{"id":1786,"date":"2020-05-13T13:56:20","date_gmt":"2020-05-13T10:56:20","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1786"},"modified":"2020-05-25T17:24:43","modified_gmt":"2020-05-25T14:24:43","slug":"devrimci-marksizmde-gecis-programi-anlayisi-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2020\/05\/13\/devrimci-marksizmde-gecis-programi-anlayisi-i\/","title":{"rendered":"Devrimci Marksizm\u2019de \u201cGe\u00e7i\u015f Program\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 (I)"},"content":{"rendered":"\n

Yaz\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan<\/a>, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan<\/a>, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ise buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Yazar:<\/strong> M. Yenice<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131m tarihi:<\/strong> Nisan 1980<\/p>\n\n\n\n

Kaynak: <\/strong>“Devrimci Marksizm’de Ge\u00e7i\u015f Program\u0131 Anlay\u0131\u015f\u0131”, Ele\u015ftiri Yay\u0131nevi, Devrimci Sosyalizm Dizisi 3, Nisan 1980, \u0130stanbul.<\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131n Kurulu’nun notu:<\/strong> Okuyucunun da fark edece\u011fi \u00fczere a\u015fa\u011f\u0131daki metinde on dokuzuncu dipnottan yirmi be\u015finci dipnota do\u011frudan bir ge\u00e7i\u015f vard\u0131r. Bunun sebebi, metnin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kitapta, bu dipnotlar\u0131n metne farkl\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede eklenmi\u015f olan bir bilgilendirme notunda yer alm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Biz burada b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ak\u0131\u015f\u0131 bozmamas\u0131 i\u00e7in bu bilgilendirme notuna yer vermedik ve dipnotlar ile kaynaklar\u0131n e\u015fle\u015ftirilmesi noktas\u0131nda da kitaptaki metne sad\u0131k kald\u0131k. Otuz ikinci dipnot ise, metnin orijinal kitap bask\u0131s\u0131nda da eksiktir. Yine de hem 19-25 aras\u0131n\u0131, hem de 32. dipnotu metnin biti\u015finde bir kaynak olarak sunduk. <\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Giri\u015f<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Asgari programla azami program ayr\u0131m\u0131, bunlar\u0131n birbirinden kopar\u0131lmas\u0131 sosyalist hareketin tarihinde iki farkl\u0131 d\u00fczeyde ortaya \u00e7\u0131kar. Birincisi, demokratik devrimin program\u0131yla sosyalist devrimin program\u0131 aras\u0131na dikilen duvarda, 1917 Mart\u2019\u0131ndan itibaren Lenin\u2019in y\u0131kmak i\u00e7in o kadar u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fu \u00fcnl\u00fc \u201c\u00c7in Seddi\u2019nde\u201d bulur ifadesini. Buna g\u00f6re, demokratik devrim ile sosyalist devrim, iki ayr\u0131, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z a\u015famad\u0131r ve ancak birincisi tamamland\u0131ktan sonra ikincisi g\u00fcndeme gelebilecektir. Bu on dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda da b\u00f6yledir, yirminci y\u00fczy\u0131lda emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda da b\u00f6yle.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi ve Tro\u00e7ki\u2019nin Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>\u2019nda esas olarak hedef ald\u0131\u011f\u0131, sosyalist devrim program\u0131n\u0131n kendi i\u00e7inde yarat\u0131lan kopukluktur. Bu kopuklu\u011fu temel alan partiler, adlar\u0131 \u201csosyalist\u201d ya da \u201ckom\u00fcnist\u201d olsa da, klasik sosyal demokrasinin izinden gitmi\u015fler ve programlar\u0131n\u0131 birbiriyle ilgisi olmayan iki par\u00e7aya b\u00f6lm\u00fc\u015flerdir. Bu partiler, T\u00fcrkiye\u2019den \u00f6rnek vermek gerekirse T\u0130P, \u201cmilli demokratik devrim\u201d, \u201cdemokratik halk devrimi\u201d t\u00fcr\u00fcnden tezleri reddetmekte, \u201c\u00fclkenin bug\u00fcnk\u00fc sosyoekonomik geli\u015fme a\u015famas\u0131nda sosyalist devrim i\u00e7in m\u00fccadelenin m\u00fcmk\u00fcn ve zorunlu\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylemektedirler. Ne var ki, \u201cm\u00fccadelenin\u201d nihai hedefidir bu, azami program\u0131d\u0131r. \u015eimdilik, \u201cbar\u0131\u015f, demokrasi ve toplumsal ilerleme\u201d i\u00e7in m\u00fccadeleyle yetinilecektir.<\/p>\n\n\n\n

Bu iki t\u00fcr kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n ya da kopuklu\u011fun a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n y\u00f6ntemi ge\u00e7i\u015f talepleri anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n k\u00f6kleri Marksist teorinin ilk kaynaklar\u0131na kadar uzat\u0131labilse de esas i\u00e7eri\u011fi i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fczy\u0131lda doldurulmu\u015f, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011findeki yo\u011fun s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri i\u00e7inde somutlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7i\u015f taleplerine dayanan bir eylem program\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 en y\u00fcksek ifadesini Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan Kapitalizmin Can \u00c7eki\u015fmesi ve IV. Enternasyonal\u2019in G\u00f6revleri<\/em> ya da daha \u00e7ok kullan\u0131lan ad\u0131yla Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>\u2019nda bulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>, tek bir bireyin zihninden \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir teorik \u00fcr\u00fcn olarak ele al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Devrimci Marksist harekette, \u201cMao Zedung d\u00fc\u015f\u00fcncesi\u201d t\u00fcr\u00fcnden ki\u015fi putla\u015ft\u0131rmalar\u0131na yer yoktur. Bunu ba\u015fta, program\u0131n eylem \u00f6ncesi bir teorik \u015fema, pratikten ve somut g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir re\u00e7ete olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Tro\u00e7ki belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDenilebilir ki bug\u00fcne kadar bir program\u0131m\u0131z yoktu. Yine de hareket edebiliyorduk, eylem i\u00e7indeydik. Ama bu program \u00e7e\u015fitli makalelerde, kararlarda bi\u00e7imlenmi\u015ftir. Bu anlamda, taslak program (Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em> – \u00e7.n.) yeni bir bulu\u015f de\u011fildir, tek bir insan\u0131n eseri de\u011fildir. Bug\u00fcne kadarki kolektif \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6zetlenmesidir.\u201d (1)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu yakla\u015f\u0131m, Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>\u2019da kom\u00fcnizmin ilkelerinin (ve Manifesto<\/em>\u2019nun kendisinin) kom\u00fcnistlerin \u00f6zel sekter ilkeleri de\u011fil, var olan ger\u00e7ek s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinin ve somut m\u00fccadelenin teorik ifadesi oldu\u011funu s\u00f6yleyen Marks ve Engels\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131yla \u00f6zde\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in 1938\u2019deki kurulu\u015f kongresinde kabul edilen uluslararas\u0131 program\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcne kadar da Tro\u00e7kist hareketin politik \u00e7izgisini belirleyen en \u00f6nemli programatik belge olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in dayand\u0131\u011f\u0131 tek program de\u011fildir. Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>\u2019dan Komintern\u2019in ilk d\u00f6rt kongresinin temel dok\u00fcmanlar\u0131na, Rusya\u2019daki Sol Muhalefet\u2019in platformundan D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en son karar metinlerine kadar, uluslararas\u0131 devrimci Marksist hareketin tarihsel geli\u015fimi i\u00e7inde \u00e7izdi\u011fi daha geni\u015f programatik \u00e7er\u00e7evenin sadece bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Daha somut olarak, b\u00fct\u00fcn bu tarihsel yolculuk i\u00e7inde kazan\u0131lan ilkelerin ve y\u00f6ntemin emperyalist \u00e7a\u011f\u0131n sorunlar\u0131na uygulanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

GP<\/em>\u2019nin \u00f6zg\u00fcl y\u00f6n\u00fc, sosyalist harekette reformizm kadar eski olan bir olgunun, \u201casgari program\u201d ile \u201cazami program\u201d ayr\u0131m\u0131n\u0131n ele\u015ftirisi \u00fczerine kurulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu program\u0131n i\u015flevi, s\u00f6z konusu ayr\u0131m\u0131 a\u015fmas\u0131, kitlelerin g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131 ve demokratik haklar\u0131 i\u00e7in verilen m\u00fccadelelerle sosyalist hareketin \u201cnihai hedefi\u201d aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 kurmas\u0131d\u0131r. Tro\u00e7ki bunu programda toplu bir bi\u00e7imde \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemin – devrim \u00f6ncesi, ajitasyon, propaganda ve \u00f6rg\u00fctlenme d\u00f6nemi – stratejik g\u00f6revi, devrimin nesnel ko\u015fullar\u0131n\u0131n olgunlu\u011fu ile proletaryan\u0131n ve \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn olgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin a\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kitlelerin g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadele s\u00fcreci i\u00e7inde bug\u00fcnk\u00fc taleplerle devrimin sosyalist program\u0131 aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcy\u00fc bulmalar\u0131na yard\u0131m etmek \u015fartt\u0131r. Bu k\u00f6pr\u00fc, bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131ndan ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7e\u015fitli tabakalar\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc bilincinden hareket eden ve de\u011fi\u015fmez bir bi\u00e7imde tek bir sonuca; proletaryan\u0131n iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesine varan bir ge\u00e7i\u015f talepleri sistemi i\u00e7ermelidir.<\/p>

Kapitalizmin geli\u015fme \u00e7a\u011f\u0131nda hareket eden klasik sosyal demokrasi, program\u0131n\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z iki par\u00e7aya b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc; burjuva toplumunun \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde reformlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olan asgari program ve belirsiz bir gelecekte kapitalizmin yerini sosyalizmin alaca\u011f\u0131n\u0131 vadeden azami program. Asgari programla azami program aras\u0131nda hi\u00e7bir k\u00f6pr\u00fc yoktu. Ger\u00e7ekten sosyal demokrasinin b\u00f6yle bir k\u00f6pr\u00fcye gereksinimi de yoktu \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyalizm s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc sadece bayram s\u00f6ylevlerinde kullan\u0131l\u0131yordu… D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal (\u2026) i\u015f\u00e7ilerin demokratik haklar\u0131n\u0131 ve toplumsal kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 yorulmaks\u0131z\u0131n savunur. Ama bu g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 do\u011fru, ger\u00e7ek, yani devrimci perspektif \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Kitlelerin eski k\u0131sm\u00ee, \u2018asgari\u2019 talepleri \u00e7\u00fcr\u00fcyen kapitalizmin y\u0131k\u0131c\u0131, al\u00e7alt\u0131c\u0131 e\u011filimleriyle \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece – ki bu her ad\u0131mda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir durumdur – D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal bir ge\u00e7i\u015f talepleri sistemi ortaya s\u00fcrer; bu talepler sisteminin \u00f6z\u00fc, gitgide daha a\u00e7\u0131k ve kesin bir bi\u00e7imde burjuva d\u00fczeninin temellerine y\u00f6nelmesidir.\u201d (2)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Sorun eskidir. Demokratik devrimle sosyalist devrimin birle\u015fme zorunlulu\u011fu, kitlelerin g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadeleleriyle sosyalist iktidar m\u00fccadelesi aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurma zorunlulu\u011fu; bunlar, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri uluslararas\u0131 sosyalist hareketi u\u011fra\u015ft\u0131ran sorunlard\u0131r. Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>\u2019n\u0131n yerini, i\u015flevini tam olarak kavramak i\u00e7in, \u00fcr\u00fcn\u00fc ve bir anlamda \u00f6zeti oldu\u011fu bu tarihsel tart\u0131\u015fma hakk\u0131nda bir fikir edinmek gerekiyor. A\u015fa\u011f\u0131da, \u00f6nce devrimci stratejiye ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli teorilerin en ciddi laboratuar\u0131 olma \u00f6zelli\u011fini hala koruyan Rus devriminin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde demokratik devrim-sosyalist devrim sorununa, sonra da Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>\u2019n\u0131n as\u0131l alan\u0131 olan g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelelerle \u2018nihai hedef\u2019 aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fc sorununa bakaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

