek \u00fclkede sosyalizmi\u201d temellendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Lenin&#8217;in <em>Avrupa Birle\u015fik Devletleri \u015eiar\u0131 \u00dczerine<\/em> ve <em>Kooperatif\u00e7ilik \u00dczerine<\/em> makalelerine s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurur. B\u00f6ylece kapitalizmin e\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131ndan s\u00f6zde haberi olmayan Marx ve Engels&#8217;in <em>Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>&#8216;da kapitalizmin kendisini ulusal s\u0131n\u0131rlarla k\u0131s\u0131tlamad\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015ftu\u011fu, <em>Alman \u0130deolojisi<\/em>&#8216;nde kom\u00fcnizmin ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde toplum \u00fcyelerinin hep birden hareketiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi, <em>Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri&#8217;<\/em>nde sosyalizmin tek \u00fclkede m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki apa\u00e7\u0131k ve parlak s\u00f6ylemleri kenara at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Stalin&#8217;e g\u00f6re Lenin e\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131n\u0131 ke\u015ffetmi\u015f, sosyalizmin tek \u00fclkede m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini ortaya koymu\u015ftu. \u015e\u00f6yle demekteydi Tro\u00e7ki: &#8220;Lenin&#8217;in s\u00f6yledi\u011fi, yazd\u0131\u011f\u0131 ve yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi do\u011frudan do\u011fruya g\u00f6rmezlikten gelerek, parti program\u0131n\u0131 ve Gen\u00e7 Kom\u00fcnistler Birli\u011fi program\u0131n\u0131 g\u00f6rmezlikten gelerek, sorunun kategorik olarak ortaya konuldu\u011fu Ekim Devrimi boyunca istisnas\u0131z t\u00fcm parti liderleri taraf\u0131ndan ifade edilen d\u00fc\u015f\u00fcnceleri g\u00f6rmezlikten gelerek, bizzat program\u0131n yazarlar\u0131n\u0131n, Stalin ve Buharin&#8217;in 1924&#8217;e kadar ve 1924 de dahil s\u00f6ylediklerini g\u00f6rmezlikten gelerek, Marksist yaz\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck zenginli\u011finden ve Lenin&#8217;in eserlerindeki hazineden al\u0131nan (&#8230;) topu topu iki Lenin al\u0131nt\u0131s\u0131, (..) &#8216;Tro\u00e7kizm&#8217;e kar\u015f\u0131 tek \u00fclkede sosyalizmin savunusunda kullan\u0131lmaktayd\u0131&#8221;.<strong>(1)<\/strong>&nbsp; C\u0131mb\u0131zla \u00e7ekilip \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iki Lenin al\u0131nt\u0131s\u0131yla \u00e7eli\u015fen her\u015fey, Tro\u00e7ki&#8217;nin hakl\u0131 olarak ifade etti\u011fi gibi basit\u00e7e kenara at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Marksizm bir analiz y\u00f6ntemidir; fakat Tro\u00e7ki&#8217;nin de belirtti\u011fi gibi metinlerin analizi de\u011fil, toplumsal ili\u015fkilerin analizidir. Tek \u00fclkede sosyalizm tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 da ki\u015filerin s\u00f6ylemleri de\u011fil, toplumsal ili\u015fkiler olmal\u0131d\u0131r; zira tart\u0131\u015fma ancak toplumsal ili\u015fkilerin analiziyle sa\u011fl\u0131kl\u0131 sonu\u00e7lar verebilir. Bu yaz\u0131 kapsam\u0131nda geleneksel tart\u0131\u015fmadan farkl\u0131 olarak \u201ctek \u00fclkede sosyalizme\u201d dair lehte ve aleyhte arg\u00fcmanlar\u0131 analitik bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyle tart\u0131\u015fmaya a\u00e7aca\u011f\u0131m.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>1.) Lehte arg\u00fcmanlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>a.) Devrimlerin e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fmesi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Stalin, e\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131n\u0131 \u201ctek \u00fclkede sosyalizm\u201d teorisinin temeline yerle\u015ftirmi\u015ftir. Bu yasayla kabaca kapitalist \u00fclkelerin e\u015fitsiz ya da d\u00fczensiz geli\u015fmesinden, proleter devrimlerin de e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fece\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131l\u0131r. Stalin&#8217;in ve Stalinistlerin s\u0131k s\u0131k at\u0131f yapt\u0131\u011f\u0131, Tro\u00e7ki&#8217;nin as\u0131l olarak proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ima etti\u011fini s\u00f6yledi\u011fi <strong>(2)<\/strong> Lenin&#8217;in 1915 tarihli <em>Avrupa Birle\u015fik Devletleri \u015eiar\u0131 \u00dczerine<\/em> makalesi kapitalizmin e\u015fitsiz geli\u015fme nosyonunun sosyo-ekonomik sonu\u00e7lar\u0131na \u015f\u00f6yle de\u011finir: \u201cE\u015fitsiz ekonomik ve politik geli\u015fme kapitalizmin mutlak yasas\u0131d\u0131r. Buradan, sosyalizmin zaferinin, ba\u015flang\u0131\u00e7ta birka\u00e7 kapitalist \u00fclkede olanakl\u0131 oldu\u011fu sonucu \u00e7\u0131kar. Kapitalistleri m\u00fclks\u00fczle\u015ftiren ve \u00fclkesinde sosyalist \u00fcretimi \u00f6rg\u00fctleyen bu \u00fclkenin muzaffer proletaryas\u0131, \u00f6teki \u00fclkelerin ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 kendi yan\u0131na \u00e7ekerek, bu \u00fclkelerde kapitalistlere kar\u0219\u0131 ayaklanmalara yol a\u00e7arak, hatta gerekirse s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u016b s\u0131n\u0131flara ve onlar\u0131n devletlerine kar\u015f\u0131 asker\u00ee g\u00fc\u00e7le harekete ge\u00e7erek, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n geri kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131 ayaklanacakt\u0131r.\u201d<strong>(3)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Stalin, Lenin&#8217;in yukar\u0131daki makalesine de dayanarak sosyalist devrimlerin e\u015fitsiz ya da d\u00fczensiz ger\u00e7ekle\u015fmesinden, sosyalizmin ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde tamamlanabilece\u011fine dair bir temel olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tro\u00e7ki&#8217;nin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re 1928&#8217;de kabul edilen <em>Komintern Birli\u011finin Taslak Program\u0131<\/em>\u2019nda bu nokta \u015f\u00f6yle ge\u00e7er: \u201cEkonomik ve politik geli\u015fmenin e\u015fitsizli\u011fi, kapitalizmin mutlak bir yasas\u0131d\u0131r. Bu e\u015fitsizlik, emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda daha belirgin ve \u015fiddetli olmaktad\u0131r. Buradan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ki, uluslararas\u0131 proleter devrim, tek, e\u015fzamanl\u0131 ve evrensel bir eylem olarak de\u011ferlendirilemez. (&#8230;) Sosyalizmin zaferi, \u00f6nce birka\u00e7, ya da hatta tek bir yal\u0131t\u0131k kapitalist \u00fclkede olanakl\u0131d\u0131r.\u201d<strong>(4)<\/strong> Toparlayacak olursak sunulan arg\u00fcman basit\u00e7e \u015f\u00f6yle:<\/p>\n\n\n\n<p>I. Kapitalizm e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fme nosyonuna sahiptir<\/p>\n\n\n\n<p>II. Kapitalizmin e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fme nosyonu, sosyalist devrimlerin uluslararas\u0131 e\u015fzamanl\u0131 bir eyleme de\u011fil, d\u00fczensiz ya da ba\u015flang\u0131\u00e7ta birka\u00e7 \u00fclkede ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine i\u015faret eder.<\/p>\n\n\n\n<p>III. O halde sosyalizmi ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde in\u015fa etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Buradaki sorun, kapitalizmin e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fme yasas\u0131na sahip olmas\u0131 (a) ya da sosyalist devrimlerin ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir ya da birka\u00e7 \u00fclkede ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi (b) de\u011fil; (a) ve (b) \u00f6nc\u00fcllerinden direkt olarak (c) \u00f6nc\u00fcl\u00fcne ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fen proleter devrimlerin neden ulusal sosyalizmi hakl\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bir \u015fey s\u00f6ylemiyor. Tro\u00e7ki \u015f\u00f6yle demekteydi: \u201cStalin&#8217;in e\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131na ilgi duymas\u0131n\u0131n nedeni, geri bir \u00fclke proletaryas\u0131n\u0131n iktidar\u0131 ele ge\u00e7irece\u011fini vaktinde haber vermek de\u011fil, ama 1924&#8217;te, yani devrimden yedi y\u0131l sonra iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f olan proletaryaya bir ulusal sosyalist toplum kurma g\u00f6revini y\u00fcklemektir.\u201d \u201cAncak\u201d diyordu Tro\u00e7ki, \u201ce\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 yerde i\u015fte tam buras\u0131d\u0131r.\u201d<strong>(5)<\/strong> Proleter devrimlerin d\u00fczensiz geli\u015fmesi bir \u015feydir, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir ulusal sosyalizm in\u015fa etmek ba\u015fka bir \u015feydir. \u0130kisi aras\u0131nda mant\u0131ksal bir ba\u011f yoktur. \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc\u201d diye devam ediyor Tro\u00e7ki, \u201cbu yasa ne d\u00fcnya ekonomisinin yasalar\u0131n\u0131n yerini tutabilir ne de onlar\u0131 yok edebilir; tam tersine, kendisi onlara tabidir.\u201d<strong>(6)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nitekim Stalin, kapitalizmin ve sosyalizmin bir d\u00fcnya ekonomisini \u015fart ko\u015ftu\u011funu yabana atarak bile\u015fik geli\u015fme yasas\u0131n\u0131, e\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131 i\u00e7inde asimile ediyordu. Bir ba\u015fka yerde Tro\u00e7ki bu noktaya \u015f\u00f6yle parmak basar: \u201cE\u011fer tarihsel s\u00fcre\u00e7, baz\u0131 \u00fclkelerin yaln\u0131zca e\u015fitsiz de\u011fil, ama ayn\u0131 zamanda birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, birbirlerinden yal\u0131t\u0131k geli\u015fmesi \u015feklinde i\u015fleseydi, o zaman e\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131ndan tek bir kapitalist \u00fclkede sosyalizmi in\u015fa etme imkan\u0131 \u015f\u00fcphesiz \u00e7\u0131kard\u0131.\u201d<strong>(7)<\/strong> Zira ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin hatas\u0131 d\u00fcnya ekonomisini ulusal ekonomilerin basit bir toplam\u0131 olarak g\u00f6rmesidir. Bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme Tro\u00e7ki&#8217;nin deyi\u015fiyle \u201ce\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131n\u0131n ima etmedi\u011fi ve edemeyece\u011fi bir \u015feyi bu yasadan \u00e7\u0131karmaya\u201d \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<strong>(8)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Devam ediyor Tro\u00e7ki: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201c\u00c7e\u015fitli \u00fclkelerin e\u015fitsiz ya da d\u00fczensiz geli\u015fmesi, bu \u00fclkeler aras\u0131ndaki giderek artan ekonomik ba\u011flar\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli bozar, fakat hi\u00e7bir durumda yok etmez.