{"id":1523,"date":"2020-03-31T10:35:32","date_gmt":"2020-03-31T07:35:32","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1523"},"modified":"2021-05-01T13:22:44","modified_gmt":"2021-05-01T10:22:44","slug":"marksizmin-dogusu-ve-marksist-felsefe-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2020\/03\/31\/marksizmin-dogusu-ve-marksist-felsefe-ii\/","title":{"rendered":"Marksizmin Do\u011fu\u015fu ve Marksist Felsefe (II)"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, \u0130\u015f\u00e7i Demokrasisi Partisi\u2019nin e\u011fitim seminerleri kapsam\u0131nda \u201cMarksizm\u2019in Do\u011fu\u015fu ve Marksist Felsefe\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 28 Mart\u2019ta yap\u0131lan sunumun ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc payla\u015f\u0131yoruz. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Sunumun ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcne <\/em>buradan,<\/em><\/a> \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne <\/em>buradan, <\/em><\/a>d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ise buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Pek\u00e2la, Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu demi\u015ftik. Onun bir icat de\u011fil, ke\u015fif oldu\u011funu belirttik. Peki Marksizm ne zaman ke\u015ffedilecek bir varl\u0131k olarak kendini var etti? Marksizm insan\u0131n, kendisini insan olarak tan\u0131mlamas\u0131na olanak sa\u011flayan geli\u015fiminin ard\u0131ndan bilimsel bir ke\u015ffin konusu halini ald\u0131. \u0130nsan\u0131n insan niteli\u011fi nereden gelir? Bu soruya farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler farkl\u0131 yan\u0131tlar geli\u015ftirdiler. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roslin Alexander’\u0131n Carl von Linnaeus (1707-1778) tablosu. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Aristoteles insan i\u00e7in \u201czoon politikon\u201d dedi; bunu \u201ctoplumsal hayvan\u201d olarak \u00e7evirebiliriz. 18. y\u00fczy\u0131lda Kuzey Amerikal\u0131 siyaset adam\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Benjamin Franklin insan i\u00e7in \u201chomo faber\u201d dedi, yani \u201cara\u00e7 kullanan canl\u0131\u201d. \u0130ngiliz ekonomist Adam Smith \u201chomo economicus\u201d tabirini kullanm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn genel olarak \u0130sve\u00e7li do\u011fa bilimcisi Linnaeus\u2019un tan\u0131m\u0131 kullan\u0131l\u0131r: \u201cHomo sapiens\u201d. Bu da d\u00fc\u015f\u00fcnen canl\u0131 demek. Modern insan\u0131, yani homo sapiensin t\u00fckenmemi\u015f olan tek alt t\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131mlamak i\u00e7in \u201chomo sapiens sapiens\u201d denir ki bu da, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnen canl\u0131 anlam\u0131na geliyor. <\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131n hepsi kendi i\u00e7lerinde do\u011fruluktan bir par\u00e7a ta\u015f\u0131yorlar, yani bu tan\u0131mlar\u0131n hepsi ger\u00e7e\u011fin belirli bir k\u0131sm\u0131na ger\u00e7ekten de i\u015faret ediyor, ancak yine de eksikler \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir cevap vermiyorlar. Misal insan toplumsal hayvansa, toplumsal niteli\u011fi nereden gelmektedir? \u0130nsan ara\u00e7 kullanan canl\u0131ysa, bu arac\u0131 kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan yetisinin ismi nedir? \u0130nsan ekonomik canl\u0131ysa, bu ekonominin en k\u00fc\u00e7\u00fck birimi; yani bu ekonomiyi olu\u015fturan temel bile\u015fenin ismi nedir? \u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnen canl\u0131ysa, bu d\u00fc\u015f\u00fcnme yetisini, canl\u0131lar\u0131n geri kalan\u0131ndan farkl\u0131 olarak hangi yetisine bor\u00e7ludur? \u0130nsan\u0131n bilin\u00e7 kazanmas\u0131, onun hangi maddi evrimi neticesinde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r? B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n cevab\u0131, insan\u0131n emek kapasitesidir. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0130nsan\u0131n ba\u015fparmak evrimi.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bizim i\u00e7in insan\u0131 do\u011fadan ay\u0131ran, daha do\u011frusu onda, kendi d\u0131\u015f\u0131nda bir do\u011fa oldu\u011fu bilincini yaratan, bilek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, yani eme\u011fin kendisidir. Emek do\u011fay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr ve onun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc do\u011fan\u0131n yorumlanmas\u0131na, yani bilince, hatta bilincin kendisinin bilincinde olmas\u0131na yol a\u00e7ar. Emek do\u011fay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr, yani \u00fcretir ve emek yeniden \u00fcretmek istedi\u011finde, bilin\u00e7 do\u011fay\u0131 yorumlamak zorunda kal\u0131r. Bilin\u00e7 d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 bilirse, kendisinin de bilincine var\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sefer d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 kendisinin bilmesinin nedeninin ne oldu\u011funu sorgular, ki bu da bilincin kendisidir. Ancak \u00fczerinde etkide bulundu\u011fum, onun ham halini al\u0131p ondan t\u00fcrevlerini \u00fcretti\u011fim, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm toplam\u0131n fark\u0131na varabilirim ve bu fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n \u015fart\u0131, o nesneyle pratikte etkile\u015fime ge\u00e7memdir. Dolay\u0131s\u0131yla pratik olarak de\u011fi\u015ftirebilmek i\u00e7in, de\u011fi\u015ftirece\u011fim nesnenin teorik bilgisine hakim olmam gerekir. \u0130nsan\u0131n \u00fcretme ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme g\u00fcc\u00fc ve arac\u0131 eme\u011fidir. Di\u011fer canl\u0131lardan farkl\u0131 olarak bilincimin kendisinin bilincinde olmas\u0131, eme\u011fimle sahip oldu\u011fum \u00fcretim kapasitemden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu nedenlerle Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu, ba\u015fparmak evrimimizin tamamlanmas\u0131yla yak\u0131ndan ilgilidir \u00e7\u00fcnk\u00fc Marksizm, insan eme\u011finin, dolay\u0131s\u0131yla kendisinin bilincinde olan bilincin kapasitesinin potansiyellerine dair bir metodolojidir. Ba\u015fparmak evrimi, \u015feyleri kavrama yetisini kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r bize. Kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131 kullan\u0131r\u0131m, onu ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131r\u0131m, onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr\u00fcm, yani asl\u0131nda onun \u00fcst\u00fcnde bir t\u00fcr \u015fiddet uygular\u0131m; kayna\u011f\u0131n\u0131n eme\u011fim oldu\u011fu bir \u015fiddet. \u00c7e\u015fitli s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum varyantlar\u0131; yani k\u00f6leci, feodal veya kapitalist toplumlar, eme\u011fin \u015feylerin \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 bu \u015fiddetin toplumsal ve ekonomik d\u00fczlemde farkl\u0131 tarzlarda ve farkl\u0131 ritmlerde \u00f6rg\u00fctlenmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Eme\u011fimin \u015feyler \u00fczerinde \u00f6rg\u00fctledi\u011fi bu zorun s\u0131n\u0131flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla zincire vurulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n yok edilmesinin y\u00f6ntem bilimine, yani \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u015fartlar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi y\u00f6ntem bilimine, biz Marksizm diyoruz. Engels, m\u00fcthi\u015f dehas\u0131yla buna \u201czorunluluklar d\u00fcnyas\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler d\u00fcnyas\u0131na ge\u00e7i\u015f\u201d demi\u015fti. Moreno daha sonra Ge\u00e7i\u015f Program\u0131n\u0131n G\u00fcncellenmesi\u2019nde bu form\u00fcl\u00fc g\u00fcncelledi ancak bu bizim konumuz de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Al\u00e2eddin \u015eenel<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Konunun \u00f6nemiyle ilgili olarak Al\u00e2eddin \u015eenel\u2019den bir pasaj okumak istiyorum:<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca parmaklar\u0131n evrimi, pongitlerde g\u00f6r\u00fclenden farkl\u0131 bir y\u00f6n tutturmu\u015ftur. Kimi kuyruksuz maymunlar\u0131n parmaklar\u0131, bizimkinden daha uzun, daha incedir. Ama \u00e7o\u011funun ba\u015fparma\u011f\u0131 elin ayas\u0131n\u0131n (bizimkine g\u00f6re) olduk\u00e7a gerisinde ya da uza\u011f\u0131nda konu\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011funun ba\u015fparma\u011f\u0131 \u201cba\u015f\u201d de\u011fildir. \u00d6teki parmaklar\u0131n tam kar\u015f\u0131s\u0131nda duramaz. \u201cNe \u00f6nemi var bunun?\u201d \u00c7ok \u00f6nemi var; ba\u015fparma\u011f\u0131 olmayan primatlar nesneleri (insan gibi) her iki y\u00f6nden kavrayamazlar. Onlar\u0131 (insan kadar) s\u0131k\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc kavray\u0131p (insan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 kadar) incelikli y\u00f6nlendiremezler. (\u2026)<\/p>