1.) Burjuva devrimi ve sosyalist devrim: \u201c\u0130ki Taktik\u2019ten\u201d \u201cNisan Tezleri\u2019ne\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

1905 Devrimi\u2019yle birlikte, gerek Rus gerek Avrupa sosyal demokrasisi i\u00e7inde, Rus devriminin niteli\u011fine ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalarda \u00fc\u00e7 belirgin stratejik \u00e7izgi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Plekhanov ve Men\u015feviklerin savundu\u011fu \u201cortodoks\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f; Lenin\u2019in, Bol\u015feviklerin, Rosa Luxemburg\u2019un ve (1910’a kadar) Kautsky\u2019nin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu \u201ci\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan burjuvaziye ra\u011fmen ger\u00e7ekle\u015ftirilen burjuva devrimi\u201d teorisi; Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan ortaya konulan \u201cs\u00fcrekli devrim\u201d teorisi. Bu yaz\u0131da, 1917 \u015eubat Devrimi\u2019nden hemen sonra, devrim s\u00fcrecinin geli\u015fmesine ko\u015fut olarak Rosa Luxemburg\u2019un ve \u00f6zellikle Lenin\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerini de\u011fi\u015ftirdiklerini, Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00fcrekli devrim perspektifine \u00e7ok yak\u0131n, hatta onunla \u00f6zde\u015f bir yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsediklerini belgelemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

O y\u0131llarda, \u0130kinci Enternasyonal\u2019in \u201cOrtodoks Marksizm\u2019inin\u201d Rusya\u2019daki temsilcisi olan Men\u015fevikler, Rus devriminin bir burjuva devrimi olaca\u011f\u0131n\u0131, \u201cyani, devrimin do\u011fal sonucunun, iktidar\u0131n burjuvaziye devredilmesi ve burjuva parlamentarizmi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. \u0130kinci Enternasyonal\u2019in mekanik determinist ve evrimci y\u00f6ntemi, Rus devrimi i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir \u015fema koyuyordu ortaya: 1) Rusya, demokratik kurumlar\u0131n\u0131 olu\u015fturamam\u0131\u015f, geri ve yar\u0131feodal bir \u00fclkedir; 2) o halde Rusya sosyalizm i\u00e7in yeterince olgunla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r; 3) \u00f6yleyse Rus devrimi bir burjuva demokratik devrimi olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Kautsky, 1906\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 bir makalede, devrimin bir burjuva devrimi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc reddetmemekle birlikte, bunun 1789 Frans\u0131z Devrimi t\u00fcr\u00fcnden \u201cklasik\u201d bir burjuva devrimi olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor, bu burjuva devriminde proletaryan\u0131n oynayaca\u011f\u0131 \u00f6nder role dikkat \u00e7ekiyordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBirbirine taban tabana z\u0131t iki devlet var; bunlardan birinde, s\u0131n\u0131flardan biri haddinden \u00e7ok, yani kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n geli\u015fmesiyle orant\u0131l\u0131 olmayacak kadar geli\u015fmi\u015ftir; \u00f6teki \u00fclkedeyse \u00f6b\u00fcr s\u0131n\u0131f b\u00f6yle geli\u015fmi\u015ftir. Bu devletlerden birinde – Amerika\u2019da – kapitalist s\u0131n\u0131ft\u0131r bu, \u00f6tekinde – Rusya\u2019da – ise proletarya. Amerika\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u00fclkede, sermayenin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden bu kadar kesinlikle s\u00f6z edilemez; buna kar\u015f\u0131l\u0131k militan proletarya Rusya\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u00fclkede bu kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6nemin artmas\u0131 zorunludur ve hi\u00e7 ku\u015fkusuz artacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u00fclke ancak \u00e7ok yak\u0131n zamanlarda modern s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve ancak \u00e7ok yak\u0131n zamanlarda bunun i\u00e7in olanak bulmaktad\u0131r… T\u00fcm Rusya\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele, \u015fu anda \u00fclkede var olan tek g\u00fc\u00e7l\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131n, sanayi proletaryas\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u00fcklenmektedir. Bu y\u00fczden, sanayi proletaryas\u0131n\u0131n politik \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ve yine bu y\u00fczden Rusya\u2019n\u0131n kendisini bo\u011fan mutlakiyetin karabasan\u0131ndan kurtar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele, mutlakiyetle sanayi proletaryas\u0131 aras\u0131ndaki tek bir m\u00fccadeleye, k\u00f6yl\u00fclerin hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir destek sa\u011flayabilecekleri ama \u00f6nderlik yapamayacaklar\u0131 tek bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d (3)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin: Burjuvaziye kar\u015f\u0131 burjuva devrimi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Men\u015feviklerle olan tart\u0131\u015fmas\u0131nda Kautsky\u2019nin bu saptamas\u0131ndan hareket eden Lenin i\u00e7in de Rus devrimi, \u201cproletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir burjuva devrimi\u201d idi. Kautsky\u2019den al\u0131nt\u0131lar yapan Lenin \u015f\u00f6yle diyordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cRusya\u2019daki devrim bir burjuva devrimi midir, yoksa bir sosyalist devrim midir? Sorun b\u00f6yle konulamaz, diyor Kautsky… \u015e\u00fcphesiz Rus devrimi bir sosyalist devrim de\u011fildir. Proletaryan\u0131n sosyalist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc (yani, \u2018b\u00fct\u00fcnsel egemenli\u011fi\u2019) s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ama bir burjuva devrimi de de\u011fildir bu, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u2018burjuvazi, Rusya\u2019da g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki devrim hareketinin itici g\u00fc\u00e7lerinden biri de\u011fildir\u2019. \u2018Proletaryan\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerde, burjuvazi art\u0131k devrimci bir s\u0131n\u0131f olamaz\u2019. (\u2026) Kautsky’nin bu ilk cevab\u0131, Bol\u015fevik takti\u011fin temel ilkelerinin parlak bir do\u011frulan\u0131\u015f\u0131d\u0131r… ‘Burjuva devrimi\u2019 kategorisini, Rus devriminde burjuvazinin \u00f6nderli\u011fini ve k\u0131lavuz rol\u00fcn\u00fc kabullenmek bi\u00e7iminde yorumlamak, Marksizm\u2019i baya\u011f\u0131la\u015ft\u0131rmak demektir.\u201d (4)<\/strong> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cBurjuvazinin dengesizli\u011fine ve karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir burjuva devrimi Bol\u015fevik takti\u011fin bu temel ilkesi, Kautsky taraf\u0131ndan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle do\u011frulanmaktad\u0131r.\u201d (5)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bundan sonra Lenin, Bol\u015feviklerin 1917 Nisan\u2019\u0131na kadar de\u011fi\u015fmeyecek olan temel stratejik hedeflerini, proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn devrimci-demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7iminde form\u00fclle\u015ftirecekti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBurjuva devriminin zaferi, \u00fclkemizde burjuvazinin zaferi bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015femez. Bu \u00e7eli\u015fik g\u00f6r\u00fcnmektedir ama b\u00f6yledir… Bu \u00f6zellik, devrimin karakterini ve b\u00f6yle bir devrimde (burjuva devriminde) zafere ula\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn zorunlulu\u011funu ortaya koyar. Proletarya ile k\u00f6yl\u00fcl\u00fck aras\u0131ndaki bir ittifak\u0131n (Kautsky) burjuva devriminde zafer kazanmas\u0131 ise, proletarya ile k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn devrimci-demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.\u201d (6)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bir noktan\u0131n alt\u0131 kal\u0131n \u00e7izgilerle \u00e7izilmeli: Lenin 1917 Mart\u2019\u0131na kadar b\u00fct\u00fcn bir d\u00f6nem boyunca \u201ca\u015famal\u0131 devrim\u201d form\u00fcl\u00fcne ba\u011fl\u0131 kalmakla birlikte, hi\u00e7bir zaman bunu Men\u015feviklerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n m\u00fccadelelerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 i\u00e7in bir gerek\u00e7e olarak kullanmad\u0131. Lenin i\u00e7in, devrim nesnel g\u00f6revleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir burjuva devrimiydi ama Rusya ko\u015fullar\u0131nda b\u00f6yle bir devrimin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve emek\u00e7i kitlelerin m\u00fccadeleleri hi\u00e7bir s\u0131n\u0131rlamaya u\u011framadan geli\u015febilmeliydi. Bunun i\u00e7in, sosyal demokrasi kesinlikle liberal burjuvazinin pe\u015fine tak\u0131lmamak, tersine, politik ve ideolojik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 titizlikle korumal\u0131yd\u0131. Bunun anlam\u0131 \u015fuydu: Bol\u015fevikler, kendi asgari programlar\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde kalan, yani demokratik cumhuriyet hedefine y\u00f6nelik bir devrime \u00f6nderlik edeceklerdi ama as\u0131l hedeflerinin bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyacaklar, azami programlar\u0131n\u0131n propagandas\u0131n\u0131 yapacaklard\u0131. Bu yakla\u015f\u0131m Lenin\u2019in \u015fu s\u00f6zlerinde berrak bir bi\u00e7imde ifade edilmektedir:<\/p>\n\n\n\n

\u201cD\u00fcnyadaki her \u015fey gibi, proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de bir ge\u00e7mi\u015fi ve bir de gelece\u011fi vard\u0131r. Onun ge\u00e7mi\u015fi, otokrasi, sertlik, monar\u015fi ve imtiyazd\u0131r… Gelece\u011fi ise, \u00f6zel m\u00fclkiyete kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, \u00fccretli i\u015f\u00e7inin i\u015fverene kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi, sosyalizm i\u00e7in m\u00fccadeledir… \u015e\u00fcphesiz, somut tarihsel ko\u015fullarda, ge\u00e7mi\u015fin \u00f6\u011feleri gelece\u011fin \u00f6\u011feleriyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7er; iki yol birbirini keser. \u00dccretli i\u015f\u00e7inin \u00f6zel m\u00fclkiyete kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi, otokrasi alt\u0131nda da vard\u0131r; sertlik d\u00f6neminde bile ortaya \u00e7\u0131kar. Ama bu, geli\u015fmenin ana a\u015famalar\u0131n\u0131 mant\u0131ki ve tarihsel olarak birbirinden ay\u0131rt etmemize kesinlikle engel de\u011fildir. Hepimiz burjuva devrimiyle sosyalist devrimi birbirinin kar\u015f\u0131s\u0131na koymaktay\u0131z; hepimiz bu ikisinin birbirinden kesinlikle ay\u0131rt edilmesinin mutlak bir zorunluluk oldu\u011funda \u0131srar ediyoruz, yine de, tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde, iki devrimin baz\u0131 belirli \u00f6\u011felerinin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mekte oldu\u011funu da yads\u0131yabilir miyiz?\u201d (7)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ya da \u015fu s\u00f6zler:<\/p>\n\n\n\n