\u201d<strong>(9)<\/strong> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak sosyalist devrimlerin e\u015fitsiz geli\u015fimi, ulusal s\u0131n\u0131rlara hapsedilmi\u015f bir sosyalizmi imlemez. Devrimlerin e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fiminin tek \u00fclkede sosyalizmi neden hakl\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirsizdir. Bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, proleter devrimlerin e\u015fitsiz ve d\u00fczensiz geli\u015fimi ile yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizm aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 g\u00f6ster(e)memi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131m ge\u00e7ersizdir.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>b.) Kendi kendine yeten ekonomi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Stalinist b\u00fcrokrasi, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \u201csosyalist\u201d toplum i\u00e7in yeterli ve gerekli her \u015feye sahip olduklar\u0131n\u0131 ima eden, Lenin&#8217;in <em>Kooperatif\u00e7ilik \u00dczerine<\/em> makalesine dayanarak (Tro\u00e7ki makalede maddi g\u00fc\u00e7lerden ziyade politik ko\u015fullar\u0131n ima edildi\u011fini s\u00f6yleyecekti)<\/p>\n\n\n\n<p>kendi kendine yeten ekonomi fikri geli\u015ftirmi\u015ftir. Buharin \u015f\u00f6yle demekteydi: \u201cMadem sosyalizmin in\u015fas\u0131 i\u00e7in gerekli ve yeterli olan her \u015feye sahibiz, bu nedenle tam da sosyalizmin in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde sosyalizmin daha ileri kurulu\u015funun imkans\u0131z olaca\u011f\u0131 bir nokta olamaz.&#8221;<strong>(10)<\/strong> Yeterli ve gerekli olan her\u015feye sahip olundu\u011funa g\u00f6re proletaryan\u0131n iktidar\u0131n\u0131 d\u0131\u015f m\u00fcdahaleden ve d\u0131\u015f ticaret tekeli ile d\u00fcnya pazar\u0131ndan korudu\u011fumuz takdirde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir &#8220;sosyalizm&#8221; in\u015fa edilebilirdi. Arg\u00fcmantasyon \u015f\u00f6yle;<\/p>\n\n\n\n<p>I. Sosyalizm i\u00e7 kuvvetler sorunudur.<\/p>\n\n\n\n<p>II. Sosyalizm i\u00e7in gerekli ve yeterli olan her \u015feye sahibiz.<\/p>\n\n\n\n<p>III. O halde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizm m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/p>\n\n\n\n<p>Ku\u015fkusuz \u00e7\u0131kar\u0131m ge\u00e7erlidir. Fakat \u00f6nc\u00fcllerin olgusal do\u011fruluk de\u011feri s\u00f6z konusu de\u011fildir. Sosyalizmin uluslararas\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden yal\u0131t\u0131lamayaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik engel kapitalist \u00fclkelerin d\u00fcnya pazar\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme de bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k atlan\u0131yor. Tro\u00e7ki kendi kendine yeten bir ekonomi fikrine kar\u015f\u0131 SSCB \u00f6zelinde kapitalist \u00fclkelerin d\u00fcnya sermayesine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015fti. Nitekim Tro\u00e7ki&#8217;ye g\u00f6re \u201cBuharin (\u2026) ne zaman uluslararas\u0131 fakt\u00f6rden soyutlaman\u0131n gereklili\u011finden bahsetse, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fcnya pazar\u0131 de\u011fil, aksine askeri m\u00fcdahaledir&#8221;.<strong>(11)<\/strong> Tro\u00e7ki, <em>On Be\u015finci Parti Konferans<\/em>&#8216;\u0131nda Buharin&#8217;in soyutlanm\u0131\u015f sosyalizmini \u015f\u00f6yle te\u015fhir ediyordu: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cBuharin <em>Bol\u015fevik<\/em>&#8216;te yay\u0131mlanan son makalesinde [g\u00fcl\u00fc\u015fmeler] diyor ki: \u2018Sorun, bunu uluslararas\u0131 fakt\u00f6rlerden soyutlarsak, bizim sosyalizm yolunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m\u0131z ve onu kurup kuramayaca\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r\u2019 (\u2026) S\u0131rf \u015funu dinleyin: \u2018E\u011fer bu sorunu uluslararas\u0131 fakt\u00f6rlerden soyutlarsak sosyalizm yolunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m\u0131z ve onu kurup kuramayaca\u011f\u0131m\u0131z.\u2019 E\u011fer bu \u2018soyutlamay\u0131\u2019 ba\u015farabilirsek o zaman tabii ki arkas\u0131 kolayca gelir. Fakat yapamay\u0131z. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn mesele bu [g\u00fcl\u00fc\u015fmeler]. E\u011fer kendimizi hava \u015fartlar\u0131ndan ve polisten soyutlarsak ocak ay\u0131nda Moskova sokaklar\u0131nda da \u00e7\u0131plak gezebiliriz [G\u00fcl\u00fc\u015fmeler]. Fakat korkar\u0131m ki b\u00f6yle bir kalk\u0131\u015fmam\u0131z halinde bu soyutlama hem hava \u015fartlar\u0131 hem de polis y\u00fcz\u00fcnden \u00e7uvallayacakt\u0131r [G\u00fcl\u00fc\u015fmeler]. &#8216;Bir daha tekrar ediyoruz; Bu, i\u00e7 kuvvetlerin sorunudur; d\u0131\u015f d\u00fcnyayla ilgili tehlikelerin de\u011fil. Bu nedenle, devrimin karakteri sorunudur&#8217;. [dedi, Buharin&#8217;e at\u0131fla.]<\/p><p>Devrimimizin uluslararas\u0131 ili\u015fkilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z karakteri! Devrimimizin bu kendi kendine yeterlilik karakteri ne zamandan beri var? Ben; bildi\u011fimiz gibi devrimimiz, iki uluslararas\u0131 \u00f6nko\u015ful d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmazd\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Birincisi, h\u0131rs\u0131yla ekonomik geli\u015fmemizi g\u00fcbreleyen finans sermaye fakt\u00f6r\u00fc; ikincisi, Marksizm, proleter m\u00fccadelemizi g\u00fcbrelemi\u015f olan uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketinin teorik \u00f6z\u00fc. Bu, devrimin, 1917&#8217;den \u00f6nce d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinin birbirleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 o kav\u015faklarda haz\u0131rlanm\u0131\u015f oldu\u011fu anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7ler \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan &#8220;B\u00fcy\u00fck Sava\u015f&#8221; ve ondan da Ekim Devrimi do\u011fmu\u015ftur. Oysa \u015fimdi bize kendimizi uluslararas\u0131 durumdan soyutlay\u0131p \u00fclkede kendimiz i\u00e7in kendi sosyalizmimizi in\u015fa etmemiz s\u00f6yleniyor. Bu metafizik d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemidir. D\u00fcnya ekonomisinden soyutlanma imkan\u0131 yoktur.\u201d<strong>(12)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Bir ba\u015fka yerde Tro\u00e7ki e\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131n\u0131n \u00fclke i\u00e7indeki sosyo-ekonomik sonu\u00e7lar\u0131na \u015f\u00f6yle de\u011finiyordu: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>&#8220;Sosyalizmin in\u015fas\u0131 sadece bir \u00fclkenin &#8216;olgunluk&#8217; veya &#8220;haml\u0131\u011f\u0131&#8217;yla \u00e7\u00f6z\u00fclemlenmez. Bu haml\u0131k kendi i\u00e7inde <em>e\u015fitsizdir<\/em>. SSCB&#8217;de baz\u0131 sanayi dallar\u0131, en temel i\u00e7 ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamakta son derece yetersizdir, aksine di\u011fer dallar varolan ko\u015fullar alt\u0131nda yayg\u0131n ve artan ihracat olmaks\u0131z\u0131n geli\u015femezler. (&#8230;) Di\u011fer taraftan &#8216;e\u011fer \u00e7ok bol olanlar&#8217; ihra\u00e7 edilemezlerse, &#8216;yetersiz&#8217; dallar ciddi \u015fekilde geli\u015femezler bile. Bir \u00dctopya&#8217;da veya bir Atlantis&#8217;te de\u011fil, d\u00fcnyevi ekonomimizin kat\u0131 co\u011frafi ve tarihi ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde, yal\u0131t\u0131k bir sosyalist toplum in\u015fa etmenin olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli \u00fclkeler i\u00e7in farkl\u0131 \u015fekillerde \u2013baz\u0131 dallar\u0131n yetersiz geli\u015fmesiyle, di\u011ferlerininse a\u015f\u0131r\u0131 geli\u015fmesiyle\u2013 belirlenir. B\u00fct\u00fcn olarak al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu, modern \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ulusal s\u0131n\u0131rlarla uyumsuz oldu\u011fu anlam\u0131na gelir&#8221;.<strong>(13)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Bununla birlikte bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme &#8220;k\u0131s\u0131rd\u00f6ng\u00fc saftatas\u0131&#8221;ndan kurtulam\u0131yor. Ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin d\u00f6ng\u00fcselli\u011fini Tro\u00e7ki \u015f\u00f6yle aktar\u0131yordu: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>&#8220;Bu uslamlama kusursuzdur<em>: &#8216;Madem gerekli ve yeterli olan her\u015feye sahibiz, bu nedenle ona sahibiz&#8217;.<\/em> Kan\u0131tlamas\u0131 gereken bir noktadan yola \u00e7\u0131karak, ona hi\u00e7bir giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapmadan, Buharin kendine yeterli bir sosyalist ekonomi sistemi olu\u015fturuyor&#8221;.<strong>(14)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Yani Buharin ispat etmesi gereken \u015feyi (sosyalist toplumun i\u00e7 kuvvetler sorunu oldu\u011fu, d\u00fcnya ekonomisinden yal\u0131t\u0131labildi\u011fi) ba\u015ftan varsayarak buradan kendi kendine yeten bir ekonomi fikrine, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizme var\u0131yor. D\u00fcnya sermayesine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan nas\u0131l soyutlan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ise g\u00f6ster(e)miyor ( bu meseleyi aleyhte itirazlarda detayland\u0131raca\u011f\u0131m).