{"id":1511,"date":"2020-03-30T12:50:38","date_gmt":"2020-03-30T09:50:38","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1511"},"modified":"2021-05-01T13:22:38","modified_gmt":"2021-05-01T10:22:38","slug":"marksizmin-dogusu-ve-marksist-felsefe-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2020\/03\/30\/marksizmin-dogusu-ve-marksist-felsefe-i\/","title":{"rendered":"Marksizmin do\u011fu\u015fu ve Marksist felsefe (I)"},"content":{"rendered":"\n

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, \u0130\u015f\u00e7i Demokrasisi Partisi’nin e\u011fitim seminerleri kapsam\u0131nda “Marksizm’in Do\u011fu\u015fu ve Marksist Felsefe” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 28 Mart’ta yap\u0131lan sunumun ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc payla\u015f\u0131yoruz. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Sunumun ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan<\/a>, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan<\/a>, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ise buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Marksizm\u2019in i\u00e7erik olarak do\u011fu\u015fu ve bi\u00e7im olarak do\u011fu\u015fu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Hem Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu hem de Marksist felsefe, \u00fczerine konu\u015fulmas\u0131 zor konular.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z fenomen ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na tart\u0131\u015fmal\u0131 bir ba\u015fl\u0131kt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc biz Marksizm derken, bu isimle temsil etti\u011fimiz bir metodolojiyi, bir analiz ve eylem arac\u0131n\u0131 kastediyoruz ve onun isminin Marksizm olmas\u0131n\u0131n nedeni, bu metodolojiyi en \u00e7ok geli\u015ftirenin, ona niteliksel bir s\u0131\u00e7rama yaratan\u0131n isminin Marx olmas\u0131d\u0131r. Ancak Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu, Marx\u2019\u0131n biyografisiyle yaln\u0131zca tesad\u00fcfi bir ili\u015fkiye sahiptir. Zira Marx 19. y\u00fczy\u0131lda de\u011fil de, diyelim ki 16. veya 11. y\u00fczy\u0131lda, bug\u00fcn sahip oldu\u011funu bildi\u011fimiz akl\u00ee yetenekleriyle d\u00fcnyaya gelseydi, Marksizm\u2019in yine de bir y\u00f6ntem olarak ortaya konaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek hatal\u0131 olurdu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
“\u0130nsal\u0131k D\u00f6rtyol A\u011fz\u0131nda”
Diego Rivera, 1933, ayr\u0131nt\u0131.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Marksizm\u2019in maddeci bir metot olarak ortaya konmas\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131, toplumsal \u00fcretimin ve yeniden \u00fcretimin kendinde yatmaktad\u0131r. Emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7e\u015fitli \u00fcretim birimlerinde a\u015f\u0131r\u0131 yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131, art\u0131 de\u011fere el koyu\u015fun temel olarak kentlerde de\u011fil k\u0131rlarda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi feodal ve Asyatik \u00fcretim rejimleri alt\u0131nda Marksizm\u2019in bi\u00e7im olarak do\u011fu\u015fu m\u00fcmk\u00fcn olamazd\u0131. Yine, sadece \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131, yani sadece \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011fil, direkt \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler olan k\u00f6lelerin kendisini \u00f6zel m\u00fclkiyet olarak organize eden k\u00f6leci \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n alt\u0131nda da Marksizm\u2019in bi\u00e7im olarak ba\u015f g\u00f6stermesi s\u00f6z konusu olamazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Dikkat ederseniz, bi\u00e7im olarak do\u011fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi demek zorunda kal\u0131yorum \u00e7\u00fcnk\u00fc Marksizm esas olarak bir icat