\u201cDo\u011fal olarak, proletaryan\u0131n kapitalist toplumdaki \u00f6zel konumu nedeniyle, i\u015f\u00e7ilerin sosyalizm i\u00e7in m\u00fccadeleleri ve sosyalist partiyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmeleri, daha hareketin ilk a\u015famalar\u0131nda bile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kar. Ama yine de saf sosyalist talepler hen\u00fcz gelece\u011fe ait bir olgudur: G\u00fcn\u00fcn acil ve dolays\u0131z talepleri, i\u015f\u00e7ilerin politik alandaki demokratik talepleri ve ekonomik alanda kapitalizmin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7indeki ekonomik talepleridir. Denebilirse, proletarya bile devrimi azami program\u0131n de\u011fil, asgari program\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yapmaktad\u0131r.\u201d (8)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Biraz ilerde, Lenin\u2019in \u015eubat 1917 Devrim\u2019iyle birlikte \u201cdevrim a\u015famalar\u0131n\u0131n kesinlikle birbirinden ay\u0131rt edilmesi\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini bir yana att\u0131\u011f\u0131n\u0131, kitlelerin \u201cekonomik ve demokratik taleplerinden\u201d hareket ederek asgari programla azami program aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcy\u00fc kurdu\u011funu ve bunu yaparken de bir ge\u00e7i\u015f talepleri program\u0131n\u0131n ilk bi\u00e7imini ortaya att\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterece\u011fiz. Ama daha \u00f6nce, o d\u00f6nemin uluslararas\u0131 sosyalist hareketinin ideolojik-politik d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlamak i\u00e7in, Luxemburg\u2019un ve Tro\u00e7ki\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015flerine bakmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Rosa Luxemburg\u2019un yakla\u015f\u0131m\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1931\u2019de yazd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131da Stalin, Rosa Luxemburg\u2019un \u201cs\u00fcrekli devrim teorisinin mucitlerinden biri\u201d oldu\u011funu s\u00f6yler:<\/p>\n\n\n\n

\u201c1905\u2019te, Bol\u015feviklerle Men\u015fevikler aras\u0131nda Rus devriminin karakteri \u00fczerine bir anla\u015fmazl\u0131k ortaya \u00e7\u0131kt\u0131… Bu tart\u0131\u015fmada Alman sol sosyal demokratlar\u0131n\u0131n, Parvus\u2019un ve Rosa Luxemburg\u2019un tavr\u0131 ne olmu\u015ftu? Bu ikisi, \u00fctopyac\u0131 ve yar\u0131-Men\u015fevik s\u00fcrekli devrim teorisini icat ettiler ve bunu Bol\u015feviklerin proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn devrimci-demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc \u015feklindeki form\u00fcllerinin kar\u015f\u0131s\u0131na diktiler. Daha sonra, bu yar\u0131-Men\u015fevik s\u00fcrekli devrim \u015femas\u0131 Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan devral\u0131nm\u0131\u015f (\u2026) ve Leninizm\u2019e kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin bir silah\u0131 haline getirilmi\u015ftir.\u201d (9)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Evet, daha sonra bu tez Stalinist, Moskova yanl\u0131s\u0131 ya da Stalinist gelenekten etkilenen ak\u0131mlar taraf\u0131ndan devral\u0131nm\u0131\u015f ve Luxemburg, \u201caz\u0131l\u0131 bir Tro\u00e7kist\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmese bile, her zaman \u201cLeninizm\u2019e d\u00fc\u015fman bir unsur\u201d, en az\u0131ndan \u015f\u00fcpheli bir unsur olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Luxemburg\u2019un yap\u0131tlar\u0131n\u0131n bu t\u00fcr ak\u0131mlara ba\u011fl\u0131 yay\u0131nevleri taraf\u0131ndan hi\u00e7 yay\u0131mlanmam\u0131\u015f olmas\u0131, bunun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Oysa de\u011fildir: Rosa Luxemburg\u2019un ve Polonya sosyal demokratlar\u0131n\u0131n stratejik konumu, b\u00fct\u00fcn temel \u00e7izgileriyle Lenin\u2019inkinden farks\u0131zd\u0131r. Stalin ne derse desin, bunu Lenin de do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rosa i\u00e7in de Rus devrimi, proletaryan\u0131n kendi y\u00f6ntemleriyle ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi burjuva devrimiydi. 1905\u2019ten \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131larda, \u201cRusya\u2019da yak\u0131nda patlak verecek olan devrim, bir proleter devrimi de\u011fil, bir burjuva devrimi olacakt\u0131r.\u201d (10)<\/strong> diyordu. Ama bu saptamadan, Men\u015feviklerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, sosyalist hareketin burjuvazinin kuyru\u011funa ba\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fi sonucunu \u00e7\u0131karm\u0131yordu. Rus burjuvazisi c\u0131l\u0131zd\u0131, mutlakiyetle uzla\u015fm\u0131\u015ft\u0131: \u201cRusya\u2019da kapitalizm uzun bir s\u00fcre Do\u011fu mutlakiyeti rejimi alt\u0131nda geli\u015fti; burjuvazi, demokrasiye ge\u00e7meye hi\u00e7 istekli olmad\u0131.\u201d (11)<\/strong> Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, toplumsal geli\u015fme yeni bir s\u0131n\u0131f do\u011furmu\u015ftu: Proletarya; ve devrimde \u00f6nc\u00fcl\u00fck de bu s\u0131n\u0131f\u0131n elindeydi. 1905 Devrimi\u2019nin ba\u015f\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: \u201cBug\u00fcn Rus proletaryas\u0131 ilk kez siyaset sahnesine bir s\u0131n\u0131f olarak \u00e7\u0131kt\u0131; \u00c7arl\u0131k\u2019\u0131 \u00e7\u00f6p kutusuna atacak ve Rusya\u2019da ve her yerde uygarl\u0131\u011f\u0131n bayra\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckseltecek olan s\u0131n\u0131f ilk kez eylem alan\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131… Devrimci hareketin g\u00fcc\u00fc ve gelece\u011fi, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Rus proletaryas\u0131na dayanmaktad\u0131r.\u201d (12)<\/strong> 1908\u2019de Rosa Luxemburg\u2019un partisinin (Litvanya ve Polonya Krall\u0131\u011f\u0131 sosyal demokrasisi) 6. Kongresi\u2019nde, Rusya ve Polonya\u2019daki devrimin stratejik hedefi, \u201ck\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan desteklenen proletaryan\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d olarak belirlenir (13)<\/strong>. Bu diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn g\u00f6revi, eski rejimin kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 tasfiye etmek, demokratik bir burjuva cumhuriyetinin temellerini atmak ve kapitalizmin geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki engelleri ortadan kald\u0131rmak olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Aral\u0131k 1908\u2019de Polonyal\u0131lar\u0131n da \u00e7abalar\u0131yla, bu form\u00fcl, Bol\u015fevikler taraf\u0131ndan da kabul edilir; Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisinin 5. Kongresi, \u201ck\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan desteklenen proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d tezini benimser. Bu kongrede, Men\u015fevikler, bu form\u00fcl\u00fcn benimsenmesinin Bol\u015fevikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir tutars\u0131zl\u0131k oldu\u011funu, bunun eski Bol\u015fevik konumdan uzakla\u015fmak anlam\u0131na geldi\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fcklerinde, Lenin\u2019den \u015fu cevab\u0131 al\u0131rlar:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBu form\u00fcllerin hepsinde ayn\u0131 fikrin hakim oldu\u011fu a\u00e7\u0131k de\u011fil midir? Bu fikrin tastamam proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131na geldi\u011fi, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe dayanan proletarya \u2018form\u00fcl\u00fcn\u00fcn\u2019, proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k de\u011fil midir?\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin bu konu\u015fmada, Bol\u015feviklerin de Polonyal\u0131lar\u0131n da iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesine proletaryan\u0131n \u00f6nderlik etmesi ve bunu yaparken k\u00f6yl\u00fcl\u00fckten destek almas\u0131 gerekti\u011fi konusunda \u201chemfikir\u201d olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte ve \u015f\u00f6yle devam etmektedir:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBiz Polonyal\u0131 sosyal demokratlarla Men\u015feviklere kar\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli ve esasl\u0131 sorunlarda birle\u015fiyoruz ve (\u2026) sadece k\u00fc\u00e7\u00fck, \u00f6nemsiz meselelerde ayr\u0131l\u0131yoruz.\u201d (14)<\/strong> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Luxemburg da, Lenin gibi, proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen burjuva devrimi perspektifine 1917\u2019ye kadar ba\u011fl\u0131 kal\u0131r. 1915\u2019te Rus devrimini yine ayn\u0131 \u015fekilde tan\u0131mlamaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201c(Rus Devrimi) burjuva g\u00f6revleri ve sorunlar\u0131 olan bir proleter devrimiydi; ya da daha do\u011frusu, sosyalist proleter y\u00f6ntemlerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir burjuva devrimiydi.\u201d (15)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki ve devrimin s\u00fcreklili\u011fi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u201c<\/strong>Marksizm, yakla\u015fan devrimin toplumsal karakterini \u00f6nceden de\u011ferlendirmi\u015fti. Onu bir burjuva devrimi olarak nitelendirirken, Marksizm, devrimin en yak\u0131n nesnel g\u00f6revlerinin, bir b\u00fct\u00fcn olarak burjuva toplumunun geli\u015fmesi i\u00e7in normal ko\u015fullar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 oldu\u011funa i\u015faret ediyordu. Marksizm\u2019in hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc; bunun art\u0131k tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ya da kan\u0131tlanmas\u0131 gerekmiyor. Marksistlerin kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fimdi ba\u015fka bir g\u00f6rev var: Geli\u015fmekte olan devrimin i\u00e7 dinamiklerinin analizi yoluyla, devrimin \u00f6n\u00fcndeki \u2018olas\u0131l\u0131klar\u0131\u2019 ortaya \u00e7\u0131karmak (\u2026) Burjuva devrimi gibi genel bir sosyolojik terim, belli bir burjuva devriminin dinamiklerinin ortaya att\u0131\u011f\u0131 politik taktik sorunlar\u0131, \u00e7eli\u015fkileri ve g\u00fc\u00e7l\u00fckleri asla \u00e7\u00f6zmeyecektir.\u201d (16)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki, 1905\u2019te analizine bu noktadan, Kautsky\u2019nin, Lenin\u2019in ve Luxemburg\u2019un vard\u0131klar\u0131, iyice zorlad\u0131klar\u0131 ama yine de a\u015famad\u0131klar\u0131 noktadan ba\u015flayacakt\u0131. Tro\u00e7ki i\u00e7in de devrimin en temel sorunlar\u0131ndan biri, tar\u0131m sorunu, k\u0131rlardaki feodal ili\u015fkilerin tasfiyesi sorunuydu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cRusya\u2019n\u0131n toplumsal ve politik barbarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc, k\u0131rlardad\u0131r. Dolayl\u0131 ve dolays\u0131z g\u00f6revleri s\u00f6z konusu oldu\u011fu s\u00fcrece Rus devrimi bir \u2018burjuva\u2019 devrimidir \u00e7\u00fcnk\u00fc burjuva toplumunu mutlakiyetin ve feodal m\u00fclkiyetin zincir ve k\u00f6steklerinden kurtarmak \u00fczere yola \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u201d (17)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin ve Luxemburg gibi Tro\u00e7ki de ba\u015fta tar\u0131m sorunu olmak \u00fczere demokratik devrimin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zecek g\u00fcc\u00fcn burjuvazi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyordu. Tarih sahnesine ge\u00e7 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, c\u0131l\u0131z, emperyalizme ve toprak sahiplerine ba\u011fl\u0131, \u00c7arl\u0131k\u2019la uzla\u015fm\u0131\u015f Rus burjuvazisinin demokratik devrimi tamamlamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. \u00dcstelik, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve merkez\u00ee Rus devletinin y\u0131k\u0131labilmesi i\u00e7in, kitlelerin, proletaryan\u0131n ve k\u00f6yl\u00fc kitlelerinin seferber edilmesi ve silahland\u0131r\u0131lmalar\u0131 zorunluydu. Ama i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc kitleleri ancak kendi dolays\u0131z \u00e7\u0131karlar\u0131 ad\u0131na silahlanabilirlerdi. Bu ise, Rus burjuvazisinin en b\u00fcy\u00fck korkusuydu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Rusya\u2019da kapitalizmin ge\u00e7 geli\u015fmesi, en eski kapitalist \u00fclkelerin 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda ge\u00e7irdikleri bir dizi ara kapitalist geli\u015fme a\u015famas\u0131n\u0131n (\u00f6rne\u011fin el sanatlar\u0131, manifakt\u00fcr) atlanmas\u0131na ve do\u011frudan do\u011fruya en yeni, en geli\u015fmi\u015f \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin benimsenmesine de yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131; tar\u0131m\u0131n gerili\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k, yabanc\u0131 emperyalist sermayenin \u00f6nderli\u011finde kurulan Rus sanayii, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcrede b\u00fcy\u00fck bir temerk\u00fcz g\u00f6stermi\u015f, bu da dev \u00fcretim birimlerinde \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7inin toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Rus proletaryas\u0131n\u0131n ekonomik rol\u00fc ve siyasal a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, toplam n\u00fcfusa oran\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00f6zleriyle:<\/p>\n\n\n\n