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>c.) K\u0131smi sosyalizm ve nihai sosyalizm<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Stalin kom\u00fcnizmi birinci a\u015famas\u0131 sosyalizm ve ikinci a\u015famas\u0131 tam kom\u00fcnizm olarak ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, ayn\u0131 \u015fekilde sosyalist a\u015famay\u0131 da birinci a\u015famas\u0131 k\u0131smi ya da nihai olmayan sosyalizm ve ikinci a\u015famas\u0131 nihai sosyalizm olarak ay\u0131r\u0131r. Bu \u00f6nermeyle kabaca \u201ctek bir \u00fclkede sosyalizmin zaferi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ancak sosyalizmin kesin zaferi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir\u201d anlat\u0131lmak isteniyor. Bu diyalektik olmayan ayr\u0131m bir taraftan Lenin&#8217;in sosyalizmin ulusal d\u00fczeyde tamamlanamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki ifadelere k\u0131l\u0131f buluyorken, di\u011fer taraftan tek \u00fclkede sosyalizmin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na dair itirazlar\u0131n nihai sosyalizm i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu, sosyalizmin \u201cyar\u0131m\u201d ya da \u201c\u00e7eyrek\u201d zaferinden bahsedilebilece\u011fi ima ediliyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Stalin, <em>Leninizmin Sorunlar\u0131<\/em>&#8216;nda bu durumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cTek \u00fclkede sosyalizmin zaferi imkan\u0131 ne anlama gelir? Proletarya ile k\u00f6yl\u00fcl\u00fck aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkileri, \u00fclkemizin i\u00e7 g\u00fc\u00e7lerine dayanarak a\u015fma imk\u00e2n\u0131 anlam\u0131na gelir, proletaryan\u0131n iktidar\u0131 ele ge\u00e7irip, bu iktidardan, \u00fclkemizde tam sosyalist toplumu kurmak i\u00e7in yararlanabilmesi imk\u00e2n\u0131 anlam\u0131na gelir. (\u2026) Di\u011fer \u00fclkelerde devrimin zaferi olmaks\u0131z\u0131n, tek \u00fclkede sosyalizmin tam, nihai zaferinin imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ne demektir? Bu, devrim en az\u0131ndan bir dizi \u00fclkede zafere ula\u015fmadan, m\u00fcdahaleye ve dolay\u0131s\u0131yla da burjuva d\u00fczenin restorasyonuna kar\u015f\u0131 tam bir garantiye sahip olman\u0131n imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu demektir&#8221;.<strong>(15)<\/strong> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>A\u00e7\u0131kt\u0131r ki Stalin, sosyalizmin nihai zaferinden, ulusal d\u00fczeyde in\u015fa edilmi\u015f olan sosyalizmin d\u0131\u015f m\u00fcdahaleye ve burjuva restorasyonuna kar\u015f\u0131 tam garantisini anl\u0131yor. Bir ba\u015fka yerde \u015f\u00f6yle demekteydi: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cFakat bir adada de\u011fil, \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 sosyalizmin \u00fclkesine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca tav\u0131rlar i\u00e7inde olan, m\u00fcdahale ve restorasyon tehlikesi yaratan bir &#8216;devletler sisteminde\u2019 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, a\u00e7\u0131k\u00e7a ve d\u00fcr\u00fcst\u00e7e \u00fclkemizde sosyalizmin zaferinin nihai olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz.\u201d<strong>(16)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Stalin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri, d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilerden ontolojik olarak ay\u0131rarak yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizmin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerinin \u00fczerinden kendi ba\u015f\u0131na gelebilece\u011fini iddia ediyor ( yakla\u015f\u0131k 3 milyon kadar insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olmu\u015f zorla kolektifle\u015ftirme facias\u0131 i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerin \u00fczerinden nas\u0131l gelinebilece\u011fine \u00f6rnek te\u015fkil ediyor ), ulusal par\u00e7alar\u0131n d\u00fcnya pazar\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ise dert edinmiyor. Ona g\u00f6re sorun, ulusal alana hapsolmu\u015f \u201csosyalizmin\u201d restorasyona a\u00e7\u0131k olup olmamas\u0131nda. Yani yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir \u201csosyalizm\u201d restorasyona a\u00e7\u0131k oldu\u011fundan dolay\u0131 nihai bir zaferden bahsedilemeyece\u011fi ifade ediliyor. Demek oluyor ki burjuva restorasyona kar\u015f\u0131 tam garanti s\u00f6z konusu olsa, sosyalizmin nihai zaferinden bahsedilebilir. Yani bu iki ayr\u0131 sosyalizm birbirlerinden burjuva restorasyonuna a\u00e7\u0131k olup olmamas\u0131yla ayr\u0131l\u0131yor, sosyo-ekonomik y\u00f6nden de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla sosyalizmin zaferinden k\u0131smi ve nihai olarak s\u00f6z edilmesi, tek \u00fclkede sosyalizmin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na dair itirazlar\u0131 savu\u015fturam\u0131yor. Ayn\u0131 itirazlar \u201cnihai sosyalizme\u201d getirilebilece\u011fi gibi &#8220;yar\u0131m&#8221; ya da &#8220;\u00e7eyrek&#8221; sosyalizme de getirilebilir. Bundan farkl\u0131 olarak \u015f\u00f6yle diyordu Tro\u00e7ki: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>&#8220;Teorik bir siper olarak kullan\u0131lan bu varsay\u0131m, ger\u00e7ekte sadece temel \u00e7eli\u015fkinin te\u015fhirine hizmet etmektedir. E\u011fer tezleri, hakiki sosyalist in\u015fa \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n sadece proletaryan\u0131n en az\u0131ndan birka\u00e7 ileri \u00fclkedeki zaferinden sonra ba\u015flayabilece\u011fi \u015feklinde yorumlan\u0131rsa, o zaman bu yaln\u0131zca tek \u00fclkede sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n reddidir ve Marx ve Lenin&#8217;in konumuna geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat e\u011fer kalk\u0131\u015f noktam\u0131z\u0131 (&#8230;) Stalin ve Buharin&#8217;in yeni teorisinden al\u0131rsak, o zaman \u015fu perspektifi elde ederiz: D\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki tam zaferine dek, tek tek birka\u00e7 \u00fclke kendi \u00fclkelerinde tam sosyalizmi in\u015fa edecek, ve daha sonra, oyuncak k\u00fcplerinden binalar in\u015fa eden \u00e7ocuklar gibi, bu sosyalist \u00fclkelerden sosyalist bir d\u00fcnya ekonomisi in\u015fa edilecek. \u0130\u015fin do\u011frusu sosyalist d\u00fcnya ekonomisi, hi\u00e7bir zaman ulusal sosyalist ekonomilerin toplam\u0131 olmayacakt\u0131r. O temel y\u00f6nleri itibar\u0131yla, yaln\u0131zca kapitalizmin b\u00fct\u00fcn \u00f6nceki geli\u015fimi taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olan uluslararas\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc zemininde \u015fekillenebilir.&#8221;<strong>(17)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Dahas\u0131 bu ayr\u0131m, \u201cg\u00fcc\u00fcm\u00fcz yetti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizm in\u015fa edebiliriz, bu nihai sosyalizm de\u011fildir\u201d \u015feklinde bir \u00f6nerme de ima edebilir. B\u00f6ylelikle kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri ile sosyalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin bir arada varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc melez bir toplum bi\u00e7imi \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Ne ki sosyalizm \u2014 a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6rece\u011fimiz gibi \u2014 kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin <em>tam<\/em> olumsuzlamas\u0131n\u0131 ifade eder. Sosyalizm tan\u0131m\u0131 gere\u011fi kapitalizmden daha \u00fcst\u00fcn bir toplumdur. Sosyalist toplum bi\u00e7imi, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri ile sosyalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin melez bir bile\u015fimi olamaz. Kald\u0131 ki tek \u00fclkede sosyalizme dair itirazlar, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin ulusal arenada <em>tam <\/em>olumsuzlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 imler. Dolay\u0131s\u0131yla bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme yine ispat edilmesi gereken \u015feyi ba\u015ftan varsay\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>De\u011fer yasas\u0131, meta, para, sermaye birikimi gibi ekonomik kategorilerin k\u0131smi bir olumsuzlamas\u0131, yani kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileriyle sosyalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin bir arada varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi ancak kapitalizmden sosyalizme ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131 olan proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde s\u00f6z konusu olabilir. Proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ere\u011fi kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda sosyalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin zaferini sa\u011flamakt\u0131r. Fakat i\u00e7 \u00e7eli\u015fkiler ile d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkiler aras\u0131ndaki ayr\u0131m salt kategorik bir ayr\u0131md\u0131r. Yani i\u00e7 \u00e7eli\u015fkiler d\u00fcnya ekonomisinin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Stalin&#8217;in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri, d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilerden ontolojik olarak ay\u0131ramayaca\u011f\u0131m\u0131z dolay\u0131s\u0131yla bu iki \u00fcretim ili\u015fkisi aras\u0131ndaki m\u00fccadele ancak d\u00fcnya arenas\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclebilecektir. Ulusal ekonomiler, d\u00fcnya ekonomisinin basit bir toplam\u0131 de\u011fildir, sosyalizm de ulusal ekonomilerin basit bir toplam\u0131 olmayacakt\u0131r. Proleter devrim ya s\u00fcrekli hale gelir, sosyalizmin kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri \u00fczerinde zaferi sa\u011flan\u0131r, ya da tecrit olur, i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilere kurban giderek geriye kapitalizme d\u00f6ner. Orta yol yoktur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>d.) Muhalefete d\u00f6nmek ya da iktidardan vazge\u00e7mek<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Bu slogan, tek \u00fclkede sosyalizmi bilimsel olarak temellendirmekten ziyade, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizmin imkan dahilinde olmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki itirazlar\u0131 savu\u015fturmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Stalin tek \u00fclkede sosyalizmin imkan dahilinde olmamas\u0131ndan \u015fu sonucu \u00e7\u0131kar\u0131yordu: \u201cAma bu do\u011fruysa, o zaman iktisad\u0131m\u0131zdaki kapitalist unsurlar \u00fczerinde zafer u\u011fruna m\u00fccadele etmeye de\u011fer mi? Bundan, b\u00f6yle bir zaferin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu sonucu \u00e7\u0131kmaz m\u0131?\u201d<strong>(18) <\/strong>Bir ba\u015fka yerde Tro\u00e7ki&#8217;nin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Stalin \u015f\u00f6yle de demekteydi: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cPartimizin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na yalan s\u00f6ylemeye hakk\u0131 yoktur. Sosyalizmin \u00fclkemizde in\u015fa edilebilece\u011fine g\u00fcvenmemenin, iktidardan vazge\u00e7meye ve partimizin egemen konumundan muhalefet partisi konumuna ge\u00e7mesine neden olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcr\u00fcst\u00e7e a\u00e7\u0131klamal\u0131y\u0131z&#8221;.