2019 y\u0131l\u0131n\u0131n son aylar\u0131nda 2008 kriziyle birlikte ba\u015flayan sistem kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fccadelelerin en az\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck dalgas\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. \u0130lk dalgay\u0131 neokapitalizmin k\u00fcreselle\u015fme evresinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, 1990\u2019lar\u0131ndan 2000\u2019lerin ortalar\u0131na kadar s\u00fcren ve \u00e7o\u011funlukla IMF\u2019ye, D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019na, G8 toplant\u0131lar\u0131na, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen kitlesel protestolar olu\u015fturmu\u015ftu. Bu seferberlikler d\u00fcnya emek\u00e7i kitlelerinin bilincinde \u00f6nemli s\u0131\u00e7ramalara yol a\u00e7\u0131p pek \u00e7ok iktidar\u0131 (\u00f6zellikle Latin Amerika\u2019da) ala\u015fa\u011f\u0131 etmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Bu d\u00f6nemin uluslararas\u0131 siyasi arenadaki yans\u0131mas\u0131 ise Chavizm\u2019in y\u00fckseli\u015fi olmu\u015ftu. Venezuela\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Ekvador ve Bolivya\u2019da halk\u00e7\u0131 liderler iktidara y\u00fckselmi\u015f, Chavez\u2019in a\u011fz\u0131ndan \u201c21. Y\u00fczy\u0131l sosyalizmi\u201d nerdeyse ideolojik bir referans haline gelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci b\u00fcy\u00fck dalga ise 2008 d\u00fcnya kriziyle birlikte \u00f6nce Avrupa \u00fclkelerinde ve ABD\u2019de kendini g\u00f6stermi\u015fti. Ba\u015fta \u0130spanya\u2019daki \u201c\u00d6fkeliler\u201d hareketi (Indignados<\/em>) olmak \u00fczere, Portekiz, \u0130talya, Fransa ve Yunanistan\u2019daki yayg\u0131n grev hareketleri; ard\u0131ndan ABD\u2019deki \u201cWall Street\u2019i \u0130\u015fgal Et\u201d (Occupy Wall Street<\/em>) seferberli\u011fi, neokapitalizmin kemer s\u0131kma politikalar\u0131na, bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yoksullu\u011fa ve finans kapitalin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 Kuzey d\u00fcnyas\u0131n\u0131 aya\u011fa kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ama bu dalgan\u0131n d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika\u2019da patlayan halk ayaklanmalar\u0131 oldu. Tunus, M\u0131s\u0131r ve Libya\u2019da diktat\u00f6rl\u00fckler devrildi; Suriye, Bahreyn ve Yemen\u2019de devrimci seferberlikler ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n Her iki dalgan\u0131n karakterini ve yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 siyasi, sosyal ve askeri sonu\u00e7lar\u0131 pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda de\u011ferlendirdik, \u00e7e\u015fitli sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kard\u0131k; incelemeye de devam ediyoruz. Ama bug\u00fcn, sadece genel bir tan\u0131m olarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dalga diye adland\u0131rabilece\u011fimiz, 2019\u2019da ba\u015flayan kitle ayaklanmalar\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, bunlar\u0131 \u00f6nceki m\u00fccadelelerden ay\u0131rt eden \u00f6zelliklerini ele almam\u0131z gerekiyor. Ama \u00f6nce 2019 i\u00e7inde patlak veren bu seferberlikleri hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n \u0130ki Kuzey Afrika \u00fclkesinde, Sudan ve Cezayir\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmekte olan kitle seferberlikleri Nisan ay\u0131nda \u00f6nemli politik sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131. Sudan\u2019da 2018 sonunda patlak veren infiali ba\u015flatan nedenler g\u0131da maddelerindeki devlet deste\u011finin \u00e7ekilmesi, ekmek ve akaryak\u0131t fiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bu taleple yola \u00e7\u0131kan emek\u00e7i halk, sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc politik sistemin de\u011fi\u015fmesinde aramaya y\u00f6neldi ve \u00d6mer el Be\u015fir iktidar\u0131n\u0131 sorgulamaya ba\u015flad\u0131. Sonu\u00e7ta 1989’da darbeyle devlet ba\u015fkan\u0131 olan el Be\u015fir, 30 y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan gene ordu taraf\u0131ndan g\u00f6revden al\u0131nd\u0131. Cezayir\u2019de ise protestolar dalgas\u0131 \u015eubat ay\u0131nda, 82 ya\u015f\u0131ndaki devlet ba\u015fkan\u0131 Abd\u00fclaziz Buteflika\u2019n\u0131n o y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131lacak olan ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde bir d\u00f6nem daha aday olma niyetinde oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00fczerine patlak vermi\u015f, daha sonra Buteflika\u2019n\u0131n adayl\u0131ktan vazge\u00e7ti\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131na ra\u011fmen seferberlikler rejimin kendisine y\u00f6nelmi\u015fti. Bu noktada ordu (t\u0131pk\u0131 Sudan\u2019da oldu\u011fu gibi) rejimi kurtarabilmek i\u00e7in Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Ahmed Gaid Salah\u2019\u0131n a\u011fz\u0131ndan, “krizden \u00e7\u0131k\u0131labilmesi i\u00e7in” Buteflika’n\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131n\u0131 istemi\u015f ve ya\u015fl\u0131 ba\u015fkan b\u00f6ylece g\u00f6revinden istifa etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n Haziran ay\u0131nda da \u00f6nemli kitle seferberliklerine tan\u0131k olundu. Nisan\u2019da \u00c7in\u2019in bir \u00d6zel \u0130dari B\u00f6lgesi olan Hong Kong halk\u0131 su\u00e7lular\u0131n \u00c7in\u2019e iadesi tasar\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 ayaklanm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta y\u00f6netimin sert bask\u0131 y\u00f6ntemleriyle durdurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 protestolar dinmedi; \u00f6yle ki 9 Haziran g\u00fcn\u00fc 7 milyonluk n\u00fcfusun neredeyse d\u00f6rtte biri sokaklara d\u00f6k\u00fclerek m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Tasar\u0131n\u0131n ertelenmesi seferberli\u011fi dindiremedi ve kitlelerin talebi yeni demokratik sloganlarla, bu arada \u00c7in\u2019den ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k istemiyle \u00e7e\u015fitlendi. Eyl\u00fcl ba\u015f\u0131nda Hong Kong lideri Carrie Lam’\u0131n \u00c7in’e iade d\u00fczenlemesinden vazge\u00e7ti\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131. Gene Haziran\u2019da Puerto Rico\u2019da genel vali Ricardo Rosello\u2019nun di\u011fer y\u00f6neticilerle gazetecileri, kad\u0131nlar\u0131, homoseks\u00fcelleri ve 2017 Maria Kas\u0131rgas\u0131 kurbanlar\u0131 alaya alan yaz\u0131\u015fmalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca halk yozla\u015fm\u0131\u015f y\u00f6netime kar\u015f\u0131 sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc ve valinin istifas\u0131n\u0131 talep etmeye ba\u015flad\u0131. \u0130kinci haftan\u0131n sonunda Rosello g\u00f6revinden istifa etmek zorunda kald\u0131. Honduras\u2019ta Nisan sonlar\u0131nda devlet ba\u015fkan\u0131 Juan Orlando Hern\u00e1ndez\u2019in ABD deste\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedi\u011fi reformlar ve \u00f6zelle\u015ftirmelere kar\u015f\u0131 \u00f6\u011fretmenler, \u00f6\u011frenciler ve doktorlar, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim hizmetlerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131 grev ve protesto eylemlerine giri\u015ftiler. H\u00fck\u00fcmetin reformlar\u0131 ask\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131na kar\u015f\u0131n bunu yeterli bulmayan emek\u00e7iler, \u00f6zelle\u015ftirme plan\u0131n\u0131n t\u00fcmden iptalini talep ettiler. Pek \u00e7ok kentte d\u00fczenlenen kitlesel protestolar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra on binlerin soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkent Tegucigalpa\u2019da ABD b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finin giri\u015f kap\u0131s\u0131 lastikler yak\u0131larak ate\u015fe verildi. <\/p>\n\n\n\n Y\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde sahneye birden G\u00fcney Amerikal\u0131 kitleler \u00e7\u0131kt\u0131: Ekvador, \u015eili, Kolombiya, Haiti. Ekvador\u2019da devlet ba\u015fkan\u0131 Lenin Moreno\u2019nun IMF ile kemer s\u0131kma uygulamalar\u0131 ve \u00f6zelle\u015ftirmelerle dolu anla\u015fmay\u0131 imzalamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 2 Ekim\u2019de ilk grev ve protestolar dalgas\u0131 patlak verdi. Protestolara CONAIE\u2019nin (Ekvador Yerli Uluslar Konfederasyonu) kat\u0131lmas\u0131 g\u00f6sterilerin bir halk ayaklanmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7\u0131nca Moreno h\u00fck\u00fcmeti ba\u015fkentten ka\u00e7t\u0131 ve nihayet 13 Ekim\u2019de Moreno IMF anla\u015fmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokacak olan 833 say\u0131l\u0131 kararnameyi iptal etti. \u015eili\u2019de ise 18 Ekim\u2019de devlet ba\u015fkan\u0131 Sebastian Pi\u00f1era ula\u015f\u0131m \u00fccretlerine yap\u0131lan zam sonras\u0131 \u00f6\u011frencilerin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 protesto g\u00f6sterileri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir halk ayaklanmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Pi\u00f1era\u2019n\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan edip orduyu kitlelerin kar\u015f\u0131s\u0131na s\u00fcrmesine ra\u011fmen devam eden seferberlikler sonu\u00e7ta t\u00fcm bir rejimi sorgular hale geldi ve diktat\u00f6r Pinochet d\u00f6neminden kalma anayasan\u0131n t\u00fcm\u00fcyle de\u011fi\u015ftirilmesi talebini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde g\u00fcndeme soktu. 21 Kas\u0131m\u2019da Kolombiya\u2019da devlet ba\u015fkan\u0131 Ivan Duque h\u00fck\u00fcmetinin \u00fccretler ve emeklilikle ilgili planlad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklere kar\u015f\u0131 on binlerce i\u015f\u00e7inin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir genel grev ger\u00e7ekle\u015ftirildi ve seferberlik eski Kolombiya Devrimci Silahl\u0131 G\u00fc\u00e7leri (FARC) ile yap\u0131lan bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n tam olarak uygulanmamas\u0131n\u0131n ve toplum liderlerine y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen suikastlar\u0131n protestosuyla devam etti. Haiti\u2019deki d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ayaklanma ise 15 Eyl\u00fcl\u2019de ba\u015flad\u0131. Bu kez barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran ise devlet ba\u015fkan\u0131 Jovenel Mo\u00efse\u2019nin de dahil oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck bir yolsuzluk skandal\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 oldu. Haiti\u2019de, ilk kitlesel protesto g\u00f6sterileri 16 ay \u00f6nce, ba\u015fta ekmek olmak \u00fczere g\u0131da fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015flardan ve devlet ve h\u00fck\u00fcmette a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan yolsuzluklara kar\u015f\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ve halen de s\u00fcrmekte.<\/p>\n\n\n\n Latin Amerika \u00fclkelerindeki ta\u015flar\u0131n yerinden oynamas\u0131yla hemen hemen ayn\u0131 zamanda Ortado\u011fu halklar\u0131 da isyandayd\u0131. 17 Ekim g\u00fcn\u00fc L\u00fcbnan\u2019da kitleler h\u00fck\u00fcmetin WhatsApp ve benzeri internet aramalar\u0131 sa\u011flayan uygulamalar\u0131 g\u00fcnl\u00fck 0,20 dolar vergilendirece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00fczerine sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Ama bu sadece isyan\u0131 patlatan ate\u015fleyici unsurdu. T\u00fcm etnik ve dinsel kesimlerden olu\u015fan protestocular k\u0131sa s\u00fcrede hedeflerine, \u00fclkede ya\u015fanmakta olan ekonomik krizin faturas\u0131n\u0131 emek\u00e7ilere \u00f6detmeye y\u00f6nelik kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getiren Saad el Hariri h\u00fck\u00fcmetini koydular. Kitleler bununla da yetinmeyip meclisin ve t\u00fcm partilerin feshedilmesini, ge\u00e7ici bir teknokratlar h\u00fck\u00fcmeti eliyle mezhep\u00e7i olmayan, laik bir anayasa haz\u0131rlanarak se\u00e7imlere gidilmesini ve halktan \u00e7al\u0131nan milyarlarca dolar\u0131n geri al\u0131nmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirdiler. Ve emek\u00e7ilerin kararl\u0131 m\u00fccadelesinin sonucunda 29 Ekim\u2019de ba\u015fbakan Hariri istifa etmek zorunda kald\u0131. Irakl\u0131 kitleler