\u201cAvrupa sermayesi, bu geri \u00fclkeyi ekonomik bak\u0131mdan esir ederek, temel \u00fcretim kollar\u0131n\u0131 (\u2026) bunlar\u0131n ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 \u00fclkelerde ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131 bir y\u0131\u011f\u0131n ara teknik ve ekonomik a\u015faman\u0131n \u00fczerinden atlatm\u0131\u015ft\u0131r. (\u2026) Proletarya k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kitleler halinde bir araya gelmi\u015ftir. (\u2026) Sanayi proletaryas\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n, yo\u011funlu\u011funun, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve politik \u00f6neminin, kapitalist sanayinin geli\u015fme d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu do\u011frudur. Ama bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k do\u011frudan de\u011fildir. Belli bir anda, bir \u00fclkenin \u00fcretici g\u00fc\u00e7leriyle ve o \u00fclkenin s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc aras\u0131nda, ulusal ve uluslararas\u0131 nitelikte \u00e7e\u015fitli toplumsal ve politik etkenler yer al\u0131rlar ve bunlar, ekonomik ili\u015fkilerin politik ifadesini yerinden kayd\u0131r\u0131r, hatta kimi zaman b\u00fcsb\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015ftirirler. ABD\u2019deki \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin Rusya\u2019n\u0131n \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinden on kat b\u00fcy\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen, Rus proletaryas\u0131n\u0131n politik rol\u00fc, kendi \u00fclkesinin politikas\u0131 \u00fczerindeki etkisi ve yak\u0131n gelecekte d\u00fcnya politikas\u0131n\u0131 etkileme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, Amerikan proletaryas\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. (\u2026) Rus devriminin toplumsal \u00f6zellikleri, ulusun silahlanmas\u0131 sorununda kendini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyar. Bir milis, bir Ulusal Muhaf\u0131z birli\u011fi her devrimin ilk talebi ve ilk kazanc\u0131d\u0131r. (\u2026) Rusya\u2019da ise, milis talebi burjuva partilerinden hi\u00e7 destek bulmad\u0131. (\u2026) Rusya\u2019da devrimi silahland\u0131rmak, her \u015feyden \u00f6nce i\u015f\u00e7ileri silahland\u0131rmak demektir. Bunu bilen ve bundan korkan liberaller, bir milisin kurulmas\u0131ndan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ka\u00e7\u0131nmaktad\u0131rlar. Hatta mevzilerini hi\u00e7 sava\u015fmadan mutlakiyete teslim etmektedirler. (\u2026) \u0130\u015fte bu y\u00fczden devrimin silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00f6revi, b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla proletaryaya d\u00fc\u015fmektedir. 1848\u2019de burjuvazinin s\u0131n\u0131f talebi olan sivil milis, Rusya\u2019da ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri halk\u0131n ve en ba\u015fta da proletaryan\u0131n silahlanmas\u0131 talebi demektir. Rus devriminin gelece\u011fi bu soruna ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u201d (18)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Buraya kadar, Tro\u00e7ki\u2019nin perspektifiyle Lenin\u2019inki aras\u0131nda bir fark yok gibidir: Burjuvazi, burjuva demokratik devrimin g\u00f6revleri kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fczgeri etmekte, tar\u0131m sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde k\u00f6yl\u00fc kitlelerine \u00f6nderlik edememektedir. Bunun sonucunda, \u00f6nderlik proletaryaya ge\u00e7mektedir. Ama Lenin\u2019le Tro\u00e7ki\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015fleri aras\u0131ndaki paralellik burada biter. Lenin\u2019in esas olarak \u0130ki Taktik<\/em>\u2019te ortaya koydu\u011fu ve 1917\u2019ye kadar de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi temel stratejik \u00e7izgiye g\u00f6re, k\u00f6yl\u00fcl\u00fckle proletarya aras\u0131nda, burjuvaziye kar\u015f\u0131 ve proletarya \u00f6nderli\u011finde kurulacak bir devrimci ittifak demokratik devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirecek ve bu da demokratik bir burjuva cumhuriyetine ve kapitalist ekonominin geli\u015fmesine yol a\u00e7acakt\u0131. Tro\u00e7ki ise, ayn\u0131 noktadan hareketle, devrimci s\u00fcrecin \u201ci\u00e7 dinamiklerini, geli\u015fme olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131\u201d tahlil ediyor ve farkl\u0131 bir sonuca ula\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin sorusu \u015fuydu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cProletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn burjuva devriminin s\u0131n\u0131rlar\u0131na \u00e7arp\u0131p k\u0131r\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz m\u0131d\u0131r, yoksa belli d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcndeki tarihsel ko\u015fullarda, bu s\u0131n\u0131rlar\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7me olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulabilir mi? (\u2026) Devrimin geli\u015fmesi bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 h\u00fck\u00fcmetini yak\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 oranda, b\u00f6yle bir h\u00fck\u00fcmet do\u011frultusunda bilin\u00e7li olarak \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 m\u0131y\u0131z, yoksa (\u2026) siyasal iktidar\u0131 (\u2026) olabildi\u011fince ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken bir talihsizlik olarak m\u0131 g\u00f6rmeliyiz?\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Cevap:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBize g\u00f6re Rus devrimi \u00f6yle ko\u015fullar yaratacakt\u0131r ki, liberal burjuva politikac\u0131lar\u0131 h\u00fck\u00fcmet etme yeteneklerini sonuna kadar ortaya koyma f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulamadan \u00f6nce, iktidar i\u015f\u00e7ilerin eline ge\u00e7ebilecektir – ve devrimin zaferi isteniyorsa, mutlaka ge\u00e7melidir. (\u2026) Rus burjuvazisi devrimin b\u00fct\u00fcn mevzilerini proletaryaya teslim etmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde, k\u00f6yl\u00fcl\u00fck \u00fczerindeki devrimci hegemonyay\u0131 da proletaryaya teslim etmek zorunda kalacakt\u0131r. \u0130ktidara gelen proletarya, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6n\u00fcnde, onu kurtarm\u0131\u015f bir s\u0131n\u0131f olarak duracakt\u0131r. (\u2026) Proletarya, iktidar\u0131 ald\u0131ktan sonra, konumunun mant\u0131\u011f\u0131 ile, sanayinin devlet taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine itilecektir. (\u2026) Proletaryan\u0131n temsilcilerinin, iktidars\u0131z rehineler gibi de\u011fil, \u00f6nder bir g\u00fc\u00e7 olarak h\u00fck\u00fcmete girmesi, asgari programla azami program aras\u0131ndaki duvar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7ar; yani, kolektivizmi g\u00fcndeme getirir. Proletaryan\u0131n bu y\u00f6ndeki ilerleyi\u015finin durdurulaca\u011f\u0131 nokta, proletarya partisinin ba\u015flang\u0131\u00e7taki niyetlerine de\u011fil, g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisine ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u201d (19)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ancak, Tro\u00e7ki\u2019ye g\u00f6re, Rusya\u2019daki devrimin, tek bir \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde tamamlanmas\u0131, sosyalizmin kurulu\u015funu sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130yi ama i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sosyalist politikas\u0131, Rusya’n\u0131n ekonomik \u015fartlar\u0131nda nereye kadar uygulanabilecektir? \u015eunu kesinlikle s\u00f6yleyebiliriz: Bu politika, \u00fclkenin teknik gerili\u011fine gelip tak\u0131lmadan \u00e7ok \u00f6nce, politik nitelikteki engellerle kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131r. Rus i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, Avrupa proletaryas\u0131n\u0131n do\u011frudan devlet deste\u011fi olmadan iktidarda kalamaz ve ge\u00e7ici egemenli\u011fini s\u00fcrekli bir sosyalist diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bat\u0131\u2019da bir sosyalist devrim, Rusya\u2019da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 iktidar\u0131n\u0131n ve sosyalist in\u015fan\u0131n per\u00e7inlenmesi i\u00e7in zorunludur. Ama bu basit olarak Avrupa devrimine \u201cbel ba\u011flanmas\u0131\u201d ve b\u00f6yle bir durum ger\u00e7ekle\u015fene kadar beklenilmesi demek de\u011fildir. \u0130ktidardaki Rus i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hem i\u00e7te hem de d\u0131\u015fta aktif bir politika izlemek zorundad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cRusya\u2019n\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilen politik kurtulu\u015fu, bu s\u0131n\u0131f\u0131 tarihte hen\u00fcz g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir y\u00fcksekli\u011fe \u00e7\u0131karacak, devasa g\u00fc\u00e7leri ve kaynaklar\u0131 onun eline ge\u00e7irecek ve onu d\u00fcnya kapitalizminin, b\u00fct\u00fcn nesnel \u015fartlar\u0131 tarih taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olan tasfiyesinin ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 haline getirecektir. (\u2026) Rus devriminin ya\u015fl\u0131 kapitalist Avrupa’ya hangi yollardan yay\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u015fimdiden belirlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak bo\u015f bir \u00e7aba olur. Bu y\u00f6ntemler birdenbire ortaya \u00e7\u0131kabilirler. (\u2026) \u0130ster Polonya\u2019da bir devrim ya da Avrupa\u2019da bir sava\u015f yoluyla olsun, isterse Rus devletinin (Bat\u0131\u2019ya olan bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6demeyi reddetmesi sonucunda) iflas etmesi sonucunda olsun, devrim \u015fu veya bu \u015fekilde Avrupa\u2019ya yay\u0131lacakt\u0131r.\u201d (25)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Biraz ilerde, Lenin\u2019in de 1917 Mart\u2019\u0131ndan itibaren bu perspektifi benimsedi\u011fini, asgari ve azami programlar aras\u0131ndaki duvar\u0131 y\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Ama daha \u00f6nce, Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00fcrekli devrim teorisine ili\u015fkin olarak Stalinistlerin yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7arp\u0131tmaya de\u011finmek istiyoruz. Bu, \u201ca\u015famalar\u0131n \u00fczerinden atlanmas\u0131\u201d sorunuyla ilgili. Tro\u00e7ki i\u00e7in devrimin \u201cs\u00fcreklili\u011fi\u201d, Stalinistlerin iddia etti\u011fi gibi burjuva demokratik sorun ve g\u00f6revlerin \u201catlanmas\u0131\u201d, hele hele yok say\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmiyordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130ktidara geldi\u011finde proleter rejiminin en \u00f6nce ele almak zorunda oldu\u011fu \u015fey, Rusya\u2019daki geni\u015f halk kitlelerinin kaderini belirleyen tar\u0131m sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr. (\u2026) Bu tar\u0131m politikas\u0131n\u0131n uygulanma bi\u00e7imi, hem proletaryan\u0131n elindeki maddi kaynaklar taraf\u0131ndan, hem de muhtemel m\u00fcttefikleri kar\u015f\u0131devrimin saflar\u0131na itmeyecek bir politika taraf\u0131ndan belirlenmelidir.\u201d (26)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cDolays\u0131z ve dolayl\u0131 g\u00f6revler s\u00f6z konusu oldu\u011fu s\u00fcrece, Rus devrimi bir \u2018burjuva\u2019 devrimidir \u00e7\u00fcnk\u00fc burjuva toplumunu mutlakiyetin ve feodal m\u00fclkiyetin zincir ve k\u00f6steklerinden kurtarmak \u00fczere yola \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u201d (27)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Devrimin s\u00fcreklili\u011fi, Tro\u00e7ki i\u00e7in bu burjuva g\u00f6revlerin sosyalist g\u00f6revlerle birle\u015fmesi anlam\u0131na geliyordu. Bu iki devrim a\u015famas\u0131 aras\u0131nda Lenin\u2019in de de\u011findi\u011fi \u201cmant\u0131ki ayr\u0131l\u0131k\u201d, ger\u00e7ek tarihsel s\u00fcre\u00e7te \u00f6nemini yitiriyor, her iki devrimin de en temel \u00f6zelliklerini kendi i\u00e7inde b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren tek bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyordu. Mutlakiyetin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve feodalizmi tasfiye edecek bir k\u00f6yl\u00fc ayaklanmas\u0131, bu s\u00fcre\u00e7te, Sovyetlere dayanan bir i\u015f\u00e7i devletinin kurulmas\u0131 ve kapitalist m\u00fclkiyetin giderek tasfiye edilmesi giri\u015fimleriyle bir arada y\u00fcr\u00fcyecekti. Rus toplumsal formasyonunun \u201ce\u015fitsiz ve bile\u015fik geli\u015fme yasas\u0131\u201d taraf\u0131ndan belirlenmesi, yani bir yanda mutlak\u0131yetin ve tar\u0131mda kapitalizm \u00f6ncesi s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerinin egemenli\u011fi, \u00f6b\u00fcr yanda da gecikmi\u015f ama h\u0131zl\u0131 bir sanayile\u015fmenin c\u0131l\u0131z ve \u00fcrkek bir burjuvazi ile birlikte olduk\u00e7a toplula\u015fm\u0131\u015f ve militan bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 do\u011furmu\u015f olmas\u0131, Rus devriminde demokratik g\u00f6revlerle sosyalist g\u00f6revlerin organik bir bi\u00e7imde birbirine ba\u011flanmas\u0131na neden oluyordu. Lenin\u2019in \u201cproletarya, devrimi azami program\u0131n de\u011fil, asgari program\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yapacakt\u0131r\u201d bi\u00e7imindeki s\u0131n\u0131rlamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Tro\u00e7ki \u015f\u00f6yle diyecekti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cProletarya asgari program\u0131 olu\u015fturan reformlarla i\u015fe ba\u015flayacak ve buradan da, durumun mant\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi, do\u011frudan do\u011fruya kolektivist tedbirler almaya itilecektir. (\u2026) Bir burjuva devriminin i\u00e7 i\u015fleyi\u015fi ile iktidara gelmi\u015f proletaryan\u0131n, g\u00f6revlerini, burjuvazinin toplumsal egemenlik ko\u015fullar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131yla s\u0131n\u0131rlayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek en b\u00fcy\u00fck hayalcilik olur. (\u2026) \u2018Asgari\u2019 ve \u2018azami\u2019 programlar aras\u0131ndaki duvar, proletarya iktidara gelir gelmez y\u0131k\u0131lacakt\u0131r.\u201d (28)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki 1909\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131da, kendi g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle Men\u015fevik ve Bol\u015fevik perspektifleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken her iki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn de ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 tehlikelere i\u015faret ediyor, \u00f6zellikle bir devrim durumunda bu iki teorinin de devrimci prati\u011fin \u00f6n\u00fcne bir engel olarak \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyordu. Proletarya k\u00f6yl\u00fcl\u00fckle birlikte iktidara geldi\u011finde bu teorilerin do\u011frultusunda hareket edemezdi; e\u011fer proletarya, burjuvazinin ekonomik iktidar\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi b\u0131rak\u0131r, hele hele siyasal iktidar\u0131 bir s\u00fcre sonra ona teslim edecek olursa, burjuva demokratik devrimin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 bile tehlikeye atm\u0131\u015f olurdu \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131n aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131, s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n doru\u011funa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir durumda (\u201cdevrimci durum\u201d) herhangi bir teredd\u00fct, bir kendi kendini s\u0131n\u0131rlama, monar\u015fist kar\u015f\u0131devrime davetiye \u00e7\u0131kartmak anlam\u0131na gelirdi:<\/p>\n\n\n\n