<strong>(19)<\/strong>&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Bu itiraz bize iki se\u00e7enek sunuyor: Ya tek \u00fclkede sosyalizmin imkan dahilinde oldu\u011funu kabul edip, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalist toplum kurmak ya da iktidardan vazge\u00e7ip, sosyalist toplum i\u00e7in m\u00fccadele etmekten vazge\u00e7mek. Bu arg\u00fcmantasyon a\u00e7\u0131kt\u0131r ki \u201cyanl\u0131\u015f ikilem\u201d safsatas\u0131na ba\u015fvuruyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc bizi iki se\u00e7enekle s\u0131n\u0131rlay\u0131p, birinin yanl\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6sterildi\u011finde, di\u011ferinin do\u011fru olaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yor. Oysa ki iktidardan vazge\u00e7menin yanl\u0131\u015f olmas\u0131yla, tek \u00fclkede sosyalizmin imkan dahilinde olup olmamas\u0131 aras\u0131nda bir alaka yoktur. Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizmin imkan dahilinde olmamas\u0131 bir \u015feydir, iktidardan vazge\u00e7mek ba\u015fka bir \u015feydir. Birincisi, ikincisini gerektirmez; ki se\u00e7enekler bu ikisiyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. Ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin hatas\u0131 da tam olarak bizi iki se\u00e7enekle s\u0131n\u0131rlay\u0131p, siyah ile beyaz aras\u0131nda bir se\u00e7im yapmaya zorlamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Nitekim Tro\u00e7ki, \u201cbu teleolojik arg\u00fcmana 1905\u2019te Men\u015feviklere verdi\u011fimiz cevab\u0131 verebiliriz\u201d diyor ve ekliyordu: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cS\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin nesnel geli\u015fimi proletaryay\u0131 iki alternatifle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131rsa (ya devlet iktidar\u0131n\u0131n hak ve g\u00f6revlerini eline al ya da s\u0131n\u0131f mevziini teslim et) sosyal demokrasi devlet iktidar\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesini g\u00fcndemin ba\u015f\u0131na yerle\u015ftirecektir. Bunu yaparken asla daha derin t\u00fcrden geli\u015fme s\u00fcre\u00e7lerini, \u00fcretimin b\u00fcy\u00fcme ve merkezile\u015fme s\u00fcre\u00e7lerini g\u00f6zard\u0131 etmeyecektir. Ama \u015f\u00f6yle diyecektir: Son \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede ekonomik geli\u015fmenin gidi\u015fat\u0131na dayanan s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin mant\u0131\u011f\u0131, burjuvazi ekonomik misyonunu tamamlamadan proletaryay\u0131 diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe do\u011fru iterse (\u2026) bu sadece tarihin onun s\u0131rt\u0131na devasa zorlukta bir g\u00f6rev y\u00fckledi\u011fi anlam\u0131na gelir. Belki proletarya m\u00fccadelede t\u00fckenip y\u00fck\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ezilebilir; belki. Ama s\u0131n\u0131fsal yozla\u015fma ve t\u00fcm \u00fclkeyi barbarl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckleme korkusu y\u00fcz\u00fcnden bu g\u00f6revleri reddedemez.\u201d<strong>(20) <\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Yine ba\u015fka yerde bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin ideolojik sonucuna \u015f\u00f6yle de\u011fi\u015fiyordu: &#8220;Bu sadece ulusal ekonominin k\u0131t kaynaklar\u0131na g\u00fcven duyma hakk\u0131m\u0131z oldu\u011fu, fakat uluslararas\u0131 proletaryan\u0131n bitmez t\u00fckenmez kaynaklar\u0131na g\u00fcven duymaya kalk\u0131\u015fmamam\u0131z anlam\u0131na gelir.&#8221;<strong>(21)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrekli devrim perspektifine g\u00f6re tecrit olmu\u015f proletarya iktidar\u0131n\u0131n kaderi, ileri \u00fclkelerin proletaryas\u0131n\u0131n kaderine ba\u011fl\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkiler dolay\u0131s\u0131yla proletarya iktidar\u0131n\u0131n zemini kaygan olacakt\u0131r. Bu kaygan zeminin \u00fcstesinden gelmek ancak ileri \u00fclkelerin proletaryas\u0131n\u0131n \u00e7abalar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Fakat tecrit olmu\u015f proletarya iktidar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131na ileri \u00fclkelerin proletaryas\u0131 yeti\u015finciye kadar i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti iktidar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Tro\u00e7ki, <em>Sonu\u00e7lar ve Olas\u0131l\u0131klar<\/em> bro\u015f\u00fcr\u00fcnde i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkiler m\u00fcsade etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde proletaryan\u0131n iktidar\u0131 ald\u0131ktan sonra onu korumak i\u00e7in sonuna kadar sava\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015fti. Yine Tro\u00e7ki&#8217;nin ayn\u0131 metinde ifade etti\u011fi gibi proletaryan\u0131n iktidar\u0131nda asgari ve azami program aras\u0131nda ayr\u0131m silikle\u015fir, do\u011frudan kesintisiz ve s\u00fcreklilik\u00e7i bir perspektifle demokratik program a\u015f\u0131l\u0131p sosyalist \u00f6nlemlere ba\u015fvurulur. Fakat proleter devrimin tecrit olmas\u0131 durumunda i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkiler sosyalist \u00f6nlemlere gem vuracak, proletaryan\u0131n iktidar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmas\u0131 g\u00fc\u00e7 olacakt\u0131r. Rusya \u00f6zelinde \u015f\u00f6yle demekteydi Tro\u00e7ki: \u201cKendi kaynaklar\u0131 ile ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Rus i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na k\u00f6yl\u00fcl\u00fck s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc anda, kar\u015f\u0131devrim taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ezilecektir. Politik y\u00f6netiminin kaderini, dolay\u0131s\u0131yla Rus devriminin t\u00fcm kaderini, Avrupa&#8217;daki sosyalist devrimin kaderine ba\u011flanmaktan ba\u015fka bir se\u00e7ene\u011fi olmayacakt\u0131r&#8221;.<strong>(22)<\/strong> S\u00fcrekli devrim perspektifine g\u00f6re, ulusal sosyalizmin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131, iktidardan ya da sosyalist toplumu in\u015fa etme g\u00f6revinden vazge\u00e7mek anlam\u0131na gelmiyor. Uzun s\u00fcre tecrit olmu\u015f bir sosyalist devrim, i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkiler dolay\u0131s\u0131yla, proletarya kendi iktidar\u0131n\u0131 daha yerle\u015ftiremeden kendili\u011finden yozla\u015facak, bir kar\u015f\u0131-devrime kurban gidecektir. Tro\u00e7ki&#8217;nin ifadesiyle proleter devrimin ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalmas\u0131 ge\u00e7ici bir durum olacakt\u0131r. Nitekim korkun\u00e7 b\u00fcrokratikle\u015fme ve Stanilist hizip bu yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>2.) Aleyhte arg\u00fcmanlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>a.) \u00dcretici g\u00fc\u00e7ler belirlenimcili\u011fi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>\u00dcretici g\u00fc\u00e7ler ile \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131ndaki ili\u015fki Marx\u2019\u0131n tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Bu diyalektik ili\u015fkide \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fim d\u00fczeyi, \u00fcretim ili\u015fkisine tekab\u00fcl eder. \u00dcretim ili\u015fkilerinin, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fim d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131 olarak kendisine \u00f6zg\u00fcl toplumsal \u00fcretim ili\u015fkileri vard\u0131r. Marx bunun i\u00e7in \u015f\u00f6yle yazar: \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin belirli bir d\u00fczeyini varsay\u0131n, insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerin ve t\u00fcketimin belirli bir bi\u00e7imini elde edersiniz.\u201d<strong>(23)<\/strong> Bundan dolay\u0131 Marx, bir toplumsal d\u00fczenin y\u0131k\u0131lmas\u0131nda \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesini zorunluluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131za koymu\u015ftur. O \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fim d\u00fczeyinin \u00f6nemini <em>Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131<\/em> kitab\u0131n\u0131n <em>\u00d6ns\u00f6z<\/em>\u2018\u00fcnde \u015f\u00f6yle vurgular: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cGeli\u015fimlerinin belirli bir a\u015famas\u0131nda, toplumun maddi \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri, mevcut \u00fcretim ili\u015fkilerine ters d\u00fc\u015fer. \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesinin bi\u00e7imleri olan bu ili\u015fkiler onlar\u0131n engelleri haline gelir, o zaman bir toplumsal devrim \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flar.\u201d<strong>(24)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Marx\u2019\u0131n ileri sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ilk olarak sosyalist devrimlerin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc, \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ile tarihin geli\u015fim seyri aras\u0131nda kurdu\u011fu paralelli\u011fe dayan\u0131yor. \u0130leri seviyede geli\u015fen \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerle birlikte e\u015fzamanl\u0131 olarak olgunla\u015fan proletaryan\u0131n ancak t\u00fcm toplumlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 yerine getirebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. <em>Alman \u0130deolojisi<\/em>\u2018nde bunun bir \u00f6nko\u015ful oldu\u011funu vurgular: \u201c\u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin bu geli\u015fiminin (bu ayn\u0131 zamanda daha \u015fimdiden insanlar\u0131n yerel \u00f6l\u00e7ekte de\u011fil, evrensel-tarihsel plandaki ampirik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar) mutlak zorunlu pratik bir \u00f6nko\u015ful olmas\u0131n\u0131n bir di\u011fer nedeni de \u015fudur: Bu ko\u015ful olmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca yoksunluk geli\u015fi; yani yokluk ile birlikte zorunlu ihtiya\u00e7lar u\u011fruna \u00e7at\u0131\u015fma yeniden ba\u015flar.