{"id":1945,"date":"2020-08-24T17:31:26","date_gmt":"2020-08-24T14:31:26","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1945"},"modified":"2021-11-22T21:56:03","modified_gmt":"2021-11-22T18:56:03","slug":"trocki-bir-onderin-daha-otesinde-jose-mariategui","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2020\/08\/24\/trocki-bir-onderin-daha-otesinde-jose-mariategui\/","title":{"rendered":"Tro\u00e7ki: Bir \u00f6nderin daha \u00f6tesinde – (Jos\u00e9 Mari\u00e1tegui)"},"content":{"rendered":"\n

Yazar:<\/strong> Jos\u00e9 Carlos Mari\u00e1tegui<\/p>\n\n\n\n

\u00c7eviri:<\/strong> Kaan G\u00fcnde\u015f<\/p>\n\n\n\n

Perulu devrimci Marksist J.C. Mari\u00e1tegui (1894-1930) bu metni 19 Nisan 1924\u2019te Variedades\u2019te (Peru) kaleme ald\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da \u00e7evirisi sunulan metin ilk kez T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Jos\u00e9 Carlos Mari\u00e1tegui<\/strong> (1894 – 1930): Perulu sosyalist, ayd\u0131n, Marksist filozof ve gazeteci. 35 gibi erken bir ya\u015ftaki vefat\u0131na ra\u011fmen Latin Amerika Marksizm\u2019inin kurucular\u0131ndan say\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131tadaki bir\u00e7ok sosyalist hareket Mari\u00e1tegui\u2019yi sahiplenir. Seven Interpretive Essays on Peruvian Reality<\/em> (Peru Ger\u00e7ekli\u011fi \u00dczerine A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Yedi Deneme) (1928) ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Marksist bir klasik say\u0131l\u0131r. Mari\u00e1tegui bu eserinde Stalinist a\u015famac\u0131 devrim \u00e7izgisini reddetmi\u015f ve Peru\u2019da herhangi bir \u201cilerici\u201d burjuvazi bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn egemen s\u0131n\u0131f bloklar\u0131n\u0131n emperyalizmle ittifak halinde oldu\u011funu ve Peru i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n biricik m\u00fcttefikinin k\u00f6yl\u00fcl\u00fck oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Bu sebeple Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00fcrekli devrim kuram\u0131n\u0131n Latin Amerikal\u0131 savunucular\u0131 aras\u0131nda say\u0131l\u0131r. Latin Amerika sosyalist devriminin kendi \u00f6zg\u00fcnl\u00fckleri olaca\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. 14 ya\u015f\u0131nda bir gazetede \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Burada Perulu anar\u015fist Manuel Gonz\u00e1lez Prada ile tan\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra La Prensa<\/em>, Mundo Lime\u00f1o<\/em>, El Tiempo<\/em> gibi gazetelerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kendisi La Raz\u00f3n<\/em> isimli bir gazete yay\u0131mlamaya ba\u015flad\u0131. 1918\u2019de \u201ctamamen sosyalizme d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d yazacakt\u0131. Mari\u00e1tegui\u2019nin gazetesi \u00fcniversite reformu ve gen\u00e7 i\u015f\u00e7i hareketinin savunulmas\u0131 gibi ba\u015fl\u0131klarda ba\u015fvurulan kaynak haline geldi. Gazetenin May\u0131s 1919 grevlerinde sergiledi\u011fi radikalizm Legu\u00eda h\u00fck\u00fcmetini rahats\u0131z etti. Mari\u00e1tegui \u0130talya\u2019ya s\u00fcrg\u00fcne gitti ve burada \u0130talya Sosyalist Partisi\u2019ne kat\u0131ld\u0131. 1921 Livorno Kongresi\u2019nde bulundu. Bu kongrede tarihsel ayr\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131 ve \u0130talya Kom\u00fcnist Partisi kuruldu. Mussolini\u2019nin y\u00fckseli\u015fini, \u0130talya kapitalizminin toplumsal krizinin bir sonucu olarak okudu. 1923\u2019te Peru\u2019ya d\u00f6nd\u00fc ve dersler vermeye ba\u015flad\u0131. Claridad<\/em> isimli derginin edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi. Amerika Devrimci Halk \u0130ttifak\u0131\u2019yla (APRA) ili\u015fki kurdu. 