\u201c(\u2026) Bol\u015fevikler proletaryan\u0131n s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini ancak devrimin zafer an\u0131na kadar tasavvur edebiliyorlar; bu noktadan sonra proleter s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ge\u00e7ici olarak \u2018demokratik\u2019 koalisyon i\u00e7inde eriyece\u011fini ve ancak bir cumhuriyet sisteminin kesin olarak kurulmas\u0131ndan sonra saf bi\u00e7iminde yeniden ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Men\u015fevikler \u2018devrimimiz bir burjuva devrimidir\u2019 gibi soyut bir d\u00fc\u015f\u00fcnceden yola \u00e7\u0131karak iktidar\u0131n liberal burjuvaziye ge\u00e7mesini sa\u011flamak amac\u0131yla b\u00fct\u00fcn taktiklerini bu burjuvazinin davran\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re ayarlarken, Bol\u015fevikler de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde soyut bir kavramdan – sosyalist diktat\u00f6rl\u00fck de\u011fil, demokratik diktat\u00f6rl\u00fck – hareketle, devleti ele ge\u00e7irmi\u015f bir proletaryan\u0131n kendi kendine bir burjuva demokratik s\u0131n\u0131rlama getirmesi gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye var\u0131yorlar. Bu a\u00e7\u0131dan aralar\u0131nda fark\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu do\u011frudur: Men\u015fevizm\u2019in devrimci olmayan y\u00f6nleri daha \u015fimdiden iyice a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015fken, Bol\u015fevizm\u2019in devrimci olmayan y\u00f6nleri ancak zafer an\u0131nda ciddi bir tehlike olu\u015fturabilecektir.\u201d (29)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Nisan 1917: \u201cEski\u201d Bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 Lenin<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u015eubat Devrimi. Lenin 3 Nisan\u2019da Rusya\u2019ya, Petrograd\u2019a gelir. Finlandiya gar\u0131nda kendisini kar\u015f\u0131layan i\u015f\u00e7ilere, aralar\u0131nda Men\u015feviklerin ve Bol\u015feviklerin bulundu\u011fu Sovyet ve parti temsilcilerine s\u00f6yledi\u011fi ilk s\u00f6zler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cUluslararas\u0131 devrim ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. (\u2026) B\u00fct\u00fcn Avrupa kapitalizmi bug\u00fcn-yar\u0131n y\u0131k\u0131labilir; yapm\u0131\u015f oldu\u011funuz devrim, yolu a\u00e7m\u0131\u015f, yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. Ya\u015fas\u0131n sosyalist d\u00fcnya devrimi!\u201d (30)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin, ertesi g\u00fcn Pravda\u2019ya g\u00f6nderdi\u011fi bir yaz\u0131da (\u00fcnl\u00fc Nisan Tezleri<\/em>) bu perspektifini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyar:<\/p>\n\n\n\n