\u201d<strong>(25)<\/strong> Sosyalist devrim i\u00e7in Marx\u2019\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fullar Rusya\u2019da yoktu. Marx ve Engels\u2019in Rus devriminin ancak Bat\u0131\u2019da sosyalist devrimle tamamlanmas\u0131 halinde kom\u00fcnist \u00fcretim ili\u015fkilerinin yerle\u015ftirebilece\u011fi tespitini de bu ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m. Rusya\u2019da sosyalizmin \u00f6n\u00fcndeki engel, Stalin\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi tek ba\u015f\u0131na sanayile\u015fme hamlesiyle a\u015f\u0131lamaz idi, zira \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimi ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Tro\u00e7ki&#8217;ye g\u00f6re \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fczey, kendisinden yerel \u00f6l\u00e7ekte daha \u00fcst\u00fcn olan \u00fcretim ili\u015fkilerinden daha geride olamazd\u0131. Micheal L\u00f6wy&#8217;nin belirtti\u011fi gibi Tro\u00e7ki&#8217;nin konudaki en ciddi arg\u00fcman\u0131yd\u0131 bu. \u015e\u00f6yle demekteydi Tro\u00e7ki: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cMarksizm kendisine kalk\u0131\u015f noktas\u0131 olarak ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya ekonomisine, ulusal par\u00e7alar\u0131n basit bir toplam\u0131 olarak de\u011fil, i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn uluslararas\u0131 bir nitelik kazanmas\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ger\u00e7eklik olarak bakar. Kapitalist toplumun \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fimi \u00e7oktan beri ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r (\u2026) \u00dcretim tekni\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sosyalist toplum, kapitalizmden daha y\u00fcksek bir d\u00fczeyi temsil etmelidir. Ulusal olarak tecrit edilmi\u015f sosyalist bir toplum kurmay\u0131 ama\u00e7lamak, ge\u00e7mi\u015fteki t\u00fcm ba\u015far\u0131lara ra\u011fmen, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri kapitalizme g\u00f6re daha geriye itmek olur.\u201d<strong>(26)<\/strong> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Tro\u00e7ki&#8217;nin belirtti\u011fi gibi sosyalizm, ekonomik geli\u015fim bak\u0131m\u0131ndan en geli\u015fkin kapitalist toplumdan \u00fcst\u00fcn bir toplumdu. \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ulusal bir sosyalizm m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bir ba\u015fka yerde \u015f\u00f6yle diyordu Tro\u00e7ki: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cKu\u015fkusuz Sovyetler Birli\u011fi bug\u00fcn bile Marx&#8217;\u0131n d\u00f6neminin en ileri \u00fclkelerinin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015ftir. Ama birincisi, iki rejimin tarihsel rekabetinde \u00f6nemli olan mutlak de\u011fil g\u00f6reli d\u00fczeylerdir; Sovyet ekonomisi Hitler, Baldwin ve Roosevelt&#8217;in kapitalizmiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r, Bismarck, Palmerstone ya da Abraham Lincoln&#8217;un de\u011fil. \u0130kincisi, d\u00fcnya teknolojisindeki geli\u015fmeyle birlikte insani taleplerin kapsam\u0131 k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde de\u011fi\u015fir. Marx&#8217;\u0131n \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131 otomobilden, radyodan, sinemadan, u\u00e7aktan bihaberdiler. Oysa sosyalist bir toplum, bu mallardan \u00f6zg\u00fcrce yararlanma olmaks\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.\u201d<strong>(27)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Marx\u2019\u0131n ise <em>Alman \u0130deolojisi<\/em>\u2018nde belirtti\u011fi \u00fczere: \u201cKom\u00fcnizm ancak egemen halklar\u0131n \u2018hep birden\u2019 ve e\u015fzamanl\u0131 eylemiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu da \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin evrensel geli\u015fimini ve buna ba\u011fl\u0131 olan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ekonomik ili\u015fkileri gerektirir.\u201d<strong>(28)<\/strong> Tro\u00e7ki de, Marx\u2019\u0131n \u201c<em>b\u00fct\u00fcn \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler yeteri kadar geli\u015fmeden \u00f6nce hi\u00e7bir toplumsal d\u00fczen y\u0131k\u0131lamaz<\/em>\u201d form\u00fcl\u00fcn\u00fcn uluslararas\u0131l\u0131\u011f\u0131na vurgu yapar: \u201cKalk\u0131\u015f noktas\u0131 olarak tek bir \u00fclkeyi de\u011fil, bir evrensel toplumsal yap\u0131lar silsilesini al\u0131r.\u201d<strong>(29)<\/strong> \u00dcretici g\u00fc\u00e7ler ulusal s\u0131n\u0131rlarla uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fczey tek bir \u00fclke a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Sosyalist toplum i\u00e7in olgunluk ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde m\u00fcmk\u00fcn olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya ekonomisi ulusal par\u00e7alar\u0131n basit bir toplam\u0131 de\u011fildir; Tro\u00e7ki&#8217;nin de belirtti\u011fi gibi &#8220;ulusal \u00f6zellikler, d\u00fcnya s\u00fcrecinin temel \u00e7izgilerinin \u00f6zg\u00fcn bir bile\u015fimini ifade eder.&#8221;<strong>(30)<\/strong> Tro\u00e7ki bu durumu \u015f\u00f6yle ifade ediyor: \u201cSosyalizm kapitalizmden sadece en y\u00fcksek seviyedeki \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri devralmamal\u0131, onlar\u0131 derhal ileriye ta\u015f\u0131mal\u0131, onlara kapitalizm alt\u0131nda g\u00f6r\u00fclmedik bir geli\u015fim sa\u011flamal\u0131d\u0131r. O halde sosyalizm, kapitalizm alt\u0131nda ulusal devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u015fiddetle y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri, nas\u0131l bu s\u0131n\u0131rlara s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rabilir?\u201d<strong>(31)<\/strong> \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimi ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 par\u00e7alam\u0131\u015fken, ulus devlet i\u00e7erisinde kaplumba\u011fa h\u0131z\u0131nda \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri ileriye ta\u015f\u0131mak m\u00fcmk\u00fcn olmaz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>b.) Uluslararas\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ya da d\u00fcnya pazar\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Kapitalizmin ulusal par\u00e7alar\u0131 kendisini d\u00fcnya pazar\u0131ndan soyutlayamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya pazar\u0131, ulusal par\u00e7alar\u0131n ekonomisinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc tayin eder. \u015e\u00f6yle demekteydi Tro\u00e7ki: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cHi\u00e7bir \u015fey, yal\u0131t\u0131k bir \u2018tam sosyalizm\u2019 teorisine, d\u0131\u015f ticaret hesaplar\u0131m\u0131z\u0131n son y\u0131llarda ekonomik plan hesaplar\u0131m\u0131z\u0131n kilit ta\u015f\u0131 haline gelmesi basit ger\u00e7e\u011fi kadar \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir darbe indiremez. Sanayimiz de dahil, ekonomimizdeki en mu\u015fk\u00fcl nokta t\u00fcm\u00fcyle ihracat\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131 olan ithalat\u0131m\u0131zd\u0131r. Ve bir zincirin mukavemeti daima onun en zay\u0131f halkas\u0131nca belirlendiginden, ekonomik planlar\u0131m\u0131z\u0131n boyutlar\u0131, ithalat\u0131m\u0131z\u0131n boyutlar\u0131na uydurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.\u201d<strong>(32)<\/strong> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Tro\u00e7ki&#8217;nin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Sovyet h\u00fck\u00fcmetinin Devlet Planlama Komisyonu \u015f\u00f6yle demekteydi: \u201c\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u0131l\u0131n denetim hesaplar\u0131n\u0131 kaleme al\u0131rken, y\u00f6ntemsel olarak, ihracat ve ithalat planlar\u0131m\u0131z\u0131 t\u00fcm plan i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak almak zorunday\u0131z.\u201d<strong>(33)<\/strong> Dolay\u0131s\u0131yla denetim hesaplar\u0131 d\u00fcnya ekonomisinden soyutlanamaz. Buharin&#8217;in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ( ya da d\u00fc\u015f\u00fcnemedi\u011fi ) gibi Sovyet H\u00fck\u00fcmeti&#8217;nin d\u00fcnya sermayesinden soyutlanmas\u0131n\u0131 arzu etmek yetmiyor. Ger\u00e7ekli\u011fi, arzular\u0131m\u0131za uyduram\u0131yoruz. Kapitalizm nas\u0131l d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fuyorsa, sosyalizm de kendisini ulusal d\u00fczeye hapsedemezdi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Tro\u00e7ki&#8217;nin i\u015faret etti\u011fi gibi sosyalizm, uluslararas\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden yola \u00e7\u0131kmal\u0131, mal ve hizmetlerin uluslararas\u0131 de\u011fi\u015fimini en son noktas\u0131na g\u00f6t\u00fcrmelidir. Bunu biraz daha a\u00e7al\u0131m.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizmin itici g\u00fcc\u00fc t\u00fcketim de\u011fil birikim i\u00e7in birikim yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Marx&#8217;\u0131n deyi\u015fiyle kapitalistleri harekete ge\u00e7iren \u201ckullan\u0131mdaki de\u011ferler ve onlardan yararlanma iste\u011fi de\u011fil; de\u011fi\u015fim de\u011feri ve onu artt\u0131rma iste\u011fi\u201d, \u201cbirikim i\u00e7in birikim, \u00fcretim i\u00e7in \u00fcretimdir.\u201d Kapitalizmde de\u011fi\u015fim de\u011feri i\u00e7in \u00fcretim yap\u0131lmas\u0131, \u00fcr\u00fcnlerin meta bi\u00e7imini almas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Nitekim de\u011fer yasas\u0131n\u0131n ve meta \u00fcretiminin genelle\u015fmesi ancak kapitalizmde m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Kapitalizm de \u00fcretim de\u011fer yasas\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenir: \u201cDe\u011fer, kapitalist \u00fcretim s\u00fcrecinin kendine \u00f6zg\u00fc karakteristik do\u011fas\u0131n\u0131n ifadesidir.