de Ekim ay\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda i\u015fsizli\u011fi, yolsuzlu\u011fu ve \u0130ran’\u0131n \u00fclkenin i\u00e7i\u015flerine m\u00fcdahale etmesini protesto amac\u0131yla uzun erimli bir m\u00fccadeleye at\u0131ld\u0131lar. \u00dclkedeki sendikalar\u0131n da destekledi\u011fi son derece \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 seferberliklerin etkisiyle Cumhurba\u015fkan\u0131 Berham Salih, g\u00f6stericilerin taleplerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Ba\u015fbakan Abd\u00fclmehdi, “\u00fcniversite mezunlar\u0131na i\u015f s\u00f6z\u00fc” verirken parlamento Ba\u015fkan\u0131 Muhammed el Halbusi de protestocular\u0131n taleplerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in reformlar\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/p>\n\n\n\n 15 Kas\u0131m\u2019da bu kez \u0130ran halk\u0131 h\u00fck\u00fcmetin benzine 3 kat zam yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00fclkenin bir\u00e7ok kentinde soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Do\u011frudan h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00f6steriler s\u0131ras\u0131nda 731 banka ve 140 kamu kurulu\u015fu kundakland\u0131. G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan kullan\u0131lan 50’den fazla \u00fcs ve 70 civar\u0131nda akaryak\u0131t istasyonu da sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131. Mollalar rejimi ayakta kalabilmek i\u00e7in resmi ve paramiliter g\u00fc\u00e7lerle ayaklanmay\u0131 bast\u0131rma \u00e7abas\u0131na giri\u015fti. 2 Ocak 2020 g\u00fcn\u00fc ABD\u2019nin \u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 Ordusu’na ba\u011fl\u0131 Kud\u00fcs G\u00fcc\u00fc Komutan\u0131 S\u00fcleymani\u2019yi, Irak’\u0131n ba\u015fkenti Ba\u011fdat’taki havaliman\u0131na d\u00fczenledi\u011fi bir hava sald\u0131r\u0131s\u0131yla \u00f6ld\u00fcrmesi ve \u0130ran\u2019\u0131n buna bir hafta kadar sonra ABD’nin Irak’taki Ayn el Esad hava \u00fcss\u00fcne ve Erbil’de Amerikan askerlerinin bulundu\u011fu noktalara f\u00fczeler atarak yan\u0131t vermesi, \u0130ran rejimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkede antiemperyalist milliyet\u00e7i bir ruh hali yaratarak muhalefeti ezme f\u0131rsat\u0131 tan\u0131d\u0131ysa da, f\u00fcze at\u0131\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir Ukrayna u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrerek 176 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131, mollalara kar\u015f\u0131 protestolar\u0131 yeniden canland\u0131rd\u0131, \u00f6zellikle \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri eylemlerini tekrardan yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Avrupa\u2019daki seferberliklere ise \u0130spanya ve Fransa \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti. \u0130spanya\u2019da Katalan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketi, \u00fclkenin di\u011fer kesimlerindeki ulusal sorunlar\u0131 da (Bask, Gali\u00e7ya) yeniden canland\u0131rman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, giderek t\u00fcm \u0130spanyol devleti \u00f6l\u00e7e\u011findeki monar\u015fi kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerle birle\u015ferek demokratik bir tsunamiye d\u00f6n\u00fc\u015fmeye y\u00f6neldi. Fransa\u2019da ise sar\u0131 yeleklilerin bir bu\u00e7uk y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131nd\u0131r s\u00fcren demokratik seferberli\u011fine, devlet ba\u015fkan\u0131 Macron\u2019un emeklilik yasas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131reforma kar\u015f\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n muazzam ve s\u00fcrekli genel grev hareketi de eklendi. Ba\u015fka Avrupa \u00fclkelerindeki k\u0131smi grevlerin yan s\u0131ra Finlandiya\u2019da sanayi i\u015f\u00e7ilerinin grevle s\u00f6zle\u015fmedeki \u201cy\u0131lda 24 saat \u00fccretsiz \u00e7al\u0131\u015fma\u201d maddesini kald\u0131rtmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, memur s\u00f6zle\u015fmesinden de ayn\u0131 maddenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 