de\u011fil, bir ke\u015fiftir; yani birtak\u0131m verili kavramlar\u0131n ve anlay\u0131\u015flar\u0131n yapay bir kombinasyonu de\u011fil, kendi ba\u015f\u0131na, insan\u0131n tarihsel eyleminin ve do\u011fal ve sosyal geli\u015fiminin verili bir y\u00f6ntemidir. Marksizm\u2019in bir icat de\u011fil, ke\u015fif oldu\u011funu anlamak olduk\u00e7a \u00f6nemli. Dolay\u0131s\u0131yla Marx ile Engels\u2019in do\u011fumundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak Marksizm, i\u00e7erik anlam\u0131nda bir metodik kutup olarak mevcuttu anca onun ke\u015ffinin \u015fart\u0131, toplumsal bir kategori olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n do\u011fu\u015fuydu. Bunun nedenine daha sonra gelece\u011fiz ancak bunu kavrayabilmek i\u00e7in birka\u00e7 \u00f6rnek sunmak istiyorum burada. Mesela Marksizm\u2019in tarihi anlamada ve yorumlamada kulland\u0131\u011f\u0131 analiz maddelerinden birisi de s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesidir. Peki biz Marksizm\u2019in ke\u015ffinden \u00f6nce, onun bir metodoloji olarak ortaya konmas\u0131ndan \u00f6nce s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ancak Marksizm onu kavramsalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edebiliyor muyuz? Elbette hay\u0131r; Manifesto\u2019nun dedi\u011fi \u00fczere \u201cb\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131n tarihi, asl\u0131nda s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri tarihidir.\u201d Bir \u00f6rnek daha: Marksizm\u2019in ekonomik alanda kulland\u0131\u011f\u0131 analiz maddelerinden biri emek-de\u011fer olgusudur. Benzer bir \u015fekilde, emek-de\u011fer olgusunun Marksizm\u2019in bi\u00e7im olarak ortaya konmas\u0131ndan \u00f6nce var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliyor muyuz? Hay\u0131r, zira emek-de\u011fer olgusu hem kapitalizmin do\u011fum sanc\u0131lar\u0131nda ve onun ilksel d\u00f6nemlerinde, hem de k\u00f6leci ve feodal \u00fcretim tarzlar\u0131 alt\u0131nda da ge\u00e7erliydi (emek-de\u011fer olgusunun k\u00f6leci ve feodal d\u00f6nemlerde de h\u00fckm\u00fc s\u00fcren bir yasa oldu\u011funu, \u00f6zellikle Adam Smith, Uluslar\u0131n Zenginli\u011fi<\/em> kitab\u0131nda ispatlam\u0131\u015ft\u0131r). Son bir \u00f6rnek: Marksist felsefenin bilinen ismi nedir? Diyalektik materyalizm. Bu adland\u0131rma bize ne anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor? Do\u011fada belirli maddeler mevcuttur ve bu maddeler birbirleri aras\u0131nda ve kar\u015f\u0131s\u0131nda belirli bir pozisyona sahiptir ve bu maddeler birbirleri aras\u0131nda bir etkile\u015fime girerler ve hareket ederler. Hem bu maddelerin hareketi, hem etkile\u015fimleri, hem de birbirleri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri diyalektik bir karakter ta\u015f\u0131r. Marksizm\u2019in ortaya konmas\u0131ndan \u00f6nce maddenin hareketinin ve kendisiyle olan ili\u015fkisinin diyalektik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz? Hay\u0131r, bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hatta bu diyalektik yaln\u0131zca do\u011fada de\u011fil, tarihte ve insan bilincinin i\u015fleyi\u015f tarz\u0131nda da g\u00f6zlemlenmektedir ve bu, Marksizm bir y\u00f6ntem olarak olu\u015fturulmadan \u00f6nce de b\u00f6yleydi. \u0130\u015fte Marksizm\u2019in ke\u015ffi derken, onun bilimsel i\u00e7eri\u011finden bahsederken bunlar\u0131 kastediyoruz. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6neten ve daha sonra insanl\u0131\u011f\u0131n kendi \u00f6z-eylemiyle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc toplumsal yasalar\u0131n bilimsel olarak yorumlanmas\u0131 ve devrimci bir bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinin olana\u011f\u0131, ancak Marksizm\u2019le m\u00fcmk\u00fcn olabildi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u201cSpartak\u00fcs\u2019\u00fcn \u00d6l\u00fcm\u00fc\u201d
Hermann Vogel, 1882.