\u201d<strong>(34)<\/strong> De\u011fer yasas\u0131 sermaye ve emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn oran\u0131n\u0131, meta fiyatlar\u0131n\u0131 belirler. Bu yasa toplumsal \u00fcretim ili\u015fkilerini piyasayla d\u00fczenler. Yani \u00fcretimi d\u00fczenleyen yasalar insan iradesinden ba\u011f\u0131\u015f\u0131k ger\u00e7ekle\u015fir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fcretim planlar\u0131nda de\u011fer yasas\u0131 belirleyici olur. Sosyalizm ise kapitalizmde \u00fcretimi d\u00fczenleyen de\u011fer yasas\u0131, meta, para, sermaye birikimi gibi ekonomik kategorilerin olumsuzlamas\u0131n\u0131 ifade eder. \u201c\u00dcreticilerin \u00f6zg\u00fcr birli\u011fine\u201d dayanan bir toplum olarak sosyalizmde \u00fcretim, insan denetiminden ba\u011f\u0131ms\u0131z ger\u00e7ekle\u015fmez, tam tersine \u00fcretim bilin\u00e7li bir planlaman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olacakt\u0131r. Kapitalizmde \u00fcreticiler \u00fcr\u00fcnlerinin egemenli\u011fi alt\u0131ndayken, sosyalizmde \u00fcr\u00fcnler \u00fcreticilerin egemenli\u011fi alt\u0131na girer. Bu iktisadi yabanc\u0131la\u015fman\u0131n alt edilmesi i\u00e7in elzemdir, zira sosyalizm bir devlet bi\u00e7imi de\u011fil, Tro\u00e7ki&#8217;nin belirtti\u011fi gibi toplumsal bir rejimdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ne ki yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir ulus devlette planlaman\u0131n bir devlet bi\u00e7imine b\u00fcr\u00fcnmesi, de\u011fer yasas\u0131, meta, sermaye birikimi gibi \u00fcretimi d\u00fczenleyen ekonomik kategorilerin tam olumsuzlamas\u0131n\u0131 ifade etmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc ulusal ekonomiler, d\u00fcnya pazar\u0131ndan kendisini soyutlayamaz. Sovyet h\u00fck\u00fcmetinin, denetim hesaplar\u0131 i\u00e7in ihracat ve ithalat planlar\u0131n\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak almas\u0131, d\u00fcnya sermayesine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. D\u0131\u015f ticaret tekeli, Tro\u00e7ki\u2019nin belirtti\u011fi gibi sadece &#8220;d\u00fcnya pazar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fczenler, onu ortadan kald\u0131rmaz.&#8221;<strong>(35)<\/strong> Yani \u00fcretim plan\u0131, \u00fcreticilerin bilin\u00e7li y\u00f6nlendirmesiyle olmaz, d\u00fcnya ekonomisine dayan\u0131r. Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir &#8220;sosyalizmin&#8221; d\u00fcnya sermayesiyle olan rekabeti devam eder. Tony Cliff yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir planlaman\u0131n d\u00fcnya sermayesine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: \u201cD\u00fcnya pazar\u0131nda y\u00fcksek fiyatl\u0131 olan metalar\u0131 \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015facak ve d\u0131\u015f al\u0131mda da m\u00fcmk\u00fcn olan en ucuz metay\u0131 almaya u\u011fra\u015facakt\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6zel bir kapitalist gibi neye yarayaca\u011f\u0131na ald\u0131rmaks\u0131z\u0131n \u015fu ya da bu cins kullan\u0131m de\u011feri \u00fcreterek, sahip oldu\u011fu de\u011ferleri artt\u0131rma amac\u0131n\u0131 gidecektir. (&#8230;) Kullan\u0131m de\u011ferleri birer ama\u00e7 olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, birer ara\u00e7 olmay\u0131 da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.\u201d<strong>(36)<\/strong> Dolay\u0131s\u0131yla ulusal bir \u201csosyalizm\u201d, \u00fcreticilerin \u00f6zg\u00fcr birli\u011fine dayal\u0131 bir toplum rejiminden uzak olacakt\u0131r, \u00fcretim plan\u0131 \u00fcreticilerden ba\u011f\u0131\u015f\u0131k olarak ger\u00e7ekle\u015fecek, toplumsal ili\u015fkilere h\u00fckmeden yasalar, dolay\u0131s\u0131yla da iktisadi yabanc\u0131la\u015fma varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edecektir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sosyalizmin, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum bi\u00e7imlerinden fark\u0131n\u0131 Engels \u015f\u00f6yle aktar\u0131yordu: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201c\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplum taraf\u0131ndan el konulmas\u0131yla birlikte meta \u00fcretimine ve dolay\u0131s\u0131yla \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcretici \u00fczerindeki egemenli\u011fine son verilir. Toplumsal \u00fcretimdeki anar\u015finin yerine planl\u0131, bilin\u00e7li \u00f6rg\u00fctlenme koyulur. Bireysel var olma m\u00fccadelesi son bulur. (&#8230;) \u0130nsanlar\u0131 \u00e7evreleyen ve bug\u00fcne kadar insanlara h\u00fckmetmi\u015f olan ya\u015fam ko\u015fullar\u0131, art\u0131k, kendi toplumsalla\u015fmalar\u0131n\u0131n efendileri haline gelmeleri nedeniyle ve bu yolla ilk kez do\u011fan\u0131n bilin\u00e7li, ger\u00e7ek efendileri olan insanlar\u0131n egemenli\u011fi ve denetimi alt\u0131na girer. O zaman, kendi toplumsal eylemlerinin (bug\u00fcne kadar yabanc\u0131, onlara h\u00fckmeden do\u011fa yasalar\u0131 olarak kar\u015f\u0131lar\u0131nda duran) yasalar\u0131, insanlar taraf\u0131ndan eksiksiz bilgiyle kullan\u0131l\u0131r ve b\u00f6ylece bunlara h\u00fckmedilir. \u0130nsanlar\u0131n (bug\u00fcne kadar do\u011fa ve tarih taraf\u0131ndan dayat\u0131lm\u0131\u015f olarak kar\u015f\u0131lar\u0131nda duran) kendi toplumsalla\u015fmalar\u0131, art\u0131k \u00f6zg\u00fcr eylemleri olur. Bug\u00fcne kadar tarihe h\u00fckmetmi\u015f olan nesnel, yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7ler, insanlar\u0131n denetimi alt\u0131na girer. Ancak o zamandan itibaren, insanlar kendi tarihlerini tam bir bilin\u00e7le kendileri yapacak, ancak o zamandan itibaren, onlar taraf\u0131ndan harekete ge\u00e7irilen toplumsal nedenler, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ve durmadan artan \u00f6l\u00e7\u00fclerde, onlar\u0131n istedi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furacakt\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n zorunluluk d\u00fcnyas\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fcnyas\u0131na s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131d\u0131r bu.\u201d<strong>(37)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Ulusal alana hapsolmu\u015f bir planlama, toplumsal \u00fcretim ili\u015fkilerine h\u00fckmeden de\u011fer yasas\u0131n\u0131 k\u0131smi olarak olumsuzlasa da onu hi\u00e7bir zaman yok etmez. Son tahlil de \u00fcretim planlar\u0131 \u00fczerinde belirleyici olmaya devam eder. Nitekim Engels <em>Anti-D\u00fchring<\/em>&#8216;de, devlet eliyle m\u00fclkiyetin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n kapitalizmin \u00f6zg\u00fcl karakterinde ya da \u00fccretli eme\u011fin kendisinde bir de\u011fi\u015fim getirmeyece\u011fini ifade etmi\u015fti: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u201cModern devlet, bi\u00e7imi ne olursa olsun, esas olarak kapitalist bir makinedir: Kapitalistlerin devleti, d\u00fc\u015f\u00fcncedeki kolektif kapitalist. \u00dcretici g\u00fc\u00e7leri ne kadar \u00e7ok kendi m\u00fclkiyetine ge\u00e7irirse, o kadar \u00e7ok ger\u00e7ek kolektif kapitalist durumuna gelir, yurtta\u015flar\u0131 o kadar \u00e7ok s\u00f6m\u00fcr\u00fcr. Kapitalist ili\u015fki ortadan kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, tersine doru\u011funa g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ama bu doru\u011fa vard\u0131ktan sonra, tersine d\u00f6ner. \u00dcretici g\u00fc\u00e7ler \u00fczerindeki devlet m\u00fclkiyeti, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de\u011fildir.\u201d<strong>(38)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Sosyalizm, d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 hasebiyle kendisini ulusal s\u0131n\u0131rlara hapsedemez. Tro\u00e7ki&#8217;nin de deyi\u015fiyle sosyalizm temel y\u00f6nleri itibar\u0131yla, yaln\u0131zca kapitalizmin b\u00fct\u00fcn \u00f6nceki geli\u015fimi taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olan uluslararas\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc zemininde \u015fekillenecektir. Kimi Stalinist yazarlar\u0131n iddia etti\u011fi gibi bu, kapitalist d\u00fcnya ekonomisiyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmek demek de\u011fil, d\u00fcnya ekonomisinin ulusal b\u00f6l\u00fcnmesine kar\u015f\u0131 bir tav\u0131rd\u0131r. Tam tersine kapitalizmle b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen teori tek \u00fclkede sosyalizm teorisidir. S\u00fcrekli devrim perspektifi, kapitalist d\u00fcnya ekonomisiyle bar\u0131\u015f i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir \u201csosyalizmin\u201d m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>c.) Ya uluslararas\u0131 devrim ya da geriye, kapitalizme gitmek<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Stalinist sol taraf\u0131ndan tek \u00fclkede sosyalizm ile d\u00fcnya devriminin birbirlerini yads\u0131mad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. B\u00f6ylelikle d\u00fcnya devrimi salt bir arzu, enternasyonalizm soyut bir ilke olarak olarak ele al\u0131n\u0131r. Ne ki tek \u00fclkede yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir \u201csosyalizmin\u201d in\u015fa edilebilece\u011fine olan inan\u00e7 Tro\u00e7ki&#8217;nin deyi\u015fiyle sosyal-yurtsever bir anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131l\u0131k gelecektir: \u201cTemel s\u0131n\u0131f amac\u0131n\u0131n ulusal yolla veya ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde gercekle\u015ftirilemeyece\u011fi yenilmez inanc\u0131, devrimci enternasyonalizmin tam kalbini olu\u015fturur. Bununla birlikte, e\u011fer bir ulusal proletaryan\u0131n \u00e7abalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde nihai ama\u00e7 ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirse, o taktirde enternasyonalizmin belkemi\u011fi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<strong>(39)<\/strong> Tek \u00fclkede sosyalizme olan inan\u00e7la, d\u0131\u015f politika yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \u201csosyalizmin&#8221; \u00e7\u0131karlar\u0131na uydurulur, zira 1926 \u0130ngiliz genel grevi, \u0130spanya \u0130\u00e7 Sava\u015f&#8217;\u0131, 1925-27 \u00c7in devrimi gibi devrimci dalgalanmalar, Stalinist b\u00fcrokrasinin \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna heba edilmi\u015fti. SSCB&#8217;nin sosyalizmi kurma misyonunu \u00fcstlenip, d\u00fcnya proletaryas\u0131na a\u015famal\u0131 bir devrim perspektifi sunmas\u0131 yine bu sosyal-yurtsever anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Tro\u00e7ki&#8217;den aktaracak olursak: \u201cD\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki proleter devrim arenas\u0131na gitmeksizin, sadece devrimimizin i\u00e7 g\u00fc\u00e7lerince \u00e7\u00f6z\u00fclebilecekse, o zaman Enternasyonel, kongresi her d\u00f6rt y\u0131lda ya da her on y\u0131lda bir, hatta belki de hi\u00e7 toplanamayacak olan, k\u0131smen bir yan kurulu\u015f ve k\u0131smen de bir s\u00fcs kurumu haline gelmeye mahkumdur.