Elin evrimi, daha \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f \u00fc\u00e7 boyutlu g\u00f6rebilen g\u00f6zlerin evrimi ve daha sonra ger\u00e7ekle\u015fecek simge i\u015fleyebilecek bozmaddeli beynin evrimi ile birle\u015fince, harikalar yaratacakt\u0131r. Bu \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn i\u015fbirli\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak ger\u00e7ekle\u015fecek \u201cara\u00e7 devrimi\u201d olay\u0131nda el ba\u015frol\u00fc oynayacakt\u0131r. Uzak insan anaatalar\u0131m\u0131z\u0131, ara\u00e7 kullanan canl\u0131, yani geni\u015f anlamda insan (Homo<\/em>) olmaktan \u00f6teye ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Yak\u0131n insan anaatalar\u0131m\u0131z\u0131 \u201csistemli olarak ara\u00e7 yap\u0131p kullanan\u201d canl\u0131lar, yani dar, \u00f6zg\u00fcl anlam\u0131yla insan (Homo sapiens<\/em>) t\u00fcr\u00fc konumuna y\u00fckseltecektir. (Al\u00e2eddin \u015eenel, \u0130nsanl\u0131k Tarihi – Kemirgenlerden S\u00f6m\u00fcrgenlere)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u00c7er\u00e7eveye emek girdi\u011fi anda, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel, dinsel, felsef\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel, politik ve benzeri \u00fcretimlerinin karakterini, bu eme\u011fin do\u011fayla ve bu eme\u011fin toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmenin kendisiyle kurdu\u011fu ili\u015fkinin bi\u00e7imi olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131 (ki bu eme\u011fin nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi, asl\u0131nda toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmenin kendisidir). \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n maddi ve manevi \u00fcretiminin ve zenginli\u011finin kaynaklar\u0131 do\u011frudan do\u011fruya maddi \u00fcretim s\u00fcrecinin kendisinde g\u00f6zlemlenebilirdi. Emek bu olana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yordu, yani ba\u015fparmak evrimi. Ayn\u0131 \u015fey bipedal lokomosyon veya a\u011fa\u00e7lar\u0131n tepesinden savanaya ini\u015f i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. <\/p>\n\n\n\n

Ne dedik az \u00f6nce? Marksizm\u2019in analiz maddeleri i\u00e7inde olan s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini, emek-de\u011fer olgusunu and\u0131k ve diyalekti\u011fin sadece do\u011fada de\u011fil tarihte ve insan bilincinde de g\u00f6zlemlendi\u011fini s\u00f6yledik. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ve emek-de\u011fer olgusunun ontolojik \u015fart\u0131, eme\u011fimin \u015feyler \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetin \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131f toplum varyantlar\u0131 alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmesinden ve yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u0130nsan bilincinde ve tarihte tan\u0131k oldu\u011fum diyalektik etkile\u015fim yasalar\u0131, emek kapasitemin yaratt\u0131\u011f\u0131 zihinsel ve tarihsel tezah\u00fcr\u00fcn hareket tarz\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. <\/p>\n\n\n\n

Marx ile Engels, insan\u0131n ilksel tarihsel ili\u015fkilerini sorgularken Alman \u0130deolojisi<\/em>\u2019nde benzer sonu\u00e7lara varm\u0131\u015flard\u0131r. Onlar \u00fc\u00e7 adet madde s\u0131ralarlar: 1.) \u0130lk tarihsel eylem maddi ya\u015fam\u0131n kendisinin \u00fcretimidir (yani eme\u011fin do\u011fayla temas edip, onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, kendisini \u00fcretmesidir). 2.) \u0130lk gereksinme sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, sa\u011flama eylemi ve bu sa\u011flama i\u015finden kazan\u0131lm\u0131\u015f olan alet, yeni gereksinmeler yarat\u0131r (b\u00f6ylece emek kendini yeniden \u00fcretir, bu sefer art\u0131k bir ara\u00e7la yapmaya ba\u015flar bunu). 3.) Her g\u00fcn kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 yenileyen insanlar, ba\u015fka insanlar yaratmaya, kendi kendilerini yeniden \u00fcretmeye koyulurlar (buras\u0131 art\u0131k toplumsal i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi yerdir). Marx ile Engels bu \u00fc\u00e7lemeye \u00f6nemli bir not eklerler: Bu, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 a\u015fama de\u011fildir, toplumsal faaliyetin \u00fc\u00e7 farkl\u0131 y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Bu faaliyet esnas\u0131nda bilin\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar. Nas\u0131l? Marx ile Engels buna da maddeci bir cevap verir: \u00dcretkenlikle birlikte, i\u00e7g\u00fcd\u00fc bilince do\u011fru evrilir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki hayvansal bir s\u00fcr\u00fc bilincidir; \u00fcretkenli\u011fin artmas\u0131yla, gereksinmelerin \u00e7o\u011falmas\u0131yla toplum halinde olma bilinci geli\u015fir. <\/p>\n\n\n\n