\u201c… Bug\u00fcn Rusya\u2019daki durumun \u00f6zg\u00fcl y\u00f6n\u00fc, proletaryan\u0131n bilin\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctlenme d\u00fczeyinin yetersizli\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc iktidar\u0131 burjuvaziye vermi\u015f olan devrimin birinci a\u015famas\u0131ndan, iktidar\u0131 proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn en yoksul tabakalar\u0131na devredecek olan ikinci a\u015famas\u0131na ge\u00e7mekte olu\u015fudur. (\u2026) Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet hi\u00e7bir \u015fekilde desteklenmemelidir. (\u2026) \u0130\u015f\u00e7i temsilcileri Sovyetlerinin m\u00fcmk\u00fcn olan tek devrimci h\u00fck\u00fcmet oldu\u011funu y\u0131\u011f\u0131nlara anlatmak (\u2026) Tar\u0131m program\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131k merkezinin tar\u0131m \u00fccretlilerine kayd\u0131r\u0131lmas\u0131 (\u2026) Eskimi\u015f olan asgari program\u0131n d\u00fczeltilmesi.\u201d (31)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu s\u00f6zler, sadece Men\u015fevikler taraf\u0131ndan de\u011fil, Bol\u015fevikler taraf\u0131ndan da, tepkiyle kar\u015f\u0131lan\u0131r. Lenin, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, Mart 28’den beri toplant\u0131 halinde olan Bol\u015feviklerin Petrograd Mart Konferans\u0131\u2019nda s\u00f6ylemi\u015ftir (28 Mart 1917\u2019de ba\u015flayan ve \u0130\u015f\u00e7i ve Asker Sovyetleri Konferans\u0131’yla ayn\u0131 tarihlere rastlayan bu Parti Konferans\u0131\u2019n\u0131n tutanaklar\u0131, daha sonra Stalin ve adamlar\u0131 taraf\u0131ndan ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Konferans\u0131n sonuna (4 Nisan) yeti\u015fen Lenin, Nisan Tezleri<\/em> ad\u0131yla bilinen tezlerini burada okumu\u015f ayn\u0131 g\u00fcn Bol\u015feviklerin oturum aralar\u0131nda Men\u015feviklerle ortak oturumlar\u0131nda da yine ayn\u0131 tezleri okumu\u015ftur. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, tutanaklarla birlikte yok edilen daha uzun bir konu\u015fma da yapm\u0131\u015ft\u0131r.). Lenin\u2019in Rusya\u2019ya geli\u015finden \u00f6nce Kamenev ve Stalin\u2019in \u201crehberli\u011fi\u201d alt\u0131nda ba\u015flayan bu konferansta Bol\u015fevikler, Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet\u2019e kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tav\u0131r ve Men\u015feviklerle birle\u015fme konusunu g\u00f6r\u00fc\u015fmektedirler. Konferansta Kamenev, Stalin ve Bol\u015fevik Merkez Komitesi\u2019nin \u00e7o\u011funlu\u011fu Lenin\u2019in perspektifiyle taban tabana z\u0131t bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmaktad\u0131rlar. Stalin, \u201ci\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve devrimci k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn taleplerini kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet desteklenmelidir\u201d yolunda bir karar tasla\u011f\u0131n\u0131n lehine oy kullanm\u0131\u015f, ayr\u0131ca Men\u015feviklerle birle\u015fmeyi savunmu\u015ftur:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBunu yapmam\u0131z gerekiyor. (\u2026) Birle\u015fme m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. (\u2026) \u00d6nceden birtak\u0131m anla\u015fmazl\u0131klar \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gereksizdir. (\u2026) Anla\u015fmazl\u0131klar olmadan parti hayat\u0131 da olmaz. \u00d6nemsiz anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 abartmayaca\u011f\u0131z.\u201d (33)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Konferansta Lenin, Men\u015fevizm\u2019le Bol\u015fevizm aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00f6nemsiz bir ayr\u0131l\u0131k\u201d sayan ve burjuva h\u00fck\u00fcmetine destek veren yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131 \u00e7ok sert bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapar:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBol\u015feviklerimiz bile Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet\u2019e g\u00fcveniyorlar. (\u2026) Bu, sosyalizmin \u00f6l\u00fcm\u00fc demektir. Siz, yolda\u015flar, h\u00fck\u00fcmete destek veriyorsunuz. E\u011fer tavr\u0131n\u0131z buysa, yollar\u0131m\u0131z ayr\u0131l\u0131yor. (\u2026) Rusya\u2019da birle\u015fme y\u00f6n\u00fcnde bir e\u011filim oldu\u011funu duyuyorum. Savunmac\u0131larla (anavatan\u0131n savunulmas\u0131 gerek\u00e7esiyle emperyalist sava\u015f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinden yana olan Men\u015fevik politika) birle\u015fmek; bu, sosyalizme ihanet demektir.\u201d (34)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Yine de, partinin Petrograd komitesi, Lenin\u2019in tezlerini 2 lehte, 1 \u00e7ekimser oya kar\u015f\u0131l\u0131k 13 oyla reddeder. 8 Nisan g\u00fcn\u00fc, Pravda\u2019da Lenin\u2019in tezleri yay\u0131mlan\u0131r ama, ba\u015f\u0131nda Pravda yaz\u0131 kurulunun Kamenev taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f \u015fu notu vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cLenin yolda\u015f\u0131n genel \u015femas\u0131na gelince (\u2026), bu \u015fema, burjuva demokratik devrimin tamamlanm\u0131\u015f oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131ndan hareket etmesi bak\u0131m\u0131ndan ve bu devrimin hemen bir sosyalist devrime d\u00f6n\u00fc\u015fmesine dayanmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bizce kabul edilmez bir \u015fema olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u201d (35)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin 1909\u2019daki \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc do\u011frulan\u0131yor gibidir; devrim an\u0131nda, \u201cEski Bol\u015fevizm\u2019in\u201d \u201cdevrimci olmayan y\u00f6nleri\u201d \u00f6ne \u00e7\u0131kmakta, Men\u015feviklerle aralar\u0131ndaki ilkesel ve programatik ayr\u0131l\u0131klar silinmeye ba\u015flamaktad\u0131r. O d\u00f6nemdeki Bol\u015fevik \u00f6nderlerden \u015eliapnikov\u2019un anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re:<\/p>\n\n\n\n

\u201cMart 1917\u2019de \u015fu noktada Men\u015feviklerle anla\u015fma i\u00e7indeydik: Feodal ili\u015fkilerin y\u0131k\u0131lma d\u00f6neminden ge\u00e7iyoruz ve bunlar\u0131n yerini burjuva rejimlerine \u00f6zg\u00fc olan her t\u00fcrden \u2018\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u2019 alacakt\u0131r.\u201d (36)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin, bu \u201ceski Bol\u015fevizm\u2019e\u201d kar\u015f\u0131 cephe al\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBug\u00fcn sadece \u2018proletaryan\u0131n ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn devrimci-demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden\u2019 s\u00f6z eden ki\u015fi hayat\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015f demektir ve bu nedenle de pratikte k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin saf\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir; bu ki\u015fi, \u2018Bol\u015fevizm\u2019in\u2019 devrim \u00f6ncesi antika m\u00fczesine, denebilirse \u2018Eski Bol\u015fevikler\u2019 m\u00fczesine kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201d (37)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin, sert bir m\u00fccadeleden sonra ve parti taban\u0131nda kendisini destekleyen bir kesimin yard\u0131m\u0131yla, May\u0131s ay\u0131 ba\u015f\u0131nda parti \u00e7o\u011funlu\u011funu g\u00f6r\u00fc\u015flerine kazan\u0131r ve Ekim Devrimi\u2019nin zaferinin ko\u015fullar\u0131ndan biri b\u00f6ylece garantilenmi\u015f olur. <\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Nisan Tezleri<\/em> ger\u00e7ekte Mart ay\u0131 i\u00e7inde, Uzaktan Mektuplar<\/em>\u2019da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu mektuplar\u0131n incelenmesi, Lenin\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesinin hareketini ve olu\u015fumunu yakalama f\u0131rsat\u0131 verir bize.<\/p>\n\n\n\n

7 Mart\u2019ta yaz\u0131lm\u0131\u015f birinci mektupta Lenin, sava\u015f\u0131n do\u011furdu\u011fu uluslararas\u0131 durumun bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapar. Sava\u015f, emperyalizmin her d\u00fczeydeki bunal\u0131m\u0131n\u0131 \u015fiddetlendirmi\u015f ve kendi kendini bir \u201culuslararas\u0131 i\u00e7 sava\u015fa\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek ko\u015fullar\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

\u201cEmperyalist sava\u015f, nesnel bir ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131kla, proletaryan\u0131n burjuvaziye kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir d\u00fczeye \u00e7\u0131karacak ve son derece h\u0131zland\u0131racakt\u0131; mutlaka d\u00fc\u015fman s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda bir i\u00e7 sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fecekti. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u015eubat-Mart 1917 devrimiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r(\u2026).\u201d (38)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin, bu mektupta, \u201cmevcut durumun \u00f6zg\u00fcl y\u00f6n\u00fc(n\u00fcn), devrimin birinci a\u015famas\u0131ndan ikinciye ge\u00e7i\u015f\u201d oldu\u011funu s\u00f6yler. Rus proletaryas\u0131n\u0131n bu devrimdeki m\u00fcttefikleri de Lenin\u2019e g\u00f6re, \u201cgeni\u015f yar\u0131-proleter kitleler ve k\u0131smen de (\u2026) n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fcler\u201d ve \u201csava\u015fan t\u00fcm \u00fclkelerin ve genel olarak b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin proletaryas\u0131d\u0131r.\u201d (39)<\/strong> B\u00fct\u00fcn bu saptamalar, emperyalist sava\u015f\u0131n geri bir \u00fclkede dengeli bir burjuva demokrasisinin yerle\u015fmesine imkan tan\u0131mayacak olan bir bunal\u0131ma ve bir uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f olmas\u0131; mevcut durumun sabit, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir \u201cdevrim a\u015famas\u0131\u201d de\u011fil, bir ge\u00e7i\u015f durumu olarak tan\u0131mlanmas\u0131; proletaryan\u0131n bu devrimdeki m\u00fcttefiklerinin bir b\u00fct\u00fcn olarak k\u00f6yl\u00fcl\u00fck de\u011fil, sadece yoksul k\u00f6yl\u00fcl\u00fck ve uluslararas\u0131 proletarya oldu\u011funun belirtilmesi – bunlar, Lenin\u2019in eski \u201cortodoks\u201d a\u015famalar teorisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu, bu II. Enternasyonal Ortodokslu\u011funu a\u015fmak \u00fczere oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Yine de, tam olarak a\u015fm\u0131\u015f de\u011fildir hen\u00fcz. \u201cDevrimimiz bir burjuva devrimidir\u201d der. Ama hemen ard\u0131ndan, s\u0131rf bu nedenle kitlelerin sadece kendilerine, kendi \u00f6rg\u00fctlerine ve kendi silahlar\u0131na g\u00fcvenmeleri gerekti\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc mektupta (11 Mart) Lenin, bir kar\u015f\u0131devrim tehlikesini \u00f6nlemek, devrimin geli\u015fmesini sa\u011flamak ve kitlelerin en dolays\u0131z gereksinimlerini g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in bir dizi tedbir \u00f6nerir: Burjuva toplumunun ve siyasal cihaz\u0131n\u0131n \u201cnormal i\u015fleyi\u015finin \u00f6tesine ge\u00e7en \u00f6rg\u00fctlenmelerin\u201d olu\u015fturulmas\u0131 ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131; bunlar, kitlelerin zaten kurmakta olduklar\u0131 Sovyetlerdir, bunlar yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, genelle\u015ftirilmelidir; ikinci olarak, eski rejimin polis g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yerine, \u201cy\u00fczde 95\u2019i i\u015f\u00e7ilerden ve k\u00f6yl\u00fclerden olu\u015facak\u201d bir \u201chalk milisinin\u201d kurulmas\u0131: \u201cB\u00f6yle bir milis, demokrasiyi, kapitalistlerin halk\u0131 k\u00f6lele\u015ftirmelerini \u00f6rten g\u00f6z al\u0131c\u0131 bir tabela olmaktan \u00e7\u0131karacak ve onu (demokrasiyi), kitleleri b\u00fct\u00fcn devlet i\u015flerine kat\u0131lma y\u00f6n\u00fcnden e\u011fiten bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecektir. B\u00f6yle bir milis gen\u00e7 insanlar\u0131 siyasal ya\u015fama \u00e7ekecek ve onlar\u0131 sadece s\u00f6zlerle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda eylemle, i\u015fle e\u011fitecektir.\u201d (40)<\/strong>; b\u00f6yle bir milis, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ba\u015f g\u00f6steren k\u0131tl\u0131k ve a\u00e7l\u0131kla sava\u015fmak i\u00e7in, \u201cbu\u011fday\u0131n ve di\u011fer ihtiya\u00e7 maddelerinin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131\u201d \u00fcstlenecektir; \u201cb\u00f6yle bir milis bir proleter milisi olacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc sanayi i\u015f\u00e7ileri yoksul kitleler \u00fczerinde y\u00f6nlendirici bir n\u00fcfuza sahip olacaklard\u0131r.\u201d (41)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu mektupta (ve daha \u00f6ncekilerde de) Lenin\u2019i u\u011fra\u015ft\u0131ran soru \u015fudur: Rus devrimi sosyalizme ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayacak birtak\u0131m tedbirler alabilir mi, baz\u0131 ge\u00e7i\u015f y\u00f6ntemleri uygulayabilir mi, yoksa s\u00f6z konusu olan, proletarya ve yoksul k\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir burjuva devrimi midir h\u00e2l\u00e2?<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk mektupta, Lenin\u2019in her \u015feye ra\u011fmen geleneksel cevaba (\u201cburjuva devrimi\u201d) ba\u011fl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc mektupta Lenin\u2019in tutumu karars\u0131zd\u0131r, daha do\u011frusu bir ge\u00e7i\u015f an\u0131ndad\u0131r, kesin bir cevap vermekten ka\u00e7\u0131n\u0131r; burada yapt\u0131\u011f\u0131, geleneksel \u201cortodoks\u201d cevab\u0131 incelemek, bununla ilgili ku\u015fkular\u0131n\u0131 ortaya koymakt\u0131r daha \u00e7ok. Yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz tedbirleri s\u0131ralad\u0131ktan sonra, bunlar\u0131n \u201chen\u00fcz sosyalizm demek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u2026) hen\u00fcz bunlar\u0131n proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil, sadece proletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn devrimci demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funu\u201d s\u00f6yler. Ama, hemen ard\u0131ndan, bu form\u00fclden art\u0131k tedirgin olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u015fu s\u00f6zleri ekler:<\/p>\n\n\n\n