\u201d<strong>(40)<\/strong> Nitekim Komintern&#8217;in 1943&#8217;te Stalin taraf\u0131ndan da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 s\u00fcrpriz de\u011fil, tek \u00fclkede sosyalizm teorisinin mant\u0131ki bir sonucuydu. Oysa tam tersine s\u00fcrekli devrim perspektifi, yani, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizmin imkan dahilinde olmamas\u0131na dair inan\u00e7, tecrit olmu\u015f proletarya iktidar\u0131n\u0131 uluslararas\u0131 proletaryan\u0131n devrimci m\u00fccadelesine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lacak, kader birli\u011fi yapmaya zorlayacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla politikas\u0131n\u0131 d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uyduracakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tro\u00e7ki, proleter devrimin uzun s\u00fcre tecrit alt\u0131nda kalamayaca\u011f\u0131n\u0131 erken bir tarihte <em>Sonu\u00e7lar ve Olas\u0131l\u0131klar<\/em> da ortaya koymu\u015ftu. Tro\u00e7ki&#8217;nin belirtti\u011fi gibi ulusal alana hapsolmu\u015f bir proleter devrim, s\u00fcrekli hale gelmedi\u011fi durumda i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilerin kurban\u0131 olacakt\u0131r. Bu perspektife g\u00f6re d\u00fcnya devrimi salt bir arzu de\u011fil, proleter devrimlerin \u00e7eli\u015fkilere kurban gitmemesi i\u00e7in bir zorunluluktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyalist politikalar Tro\u00e7ki&#8217;nin i\u015faret etti\u011fi gibi hem \u00fclkenin maddi kaynaklar\u0131 hem de muhtemel m\u00fcttefikleri kar\u015f\u0131-devrimin saflar\u0131na itmeyecek bir politika taraf\u0131ndan belirlenecektir. \u00c7evre \u00fclkelerin proletaryas\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131na ileri \u00fclkelerin proletaryas\u0131n\u0131n deste\u011fi olmadan sosyalist \u00f6nlemler, politik engellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. \u015e\u00f6yle diyor Tro\u00e7ki: \u201cSorun iki sistem aras\u0131ndaki, iki toplumsal s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki m\u00fccadelelerin dinamikleri taraf\u0131ndan karara ba\u011flan\u0131r. (&#8230;) \u0130ttifak\u0131 ger\u00e7ekten ba\u015farmak, \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn toplanmas\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye almak ve ihracat ve ithalat\u0131m\u0131z\u0131 artt\u0131rmak, sadece bizim kapasitemize ba\u011fl\u0131 de\u011fildir; bir ba\u015fka deyi\u015fle sadece, \u015f\u00fcphesiz bu m\u00fccadelede son derece \u00f6nemli etkenler olan dahili ba\u015far\u0131lar\u0131m\u0131za de\u011fil, ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya kapitalizminin kaderine, durgunlu\u011funa, y\u00fckseli\u015f veya \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne, yani d\u00fcnya ekonomisi ve d\u00fcnya devriminin ak\u0131\u015f\u0131na da ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, sorun sadece ulusal yap\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde de\u011fil, aksine d\u00fcnya ekonomik ve politik m\u00fccadele aras\u0131nda belirlenir.\u201d<strong>(41)<\/strong> \u0130\u00e7 \u00e7eli\u015fkiler, d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilerden ontolojik olarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131k de\u011fildir, birbirlerine ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Ulusal par\u00e7alar\u0131n politik ve ekonomik g\u00fc\u00e7leri d\u00fcnya arenas\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131 oldu\u011fundan dolay\u0131 sorun ulusal d\u00fczeyde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulamayacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7eli\u015fkilerin sonuca ba\u011flanmas\u0131 ancak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00fcreli devrim perspektifine g\u00f6re d\u00fcnya kapitalizmi bizi \u015fu iki se\u00e7enekle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r: Ya uluslararas\u0131 devrim ya da geriye kapitalizme gitmek. Tro\u00e7ki&#8217;nin belirtti\u011fi gibi &#8220;enternasyonalizm soyut bir ilke de\u011fil, fakat d\u00fcnya ekonomisinin karakterinin, d\u00fcnya \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fiminin ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n teorik ve politik yans\u0131mas\u0131d\u0131r.&#8221;<strong>(42)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya devrimi geri \u00e7ekildi\u011fi durumda, mevcut ko\u015fullar iktidardan vazge\u00e7mek ya da yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizm in\u015fa etmek aras\u0131nda bir se\u00e7im sunmaz. Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizmi ger\u00e7ekle\u015ftirmek pratik olarak imkans\u0131z oldu\u011funa g\u00f6re, tecrit olmu\u015f proletarya iktidar\u0131, i\u00e7 ve d\u0131\u015f ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak ya yeni bir devrimci dalgaya kadar sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, ya da geriye kapitalizme d\u00f6n\u00fcl\u00fcr. Bu d\u00fcnya devrimine kadar beklemek demek de\u011fil. Tro\u00e7ki, proletaryan\u0131n iktidar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in sosyalist \u00f6nlemlere ba\u015fvurmak zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131 1904-1906 y\u0131llar\u0131nda <em>Sonu\u00e7lar ve Olas\u0131l\u0131klar<\/em> bro\u015f\u00fcr\u00fcnde ortaya koymu\u015ftu. Stalinist b\u00fcrokrasinin proleter devrimin tecrit olmas\u0131n\u0131 bahane g\u00f6sterip tek \u00fclkede sosyalizmin pratik bir zorunluluk olmas\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmesi geriye kapitalizme gitmenin somut bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturuyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc Stalinist b\u00fcrokrasinin kendisi i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilerin, proleter devrimin tecrit olmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Rus \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131&#8217;yla a\u015fa\u011f\u0131dan insiyatifin tuzla buz olmas\u0131, i\u015f\u00e7iler ile k\u00f6yl\u00fcler aras\u0131ndaki makas\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, NEP politikalar\u0131yla \u00f6zel kapitalizme taviz verilmesi, Stalinist b\u00fcrokrasinin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varolu\u015f kazanmas\u0131 tecrit olmu\u015f proleter devrimin i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilerin kurban\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Tro\u00e7ki&#8217;nin belirtti\u011fi gibi sadece ekonomik olarak de\u011fil, politik olarakta tek \u00fclkede sosyalizmin in\u015fas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>***<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dipnotlar<\/strong>:<\/h4>\n\n\n\n<p><strong>1.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 27.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.)<\/strong> Tro\u00e7ki, Lenin&#8217;in <em>Avrupa Birle\u015fik Devletleri \u015eiar\u0131 \u00dczerine<\/em> makalesini \u015f\u00f6yle yorumluyordu: &#8220;Lenin&#8217;in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc neydi? Yaln\u0131zca, bir proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131 anlam\u0131nda sosyalizmin zaferinin, ilkin, tam da bu olgu nedeniyle kapitalist d\u00fcnyayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelecek olan tek \u00fclkede olanakl\u0131 oldu\u011fuydu. Proleter devlet, bir sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 koyabilmek i\u00e7in &#8216;\u00fclkesinde sosyalist \u00fcretimi \u00f6rg\u00fctlemek&#8217; zorunda olucakt\u0131r, yani kapitalistlerden ald\u0131\u011f\u0131 fabrikalar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemek zorunda olacakt\u0131r. Hepsi bu. B\u00f6yle bir &#8216;sosyalizmin zaferi&#8217;, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, ilk \u00f6nce Rusya&#8217;da ba\u015far\u0131ld\u0131 ve ilk i\u015f\u00e7i devleti kendisini d\u00fcnya m\u00fcdahalesine kar\u015f\u0131 savunmak i\u00e7in, her\u015feyden \u00f6nce &#8216;\u00fclkesinde sosyalist \u00fcretimi \u00f6rg\u00fctlemek&#8217; ya da &#8216;s\u00fcrekli olarak sosyalist tipte&#8217; tr\u00f6stler yaratmak zorundayd\u0131. Tek \u00fclkede sosyalizmin zaferiyle, Lenin sonu\u00e7 olarak kendi kendine yeten bir sosyalist toplum hayali \u2013ve geri bir \u00fclkede\u2013 kurmad\u0131, ama \u00e7ok daha ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015feyin, yani varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk d\u00f6nemleri boyunca Ekim Devriminin ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 \u015feyin hayalini kurdu. (&#8230;)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Onun akl\u0131ndaki, sosyalist in\u015fan\u0131n t\u00fcm\u00fcyle farkl\u0131 ve ortak noktas\u0131 olmayan iki a\u015famas\u0131yd\u0131. \u0130lk durumda &#8216;sosyalizmin kesin kurulu\u015fuylayla&#8217; Lenin bir y\u0131ll\u0131k bir zamanda, hatta birka\u00e7 ay i\u00e7inde sosyalist bir toplum in\u015fas\u0131n\u0131 anlatmaz, yani s\u0131n\u0131flar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, kent ve k\u0131r aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin bertaraf edilece\u011fini anlatmaz; <em>proleter devletin elindeki imal\u00e2thane ve fabrikalarda \u00fcretimin yeniden aya\u011fa kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131<\/em> ve b\u00f6ylece \u00fcr\u00fcnlerin kent ve k\u0131r aras\u0131nda de\u011fi\u015fime sokulmas\u0131 olana\u011f\u0131n\u0131n temin edilmesini anlat\u0131r. (..)<\/p>\n\n\n\n<p>Ne var ki daha da hazin olan \u015fey Lenin&#8217;in bu pasaj\u0131 Rusya&#8217;ya uygulanmak \u00fczere yazmam\u0131\u015f oldu\u011fudur. Lenin Rusya&#8217;n\u0131n aksine Avrupa&#8217;dan bahsediyordu. Bu, yaln\u0131zca Avrupa Birle\u015fik Devletleri sorununa hasredilen ve al\u0131nt\u0131 yap\u0131lan makalenin i\u00e7eri\u011finden de\u011fil, ayn\u0131 zamandan Lenin&#8217;in o zamanki t\u00fcm konumundan da anla\u015f\u0131l\u0131r. (&#8230;)<\/p>\n\n\n\n<p>Hemen Ekim d\u00f6neminden \u00f6nce, bu konuda Lenin&#8217;in konumu neydi? 1917 \u015eubat devriminden sonra \u0130svi\u00e7re&#8217;yi terkederken Lenin \u0130svi\u00e7reli i\u015f\u00e7ilere \u015funlar\u0131 bildirdi\u011fi bir mektup yazd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Rusya bir k\u00f6yl\u00fc \u00fclkesidir; Avrupa&#8217;n\u0131n en geri \u00fclkelerinden biridir. Sosyalizm orada hemen zafer kazanamaz, (&#8230;) \u00fclkenin k\u00f6yl\u00fc karakteri, 1905 deneyimi temelinde, Rusya&#8217;da burjuva demokratik devrime korkun\u00e7 bir ivme kazand\u0131rabilir ve devrimimizi d\u00fcnya sosyalist devrimine bir ba\u015flang\u0131\u00e7, ona do\u011fru bir ad\u0131m haline getirilebilir. (&#8230;) Rus proletaryas\u0131, kendi g\u00fc\u00e7leriyle sosyalist devrimi muzaffer bir \u015fekilde tamamlayamaz. (&#8230;)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer Lenin 1915&#8217;te, sava\u015f ve gericilik d\u00f6neminde, Rus proletaryas\u0131n\u0131n sosyalizmi tek ba\u015f\u0131na in\u015fa edebilece\u011fine ve b\u00f6ylelikle bu i\u015fin tamamlanmas\u0131ndan sonra burjuva devletlere sava\u015f ilan edebilece\u011fine inansayd\u0131, 1917&#8217;nin ba\u015f\u0131nda, \u015eubat devriminden sonra, kendi g\u00fc\u00e7leriyle sosyalizmi in\u015fa etmenin geri k\u00f6yl\u00fc Rusya i\u00e7in olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde nas\u0131l s\u00f6z edilebilir?