O halde diyebiliriz ki, eme\u011fimin \u015feyler \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetin s\u0131n\u0131fsal engellerden kurtulu\u015funun eylem bilimi olarak Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu ve bir ke\u015ffin konusu olmas\u0131, hem eme\u011fimin do\u011fu\u015fuyla hem de eme\u011fimin \u015feyler \u00fczerinde zor uygulamaya ba\u015flamas\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131yla, yak\u0131ndan ilgilidir. <\/p>\n\n\n\n

Marksizm ancak s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumun, sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirecek olan bir s\u0131n\u0131f\u0131n sosyolojik varl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bi\u00e7im olarak do\u011fabilirdi \u00e7\u00fcnk\u00fc dedi\u011fimiz gibi o, \u015feylerin \u00fczerine eme\u011fimin uygulad\u0131\u011f\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n kendisine eme\u011fimin uygulad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc zorun-\u015fiddetin s\u0131n\u0131fsal zincilerden kurtulmas\u0131na i\u015faret eden bilimsel metodolojidir. Haliyle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n nesnel devrimci rol\u00fc alt\u0131nda sosyalizm bir olas\u0131l\u0131k olarak somutluk kazanmadan \u00f6nce sosyalizme gidi\u015fin perspektif bilimi somut olarak ortaya konamazd\u0131. Yine de o, diyalektik materyalizm olarak, ke\u015ffedilmeyi bekleyen bir metodolojiydi, bir bilimsel analiz ve eylem arac\u0131yd\u0131. Proletarya \u00f6ncesinde bu ke\u015fif m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi ancak yine de ayr\u0131 ayr\u0131 diyalektik ve materyalist y\u00f6ntemlere yakla\u015fan anlay\u0131\u015flar tarih boyunca sergilenmedi de\u011fil. Burada yine bir \u00f6rnek vererek konuyu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Eski Ahit.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Misal dilin, bir toplumsal ili\u015fki bi\u00e7imi olarak nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 sorunsal\u0131na getirilen yorumlar bu konuda faydal\u0131 birer \u00f6rnek olabilirler. Eski Ahit\u2019in Tekv\u00een b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ilk ayetlerinde \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n z\u00e2t\u0131ndan sonra var olan ilk \u015fey, onun yarat\u0131c\u0131 Kel\u00e2m\u2019\u0131 olmu\u015ftur\u201d denir. Dil yetisi do\u011frudan do\u011fruya Tanr\u0131sal ba\u011f\u0131\u015f hipotezi olarak sunulur. Ayetlerde \u015feylerin isimleri hakk\u0131nda \u201c\u00c2dem her birine ne ad verdiyse, o canl\u0131 o adla an\u0131ld\u0131\u201d yazar. B\u00e2bil\u2019in Kulesi hikayesi me\u015fhurdur; insanl\u0131k ideal dili ke\u015ffetti\u011fi i\u00e7in kibirlenir ve Tanr\u0131 taraf\u0131ndan dilsel birlik bozulur ve dillerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi do\u011far. Aborjinlerin Wurruri b\u00fcy\u00fcc\u00fcs\u00fc miti vard\u0131r. \u0130ncil\u2019in Yohanna n\u00fcshas\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131l\u0131r: \u201cBidayette s\u00f6z vard\u0131.\u201d Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Aristoteles gibi bir\u00e7ok filozof insan dilinin, insan ruhunun \u00e7e\u015fitli etkile\u015fimlerinin bir sonucu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeydi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Diodoros\u2019un Bibliotheke Historike<\/em>\u2019si.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ancak insan\u0131n sosyal bir yetisi olarak dilin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n maddeci bir yorumu da \u00fcretilmedi de\u011fil. M.\u00d6. 90 ile M.\u00d6. 30 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fayan Yunan tarih\u00e7i Diodoros\u2019un Bibliotheke Historike<\/em>\u2019sinden (Tarih K\u00fct\u00fcphanesi) m\u00fcthi\u015f bir pasaj aktarmak istiyorum size:<\/p>\n\n\n\n

Evrenin do\u011fumuna ili\u015fkin olarak ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z izahat \u015fudur: Do\u011fan ilk insanlar disiplinsiz ve hayvanca bir ya\u015fam s\u00fcr\u00fcyordu; yiyecek bulmak i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 yola koyuluyor, en yumu\u015fak otlar\u0131 ve yabani a\u011fa\u00e7lar\u0131n meyvelerini yiyorlard\u0131. Daha sonra vah\u015fi hayvanlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131 nedeniyle, kendi menfaatleri gere\u011fince birbirlerinin yard\u0131m\u0131na ko\u015ftular ve korku nedeniyle bir araya geldiklerinde yava\u015f yava\u015f m\u00fc\u015fterek \u00f6zelliklerini fark ettiler. Her ne kadar \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 sesler \u00f6nce anla\u015f\u0131lmaz ve belli belirsiz olsa da, yava\u015f yava\u015f konu\u015fmalar\u0131 anlam kazand\u0131 ve kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan her \u015fey i\u00e7in belli simgeler \u00fczerinde anla\u015farak her bir isme atfedilecek anlam\u0131 \u00f6\u011frendiler.<\/p>

Fakat bu t\u00fcr gruplar meskun d\u00fcnyan\u0131n her b\u00f6lgesinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve her bir grup konu\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6\u011felerini sadece \u015fansa ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fczenledi\u011fi i\u00e7in t\u00fcm insanlar ayn\u0131 dili konu\u015fmuyordu. T\u00fcm olas\u0131 dil t\u00fcrlerinin mevcut varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 b\u00f6yledir ve dahas\u0131, kurulan bu ilk gruplardan d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm asl\u00ee milletleri olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>