\u201cSorun, bir teorik s\u0131n\u0131fland\u0131rma sorunu de\u011fildir. Devrimin karma\u015f\u0131k, acil, h\u0131zla geli\u015fen pratik g\u00f6revlerini, donmu\u015f bir \u2018teori\u2019nin Prokr\u00fcst yata\u011f\u0131na zorla sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsak son derece b\u00fcy\u00fck bir hata yapm\u0131\u015f oluruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bizim i\u00e7in teori, her \u015feyden \u00f6nce bir eylem k\u0131lavuzudur.\u201d (42)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

On be\u015f g\u00fcn sonra yaz\u0131lan be\u015finci mektupta, Lenin\u2019in devrim perspektifindeki ge\u00e7i\u015f tamamlanm\u0131\u015f, gerek \u0130kinci Enternasyonal\u2019in gerekse eski Bol\u015fevizm\u2019in kat\u0131 \u015fematizminden kopu\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Daha \u00f6nce sayd\u0131\u011f\u0131 tedbirleri daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde ortaya koyduktan sonra \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n

\u201cB\u00fct\u00fcnl\u00fckleri ve geli\u015fmeleri i\u00e7inde bu tedbirler sosyalizme ge\u00e7i\u015fin i\u015fareti olacakt\u0131r: Rusya\u2019da sosyalizm, do\u011frudan do\u011fruya, ge\u00e7i\u015fsel tedbirler olmaks\u0131z\u0131n, bir \u00e7\u0131rp\u0131da ger\u00e7ekle\u015ftirilemez ama bu t\u00fcr ge\u00e7i\u015f tedbirlerinin sonucu olarak pekala m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve acil olarak da zorunludur.\u201d (43)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin art\u0131k bir \u201cteorik s\u0131n\u0131fland\u0131rma\u201d yapmaktan da \u00e7ekinmemekte, bu t\u00fcr tedbirleri \u201cdemokratik\u201d olarak de\u011fil \u201csosyalizme ge\u00e7i\u015f\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Rusya\u2019ya d\u00f6nd\u00fckten sonra Lenin, bu perspektifi daha da somutlamaya, i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc kitleleri taraf\u0131ndan benimsenecek ve ayn\u0131 zamanda sosyalizme ge\u00e7i\u015fi de olu\u015fturacak olan tedbirleri belirlemeye giri\u015fir. Sorun, sosyalizmi \u201cderhal ilan etme\u201d sorunu de\u011fildir; sorun sosyalizmin ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn gereklili\u011fine hen\u00fcz inanmam\u0131\u015f kitleleri, kendi acil gereksinimlerinden hareket ederek eylem i\u00e7inde sosyalizmin ve i\u015f\u00e7i iktidar\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesine kazanmakt\u0131r. Bunun i\u00e7in de, \u201cb\u00fct\u00fcnl\u00fckleri ve geli\u015fmeleri i\u00e7inde\u201d, kitleleri ad\u0131m ad\u0131m bu bilince yakla\u015ft\u0131racak bir tedbirler ve talepler sistemini olu\u015fturmak gerekmektedir. Lenin, Nisan Tezleri<\/em>\u2019ne Bol\u015fevik \u00f6nderlerden gelen ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131 kendini savunmak ve perspektifini yeniden a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 Taktikler \u00dczerine Mektuplar<\/em>\u2019da, Kamenev\u2019in \u201cLenin sosyalizmi derhal uygulamaya sokmak istiyor\u201d yolundaki su\u00e7lamas\u0131n\u0131 cevapland\u0131r\u0131rken, \u201cSovyetler (\u2026) sosyalizme do\u011fru hangi ad\u0131mlar\u0131n at\u0131laca\u011f\u0131na karar verecektir. (\u2026) Bankalar\u0131n denetlenmesi, b\u00fct\u00fcn bankalar\u0131n tek bir banka halinde birle\u015ftirilmesi (gibi tedbirler) hen\u00fcz sosyalizm de\u011fildir, ama sosyalizme do\u011fru bir ad\u0131md\u0131r\u201d diyecektir. (44)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1917 devriminde Lenin\u2019in \u201cEski Bol\u015fevizm\u2019le\u201d bir politik kopu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini ve Tro\u00e7ki\u2019nin 1904-1906 d\u00f6neminde bi\u00e7imlendirdi\u011fi s\u00fcrekli devrim perspektifine paralel bir yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsedi\u011fini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Buna baz\u0131 itirazlar olabilir. \u00d6rnekse, birbirinden ayr\u0131 devrim a\u015famalar\u0131 kavram\u0131n\u0131 Lenin\u2019in 1917 Mart\u2019\u0131nda bir yana atmas\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc sindiremeyen Stalinistlerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, Rus devriminin ger\u00e7ekten de iki ayr\u0131 a\u015famada ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir; \u015eubat 1917 devriminin \u201cburjuva demokratik devrimi\u201d oldu\u011fu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k Ekim Devrimi\u2019nin de sosyalist devrim oldu\u011fu savunulabilir. Oysa bu sadece Lenin\u2019in Ekim Devrimi\u2019nin hemen ard\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmelerle de\u011fil, daha da \u00f6nemlisi, o d\u00f6nemin tarihsel ger\u00e7ekleriyle de \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Neydi Lenin\u2019in demokratik devrimin temel g\u00f6revleri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feyler? K\u0131rlarda feodalizmin ve serfli\u011fin kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n temizlenmesi ve \u00c7arl\u0131k\u2019\u0131n devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131. 1917 \u00f6ncesi Lenin\u2019e (ve b\u00fct\u00fcn Bol\u015feviklere) g\u00f6re, bu g\u00f6revler tamamlanmadan sosyalizme ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne ge\u00e7i\u015f m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Ama i\u015fte tastamam bu g\u00f6revler, 1917 \u015eubat Devrimi\u2019nde de\u011fil, ancak 1917 Ekim Devrimi\u2019nden sonra ele al\u0131nabilmi\u015f, tamamlanabilmi\u015ftir. Tro\u00e7ki\u2019nin 1905\u2019te s\u00f6yledi\u011fi gibi, Rus devriminin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olan demokratik g\u00f6revler ancak proleter devriminin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, sosyalizme ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 olarak tamamlanabilmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7te demokratik a\u015faman\u0131n \u00fcst\u00fcnden atlanmam\u0131\u015f ama bu a\u015fama sosyalist a\u015famayla \u00f6zg\u00fcn bir bi\u00e7imde birle\u015fmi\u015ftir. Demokratik g\u00f6revler \u201cbo\u015flanmam\u0131\u015f\u201d ama sosyalist bir in\u015fan\u0131n g\u00f6revleriyle uyum i\u00e7ine sokulmu\u015f, Tro\u00e7ki\u2019nin deyimiyle:<\/p>\n\n\n\n

\u201cProletarya (\u2026) (demokratik g\u00f6revlerin ve tar\u0131m sorununun) \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde, kendi ekonomik politikas\u0131n\u0131n esas hedeflerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmu\u015f, sosyalist ekonominin \u00f6rg\u00fctleyebilece\u011fi en geni\u015f alan\u0131 elinde tutmu\u015ftur.\u201d (45)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Modern bir burjuva devleti kurulmam\u0131\u015f ve onun odak noktas\u0131 olan bir kurucu meclis de Ekim Devrimi\u2019nden \u00f6nce de\u011fil sonra, yani proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ba\u015flat\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce de\u011fil, sonra ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve k\u0131sa bir s\u00fcre ya\u015fayabilmi\u015ftir. Avrupa\u2019dakine benzer bir kapitalist geli\u015fme ya\u015fanmam\u0131\u015f ama Yeni Ekonomik Politika\u2019ya (NEP) ba\u015fvurulmu\u015ftur. Rus devriminin ger\u00e7ek tarihsel geli\u015fimi, \u201cbirbirinden mant\u0131ksal ve tarihsel olarak ayr\u0131 a\u015famalar\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini pratikte y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bundan gerekli dersleri \u00e7\u0131karan Lenin 1918\u2019de \u015f\u00f6yle diyecektir:<\/p>\n\n\n\n

\u201c(Burjuva demokratik devrimle sosyalist devrim) aras\u0131na suni bir \u00c7in \u015eeddi dikmeye \u00e7al\u0131\u015fmak, bu ikisi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131n proletaryan\u0131n (devrime) haz\u0131rlanma d\u00fczeyinden ve yoksul k\u00f6yl\u00fclerle b\u00fct\u00fcnle\u015fme derecesinden ba\u015fka bir \u015fey oldu\u011funu s\u00f6ylemek, Marksizm\u2019i iyice tahrif etmek demektir. (\u2026) Bol\u015fevik devriminin zaferi, (\u2026) monar\u015finin ve toprak beyli\u011fi sisteminin tamam\u0131yla y\u0131k\u0131lmas\u0131 demekti (bu sistem, Ekim Devrimi\u2019nden \u00f6nce y\u0131k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131). Biz burjuva devrimini tamamlad\u0131k.\u201d (46)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

1921\u2019de ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyi daha keskin bir ifadeye kavu\u015fturacakt\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBiz, burjuva-demokratik devrimin g\u00f6revlerini esas faaliyetimizin, ger\u00e7ek proleter-devrimci, sosyalist faaliyetimizin bir \u2018yan \u00fcr\u00fcn\u00fc\u2019 olarak \u00e7\u00f6zd\u00fck. (\u2026) Burjuva-demokratik reformlar\u0131n proleter, yani sosyalist devrimin bir yan \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu belirttik ve fiilen kan\u0131tlad\u0131k. Kautsky\u2019ler, Hilferding\u2019ler, Martov\u2019lar (\u2026) burjuva demokratik devrimle sosyalist devrim aras\u0131ndaki bu ili\u015fkiyi anlayamad\u0131lar. Birincisi geli\u015ferek ikincisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130kincisi de, ge\u00e7erken, birincisinin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zer.\u201d (47)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201cBu ili\u015fkiyi\u201d anlamayanlar sadece Kautsky\u2019ler, Martov\u2019lar de\u011fildir. Lenin\u2019den sonra b\u00fct\u00fcn bir Stalinist ak\u0131m, Komintern\u2019in 1925\u2019te \u00c7in devriminin \u00f6n\u00fcndeki stratejik a\u015faman\u0131n \u201cproletarya ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d oldu\u011fu ve bu ama\u00e7la i\u015f\u00e7ilerin, k\u00f6yl\u00fclerin ve yerli burjuvazinin (bu, Bol\u015fevizm\u2019in 1917 \u00f6ncesi perspektifinin de gerisine, Men\u015feviklerin perspektifine d\u00fc\u015fmek demekti) koalisyon yapmas\u0131 gerekti\u011fi yolundaki tezlerinden ba\u015flayarak, a\u015famalar teorisini hortlatm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ba\u015flang\u0131c\u0131ndan beri Stalinizm\u2019in etki alan\u0131 i\u00e7inde kalan T\u00fcrkiye solu i\u00e7inse, a\u015famal\u0131 devrim anlay\u0131\u015f\u0131, a\u015f\u0131lmas\u0131 imkans\u0131z bir mutlak s\u0131n\u0131r olu\u015fturmu\u015ftur. Lenin, emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda bir devrimin hangi a\u015famada kalaca\u011f\u0131, nereye kadar ilerleyece\u011fi, \u00fclkenin sosyoekonomik ve teknik geli\u015fme d\u00fczeyine de\u011fil, kitlelerin \u00f6rg\u00fctlenme ve bilin\u00e7 d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131d\u0131r diyordu. Leninist devrim teorisinin bu en temel noktas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de sadece \u201cmilli demokratik devrimi\u201d, \u201cdemokratik halk devrimini\u201d ya da \u201cantioligar\u015fik halk devrimini\u201d vb. savunanlarca de\u011fil, \u201csosyalist devrim\u201d tezini benimseyenlerce de anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ki 1971 \u00f6ncesinde milli demokratik devrim tezini benimseyenler, nas\u0131l bu stratejiyi \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin yar\u0131 feodal ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir \u00fclke\u201d olmas\u0131na dayand\u0131rm\u0131\u015flarsa, sosyalist devrim tezinden yana olanlar da kendi tezlerini bunun tersine, yani T\u00fcrkiye\u2019nin kapitalist olmas\u0131na dayand\u0131r\u0131yorlard\u0131. Her iki safta da, stratejik \u00e7izgiyi kitlelerin politik olgunluk d\u00fczeyinden de\u011fil, d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131ndan (yani emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131 olgusundan) soyutlanm\u0131\u015f tek bir \u00fclkenin sosyoekonomik ve teknik yap\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131karan bir kaba determinist anlay\u0131\u015f hakimdi.<\/p>\n\n\n\n