1926\u2019da Amauta<\/em> gazetesini kurdu. 1927\u2019de tutukland\u0131 ve ev hapsine konuldu. 1928\u2019de APRA\u2019dan uzakla\u015ft\u0131 ve Sosyalist Parti\u2019yi kurdu. Daha sonra Peru Kom\u00fcnist Partisi olacak bu yap\u0131n\u0131n genel sekreterli\u011fini yapt\u0131. O y\u0131l Peru Ger\u00e7ekli\u011fi \u00dczerine A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Yedi Deneme<\/em> yay\u0131mland\u0131; Mari\u00e1tegui bu eserinde yerli sorununu toprak reformu sorunu ile ba\u011fda\u015ft\u0131rd\u0131 ve Latin Amerika ger\u00e7ekli\u011finin ilk materyalist analizini yapt\u0131. 1929\u2019da Peru \u0130\u015f\u00e7ileri Genel Konfederasyonu\u2019nun kurulu\u015funa kat\u0131ld\u0131. 16 Nisan 1930\u2019da, \u00e7ocuklu\u011funda edindi\u011fi sakatl\u0131\u011f\u0131n etkileri dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ld\u00fc. Lima\u2019daki evi daha sonra m\u00fczeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki sadece bir \u00f6nder de\u011fil ama ayn\u0131 zamanda bir filozof, tarih\u00e7i ve devrimin ele\u015ftirmenidir. Ku\u015fkusuz devrimin hi\u00e7bir ele\u015ftirmeni devrimin k\u00f6klerinin ve kaynaklar\u0131n\u0131n panaromik ve kesin bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle yetinmek istemez. \u00d6rne\u011fin Lenin modern tarihin y\u00f6neli\u015fini ve onun olaylar\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 hissetmek ve kavramak y\u00f6n\u00fcndeki e\u015fsiz kabiliyetiyle di\u011ferlerinden ayr\u0131l\u0131yordu. Ama Lenin\u2019in n\u00fcfuz edici \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sadece politik ve ekonomik sorunlara de\u011findi. Di\u011fer yandan Tro\u00e7ki, devrimin felsefe ve sanat \u00fczerindeki sonu\u00e7lar\u0131yla da ilgilendi. <\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki yeni sanat\u0131n geli\u015fini, proleter sanat\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 duyuran yazarlar ve sanat\u00e7\u0131larla polemiklere giriyor. [1]<\/strong> Devrim \u015fimdiden kendi sanat\u0131na sahip mi? Tro\u00e7ki kafas\u0131n\u0131 sall\u0131yor. \u201cK\u00fclt\u00fcr\u201d diye yaz\u0131yor, \u201cmutlulu\u011fun ilk a\u015famas\u0131 de\u011fildir; o bir nihai sonu\u00e7tur.\u201d \u015eu an i\u00e7in proletarya enerjisini burjuvaziyi ma\u011flup etme m\u00fccadelesine ve kendi ekonomik, politik ve e\u011fitimsel sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc faaliyetine harc\u0131yor. Yeni d\u00fczen hala olduk\u00e7a embriyonik ve yeni yeni t\u00fcr\u00fcyor. Kendisi bir olu\u015fum a\u015famas\u0131nda.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Proleter sanat\u0131n \u015fu anda do\u011fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Tro\u00e7ki sanat\u0131n geli\u015fimini, bir d\u00f6nemin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve de\u011ferinin en y\u00fcksek ifadesi olarak tan\u0131mlar. Proleter sanat devrimci m\u00fccadelenin par\u00e7alar\u0131n\u0131n betimlenmesi de\u011fil, ama devrimden f\u0131\u015fk\u0131ran hayat\u0131n, onun yarat\u0131mlar\u0131n\u0131n ve onun meyvelerinin betimlenmesi olacak. Dolay\u0131s\u0131yla yeni bir sanattan bahsetmek s\u00f6z konusu olamaz. Yeni toplumsal d\u00fczen gibi sanat da bir muhakeme ve hata d\u00f6neminden ge\u00e7iyor. \u201cDevrim, art\u0131k sanat\u00e7\u0131ya bir yabanc\u0131 felaket gibi gelmedi\u011finde, kendisinin sanattaki imaj\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirecektir.\u201d Yeni sanat, yeni tipte bir insanl\u0131k taraf\u0131ndan \u00fcretilecektir. \u00d6lmekte olan ile do\u011fmakta olan ger\u00e7ekli\u011fin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 y\u0131llar s\u00fcrecektir. Bunlar muharebe ve yorgunluk y\u0131llar\u0131 olacak. Ancak bu y\u0131llar ge\u00e7ti\u011finde, yeni insan \u00f6rg\u00fctlenmesi kuruldu\u011funda ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda proleter sanat\u0131n geli\u015fimi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar var olacak. [2]<\/strong> Bu gelece\u011fin sanat\u0131n\u0131n asli nitelikleri neler olacak? Tro\u00e7ki birtak\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fcler form\u00fcle ediyor. Gelece\u011fin sanat\u0131, kendi yarg\u0131s\u0131na g\u00f6re, \u201ck\u00f6t\u00fcmserlikle, \u015f\u00fcphecilikle ve b\u00fct\u00fcn di\u011fer entelekt\u00fcel yorgunluk bi\u00e7imleriyle uzla\u015fmaz olacak. O yarat\u0131c\u0131 inan\u00e7la dolu olacak, gelece\u011fe dair s\u0131n\u0131rs\u0131z bir inan\u00e7la dolu olacak.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bu kesinlikle keyf\u00ee bir tez de\u011fil. Umutsuzluk, nihilizm, \u00e7a\u011fda\u015f edebiyat\u0131n \u00e7e\u015fitli derecelerde i\u00e7erdi\u011fi marazilik, t\u00fckenmi\u015f, y\u0131pranm\u0131\u015f, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir toplumun karakteristik \u00f6zellikleridir. Gen\u00e7lik iyimser, olumlu ve ne\u015feli; ya\u015fl\u0131lar \u015f\u00fcpheci, olumsuz ve huysuz. Gen\u00e7 bir toplumun felsefesi ve sanat\u0131, sonu\u00e7 olarak bunak bir toplumun felsefesi ile sanat\u0131ndan farkl\u0131 bir tona sahip olacak. <\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcncesi, di\u011fer varsay\u0131mlar\u0131 ve yorumlar\u0131 bu yolda irdeliyor. Burjuva k\u00fclt\u00fcrel ve entelekt\u00fcel \u00e7abalar\u0131 esas olarak \u00fcretim tekni\u011fi ile mekani\u011finin geli\u015fimine y\u00f6nelmi\u015f durumda. Bilim \u00f6ncelikli olarak giderek daha da tamamlanm\u0131\u015f bir mekanizasyon olu\u015fturmak i\u00e7in uygulan\u0131yor. Egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00fcretimin rasyonalizasyonuna ve dolay\u0131s\u0131yla gelene\u011fin rasyonalizasyonuna kar\u015f\u0131. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n kayg\u0131lar\u0131 nihayet kullan\u0131\u015fl\u0131. \u00c7a\u011f\u0131n \u00fclk\u00fcs\u00fc k\u00e2r ve tasarruf. Zenginli\u011fin birikimi insan hayat\u0131n\u0131n temel amac\u0131 gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ve do\u011frusu, yeni d\u00fczen, devrimci d\u00fczen, gelene\u011fi rasyonelle\u015ftirecek ve insanla\u015ft\u0131racak. O, burjuva d\u00fczenin yap\u0131s\u0131 ve i\u015flevi dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u00f6zmekte ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zecek. O, ev i\u00e7i k\u00f6lelikten kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesini sa\u011flayacak, \u00e7ocuklar\u0131n toplumsal e\u011fitimini g\u00fcvence alt\u0131na alacak ve evlili\u011fi ekonomik kayg\u0131lardan kurtaracak. Materyalist olmakla ele\u015ftirilen ve k\u0131nanan sosyalizm, bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, kapitalist \u00f6rg\u00fctlenme ve y\u00f6ntem taraf\u0131ndan ezilen manevi ve ahlaki de\u011ferlerin sonunda bir iyile\u015fmesi, bir yeniden do\u011fu\u015fu olacak. E\u011fer maddi ihtiraslar ve \u00e7\u0131karlar kapitalist d\u00f6nemde galip geldiyse, proleter d\u00f6nemde, [bu d\u00f6nemin] do\u011fas\u0131 ve kurumlar\u0131 etik \u00e7\u0131karlarda ve ereklerde kendi ilham\u0131n\u0131 bulacak.