Hayat i\u00e7in faydal\u0131 hi\u00e7bir \u015fey hen\u00fcz ke\u015ffedilmedi\u011finden ilk insanlar sefil bir varolu\u015f s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc; \u00f6rt\u00fcnecek k\u0131yafetleri yoktu, konut ve ate\u015f kullan\u0131m\u0131n\u0131 bilmiyorlard\u0131 ve ayr\u0131ca i\u015flenmi\u015f g\u0131dadan tamam\u0131yla habersizdiler. Yabani yiyeceklerin hasad\u0131n\u0131 yapmay\u0131 da bilmedikleri i\u00e7in gereksinimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda meyveleri depolayam\u0131yorlard\u0131; sonu\u00e7ta so\u011fuk ve yiyecek yoklu\u011fu nedeniyle bir\u00e7o\u011fu k\u0131\u015f\u0131n \u00f6l\u00fcyordu. Ancak, deneyimle yava\u015f yava\u015f k\u0131\u015flar\u0131 ma\u011faralara s\u0131\u011f\u0131nmay\u0131 ve bu tarz meyveleri muhafaza edecek \u015fekilde depolamay\u0131 \u00f6\u011frendiler. Ate\u015fle ve di\u011fer faydal\u0131 \u015feylerle tan\u0131\u015fmalar\u0131ndan sonraysa sanatlar ve insanlar\u0131n toplumsal ya\u015fam\u0131n\u0131 ilerletecek di\u011fer her \u015fey yava\u015f yava\u015f ke\u015ffedildi. Asl\u0131nda genel insan\u0131n as\u0131l \u00f6\u011fretmeni zorunlulu\u011fun ta kendisiydi; zorunluluk do\u011fa taraf\u0131ndan en iyi \u015fekilde donat\u0131lm\u0131\u015f ve her amaca hizmet eden eller, konu\u015fma ve zeka gibi yard\u0131mc\u0131lara sahip olan bir yarat\u0131\u011fa her konuda gere\u011fince e\u011fitim veriyordu. (Diodoros, Bibliotheke Historike)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Diodoros\u2019un bundan yakla\u015f\u0131k 2100 sene ortaya koydu\u011fu perspektif, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n olduk\u00e7a \u00f6tesindeydi. \u00d6ncelikle o insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimini belirleyen maddi \u015fartlar\u0131, olduk\u00e7a genelleyerek de olsa do\u011fru bir bi\u00e7imde ele al\u0131yordu ve dahas\u0131 buna \u201czorunluluk\u201d ismini veriyordu. Bununla da yetinmeyerek bu zorunlulu\u011fun \u201cellere\u201d – yani eme\u011fe – ve \u201czekaya\u201d – yani bilince – sahip olan bir \u201cyarat\u0131\u011fa\u201d – yani insana – neler yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6zlemliyordu. Diodoros\u2019un a\u00e7\u0131klamas\u0131 maddecili\u011fin kaba bir \u015fekilde de olsa, yine de bir kullan\u0131m\u0131yd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

O zaman \u015funu soraca\u011f\u0131m: Diodoros\u2019un yakla\u015f\u0131m\u0131yla, Marksizm aras\u0131ndaki fark nedir? Maddeci her yorum diyalektik maddecilik, yani Marksizm midir? Diodoros\u2019un dilin do\u011fu\u015funu ve geli\u015fimini, insan eme\u011fi ile zihninin zorunluluk kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6\u011frendi\u011fi bir ili\u015fkilenme bi\u00e7imi \u015feklinde yorumlamas\u0131nda kristalize olan maddeci yorum ile Marksizm aras\u0131ndaki kategorik fark nerededir? Bu tip bir soruya en iyi cevab\u0131 verebilecek olan\u0131n yine Engels oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim:<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, Hegelci okulun da\u011f\u0131lmas\u0131ndan bir e\u011filim daha do\u011fmu\u015ftu ve ger\u00e7ekten meyve vermi\u015f olan bu tek e\u011filim Marx\u2019\u0131n ad\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>

Bu e\u011filimde de, Hegel\u2019in felsefesinden kopu\u015f, maddeci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fle ger\u00e7ekle\u015fti. Bunun anlam\u0131 \u015fudur: Ger\u00e7ek d\u00fcnyan\u0131n – do\u011fan\u0131n ve tarihin – idealist heveslerden ar\u0131nm\u0131\u015f olarak ona gelen herkese kendisini g\u00f6sterdi\u011fi gibi g\u00f6r\u00fclmesine karar verildi; hayali ili\u015fkilerdeki de\u011fil do\u011frudan do\u011fruya kendi ili\u015fkileri i\u00e7indeki olgularla, uyu\u015fmas\u0131 olanaks\u0131z her t\u00fcrl\u00fc idealist hevesin insafs\u0131zca g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na karar verildi. Zaten asl\u0131nda maddecili\u011fin bundan \u00f6te bir anlam\u0131 yoktur. Ne var ki, maddeci d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ilk defa olarak ger\u00e7ekten ciddiye al\u0131n\u0131yor ve – hi\u00e7 olmazsa genel \u00e7izgileri itibariyle – bilginin g\u00f6z \u00f6n\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131na tutarl\u0131 bir bi\u00e7imde uygulan\u0131yordu. (F. Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Hem maddecili\u011fin, hem de diyalekti\u011fin, devrimci bir sentez i\u00e7inde yaln\u0131zca bir alana de\u011fil; yani yaln\u0131zca do\u011faya de\u011fil, tarihe ve toplumlara da, yani Engels\u2019in deyi\u015fiyle \u201cbilginin g\u00f6z \u00f6n\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131na\u201d da uygulanmas\u0131: Marksizm\u2019in fark\u0131 ve ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi yenilik buydu. Onun b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n, duraksamayan sald\u0131r\u0131lara ra\u011fmen sars\u0131lmayan hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n arkas\u0131nda yatan g\u00fc\u00e7 budur: Materyalist diyalekti\u011fin kullan\u0131m\u0131nda alanlara dair s\u0131n\u0131rlar\u0131n tan\u0131nmamas\u0131, onun daima bir analiz ve anlama, yorumlama ve de\u011fi\u015ftirme-d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme metodu olarak kullan\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi bunu dedi\u011fimizde akla bir \u015fey gelmeli. Az \u00f6nce ne dedik? Marx \u00f6ncesi idealist filozoflar\u0131n farkl\u0131 bir kategori olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledik \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar, do\u011fa bilimleri hen\u00fcz madde ve bilin\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fkinin karakterine dair b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izemezken, insan bilincinin ve insan\u0131n kendi bilincinin bilincinde olmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f d\u00fcnyayla etkile\u015fimi i\u00e7inde ne gibi d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve maddi sonu\u00e7lar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerine fikirler \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Onlar insan\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fcnsel yetisi kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u0131\u015f d\u00fcnyadaki nesnelerin nas\u0131l \u015fekillendi\u011fine dair, bu nesnelerin ger\u00e7ekten orada olup olmad\u0131\u011f\u0131na dair arg\u00fcmanlar ileri s\u00fcrd\u00fcrler ve bunlar\u0131n toplam\u0131 da do\u011fa felsefesi oldu; onlar\u0131n do\u011fa felsefesi sistemleri bu kaynaklardan besleniyordu. <\/p>\n\n\n\n