<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Atina \u015fehir devletindeki topraks\u0131zlar\u0131n m\u00fccadelesini, Spartak\u00fcs\u2019\u00fcn Vez\u00fcv da\u011f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131, serflerin toprak sahiplerine isyan\u0131n\u0131 veya 1908 J\u00f6n T\u00fcrk Devrimi\u2019ni bug\u00fcn Marksist bir perspektifle de\u011ferlendirebiliyor olmam\u0131z\u0131n sebebi budur. Ayn\u0131 ili\u015fki bi\u00e7imi ve olanaklar ba\u015fka d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve pratik ekoller i\u00e7in s\u00f6z konusu de\u011fildir. Kant\u00e7\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin \u0130stanbul\u2019u fethinin ard\u0131nda yatan maddi s\u00fcre\u00e7leri ve s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131 veya maddeleri elementlerine kadar \u00e7\u00f6z\u00fcmlemi\u015f olmam\u0131z\u0131 anlayamazs\u0131n\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc Kant\u2019a g\u00f6re toplumsal olaylar\u0131n yorumlan\u0131\u015f\u0131nda ahlak (kesin emir) birincil \u00f6nemdeki bir kategoridir ve Kant\u00e7\u0131 epistemolojiye g\u00f6re insan bilinci kendinde \u015feyi bilemez. Aristoteles\u2019in y\u00f6ntemiyle 19. y\u00fczy\u0131lda patlak veren Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 yorumlayamazs\u0131n\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc Aristoteles\u00e7i politika teorisi s\u0131k\u0131 bir bi\u00e7imde k\u00f6leli\u011fin do\u011fadan kaynaklanan bir kurum oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine bina edilmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
“Birlik \u0130\u00e7in Sava\u015f”
Winslow Homer, 1826.
(Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131’nda “Birlik”, k\u00f6lelik kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerin ismiydi.)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

O halde Marksizm derken biricik olan bir y\u00f6ntemden bahsediyoruz, e\u015fi benzeri olmayan bir metodolojiden. \u0130ronik bir \u015fekilde Marksizm derken asl\u0131nda bilimlerin biliminden bahsediyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc onun bir eylem arac\u0131 olarak uygulanabilece\u011fi alanlar\u0131n bir s\u0131n\u0131rlamas\u0131 yoktur. \u0130ronik olarak dedik \u00e7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda Descartes\u2019dan bu yana Bat\u0131 metafizi\u011finin en \u00f6ne \u00e7\u0131kan sistemlerinin \u00f6ncelikli gayesi bilimlere kesinlik kazand\u0131rabilmek, insan bilgisinin temellerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rabilmek, \u201ca\u00e7\u0131k ve se\u00e7ik\u201d bir ba\u015flang\u0131\u00e7 ve temel olu\u015fturabilmekti \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u011fer ilk ad\u0131m, temel do\u011fru olursa, onun \u00fczerine konanlar veya ondan \u00e7\u0131kanlar da do\u011fru olacakt\u0131 (filozoflar kendisinin hi\u00e7bir \u015feyden t\u00fcremedi\u011fi ancak her \u015feyin kendisinden t\u00fcredi\u011fi, kendisinin hi\u00e7bir ba\u015flang\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ama her \u015feyin kendisinden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir ilk ilke, bir ilk temel ar\u0131yorlard\u0131). Bu ba\u011flamda filozoflar\u0131n bir\u00e7o\u011fu i\u00e7in metafizik ilk temeldi. Ancak bilimlerin bilimi olma noktas\u0131nda b\u00fct\u00fcn metafizik denemeler \u00e7\u00f6kt\u00fc (bug\u00fcn benzer bir deneme modern fizik taraf\u0131ndan \u201cHer \u015eeyin Teorisi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir). Bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f (ki Hegel\u2019in \u00fcst\u00fcn sisteminin Sol Hegelciler, \u00f6zellikle de Feuerbach ve Marx gibilerinin ele\u015ftirisinden ge\u00e7mesiyle olmu\u015ftur) beraberinde metafizi\u011fin bilimlerin bilimi olma iddias\u0131n\u0131 da ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn ard\u0131ndan metafizik, bilimsel bilginin kesinli\u011fini ve uygulanabilirli\u011fini birtak\u0131m teolojik veya spek\u00fclatif sistemlerin in\u015fas\u0131yla sa\u011flama alma u\u011fra\u015f\u0131ndan vazge\u00e7mi\u015ftir ve do\u011frudan do\u011fruya bilimin kendisini, pozitif bilimlerin bilgi nesnelerinin bilimsel olarak tan\u0131nma s\u00fcre\u00e7lerini hedef alm\u0131\u015ft\u0131r. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00f6nde gelen fenomenologlar\u0131ndan Husserl\u2019in \u201cAvrupa bilimlerinin krizi\u201d metni, Heidegger\u2019in Varl\u0131k ve Zaman<\/em>\u2019daki teknoloji fobisi ile b\u00fct\u00fcn eski metafizi\u011fi varl\u0131k sorunuyla ilgilenmedi\u011fi mazereti alt\u0131nda \u201cvulgar\u201d ve \u201ckaranl\u0131k\u201d ilan etmesi, Bergson\u2019un en kaba din\u00ee formlar\u0131 yeniden piyasaya s\u00fcrmesi ve benzerleri, hepsi bu kritik virajla a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Martin Heidegger, Henri Bergson ve Edmund Husserl.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Immanuel Kant, Gottfried Leibniz ve Baruch Spinoza.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla Descartes, Leibniz, Spinoza, Locke, Kant, Fichte, Hegel ve benzerlerinin sistemlerinin idealizmleriyle Marx sonras\u0131 idealizm aras\u0131nda kategorik bir fark vard\u0131r. Marx \u00f6ncesi idealizmin temel kayg\u0131s\u0131 hala d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n, nesnelerin ve bilginin olanakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tezah\u00fcrlerini, \u00f6znenin bilinciyle, kendimin bilinciyle ve bu bilincimin do\u011fru veya yanl\u0131\u015f, \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir bi\u00e7imde sorgulamakt\u0131. Marx\u2019tan sonra ise bu g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011fi, harikalar yaratm\u0131\u015f olan bu ekol kendini inkar etti ve sistemli bir d\u00fc\u015f\u00fcnce in\u015fa etme gelene\u011fini terk ederek (ki ilk \u00f6rne\u011fi T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok sevilen ancak felsefesi y\u00fczeysel tan\u0131mlamas\u0131ndan ba\u015fka bir s\u0131fat\u0131 hak etmeyen Nietzsche\u2019dir) felsefenin kendisini felsefenin kendisinden ve konular\u0131ndan, yani insan ile onun maddi ve manevi eyleminden soyutlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Marx\u2019tan sonras\u0131, kendisinden soyutlanm\u0131\u015f felsefeydi.<\/p>\n\n\n\n

Bu konuya Engels\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131 zihin a\u00e7\u0131c\u0131d\u0131r. Kendi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n do\u011fa bilimlerinde g\u00f6sterdi\u011fi ilerlemelerden bahseden Engels, \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u201c(\u2026) do\u011fadaki b\u00fct\u00fcn ba\u011flat\u0131nlar\u0131n bir tablosunu \u00e7izme olana\u011f\u0131na sahibiz. Eskiden, bu genel tabloyu sa\u011flamak do\u011fa felsefesi denen alan\u0131n g\u00f6reviydi. Bunu, ancak hen\u00fcz bilinmeyen ger\u00e7ek ba\u011flar\u0131n yerine hayali, ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 ba\u011flar koymak, eksik olan olgular\u0131 fikirlerle tamamlamak ve ger\u00e7eklerde var olan bo\u015fluklar\u0131 yaln\u0131zca hayal g\u00fcc\u00fcyle doldurmak suretiyle yapabiliyordu. B\u00f6yle davranmakla ortaya bir\u00e7ok d\u00e2hiyane fikir att\u0131, sonradan yap\u0131lacak bir\u00e7ok bulu\u015fu \u00f6nceden sezdi, fakat bu arada, zaten ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olamayaca\u011f\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcr\u00fc budalal\u0131k da yapt\u0131. Do\u011fa \u00fczerinde yap\u0131lan incelemelerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 diyalektik olarak, yani kendine \u00f6zg\u00fc ba\u011flant\u0131lar\u0131 i\u00e7inde yorumlaman\u0131n, zaman\u0131m\u0131z i\u00e7in doyurucu bir \u2018do\u011fa dizgesine\u2019 varmaya yetti\u011fi ve bu dizgenin i\u00e7indeki ba\u011flant\u0131n\u0131n diyalektik niteli\u011finin, metafizik okulda yeti\u015fmi\u015f bilginlerin  bile kafalar\u0131na kendini kabul ettirdi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, do\u011fa felsefesi kesin olarak bir kenara itilmi\u015ftir. Onu diriltmek yolundaki her deneme yaln\u0131zca gereksiz olmakla kalmaz, bir gerileme olur<\/em>.