talebiyle i\u015f\u00e7i ve memur sendikalar\u0131 27 Ocak\u2019ta iki haftal\u0131k grev karar\u0131 ald\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bunlara 8 Ocak\u2019ta Hindistan\u2019da sanayinin yan\u0131 s\u0131ra bankalardaki, limanlardaki, ula\u015f\u0131m hizmetlerindeki, devlet dairelerindeki kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, \u00e7ift\u00e7iler ve tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri i\u015f b\u0131rakt\u0131. Modi h\u00fck\u00fcmetinin ekonomi politikalar\u0131n\u0131 ve ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 siyasetini protesto etmek \u00fczere yakla\u015f\u0131k 250 milyon i\u015f\u00e7i, \u00e7ift\u00e7i ve tar\u0131m emek\u00e7isi, t\u00fcm zamanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck grevini ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n Kitle m\u00fccadelelerindeki bu k\u00fcresel ve h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015f her kesimde neoliberal politikalara dayal\u0131 neokapitalist evrenin sonunun mu geldi\u011fi sorusunun yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Ger\u00e7ekten de k\u00fcreselle\u015fmeyle birlikte el ele y\u00fcr\u00fcyen neokapitalizm, 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde \u00fclke ekonomilerinin, tabii onunla birlikte d\u00fcnya ekonomisinin belirleyici ger\u00e7ekli\u011fi olmu\u015ftu, ama \u015fimdi bir yandan emek\u00e7i kitlelerin neoliberal politikalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na sert bir bi\u00e7imde direnmeye ba\u015flamalar\u0131, \u00f6b\u00fcr yandan emperyalist sistemin motor g\u00fcc\u00fc ABD\u2019nin korumac\u0131 politikalara y\u00f6nelerek d\u00fcnya ekonomisinde yeni bir \u201ci\u00e7e \u00e7ekilme\u201d e\u011filimi yaratmas\u0131 yakla\u015f\u0131k k\u0131rk y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nemin kapan\u0131p kapanmad\u0131\u011f\u0131 sorgulamas\u0131na zemin haz\u0131rlam\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda liberalizm, yani \u201cserbest piyasa\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 her daim kapitalizme i\u00e7kin bir unsur olagelmi\u015ftir. Baz\u0131 d\u00f6nemlerde ve baz\u0131 co\u011frafyalarda devlet kapitalizmi veya \u201cdevlet eliyle kalk\u0131nma\u201d politikalar\u0131 uygulanm\u0131\u015f olsa bile, kapitalizmin rekabet \u00f6gesi en az\u0131ndan ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde ge\u00e7erlili\u011fini korumu\u015ftur. Yeni liberal anlay\u0131\u015f (neoliberalizm) ise, kapitalizmin 1970\u2019lerden ba\u015flayarak i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi yap\u0131sal krize (k\u00e2rl\u0131l\u0131k oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve sermaye birikimi krizi) burjuvazinin buldu\u011fu ve uygulamaya koyuldu\u011fu bir ekonomi politikas\u0131 olarak geli\u015fti. \u0130lk a\u015famada elbette eme\u011fin \u00f6zellikle \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda elde etmi\u015f oldu\u011fu mevzilere sald\u0131r\u0131ld\u0131. \u00d6zel sekt\u00f6rde yarat\u0131lan sermayenin b\u00fcy\u00fcyebilmesi i\u00e7in ekonomik faaliyetin \u00fczerindeki t\u00fcm s\u0131n\u0131rlamalar ve d\u00fczenlemeler kald\u0131r\u0131ld\u0131, \u201cemek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn esnekle\u015ftirilmesi\u201d uygulamalar\u0131yla i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir s\u0131n\u0131f olarak varolu\u015funu olanakl\u0131 k\u0131lan mevzileri tahrip edildi. \u00dcretim, ki\u015fisel kazan\u00e7 ve \u015firket k\u00e2rlar\u0131 \u00fczerindeki vergiler t\u00fcketici halk kitlelerinin s\u0131rt\u0131na y\u00fcklendi. Kamu harcamalar\u0131 en aza indirildi, kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda ve hizmetlerinde yayg\u0131n \u00f6zelle\u015ftirmeler ger\u00e7ekle\u015ftirildi ve sermaye dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engeller kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Neokapitalizmin ay\u0131rt edici ve belirleyici \u00f6gesi de ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f piyasalara