Ancak bu do\u011fa felsefesi sistemlerine yol a\u00e7an bo\u015fluk, yaln\u0131zca do\u011fa bilimlerinde de\u011fil, toplum bilimlerinde de g\u00f6zlemleniyordu. Dolay\u0131s\u0131yla Marx \u00f6ncesi, daha do\u011frusu proletarya \u00f6ncesi filozoflar yaln\u0131zca do\u011fa \u00fczerine de\u011fil, ayn\u0131 zamanda devlet, hukuk, m\u00fclkiyet, sava\u015f, yasalar, ticaret, k\u00f6lelik, diplomasi, hak, ahlak ve benzeri sosyal, ekonomik ve politik alanlara dair de, kendi tamamlay\u0131c\u0131 felsef\u00ee sistemlerini geli\u015ftiriyorlard\u0131. Hatta bir\u00e7o\u011fu siyaset ve hukuk felsefelerini, do\u011frudan do\u011fruya do\u011fa felsefelerine dayand\u0131r\u0131yordu. Ve evet yine bu alanda da, Marx \u00f6ncesinde m\u00fcthi\u015f fikirler ve sistemler ortaya at\u0131ld\u0131, insan d\u00fc\u015f\u00fcncesini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekten ileri ta\u015f\u0131yan anlay\u0131\u015flar sergilendi ve harikalar ba\u015far\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Yine Engels\u2019ten aktar\u0131yorum:<\/p>\n\n\n\n

Fakat bu bi\u00e7imde bir tarihsel geli\u015fim s\u00fcreci olarak kabul edilen do\u011fa i\u00e7in do\u011fru olan, ayn\u0131 zamanda, b\u00fct\u00fcn dallar\u0131yla toplum tarihi i\u00e7in ve insana (ve de Tanr\u0131\u2019ya) ait olanla ilgili bilimlerin t\u00fcm\u00fc i\u00e7in de do\u011frudur. Burada da tarih, hukuk, din, vb. felsefesi, olaylar i\u00e7inde kan\u0131tlanmas\u0131 gereken ger\u00e7ek ba\u011f\u0131n yerine filozofun beyninin icat etti\u011fi ba\u011f\u0131n konmas\u0131ndan; b\u00fct\u00fcn\u00fc ve k\u0131s\u0131mlar\u0131 itibariyle tarihin, fikirlerin, tabiat\u0131yla daima yaln\u0131zca filozofun kendisinin be\u011fendi\u011fi fikirlerin gitgide ger\u00e7ekle\u015fmesi olarak g\u00f6r\u00fclmesinden ibaretti. (\u2026) B\u00f6yle olunca burada s\u00f6z konusu olan \u015fey, t\u0131pk\u0131 do\u011fa alan\u0131nda oldu\u011fu gibi, ger\u00e7ek ba\u011flant\u0131lar\u0131 ortaya koyarak bu kurgusal, yapay ba\u011flant\u0131lar\u0131 atmakt\u0131; bu i\u015f de, sonu\u00e7 olarak, insan toplumunun tarihinde \u00fcst\u00fcn yasalar bi\u00e7iminde egemenliklerini kuran hareketin genel yasalar\u0131n\u0131 bulmaya geliyordu. (F. Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Engels\u2019in tarif etti\u011fi ke\u015fif \u00f6nemlidir. Modern toplumu, bug\u00fcn i\u00e7in burjuva toplumu y\u00f6neten yasalar\u0131n ke\u015ffi, bu yasalar\u0131n bir \u00e7er\u00e7eveye yerle\u015ftirilmesi, bu yasalar\u0131n nas\u0131l ve neden do\u011fduklar\u0131n\u0131 ve bu yasalar\u0131n toplumsal ve tarihsel d\u00fczlemde etkilerinin ve yans\u0131malar\u0131n\u0131n neler oldu\u011funu bilmek, filozoflar\u0131n toplumlar\u0131n kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 etkile\u015fimleri yorumlamada ortaya koyduklar\u0131 soyut ba\u011flant\u0131lar\u0131 rafa kald\u0131rmak i\u00e7in \u015fartt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Marx ile Engels\u2019in yapt\u0131klar\u0131ndan biri de, diyalektik ve maddeci y\u00f6ntemi toplumun i\u015fleyi\u015finin ve tarihin \u015fekilleni\u015finin kendisine uygulamakt\u0131. Bu uygulama, inan\u0131lmaz zenginli\u011fe sahip bir i\u00e7erik do\u011furdu. \u0130lk olarak insanl\u0131k art\u0131k kendi tarihini mucizelere ve benzeri do\u011fa \u00fcst\u00fc, madde \u00fcst\u00fc soyutlamalara muhta\u00e7 kalmadan yorumlayabilmeye ba\u015flad\u0131. \u0130kinci olarak insanlar, bug\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumu anlad\u0131lar; bu toplumun hangi yasalar taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini, bu toplumun \u00fczerinde h\u00fckm\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcren g\u00fc\u00e7lerin neler oldu\u011funu bilin\u00e7li olarak tespit ettiler ve bu tespit uyar\u0131nca, burjuva toplumunun y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 ortaya koyabildiler. Kapitalizmin y\u0131k\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck eylemin bilimselli\u011fi, ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi ve g\u00fcc\u00fc, yaln\u0131zca ve yaln\u0131zca tarihin ve toplumun anla\u015f\u0131lmas\u0131nda ve yorumlanmas\u0131nda kullan\u0131lan diyalektik materyalizmin elde etti\u011fi bulgulara ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclere bor\u00e7ludur bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc. <\/p>\n\n\n\n

Marx\u2019\u0131n ke\u015ffetti\u011fi bu yasalar nelerdi? Bunu Marx\u2019tan daha iyi tarif etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, bundan dolay\u0131 kendisinden aktarma ihtiyac\u0131 hissediyorum:<\/p>\n\n\n\n

Ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m ve bir kez elde edilince \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma k\u0131lavuzluk eden genel sonu\u00e7 k\u0131saca \u015f\u00f6yle dile getirilebilir: Ya\u015famlar\u0131n\u0131n toplumsal \u00fcretimi s\u0131ras\u0131nda insanlar, belirli, zorunlu, isten\u00e7lerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ili\u015fkiler, maddi \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin belirli bir geli\u015fme derecesinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan \u00fcretim ili\u015fkileri kurarlar. Bu \u00fcretim ili\u015fkilerinin b\u00fct\u00fcn\u00fc, toplumun iktisadi yap\u0131s\u0131n\u0131, \u00fczerinde hukuki ve siyasal bir \u00fcstyap\u0131n\u0131n y\u00fckseldi\u011fi ve kendisine belirli bir toplum bilinci bi\u00e7imleri denk d\u00fc\u015fen somut temeli olu\u015fturur. Maddi ya\u015fam\u0131n \u00fcretim bi\u00e7imi, genel olarak toplumsal, siyasal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel ya\u015fam s\u00fcrecini ko\u015fulland\u0131r\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 belirleyen bilin\u00e7leri de\u011fildir; aksine, onlar\u0131n toplumsal varl\u0131klar\u0131 bilin\u00e7lerini belirler. Geli\u015fimlerinin belli bir evresinde toplumun maddi \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki \u00fcretim ili\u015fkileriyle ya da bunlar\u0131n hukuki yans\u0131mas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayan ve o zamana kadar i\u00e7lerinde etkin olduklar\u0131 m\u00fclkiyet ili\u015fkileriyle \u00e7at\u0131\u015f\u0131rlar. Bu ili\u015fkiler \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fim bi\u00e7imleri iken, bunlar\u0131n k\u00f6stekleri haline gelirler. O zaman bir toplumsal devrim d\u00f6nemi ba\u015flar. \u0130ktisadi temeldeki de\u011fi\u015fme, az ya da \u00e7ok h\u0131zla, b\u00fct\u00fcn muazzam \u00fcstyap\u0131y\u0131 alt\u00fcst eder. Bu t\u00fcr alt\u00fcst olu\u015flar\u0131 incelerken, daima, – iktisadi \u00fcretim ko\u015fullar\u0131n\u0131n tam bir bilimsellikle g\u00f6zlenebilen – maddi alt\u00fcst olu\u015fu ile hukuki, siyasal, dinsel, sanatsal ya da felsefi bi\u00e7imler, k\u0131sacas\u0131 insanlar\u0131n bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bilincine vard\u0131\u011f\u0131 ve onu sonucuna g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ideolojik bi\u00e7imler aras\u0131nda bir ayr\u0131m yapmak gerekir. Nas\u0131l ki bir ki\u015fiyi kendi hakk\u0131ndaki kanaatine g\u00f6re de\u011ferlendirmiyorsak, b\u00f6yle bir alt\u00fcst olu\u015f d\u00f6nemi hakk\u0131nda, kendi \u00f6z bilincine bakarak bir h\u00fck\u00fcm veremeyiz; aksine, bu bilinci, maddi ya\u015fam\u0131n \u00e7eli\u015fkileriyle, toplumsal \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri ile \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma ile a\u00e7\u0131klamak gerekir. Bir toplum bi\u00e7imi, hi\u00e7bir zaman, ta\u015f\u0131ma olana\u011f\u0131na sahip oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri geli\u015fmeden ortadan kalkmaz; hi\u00e7bir zaman, yeni ve \u00fcst\u00fcn \u00fcretim ili\u015fkileri, bu ili\u015fkilerin maddi varl\u0131k ko\u015fullar\u0131 bizzat eski toplumun ba\u011fr\u0131nda ye\u015fermedik\u00e7e, bu toplumun yerini almazlar. Bunun i\u00e7indir ki insanl\u0131k, ancak \u00e7\u00f6zebilece\u011fi sorunlar\u0131 sorun edinir; \u00e7\u00fcnk\u00fc daha yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, daima, o sorunun kendisinin, ancak onu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in gerekli maddi ko\u015fullar\u0131n zaten var oldu\u011fu ya da olu\u015fmakta bulundu\u011fu durumlarda belirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. (K. Marx, \u201cEkonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131\u201dya \u00d6ns\u00f6z)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
Bir k\u00f6le isyan\u0131 olarak ba\u015flayan Haiti Devrimi’ni resmeden bir tablo.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Marx\u2019\u0131n bu m\u00fcthi\u015f anlat\u0131m\u0131n\u0131n ve \u00f6zetinin \u00fczerine eklenebilecek pek bir \u015fey yok. Belki sadece anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, onu karikat\u00fcrize etmemeye \u00e7al\u0131\u015farak belirli bir \u015fema \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015fabiliriz. Toplumlar\u0131n ve toplumlar\u0131n tarihinin diyalektik materyalist okumas\u0131, \u015fu ad\u0131mlar\u0131 beraberinde getirir: 1.) \u0130nsanlar gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in bir toplumsal \u00fcretim faaliyetinin i\u00e7inde konumlan\u0131r. 2.) Bu toplumsal \u00fcretim s\u0131ras\u0131nda insanlar\u0131n ve \u00e7e\u015fitli insan gruplar\u0131n\u0131n (s\u0131n\u0131flar\u0131n) birbirleriyle kurduklar\u0131 ili\u015fkiler, \u00fcretim ili\u015fkilerini olu\u015fturur. 3.) Bu \u00fcretim ili\u015fkileri ekonomik altyap\u0131y\u0131 belirler ki bu ekonomik altyap\u0131, \u00fczerine bina edilen siyasal, hukuki, felsefi ve din\u00ee \u00fcstyap\u0131y\u0131 da belirler (misal feodal d\u00f6nemin \u0130ncil\u2019inde cennet kat\u0131nda tarif edilen hiyerar\u015fi, asl\u0131nda feodal \u00fcretim bi\u00e7iminin yery\u00fcz\u00fcnde kurdu\u011fu sosyo-politik hiyerar\u015finin bir yans\u0131mas\u0131yd\u0131; \u0130slam\u2019\u0131n domuz etini yasaklamas\u0131yla Muhammed\u2019in ve ilk M\u00fcsl\u00fcman t\u00fcccarlar\u0131n ke\u00e7i ve koyun s\u00fcr\u00fclerine sahip olmalar\u0131 ve Arap yar\u0131madas\u0131ndaki et ticaretinde tekel kurmay\u0131 istemeleri aras\u0131nda do\u011frudan bir ba\u011f vard\u0131). 4.) Ekonomik altyap\u0131 ve siyasal \u00fcstyap\u0131, yani toplumsal varl\u0131k bir b\u00fct\u00fcn olarak insan bilincini etkiler. 5.) Manevi d\u00fczlemde \u00fcretim ili\u015fkilerinin d\u00fc\u015f\u00fcnsel bi\u00e7imleri taraf\u0131ndan bilinci \u00e7arp\u0131t\u0131lan \u00fcretici insan, maddi d\u00fczlemde bu \u00fcretim ili\u015fkileriyle \u00e7eli\u015fkiler ya\u015famaya ba\u015flar (k\u00f6lelerin k\u00f6leci \u00fcretim bi\u00e7imine isyanlar\u0131, serflerin feodal toprak m\u00fclkiyetine isyan\u0131, i\u015f\u00e7ilerin fabrika i\u015fgalleri). 6.) \u00dcretici s\u0131n\u0131f sosyal devrim ger\u00e7ekle\u015ftirir ve m\u00fclkiyet ili\u015fkileri, yani \u00fcretim ili\u015fkileri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi sizinle, Marksist metodolojinin ne oldu\u011funu daha iyi kavrayabilmek i\u00e7in, bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak istiyorum. Ayn\u0131 olgu \u00fczerine diyalektik materyalist metodun kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 birka\u00e7 \u00f6rnek verece\u011fim ve ard\u0131ndan bunlar\u0131 inceleyece\u011fiz. Olgumuz fa\u015fizm. Fa\u015fizmi, Marx\u2019\u0131n ke\u015ffetti\u011fi ve bilginin b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131na uygulanmas\u0131 gereken y\u00f6ntem uyar\u0131nca nas\u0131l anlamal\u0131 ve incelemeli?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wilhelm Reich<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u0130lk olarak ne diyalektik, ne de maddeci olan bir yorumla ba\u015flayal\u0131m. \u00dcnl\u00fc Avusturyal\u0131 psikanalist Wilhelm Reich\u2019\u0131n fa\u015fizmi nas\u0131l yorumlad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin, kendisinden bir al\u0131nt\u0131 okuyorum:<\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar ac\u0131 olsa da, ger\u00e7ek ortadad\u0131r: B\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin, uluslar\u0131n ve \u0131rklar\u0131n vs. fa\u015fizminin temelinde yatan, halk kitlelerinin sorumsuzlu\u011fudur. Fa\u015fizm, insan\u0131n binlerce y\u0131ll\u0131k tahrifinin bir neticesidir. (\u2026) Bu durumun binlerce y\u0131l geriye giden bir sosyal geli\u015fim taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fin kendisini de\u011fi\u015ftirmemektedir. Sorumsuz olan \u201ctarihsel geli\u015fimler\u201d de\u011fil, insan\u0131n kendisidir. (Wilhelm Reich, Fa\u015fizmin Kitle Psikolojisi)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
Ernst Nolte<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Yine diyalektik materyalist yakla\u015f\u0131mla ilgili olmayan bir anlay\u0131\u015f\u0131, Alman tarih\u00e7i ve filozof Ernst Nolte\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131, kendisinden al\u0131nt\u0131layarak okuyorum:<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer (fa\u015fizm) k\u00f6hne, militarist e\u011filimlerin bir d\u0131\u015favurumuysa, insan tabiat\u0131ndaki benzersiz ve ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye indirgenemeyecek bir \u015feyden kaynaklan\u0131yor demektir. \u015eu anda, sadece kapitalist sistemin temelleri \u00fczerinde, \u00f6zg\u00fcl olarak bu sistemin tehlikede oldu\u011fu belli anlarda y\u00fckselebildiyse de, kapitalizmin \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fildir. (Ernst Nolte, Fa\u015fizm \u00dczerine Teoriler)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu anlay\u0131\u015flar\u0131n zay\u0131fl\u0131klar\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce onlar\u0131, Tro\u00e7ki\u2019nin fa\u015fizmi yorumlamada kulland\u0131\u011f\u0131 diyalektik materyalist metodunun sonu\u00e7lar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ral\u0131m: <\/p>\n\n\n\n