\u201d (F. Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Engels hakl\u0131yd\u0131; do\u011fa bilimlerinin h\u00fccrenin, enerjinin ve evrimin ke\u015ffiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir tablo \u00e7izebilme yetisine kavu\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce filozoflar\u0131n temel u\u011fra\u015flar\u0131 maddeyi anlamak olmu\u015ftu, yani bir do\u011fa felsefesi ortaya \u00e7\u0131karmak. Aristoteles mesela, bir \u201cilk madde\u201d veya t\u00f6z fikrini ortaya atm\u0131\u015ft\u0131. 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fayan \u0130ngiliz filozof Berkeley maddenin Tanr\u0131\u2019n\u0131n zihnindeki bir fikir oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. Ve yine Engels\u2019in dedi\u011fi \u00fczere bir\u00e7ok dahiyane fikir de ortaya att\u0131lar. 20. y\u00fczy\u0131lda atomlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ampirik olarak kan\u0131tlanmas\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce Antik Yunan\u2019da Atomcular ismi verilen bir felsefe okulu, maddenin art\u0131k b\u00f6l\u00fcnemeyecek derecede k\u00fc\u00e7\u00fck birtak\u0131m bile\u015fenlerden meydana geldi\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyordu (ger\u00e7i ABD emperyalizmi bize, Japonya\u2019ya att\u0131\u011f\u0131 atom bombalar\u0131yla, atomun da b\u00f6l\u00fcnebilece\u011fini ispatlam\u0131\u015f oldu).<\/p>\n\n\n\n

Engels\u2019in de ortaya koydu\u011fu nedenler dolay\u0131s\u0131yla biz, Marx-\u00f6ncesi felsef\u00ee idealizmle Marx sonras\u0131 idealizm aras\u0131nda kategorik bir fark oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyoruz. Bu ba\u011flamda ve yaln\u0131zca bu ba\u011flamda, SSCB\u2019deki resmi Stalinist felsefe ders kitaplar\u0131n\u0131n iddia etmeyi sevdi\u011fi \u00fczere, Marx\u2019tan sonra felsefe \u201c\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr\u201d. Israrla vurgulamam\u0131z gerekir ki bu yaln\u0131zca belirli bir ba\u011flamda do\u011frudur, o da \u015fu: Marx \u00f6ncesi felsefenin metodik birikiminin mant\u0131ksal sonucu, kendisinin yads\u0131nmas\u0131yla Marksist metodolojinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Marksizm, kendisinden \u00f6nceki felsef\u00ee miras\u0131n yads\u0131nmas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, ayn\u0131 zamanda da onun en \u00fcst ifadesiydi, onun pik noktas\u0131yd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bir \u015feyin kendisi olmamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 an, bir \u015feyin kendisinden farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 an, o \u015feyin kendisiyle \u00e7eli\u015fti\u011fi and\u0131r, yani o \u015feyin kendisini olumsuzlad\u0131\u011f\u0131na, ancak kendisini a\u015farak olumsuzlad\u0131\u011f\u0131na i\u015farettir. E\u011fer Marksizm kendisinden \u00f6nceki felsef\u00ee birikimi mutlak addetseydi, yani onu olumlasayd\u0131 (Hegel\u2019de bir u\u011fra\u011f\u0131 olumlamak onu hareketsiz k\u0131lmakt\u0131r), bu birikimin en ileri yanlar\u0131n\u0131n bu birikimi a\u015fan hareketinin kendisi olarak, yani kom\u00fcnizmin y\u00f6ntemi olarak kendisini var edemezdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplam veya dinamik, ancak kendisini reddederek kendini ger\u00e7ekle\u015ftirebilir; ancak kendi varl\u0131\u011f\u0131na sebebiyet vereni ortadan kald\u0131rarak, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n