Sosyoekonomik geli\u015fme a\u015famalar\u0131 atlanabilir, somut tarihte de \u00e7ok kez atlanm\u0131\u015ft\u0131r; ama kitlelerin politik geli\u015fme ve olgunla\u015fma a\u015famalar\u0131 atlanamaz, herhangi bir \u00f6nc\u00fcn\u00fcn, bir partinin bu politik geli\u015fmenin zorunlu ad\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00fczerinden atlayarak, kestirme yoldan \u201cdevrim yapmas\u0131\u201d m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Lenin\u2019in, Luxemburg\u2019un ve Tro\u00e7ki\u2019nin politik y\u00f6ntemlerinin temeli olan bu yakla\u015f\u0131m, ayn\u0131 zamanda Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>\u2019n\u0131n, bir ge\u00e7i\u015f talepleri sisteminin de ana \u00f6\u011fesidir.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1.)<\/strong> L. Tro\u00e7ki, Program\u0131n Tamamlanmas\u0131 ve kullan\u0131m\u0131 <\/strong>elinizdeki kitap i\u00e7inde s. 253. (Ya da bkz. http:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/01\/23\/programin-tamamlanmasi-ve-kullanimi\/<\/a>)<\/p>\n\n\n\n

2.)<\/strong> L. Tro\u00e7ki, Kapitalizmin Can \u00c7eki\u015fmesi ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in g\u00f6revleri, elinizdeki kitap i\u00e7inde s. 153. 154, 155<\/p>\n\n\n\n

3.)<\/strong> K. Kautsky, \u00abAmerikan ve Rus i\u015f\u00e7ileri\u00bb; akt. Tro\u00e7ki, S\u00fcrekli Devrim, <\/strong>\u0130stanbul 1976 (K\u00f6z Yay\u0131nlar\u0131), s. 242-44<\/p>\n\n\n\n

4.)<\/strong> Lenin, Collected Works, (Toplu Eserler), Moskova (Progress Publishers) cilt 2, s. 372<\/p>\n\n\n\n

5.) <\/strong>Lenin, a.g.e., s. 411<\/p>\n\n\n\n

6.)<\/strong> Lenin, CW, cilt 15, s. 56-57<\/p>\n\n\n\n

7.)<\/strong> Lenin, CW, cilt 9, s. 84-85<\/p>\n\n\n\n

8.) <\/strong>Lenin, CW, cilt 10, s. 77<\/p>\n\n\n\n

9.)<\/strong> Stalin, Bol\u015fevizmin Tarihine \u0130li\u015fkin Baz\u0131 Sorunlar <\/strong>(1931), Londra 1940, s. 388-392<\/p>\n\n\n\n

10.)<\/strong> Rosa Luxemburg, \u00abRus Sosyal Demokrasisinin \u00f6rg\u00fctsel Sorunlar\u0131\u00bb, Selected Political Writings, New <\/strong>York 1971 (Monthly Review Press), s. 302<\/p>\n\n\n\n

11.)<\/strong> R. Luxemburg, Sosyal Reform ya da Devrim, <\/strong>\u0130stanbul 1975 (Maya Yay\u0131nlar\u0131) s. 88<\/p>\n\n\n\n

12.)<\/strong> R. Luxemburg, \u00abRusya\u2019da Devrim\u00bb, Selected Political Writings, <\/strong>(Ed.) R. Looker, Londra 1972 (Cape) s. 118-120<\/p>\n\n\n\n

13.)<\/strong> P. Fr\u00f6lich, Rosa Luxemburg: Ideas in Action <\/strong>(Eylem \u0130\u00e7inde Fikirler), Londra 1972 (Pluto Press), s. 94<\/p>\n\n\n\n

14.)<\/strong> Lenin, CW, cilt 15, s. 368-370<\/p>\n\n\n\n

15.)<\/strong> R. Luxemburg, Junius Bro\u015f\u00fcr\u00fc, <\/strong>New York 1971, (Harper Torchbooks), s. 166<\/p>\n\n\n\n

16.)<\/strong> Tro\u00e7ki, S\u00fcrekli Devrim, <\/strong>\u0130stanbul 1976, (K\u00f6z Yay\u0131nlar\u0131), s. 205-207<\/p>\n\n\n\n

17.)<\/strong> Tro\u00e7ki, 1905, Londra 1972 (Penguin), s. 64-66<\/p>\n\n\n\n

18.)<\/strong> Tro\u00e7ki, S\u00fcrekli Devrim s. 224-5, 242, 236-7-8<\/p>\n\n\n\n

19.)<\/strong> Tro\u00e7ki, a.g.e., s. 240, 252, 249, 244, 259<\/p>\n\n\n\n

20.)<\/strong> Lenin, CW, cilt 9, s. 261<\/p>\n\n\n\n

21.)<\/strong> Lenin, a.g.e., s. 412<\/p>\n\n\n\n

22.)<\/strong> Lenin, CW, cilt 27, s. 92<\/p>\n\n\n\n

23.)<\/strong> Lenin, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal Konu\u015fmalar\u0131, \u0130stanbul 1976 (Koral yay\u0131nlar\u0131) s. 150-151<\/p>\n\n\n\n

24.)<\/strong> Ernest Mandel, Bar\u0131\u015f t\u00e7inde <\/strong>Bir Arada Ya\u015fama <\/strong>ve D\u00fcnya Devrimi, <\/strong>\u0130stanbul 1975, <\/strong>(K\u00f6z Yay\u0131nlar\u0131)<\/p>\n\n\n\n

25.)<\/strong> Tro\u00e7ki, S\u00fcrekli Devrim <\/strong>s. 290, 91, 296<\/p>\n\n\n\n

26.)<\/strong> Tro\u00e7ki, a.g.e., s. 281-283<\/p>\n\n\n\n

27.)<\/strong> Tro\u00e7ki, 1905, s. 66<\/p>\n\n\n\n

28.)<\/strong> Tro\u00e7ki, S\u00fcrekli Devrim, <\/strong>s. 281, 283<\/p>\n\n\n\n

29.)<\/strong> Tro\u00e7ki, 1905, s. 332<\/p>\n\n\n\n

30.)<\/strong> Marcel Liebman, Rus \u0130htilali, <\/strong>\u0130stanbul 1968 (Varl\u0131k Yay\u0131nlar\u0131), s. 156<\/p>\n\n\n\n

31.)<\/strong> Lenin, Nisan Tezleri ve Ekim Devrimi, <\/strong>Ankara 1975, (Sol Yay\u0131nlar\u0131), s. 10, 13<\/p>\n\n\n\n

32.)<\/strong> M. Liebman, a.g.e., s. 163-4<\/p>\n\n\n\n

33.)<\/strong> Akt. Tro\u00e7ki, Stalin\u2019s School of Falsification <\/strong>(Stalin\u2019in Tahrifatlar Okulu) New York 1972, (Pathfinder Press), s. 19<\/p>\n\n\n\n

34.)<\/strong> Tro\u00e7ki, a.g.e., s. 17-18<\/p>\n\n\n\n

35.)<\/strong> Akt. Lenin, Nisan Tezleri <\/strong>i\u00e7inde, s. 25<\/p>\n\n\n\n

36.)<\/strong> Tro\u00e7ki, History of the Russian Revoh\u0131tion <\/strong>(Rus Devrim Tarihi), Londra 1965, (Sphere Books), cilt 1. s. 272<\/p>\n\n\n\n

37.)<\/strong> Lenin, Nisan Tezleri, s. <\/strong>20<\/p>\n\n\n\n

38.)<\/strong> Lenin, Uzaktan Mektuplar, <\/strong>\u0130stanbul 1975. (\u00dcr\u00fcn Yay\u0131nlar\u0131), s. 9<\/p>\n\n\n\n

39.)<\/strong> Lenin, a.g.e., s. 18, 22-25<\/p>\n\n\n\n

40.)<\/strong> Lenin, a.g.e., s. 56-57<\/p>\n\n\n\n

41.)<\/strong> Lenin, a.g.e., s. 57<\/p>\n\n\n\n

42.)<\/strong> Lenin, a.g.e. s. 58-59<\/p>\n\n\n\n

43.)<\/strong> Lenin, a.g.e., s. 76<\/p>\n\n\n\n

44.)<\/strong> Lenin, Nisan Tezleri, <\/strong>s. 30<\/p>\n\n\n\n

45.)<\/strong> Tro\u00e7ki, S\u00fcrekli Devrim, <\/strong>s. 283<\/p>\n\n\n\n

46.)<\/strong> Lenin, Proletarya Devrimi ve D\u00f6nek <\/strong>Kautski, <\/strong>Ankara 1976, (Bilim ve Sosyalizm Yay\u0131nlar\u0131), s. 151-2<\/p>\n\n\n\n

47.)<\/strong> Lenin, CW, cilt 33, s. 54<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yaz\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ise buradan ula\u015fabilirsiniz. Yazar: M. Yenice Yaz\u0131m tarihi: Nisan 1980 Kaynak: “Devrimci Marksizm’de Ge\u00e7i\u015f Program\u0131 Anlay\u0131\u015f\u0131”, Ele\u015ftiri Yay\u0131nevi, Devrimci Sosyalizm Dizisi 3, Nisan 1980, \u0130stanbul. Yay\u0131n Kurulu’nun notu: Okuyucunun da fark edece\u011fi \u00fczere a\u015fa\u011f\u0131daki metinde on dokuzuncu dipnottan yirmi be\u015finci dipnota do\u011frudan bir ge\u00e7i\u015f vard\u0131r. Bunun […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1787,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[925],"tags":[933,481,107,890,935,733,44,934,725,461],"class_list":["post-1786","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gecis-programi-anlayisi","tag-bolsevikler","tag-bolsevizm","tag-gecis","tag-gecis-programi","tag-gecis-talepleri","tag-lenin","tag-leninizm","tag-nisan-tezleri","tag-surekli-devrim","tag-trockizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1786","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1786"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1786\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1842,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1786\/revisions\/1842"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}