\u0130talyanlar fa\u015fizmi bir sava\u015f sonras\u0131 psikozu olarak a\u00e7\u0131kl\u0131yorlard\u0131. Alman Sosyal Demokrasisi de bir \u201cVersailles\u201d ya da bunal\u0131m psikozu g\u00f6r\u00fcyor fa\u015fizmde. Her iki \u00f6rnekte de fa\u015fizmin, kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden do\u011fan ve geli\u015fen bir kitle hareketi olarak organik karakterini g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131yor reformistler. (L. Tro\u00e7ki, Ya Sonra?)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Alman kapitalizmi sahneye ge\u00e7 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 ve ilk do\u011fmu\u015f olman\u0131n getirdi\u011fi imtiyazdan yoksundu. (\u2026) Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6be\u011finde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f Almanya, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u00e7oktan payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011fu bir d\u00f6nemde, yabanc\u0131 pazarlar\u0131 ele ge\u00e7irmek ve \u00e7oktan payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bulunan kolonilerin yeni bir payla\u015f\u0131m\u0131na giri\u015fmek zorunlulu\u011fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. (\u2026)<\/p>

\u0130\u00e7 politikada iyice oport\u00fcnist olan Alman burjuvazisi, uluslararas\u0131 ekonomi ve siyaset alan\u0131nda bir c\u00fcretkarl\u0131k ve eli \u00e7abukluk \u00f6rne\u011fi g\u00f6stermek, eski uluslar\u0131 yakalamak i\u00e7in ileri at\u0131lmak, \u00fcretimini \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczce artt\u0131rmak, k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 sallayarak sava\u015fa at\u0131lmak zorunda kald\u0131. Sava\u015f sonras\u0131 Alman end\u00fcstrisinin son kertede rasyonalizasyonu da ayn\u0131 \u015fekilde tarihsel gerilikten, co\u011frafi durumdan ve askeri yenilgiden do\u011fan elveri\u015fsiz \u015fartlar\u0131 a\u015fma zorunlulu\u011fundan ileri geliyordu.<\/p>

E\u011fer \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda ekonomik hastal\u0131klar, son tahlilde, insanl\u0131\u011f\u0131n \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesi ile \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti ve ulusal s\u0131n\u0131rlar aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin sonucuysa, Alman kapitalizmi en \u015fiddetli sars\u0131nt\u0131lar\u0131n kurban\u0131 olmaya mahkumdur, \u00e7\u00fcnk\u00fc Avrupa k\u0131tas\u0131n\u0131n en modern, en ileri, en dinamik kapitalizmidir. (\u2026)<\/p>