O halde diyebiliriz ki Marksizm, kendisinin do\u011fu\u015fuyla proletarya \u00f6ncesi felsef\u00ee ve bilimsel birikimin spek\u00fclatif yanlar\u0131n\u0131n, kurgusal taraflar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc anlam\u0131na gelmi\u015ftir. Bu gelene\u011fin en ileri ve derin taraflar\u0131 bizim ak\u0131m\u0131m\u0131zda muhafaza edilmi\u015ftir. En kaba, y\u00fczeysel ve geri yanlar\u0131 ise \u015fekil de\u011fi\u015ftirerek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir: Bir k\u0131sm\u0131, az \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bi\u00e7imde, kendisinin metodik birikiminin ve zenginli\u011finin inkar\u0131 \u00fczerine kurulu yavan bir idealizm \u015feklinde, bir k\u0131sm\u0131 da \u00e7irkin bir pozitivizmin alt\u0131nda, Auguste Comte ve Karl Popper \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu \u00fczere.<\/p>\n\n\n\n

Ancak bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn milad\u0131n\u0131 Marx\u2019\u0131n kendisinde belirlemek, Marx-\u00f6ncesi ve Marx-sonras\u0131 olarak bir ayr\u0131m yapmak hatal\u0131 olacakt\u0131r. Az \u00f6nce dilsel bir kolayl\u0131\u011fa ka\u00e7arak nitel de\u011fi\u015fimi Marx\u2019\u0131n kendisi \u00fczerinden ifade ettik. Halbuki bu de\u011fi\u015fimi olanakl\u0131 k\u0131lan olgu, yani Marksizm\u2019in do\u011fumuna neden olan olgu i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tarih sahnesine \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u015e\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: Kesintisiz bir bi\u00e7imde d\u00fcnyay\u0131 her g\u00fcn ve her g\u00fcn \u00fcretip de\u011fi\u015ftiren ve yeniden \u00fcretip yeniden de\u011fi\u015ftiren bir devrimci \u00f6znenin tarihsel ve politik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda metafizi\u011fin sistemli bir idealist d\u00fc\u015f\u00fcnce mekanizmas\u0131n\u0131 ve bilgilerin her \u015fart alt\u0131nda ve her zaman ve mekan aral\u0131\u011f\u0131nda kesinli\u011fini sa\u011flayacak de\u011fi\u015fmez bir ilke ile temeli ileri s\u00fcrmesi m\u00fcmk\u00fcn olamazd\u0131. Marx bu imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n felsef\u00ee d\u00fczlemdeki mant\u0131ksal devrimci sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ifade etti. Marx ne diyordu? \u201cKat\u0131 olan her \u015fey buharla\u015f\u0131yor.\u201d Ger\u00e7ekten de ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklar\u0131n \u00f6l\u00fc zihinsel emeklerinin olu\u015fturdu\u011fu havuz, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sosyo-politik ger\u00e7ekli\u011fi alt\u0131nda kendi kendini yads\u0131mal\u0131, yeni ve daha \u00fcst bir seviyede ifadesine kavu\u015fmal\u0131yd\u0131. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn gidi\u015fat\u0131n\u0131 ve derinli\u011fini, daha \u00f6nce hi\u00e7bir s\u0131n\u0131f\u0131n de\u011fi\u015ftiremedi\u011fi derecede de\u011fi\u015ftirdi. Bunun tek nedeni onun bir s\u0131n\u0131f olarak sahip oldu\u011fu devrimci karakterdi: S\u0131n\u0131fs\u0131z toplumun in\u015fas\u0131n\u0131n g\u00fcndeme getirilmesi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
“Soufflot Soka\u011f\u0131’nda Barikat”
Horace Vernet, 1848.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Tam da Marksizm, kendisinden \u00f6nceki d\u00fc\u015f\u00fcnsel-k\u00fclt\u00fcrel birikimin pik noktas\u0131n\u0131 temsil ederek onu yads\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve a\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, onun zaferiyle birlikte di\u011fer burjuva d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7ti ve nitelik kaybetti. Bu miras\u0131n en ileri yanlar\u0131n\u0131 kendi devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm g\u00fcc\u00fcnden ge\u00e7irerek kapitalizmin temellerine y\u00f6nelten Marksizm\u2019in ard\u0131ndan, burjuvazi i\u00e7in temel ideolojik propoganda faaliyeti, bu miras\u0131n reddi oldu. Ricardo\u2019nun ard\u0131ndan burjuva ekonomi-politi\u011fi, neo-klasisizm emek-de\u011fer teorisinin inkar\u0131 \u00fczerine kuruldu, yani Adam Smith\u2019i ve David Ricardo\u2019yu inkar etti; Marx\u2019\u0131n art\u0131 de\u011fer, emek g\u00fcc\u00fc ve benzeri ke\u015fifleri zaten ya \u00e7\u00f6pe at\u0131ld\u0131, ya g\u00f6rmezden gelindi ya da kaba bir arz-talep parametresine oturtulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Hegel\u2019in ard\u0131ndan diyalektik y\u00f6ntemi kullanan bir idealist ekol daha \u00e7\u0131kmad\u0131; aksine Hegel\u2019in, mant\u0131ksal sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p materyalist bir ele\u015ftiriden ge\u00e7irilince devrimci sonu\u00e7lar \u00fcreten mevzilerinin topa tutulmas\u0131 i\u00e7in profes\u00f6rler Kant\u2019a d\u00f6nd\u00fc ve neo-Kant\u00e7\u0131l\u0131k ismi verilen bir ak\u0131m ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu neo-Kant\u00e7\u0131 ak\u0131m\u0131n II. Enternasyonal i\u00e7indeki temsilcisi Bernstein, yani revizyonizm olacakt\u0131. Frans\u0131z Devrimi\u2019ni incelerken s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffeden Frans\u0131z sosyoloji ekol\u00fcn\u00fcn tarih\u00e7ileri silme kar\u015f\u0131devrimciydi; ke\u015ffettikleri olgunun tehlikesinin bilincine vard\u0131klar\u0131 i\u00e7in. \u00dctopyac\u0131lar ise, sosyalizm bir kere bilimsel bir temele oturtulunca, \u00fctopyalar\u0131n\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma veya \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakanl\u0131klar\u0131\u2019na \u00f6nerdikleri rejimlere kat\u0131ld\u0131lar; bunun en iyi \u00f6rne\u011fi, okumalar\u0131m\u0131z aras\u0131nda da bulunan Louis-Blanc\u2019t\u0131r. J. J. Rousseau\u2019dan sonra hi\u00e7bir burjuva ideolo\u011fu insanlar aras\u0131 e\u015fitsizlikten ve bunun k\u00f6keninin m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinde yatt\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edemedi; aksine, Robespierre\u2019in ate\u015fli muhalefetine ra\u011fmen \u0130nsan Haklar\u0131 Bildirgesi benzeri hukuk\u00ee belgelerle \u00f6zel m\u00fclkiyetin dokunulmaz kutsallar aras\u0131nda oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir sald\u0131r\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. Burjuva materyalizmi ise Feuerbach\u2019tan bu yana en fazla gerileyen d\u00fc\u015f\u00fcnce ekollerinden birisi oldu \u00e7\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dahi s\u00fcrd\u00fcremedi. Feuerbach do\u011fay\u0131 materyalist bir bi\u00e7imde yorumluyordu ancak bunu tarihe ve toplumun anla\u015f\u0131lmas\u0131na uygulam\u0131yordu. Dahas\u0131 diyalekti\u011fi de benimsemiyordu. Pozitif bilimler 19. y\u00fczy\u0131ldan bu yana inan\u0131lmaz ke\u015fifler ger\u00e7ekle\u015ftirdiler ancak bu otomatik olarak materyalist anlay\u0131\u015f\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Hubble evrenin geni\u015fledi\u011fini ke\u015ffetti\u011finde zaman\u0131 geriye sard\u0131 (yani evren geni\u015fliyorsa, onun bir zamanlar daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 gerekti\u011fini fark etti) ve evrenin, ilk anlar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir nokta oldu\u011fu sonucuna vard\u0131. 18. y\u00fczy\u0131lda kilise ve Tanr\u0131\u2019yla olan anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturup onlar\u0131 kendi saf\u0131na \u00e7a\u011f\u0131ran burjuvazinin egemenli\u011fi alt\u0131nda bu ke\u015fif, evrenin yoktan var oldu\u011fu \u015feklindeki gerici bir hipotezle anla\u015f\u0131lmak istendi (halbuki Zenon paradoksu varl\u0131\u011f\u0131n hi\u00e7li\u011fe indirgenemeyece\u011fini iyi a\u00e7\u0131klar. \u00d6n\u00fcn\u00fcze bir hesap makinesi al\u0131n ve 2 say\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak 2\u2019ye b\u00f6lmeye ba\u015flay\u0131n, asla s\u0131f\u0131ra ula\u015famazs\u0131n\u0131z; dolay\u0131s\u0131yla evren geni\u015fledi\u011fi i\u00e7in onun s\u0131f\u0131r noktas\u0131ndan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tahminiyle onu ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcrseniz k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcn, s\u0131f\u0131ra varamazs\u0131n\u0131z). Bug\u00fcn bu gerici hipotez yayg\u0131n olarak B\u00fcy\u00fck Patlama diye biliniyor; e\u011fer madde yoktan var olduysa, bunu ancak madde d\u0131\u015f\u0131 bir irade yapabilir, de\u011fil mi? Biyoloji, canl\u0131l\u0131k evriminin zengin i\u00e7eri\u011fini ne kadar ispatlarsa, bu zenginlik o oranda s\u00f6z konusu canl\u0131lar\u0131n karma\u015f\u0131k \u201cyarat\u0131m\u0131nda\u201d ne denli y\u00fcksek bir yarat\u0131c\u0131 dehan\u0131n rol oynad\u0131\u011f\u0131na yoruluyor. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k modern biyolojinin bulgular\u0131n\u0131, materyalist yorumun noksanl\u0131\u011f\u0131na dayanarak suistimal ediyor. \u00c7a\u011fda\u015f evrimbiliminin uluslararas\u0131 otoritesi kabul edilen Richard Dawkins, Gen Bencildir<\/em> kitab\u0131nda \u00f6zel m\u00fclkiyetin insan genine i\u015flenmi\u015f bir kod oldu\u011funu iddia ediyor. Dolay\u0131s\u0131yla evet, pozitif bilimler ilerliyor ancak onlarla birlikte gericilik de yol al\u0131yor. Bunun ismine, b\u00fcy\u00fck Marksist ustam\u0131z Lev Tro\u00e7ki e\u015fitsiz ve bile\u015fik geli\u015fim yasas\u0131 demi\u015fti; burjuvazinin politik, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, bilimsel ve benzeri alanlardaki birtak\u0131m ilerlemelerinin, geli\u015fim projelerinin, insanl\u0131\u011f\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan mutlak bir y\u0131k\u0131m, gerileme ve barbarl\u0131k anlam\u0131na gelece\u011fini ifade eden yasa. <\/p>\n\n\n\n

Durum neden bu \u015fekilde? Bunun  cevab\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r: \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6nemsel d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve k\u00fclt\u00fcrel ufku, onu o s\u0131rada y\u00f6netmekte olan s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ufku kadard\u0131r. Bu y\u00fczden Tesla arabas\u0131 uzaya g\u00f6nderilirken hepimiz otob\u00fcslere akbille binmeye devam ediyoruz. Bu bizim potansiyellerimizin bir ifadesi de\u011fil, burjuvazinin s\u0131n\u0131f olarak sahip oldu\u011fu sefil ufkun bir yans\u0131mas\u0131; halbuki yery\u00fcz\u00fcnde refah\u0131 sa\u011flayamayan, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc fethedemez.<\/p>\n\n\n\n

Bu bak\u0131mlardan Marksizm diyalekti\u011fin, materyalizmin, toplumlar\u0131n \u015fekilleni\u015finde emek-de\u011fer olgusunun ve tarihin ve bug\u00fcn\u00fcn anla\u015f\u0131lmas\u0131nda s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin metodik miraslar\u0131n\u0131n devrimci sentezini kendinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, Marksizm eklektik bir y\u00f6ntem de\u011fildir. E\u011fer bize \u00f6yle geliyorsa bunun sebebi ger\u00e7ekli\u011fin par\u00e7al\u0131 yap\u0131s\u0131ndand\u0131r. Ancak ger\u00e7e\u011fin kendisi gibi, Marksizm de bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131da okuyucular\u0131m\u0131zla, \u0130\u015f\u00e7i Demokrasisi Partisi’nin e\u011fitim seminerleri kapsam\u0131nda “Marksizm’in Do\u011fu\u015fu ve Marksist Felsefe” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 28 Mart’ta yap\u0131lan sunumun ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc payla\u015f\u0131yoruz. Sunumun ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ise buradan ula\u015fabilirsiniz. Marksizm\u2019in i\u00e7erik olarak do\u011fu\u015fu ve bi\u00e7im olarak do\u011fu\u015fu Hem Marksizm\u2019in do\u011fu\u015fu hem de Marksist felsefe, \u00fczerine konu\u015fulmas\u0131 zor konular. \u00d6ncelikle Marksizm\u2019in […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[706],"tags":[870,871,877,876,875,878,869,874,872,873],"class_list":["post-1511","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felsefe","tag-diyalektik","tag-diyalektik-materyalizm","tag-felsefe","tag-friedrich-engels","tag-karl-marx","tag-maddecilik","tag-marksist-felsefe","tag-marksizmin-dogusu","tag-materyalizm","tag-tarihsel-materyalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1511"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2232,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1511\/revisions\/2232"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}