<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin diyalekti\u011fi bizi, Bat\u0131\u2019n\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fine dair iyimser bir vizyona ta\u015f\u0131yor. Spengler Bat\u0131\u2019n\u0131n mutlak d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc duyuruyor. Bu teoriye g\u00f6re sosyalizm, yaln\u0131zca uygarl\u0131\u011f\u0131n gidi\u015fat\u0131ndaki bir a\u015fama. Tro\u00e7ki krizi, kapitalist toplumun alacakaranl\u0131\u011f\u0131ndaki bir burjuva k\u00fclt\u00fcr olarak belirliyor. Bu k\u00fclt\u00fcr, bu eski ve nefret edilesi toplum yok oluyor; onun ba\u011f\u0131rsaklar\u0131ndan yeni bir k\u00fclt\u00fcr, yeni bir toplum do\u011fuyor. K\u00f6k\u00fc \u00e7ok daha geni\u015f olan ve kapsam\u0131, selefine g\u00f6re daha canl\u0131 olan yeni bir egemen s\u0131n\u0131f\u0131n y\u00fckseli\u015fi, insanl\u0131\u011f\u0131n akli ve ahlaki enerjisini yenileyecek ve artt\u0131racak. \u0130nsan\u0131n ilerleyi\u015fi o zaman ekteki b\u00fcy\u00fck a\u015famalara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olarak g\u00f6r\u00fcnecektir: Antikite (k\u00f6lelik rejimi); Orta \u00c7a\u011flar (kulluk rejimi); kapitalizm (\u00fccretli emek rejimi); sosyalizm (toplumsal e\u015fitlik rejimi). Proleter devrimin otuz veya elli y\u0131l\u0131, diyor Tro\u00e7ki, bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yacak.<\/p>\n\n\n\n

Olduk\u00e7a zarif bir bi\u00e7imde ve derinlemesine bir \u015fekilde bunlar\u0131 teorile\u015ftiren adam, K\u0131z\u0131l Ordu\u2019ya s\u00f6ylev veren ve onu tefti\u015f eden adamla ayn\u0131 m\u0131? Belki de baz\u0131 insanlar sadece bir dolu portrenin ve karikat\u00fcr\u00fcn \u00f6znesi olan sava\u015f\u00e7\u0131 Tro\u00e7ki\u2019yle tan\u0131\u015f\u0131klar; z\u0131rhl\u0131 trenin Tro\u00e7ki\u2019si, sava\u015f bakan\u0131 ve ba\u015fkomutan, Avrupa\u2019y\u0131 bir Napolyoncu istilayla tehdit eden Tro\u00e7ki. Ve bu Tro\u00e7ki, asl\u0131nda, var de\u011fil. O neredeyse m\u00fcnhas\u0131ran bas\u0131n\u0131n bir icad\u0131. Ger\u00e7ek Tro\u00e7ki, as\u0131l Tro\u00e7ki, kendi yaz\u0131lar\u0131nda meydana \u00e7\u0131kand\u0131r. Bir kitap bir insana daima, bir \u00fcniformaya k\u0131yasla daha kesin ve d\u00fcr\u00fcst bir imaj verir. Bir ba\u015fkomutan bu kadar insanca ve insana yara\u015f\u0131r \u015fekilde felsefe yapamaz. Foch\u2019u, Ludendorff\u2019u veya Douglas Haig\u2019i Tro\u00e7ki\u2019nin akli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla hayal edebilen var m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Sava\u015f\u00e7\u0131 Tro\u00e7ki, Napolyoncu Tro\u00e7ki kurgusu, \u00fcnl\u00fc devrimcinin Sovyet Rusya\u2019daki rol\u00fcn\u00fcn tek bir y\u00f6n\u00fc \u00fczerinden ilerliyor: K\u0131z\u0131l Ordu komutan\u0131 olmas\u0131. Gayet iyi bilindi\u011fi \u00fczere Tro\u00e7ki ilk olarak D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Komiserli\u011fi\u2019nde bulundu. Ama Brest-Litovsk m\u00fczakerelerinin son evresi onu bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u0131rakmaya zorlad\u0131. Tro\u00e7ki Rusya\u2019n\u0131n Alman militarizmine Tolstoycu bir tav\u0131rla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istedi: Dayat\u0131lan bir bar\u0131\u015f\u0131 reddetmek ve d\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcnde, savunmas\u0131zca, kollar\u0131 kavu\u015fturmak. [3]<\/strong> Lenin, biraz daha politik sa\u011fduyuyla, uyarlanmay\u0131 tercih etti. [4]<\/strong> Sava\u015f Komiserli\u011fi\u2019ne ge\u00e7en Tro\u00e7ki K\u0131z\u0131l Ordu\u2019yu \u00f6rg\u00fctlemekle g\u00f6revlendirildi. Bu g\u00f6revde Tro\u00e7ki, bir \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fc ve bir ger\u00e7ekle\u015ftirici olarak kapasitesini g\u00f6sterdi. Rus ordusu feshedildi. \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, devrimin geli\u015fimi ve sava\u015f\u0131n bitmesi ordunun sonunu getirdi. Sovyetler onu yeniden in\u015fa etmek i\u00e7in ara\u00e7lardan yoksundu. Neredeyse hi\u00e7 sava\u015f