Proletaryan\u0131n g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelesi burjuva toplumunun dayan\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Grevler ve siyasi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar \u00fclkenin iktisadi durumunu k\u00f6t\u00fcle\u015ftirir. E\u011fer deneyleri ona, proletaryan\u0131n kendisini mevcut durumdan kurtar\u0131p yeni bir yola g\u00f6t\u00fcrebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorsa, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi, artan fedakarl\u0131klar\u0131 ge\u00e7ici olarak kabul edebilir. Ama e\u011fer devrimci parti, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin s\u00fcrekli \u015fiddetlenmesine ra\u011fmen, proletaryay\u0131 hala kendi \u00e7evresinde toplamaktan aciz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, bocal\u0131yor, kendi kendini yan\u0131lt\u0131yor ve kendi kendisiyle \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015f\u00fcyorsa o zaman k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi sabr\u0131n\u0131 kaybeder ve kendi felaketlerinin sorumlulu\u011funu i\u015f\u00e7ilerde aramaya ba\u015flar. (\u2026) Ve bunal\u0131m dayan\u0131lmaz bir bi\u00e7imde a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyi iyice k\u0131z\u0131\u015ft\u0131rmak ve onun kinini ve umutsuzlu\u011funu proletaryaya kar\u015f\u0131 y\u00f6neltmek gibi a\u00e7\u0131k bir amac\u0131 olan bir parti ileri f\u0131rlar. Almanya\u2019da bu tarihsel i\u015flev Nasyonal Sosyalizm taraf\u0131ndan, ideolojisi \u00e7\u00fcr\u00fcyen burjuva toplumunun le\u015f kokular\u0131ndan olu\u015fan bu geni\u015f ak\u0131m taraf\u0131ndan yerine getirilmektedir.\u201d (L. Tro\u00e7ki, Tek Yol)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u015eimdi bu al\u0131nt\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda elimize ge\u00e7en bilan\u00e7o nedir? K\u0131saca \u00f6zetleyip bu parantezi kapatmak istiyorum. \u00d6ncelikle Reich da Nolte de, insan\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun ekonomik \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z, insan\u0131n adeta kendisine ve varl\u0131\u011f\u0131na i\u00e7kin bir \u00f6z tarif ediyorlard\u0131. Reich\u2019da bu \u00f6z, insan\u0131n binlerce y\u0131ll\u0131k s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum ge\u00e7mi\u015finin bir kal\u0131nt\u0131s\u0131yd\u0131 ve art\u0131k insana, adeta genetik bir unsur gibi i\u015flemi\u015fti. Nolte do\u011frudan do\u011fruya bir insan tabiat\u0131-do\u011fas\u0131 tarifi yap\u0131yordu ve fa\u015fizmi bu insan do\u011fas\u0131yla a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla onlar i\u00e7in insanda, madde \u00fcst\u00fc bir \u00f6z ve do\u011fa mevcuttu; fa\u015fizm yaln\u0131zca toplumsal arenadaki maddi unsurlar\u0131n belirli ili\u015fkilerinin, belirli konumlan\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, verili bir zaman ve mekandaki belirli bir bi\u00e7imi de\u011fildi, bu bi\u00e7imin de \u00f6tesinde insan\u0131n biyolojik ve sosyolojik var olu\u015funa i\u00e7kin bir refleksti. Burada materyalizmin esamesinin okunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmeme gerek yok. Zira materyalizm bize statik, sabit, de\u011fi\u015fmez, hareketsiz bir insan do\u011fas\u0131n\u0131n ve \u00f6z\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Platon, k\u00f6leci Antik Yunan\u2019\u0131n i\u00e7inde felsefesini geli\u015ftiren bir filozof olarak; dahas\u0131 Antik Yunan yasalar\u0131n\u0131n kendisi, k\u00f6le olman\u0131n insan do\u011fas\u0131na i\u00e7kin oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Biz \u015fimdi bu arg\u00fcmana g\u00fcl\u00fcyoruz ve hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki, kom\u00fcnist toplum insan\u0131 da, t\u0131pk\u0131 bizim k\u00f6leli\u011fin insan\u0131n \u00f6z\u00fcne dair oldu\u011funa ili\u015fkin arg\u00fcmana g\u00fclmemiz gibi, fa\u015fizmin insan\u0131n genetik ve sosyal tabiat\u0131n\u0131n bir getirisi oldu\u011fu tezine, g\u00fclecektir. Reich bir ad\u0131m daha at\u0131yor ve diyor ki, fa\u015fizm halklar\u0131n sorumsuzlu\u011fudur. Bu olduk\u00e7a \u00f6znel ve keyfi bir yakla\u015f\u0131m; zira halklar\u0131n bu \u201csorumsuzlu\u011funu\u201d var eden nesnel ve somut ko\u015fullar\u0131 \u0131skalayan bir yakla\u015f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Lev Tro\u00e7ki, Vladimir Lenin ve Lev Kamenev Moskova’da.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131 ise hem Alman kapitalizminin geli\u015fiminin diyalekti\u011fini maddeci bir perspektifle, hem de bu kapitalizmin i\u00e7inde konumlanan s\u0131n\u0131flar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerinin ve y\u00f6nelimlerinin diyalekti\u011fini maddeci bir perspektifle yorumlamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, e\u015fsizdir. Tro\u00e7ki\u2019nin tespitleri \u015funlar \u00fczerinden geli\u015fir: 1.) Alman kapitalizmi uluslararas\u0131 rekabette ge\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6be\u011finde olan bir \u00fclke olarak di\u011fer uluslar\u0131n geli\u015fim temposuna yeti\u015fmek ad\u0131na s\u0131nai ve asker\u00ee alanda \u00f6zel at\u0131l\u0131mlar yapmak durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. 2.) Bu at\u0131l\u0131mlar Almanya\u2019da \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri geli\u015ftirmi\u015f, yani o g\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n potansiyel olarak en devrimci i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. 3.) Bu i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyal bir s\u0131n\u0131f olarak geli\u015fti\u011fi oranda, kendisinin i\u00e7inde konumland\u0131\u011f\u0131 dinamik Alman \u00fcretim ili\u015fkilerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131yla politik \u00e7eli\u015fkiler ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 4.) Alman \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin, Alman kapitalizminin \u00fcretim ili\u015fkileriyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fki, bir devrimci partinin \u00f6nderli\u011finde bir sosyal devrim olarak m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ba\u015faramazsa, ortaya \u00e7\u0131kacak olan toplumsal krizin neticesinde orta s\u0131n\u0131flar\u0131n ya\u015fam standartlar\u0131 budanacak, bu da onlar\u0131n radikalle\u015fmesini getirecektir. 5.) Ekonomik olarak m\u00fclks\u00fczle\u015fmemek i\u00e7in Alman burjuvazisi, Alman \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin devrimci kabar\u0131\u015f\u0131n\u0131 veya s\u00fcrekli ho\u015fnutsuzlu\u011funu bask\u0131layabilmek i\u00e7in, kitlesel i\u015f\u00e7i hareketine kar\u015f\u0131devrimci tedbirleri i\u00e7 sava\u015f y\u00f6ntemleriyle uygulayacak bir \u00e7eteye (Naziler) destek verecektir. 6.) Bu \u00e7ete i\u015f\u00e7i hareketini bast\u0131rmak i\u00e7in, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin radikalle\u015fmesinden ve ho\u015fnutsuzlu\u011fundan yararlanacak, b\u00f6ylece kar\u015f\u0131devrim bir kitle hareketine d\u00f6necektir. 7.) Orta s\u0131n\u0131f hareketiyle iktidara gelen ve i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerini ve hareketini soyk\u0131r\u0131mc\u0131 uygulamalarla parampar\u00e7a edip, Alman kapitalizminin \u00fcretim ili\u015fkilerini koruma alt\u0131na alan bu duruma, fa\u015fizm denir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, \u0130\u015f\u00e7i Demokrasisi Partisi\u2019nin e\u011fitim seminerleri kapsam\u0131nda \u201cMarksizm\u2019in Do\u011fu\u015fu ve Marksist Felsefe\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 28 Mart\u2019ta yap\u0131lan sunumun ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc payla\u015f\u0131yoruz. Sunumun ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ise buradan ula\u015fabilirsiniz. Pek\u00e2la, Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu demi\u015ftik. Onun bir icat de\u011fil, ke\u015fif oldu\u011funu belirttik. Peki Marksizm ne zaman ke\u015ffedilecek bir varl\u0131k olarak kendini var […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1534,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[706],"tags":[870,871,877,878,869,874,872,873],"class_list":["post-1523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felsefe","tag-diyalektik","tag-diyalektik-materyalizm","tag-felsefe","tag-maddecilik","tag-marksist-felsefe","tag-marksizmin-dogusu","tag-materyalizm","tag-tarihsel-materyalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1523"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2233,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523\/revisions\/2233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}