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Bkz. Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc<\/em> <em>Enternasyonel<\/em>, s. 28-32.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki (akt.), <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 28.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki (akt.), <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 22-24.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>5.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>S\u00fcrekli Devrim<\/em>, Ahmet Muhittin (\u00e7ev.), Yaz\u0131n Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Bas\u0131m, \u0130stanbul 2017, s. 35. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>6.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>S\u00fcrekli Devrim<\/em>, s. 35.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>7.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 24.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>8.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 24.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>9.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 24.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>10.) <\/strong>Lev Tro\u00e7ki (akt.), <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 43-44.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>11.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 44.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>12.) <\/strong>Tony Cliff (akt.), <em>Tro\u00e7ki 3, <\/em>Ali \u00c7ak\u0131ro\u011flu (\u00e7ev.), Marx21 Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 2015, s. 177-178.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>13.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 55.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>14.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 44.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>15.)<\/strong> J. Stalin, <em>Leninizmin Sorunlar\u0131<\/em>, \u0130smail Yark\u0131n, S\u00fcheyla Kaya ve Saliha N. Kaya (\u00e7ev.), \u0130nter Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1997, s. 188.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>16.)<\/strong> J. Stalin, &#8220;<em>Tek \u00dclkede Sosyalizm<\/em>&#8220;, <a href=\"https:\/\/yenidemokrasi.blogspot.com\/2017\/04\/tek-ulkede-sosyalizm-uzerine-stalin.html?m=1\">https:\/\/yenidemokrasi.blogspot.com\/2017\/04\/tek-ulkede-sosyalizm-uzerine-stalin.html?m=1<\/a> (21.21.2020), Erdo\u011fan A. (\u00e7ev.)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>17.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 52.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>18.)<\/strong> J. Stalin, <em>Leninizmin Sorunlar\u0131<\/em>, \u0130smail Yark\u0131n, S\u00fcheyla Kaya ve Saliha N. Kaya (\u00e7ev.), \u0130nter Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1997, s. 190.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>19.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki (akt.), \u201c<em>Tek \u00dclkede Sosyalizm<\/em>\u201c,&nbsp; https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/trocki\/1930\/tus.htm, (21.08.2020), Elif \u00c7a\u011fl\u0131 (\u00e7ev.) &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>20.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, \u201c<em>Tek \u00dclkede Sosyalizm<\/em>\u201c,&nbsp; https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/trocki\/1930\/tus.htm, (20.08.2020), Elif \u00c7a\u011fl\u0131 (\u00e7ev.)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>21.) <\/strong>Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 58.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>22.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>S\u00fcrekli Devrim<\/em>, Ahmet Muhittin (\u00e7ev.), Yaz\u0131n Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Bas\u0131m, \u0130stanbul 2017, s. 300-301.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>23.) <\/strong>Karl&nbsp; Marx&nbsp; ve&nbsp; Friedrich&nbsp; Engels,&nbsp; <em>Felsefe&nbsp; \u0130ncelemeleri<\/em>,&nbsp; Cem&nbsp; Ero\u011ful&nbsp; (\u00e7ev.), Yordam Kitap, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Bas\u0131m, \u0130stanbul 2017, s. 156.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>24.) <\/strong>Karl&nbsp; Marx,&nbsp; <em>Ekonomi&nbsp; Politi\u011fin&nbsp; Ele\u015ftirisine&nbsp; Katk\u0131<\/em>,&nbsp; Sevim&nbsp; Belli&nbsp; (\u00e7ev.),&nbsp; D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Bas\u0131m, Ankara 1979, s. 25-26.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>25.)<\/strong> Karl&nbsp; Marx&nbsp; ve&nbsp; Friedrich&nbsp; Engels,&nbsp; <em>Alman&nbsp; \u0130deolojisi<\/em>,&nbsp; Olcay&nbsp; Gerid\u00f6nmez&nbsp; ve Tongu\u00e7 Ok (\u00e7ev.), Kor Kitap, \u0130stanbul 2018, s. 42.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>26.) <\/strong>Lev&nbsp; Tro\u00e7ki,&nbsp; <em>S\u00fcrekli&nbsp; Devrim<\/em>,&nbsp; Ahmet&nbsp; Muhittin&nbsp; (\u00e7ev.),&nbsp; Yaz\u0131n&nbsp; Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc&nbsp; Bas\u0131m,&nbsp; \u0130stanbul&nbsp; 2017,&nbsp; s&nbsp; 32. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>27.)<\/strong> Lev Davidovi\u00e7 Trotskiy, <em>\u0130hanete U\u011frayan Devrim<\/em>, \u00c7i\u00e7ek \u00d6ztek (haz.), Alef Yay\u0131nevi, \u0130stanbul 2006, s. 75-76.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>28.)<\/strong> Karl Marx ve F. Engels, <em>Alman&nbsp; \u0130deolojisi<\/em>, Olcay Gerid\u00f6nmez ve Tongu\u00e7 Ok (\u00e7ev.), Kor Kitap, \u0130stanbul 2018, s. 42.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>29.) <\/strong>Lev Tro\u00e7ki, \u201c<em>Tek \u00dclkede Sosyalizm<\/em>\u201c, https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/trocki\/1930\/tus.htm,&nbsp; (21.08.2020),&nbsp; Elif&nbsp; \u00c7a\u011fl\u0131 (\u00e7ev.) &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>30.) <\/strong>Lev&nbsp; Tro\u00e7ki,&nbsp; <em>S\u00fcrekli&nbsp; Devrim<\/em>,&nbsp; Ahmet&nbsp; Muhittin&nbsp; (\u00e7ev.),&nbsp; Yaz\u0131n&nbsp; Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc&nbsp; Bas\u0131m,&nbsp; \u0130stanbul&nbsp; 2017,&nbsp; s&nbsp; 33.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>31.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 50.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>32.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 45.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>33.) <\/strong>Lev Tro\u00e7ki (akt.), <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 45.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>34.)<\/strong> Tony Cliff (akt.), Rusya&#8217;da Devlet Kapitalizmi, Roni Margulies ve Tar\u0131k Kaya (\u00e7ev.), Z Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 2018, s. 199.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>35.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 47.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>36.)<\/strong> Tony Cliff, <em>Rusya&#8217;da Devlet Kapitalizmi<\/em>, Roni Margulies ve Tar\u0131k Kaya (\u00e7ev.), Z Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 2018, s. 216-217.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>37.)<\/strong> Friedrich Engels, <em>\u00dctopyadan Bilime Sosyalizmin Geli\u015fimi<\/em>, Erkin \u00d6zalp (\u00e7ev.), \u0130stanbul 2018, s. 101.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>38.)<\/strong> Fridrich Engels, <em>Anti-D\u00fchring<\/em>, Kenan Somer (\u00e7ev.), Sol Yay\u0131nlar\u0131, \u0130kici Bas\u0131m, Ankara 1977, s.441.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>39.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, Ufuk Demirsoy (\u00e7ev.), Tarih Bilinci, \u0130stanbul 2000, s. 65.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>40.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 57.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>41.)<\/strong> Lev Tro\u00e7ki, <em>Lenin&#8217;den Sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonel<\/em>, s. 48-49.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>42.)<\/strong> Lev&nbsp; Tro\u00e7ki,&nbsp; <em>S\u00fcrekli&nbsp; Devrim<\/em>,&nbsp; Ahmet&nbsp; Muhittin&nbsp; (\u00e7ev.),&nbsp; Yaz\u0131n&nbsp; Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc&nbsp; Bas\u0131m,&nbsp; \u0130stanbul&nbsp; 2017,&nbsp; s&nbsp; 16.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazar:&nbsp;Ramazan Kumek Yay\u0131n Kurulu\u2019nun notu:\u00a0A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zdan Ramazan Kumek\u2019in, Tro\u00e7kist\u2019in Yay\u0131n Kurulu\u2019na ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu bir yaz\u0131s\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131yoruz. Kumek&#8217;in yaz\u0131s\u0131, sosyalizmin tarihindeki en ciddi yar\u0131lmayla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan bir tart\u0131\u015fman\u0131n taraflar\u0131n\u0131n arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 analitik bir bi\u00e7imde mercek alt\u0131na yat\u0131r\u0131p inceliyor. \u0130yi okumalar dileriz. E\u011fer siz de bize yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 ula\u015ft\u0131rmak isterseniz, Yay\u0131n \u0130lkelerimiz&#8217;i okuyun: *** Stalinist sol ile devrimci Marksistler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1949,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[650],"tags":[968,971,733,969,970,482,967,159],"class_list":["post-1948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stalinizm","tag-buharin","tag-burokrasi","tag-lenin","tag-sol-muhalefet","tag-stalinist","tag-stalinizm","tag-tek-ulkede-sosyalizm","tag-trocki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1948"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1959,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1948\/revisions\/1959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}