malzemesi kalmam\u0131\u015ft\u0131. Monar\u015fist subaylar ve genel kurmay, bariz gerici me\u015freplerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc kullan\u0131lamazd\u0131. O an i\u00e7in Tro\u00e7ki, \u0130ttifak\u2019\u0131n asker\u00ee g\u00f6revlilerinin teknik yard\u0131m\u0131ndan yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve \u0130tilaf\u2019\u0131n Almanya\u2019ya kar\u015f\u0131 Rusya\u2019n\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 almaya dair ilgisinden yararland\u0131. Ancak \u0130ttifak g\u00f6revlileri her \u015feyden daha \u00e7ok Bol\u015feviklerin d\u00fc\u015fmesini istiyordu. Onlarla m\u00fcttefikmi\u015f gibi davransalar da, bu onlar\u0131 daha iyi baltalamak i\u00e7indi. \u0130ttifak g\u00f6revlileri aras\u0131nda, Tro\u00e7ki yaln\u0131zca bir tane sad\u0131k i\u015f orta\u011f\u0131 bulabildi: \u0130deallerinden ve insanlar\u0131ndan etkilenerek sonunda devrime kat\u0131lan Frans\u0131z b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi personelinden Y\u00fczba\u015f\u0131 Jacques Sadoul. Sonu\u00e7 olarak Sovyetler \u0130ttifak diplomatlar\u0131n\u0131 ve asker\u00ee personelini Rusya\u2019dan atmak zorunda kald\u0131. Ve b\u00fct\u00fcn zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelerek Tro\u00e7ki, d\u0131\u015fardaki ve i\u00e7erdeki b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fmanlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 devrimi muzafferce savunan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordu yaratt\u0131. Bu ordunun ilk \u00e7ekirde\u011fini \u00f6nc\u00fcden ve kom\u00fcnist gen\u00e7likten gelen iki y\u00fcz bin g\u00f6n\u00fcll\u00fc olu\u015fturuyordu. Ama Sovyetler i\u00e7in en riskli d\u00f6nemde, Tro\u00e7ki be\u015f milyondan fazla askeri olan bir orduya kumandanl\u0131k etti.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Ve t\u0131pk\u0131 eski ba\u015fkomutan\u0131 gibi, K\u0131z\u0131l Ordu da d\u00fcnya asker\u00ee tarihinde yeni bir \u00f6rnektir. O, bir devrimci ordu olarak rol\u00fcn\u00fc alg\u0131layan ve hedefinin devrimi savunmak oldu\u011funu asla unutmayan bir ordudur. Dolay\u0131s\u0131yla onun ruhu \u00f6zel olarak b\u00fct\u00fcn sava\u015f yanl\u0131s\u0131, emperyalist hissiyatlar\u0131 d\u0131\u015fl\u0131yor. Onun disiplini, \u00f6rg\u00fctlenmesi ve yap\u0131s\u0131 devrimcidir. Belki de ba\u015fkomutan Romain Rolland \u00fczerine bir makale kaleme al\u0131rken, askerler Tolstoy\u2019a ba\u015fvuruyor veya Kropotkin okuyorlard\u0131.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

[1]<\/strong> Tro\u00e7ki\u2019nin bu konudaki me\u015fhur polemi\u011fi i\u00e7in bkz. Leon Tro\u00e7ki, Edebiyat ve Devrim, Kabalc\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, \u00c7eviri: H\u00fcsen Portakal, 1989. Tro\u00e7ki, Lenin ile birlikte \u201cProletk\u00fclt\u201d taraftarlar\u0131na kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele ba\u015flatm\u0131\u015f ve gen\u00e7 i\u015f\u00e7i devletinin, daha sonralar\u0131nda Maocu iktidar\u0131n yapaca\u011f\u0131na benzer \u015fekilde \u00fctopik bir macerac\u0131l\u0131\u011fa savrulmamas\u0131 i\u00e7in, k\u00fclt\u00fcr sorunlar\u0131na dair ayaklar\u0131 yere basan materyalist bir program geli\u015ftirmesini \u00f6nermi\u015fti.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/strong> Mariategui burada \u201cproleter sanat\u201d tabirini kullan\u0131yor olsa da, Tro\u00e7ki temel olarak bu tabirin kullan\u0131lmas\u0131na da kar\u015f\u0131yd\u0131. Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na, a\u00e7\u0131k olan sebepler dolay\u0131s\u0131yla burada giremeyecek olsak da, Tro\u00e7ki \u201cproleter sanat\u201d yerine \u201csosyalist sanat\u201d deyimini \u00f6neriyordu; zira proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00fczerinden, kendi sanat\u0131n\u0131 yaratacak olan\u0131n ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin de\u011fil, s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumun kendisinin oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyordu.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/strong> Mariategui burada a\u00e7\u0131k\u00e7a yan\u0131l\u0131yor. Tro\u00e7ki Brest-Litovsk Bar\u0131\u015f G\u00f6r\u00fc\u015fmeleri\u2019nde Sovyet H\u00fck\u00fcmeti\u2019ni temsil etti. Bu esnada parti y\u00f6netimi i\u00e7inde Lenin\u2019in \u201chemen bar\u0131\u015f\u201d politikas\u0131 15 oy al\u0131rken, Buharin\u2019in \u201cdevrimci sava\u015f\u201d politikas\u0131 32 oy alm\u0131\u015ft\u0131. Lenin, \u00f6nergesinin kabul edilmemesi durumunda istifa edece\u011fini deklare etti. Isac Deutscher \u00fcnl\u00fc biyografisinde, Lenin\u2019in \u00f6nerisinin yenilmek \u00fczereyken g\u00f6zlerin Tro\u00e7ki\u2019ye \u00e7evrildi\u011fini ve insanlar\u0131n onu ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar. Lomov-Oppokov, Tro\u00e7ki\u2019ye, Lenin olmadan da iktidar\u0131 y\u00fcr\u00fctebileceklerine dair bir \u00f6neride bulundu. Daha sonra \u00c7EKA ba\u015fkan\u0131 olacak olan Dzerjinski, partinin Lenin\u2019in \u00e7ekilmesini kar\u015f\u0131layabilecek g\u00fc\u00e7te oldu\u011funu iddia etti. Tro\u00e7ki, sava\u015f yanl\u0131lar\u0131na kulak asmay\u0131p Lenin\u2019in \u00f6nergesine oy verdi. Dolay\u0131s\u0131yla Brest-Litovsk sorununa dair Lenin ile Tro\u00e7ki nihai olarak ortak bir tutum ald\u0131lar. Lenin\u2019in \u00f6nerisi lehine oy kullanmadan \u00f6nce ise Tro\u00e7ki\u2019nin tutumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: Ne bar\u0131\u015f, ne sava\u015f; Alman devrimi yeti\u015fene kadar diplomatik oyalama takti\u011fi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/strong> Yukar\u0131daki notumuza benzer \u015fekilde, Lenin\u2019in bar\u0131\u015f konusunda \u0131srarc\u0131 olan tutumunun, bir \u201cuyarlanma\u201d olarak yorumlanabilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde de\u011filiz.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazar: Jos\u00e9 Carlos Mari\u00e1tegui \u00c7eviri: Kaan G\u00fcnde\u015f Perulu devrimci Marksist J.C. Mari\u00e1tegui (1894-1930) bu metni 19 Nisan 1924\u2019te Variedades\u2019te (Peru) kaleme ald\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da \u00e7evirisi sunulan metin ilk kez T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmi\u015ftir. Jos\u00e9 Carlos Mari\u00e1tegui (1894 – 1930): Perulu sosyalist, ayd\u0131n, Marksist filozof ve gazeteci. 35 gibi erken bir ya\u015ftaki vefat\u0131na ra\u011fmen Latin Amerika Marksizm\u2019inin kurucular\u0131ndan say\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131tadaki […]<\/p>\n","protected":false},"author":36,"featured_media":1946,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[959],"tags":[766,961,962],"class_list":["post-1945","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lev-trocki","tag-lev-trocki","tag-trocki-yasiyor","tag-trocki2020"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1945","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/36"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1945"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1945\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1947,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1945\/revisions\/1947"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1945"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1945"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}