a\u00e7\u0131k hale getirilmesi ve yerel \u00fcretim ve i\u00e7 pazarlar \u00fczerindeki her t\u00fcrl\u00fc korumac\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilgas\u0131 oldu. Bu neoliberal uygulamalar\u0131n d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde yayg\u0131nla\u015fabilmesinde, daha do\u011frusu emperyalizm taraf\u0131ndan di\u011fer uluslar \u00fczerine dayat\u0131lmas\u0131nda D\u00fcnya Bankas\u0131, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc (WTO) ve Uluslararas\u0131 Para Fonu (IMF) etkin olarak kullan\u0131ld\u0131. Bu \u00f6rg\u00fctlerin, emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131 olmakla birlikte korumac\u0131 politikalar izleyen \u00fclkeleri \u00f6zellikle bor\u00e7land\u0131rmalar yoluyla \u201cikna\u201d edemedi\u011fi veya neoliberal politikalar\u0131n uygulamas\u0131nda i\u00e7 direni\u015flerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan durumlarda fa\u015fizan darbelerle h\u00fck\u00fcmet ve rejim de\u011fi\u015fikliklerine gidildi (\u00f6rn. T\u00fcrkiye ve \u015eili). Irak gibi baz\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fclkelerde ise do\u011frudan askeri operasyonlara ve sava\u015f stratejisine ba\u015fvuruldu.<\/p>\n\n\n\n Neoliberalizmin ideologlar\u0131n\u0131n savunusu, bu sistem alt\u0131nda devletin ekonomik alandan \u00e7ekilerek k\u00fc\u00e7\u00fclece\u011fi (k\u00fc\u00e7\u00fclmesi gerekti\u011fi) ve b\u00f6ylece piyasalar\u0131n tam bir serbestli\u011fe kavu\u015faca\u011f\u0131 oldu. Hatta bunun bireyin demokratik alan\u0131n\u0131n geni\u015flemesiyle \u00f6zde\u015f oldu\u011funu savundular. Buna inanan pek \u00e7ok s\u00f6zde sol kesim de vard\u0131, \u00f6zellikle de i\u015f\u00e7i hareketi \u00fczerinde h\u00e2l\u00e2 belirli bir n\u00fcfuza sahip olan sosyal demokrat ak\u0131mlar. B\u00f6ylece \u00f6nde gelen baz\u0131 sosyal demokrat ve\/veya sosyalist partiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015f\u00e7i hareketi neokapitalist d\u00fcnyaya entegre edilebildi (\u015eili, Arjantin, Brezilya, \u0130ngiltere, Fransa, Almanya, \u0130spanya\u2026 vb.). Oysa bu b\u00fcy\u00fck bir yaland\u0131 ve bu yalan \u00f6zellikle 2008\u2019deki yap\u0131sal \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcyle birlikte g\u00f6r\u00fcnebilir hale gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Neoliberalizmi, zaten mutlak anlamda asla i\u015flememi\u015f olan herhangi bir sekt\u00f6re ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 veya set \u00e7ekilmedi\u011fi serbest piyasa anlay\u0131\u015f\u0131na dayal\u0131 klasik liberalizmden ay\u0131rt eden en \u00f6nemli \u00f6zellik, belirli uluslararas\u0131 burjuvazilere ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131nmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lan ekonomik ve stratejik politikalar b\u00fct\u00fcn\u00fc olmas\u0131yd\u0131. Bunun ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in de emperyalizm t\u00fcm askeri, ekonomik, politik ve k\u00fclt\u00fcrel ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmekte teredd\u00fct etmedi. <\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn ise neoliberalizmi belirleyici politikalar olarak benimsemi\u015f olan ayn\u0131 sosyal demokrat hatta baz\u0131 sol \u00e7evrelerde, \u00f6zellikle Trump\u2019\u0131n korumac\u0131 g\u00f6z\u00fcken ekonomi politikalar izlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmas\u0131ndan hareketle, k\u00fcreselle\u015fmeyle birlikte neokapitalizmin sonunun geldi\u011fi veya gelmekte oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclmekte. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f sahiplerinin kalk\u0131\u015f noktas\u0131, neoliberalizmin s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131ndan ziyade, bu m\u00fccadeleden neredeyse mutlak derecede ba\u011f\u0131ms\u0131z ekonomi yasalar\u0131n\u0131n zorunlu bir sonucu oldu\u011fudur. \u00d6rne\u011fin, onlara g\u00f6re d\u00fcnya ekonomisinin bir k\u00fcreselle\u015fme evresinde oldu\u011funun g\u00f6stergesi, d\u00fcnya ticareti hacmindeki b\u00fcy\u00fcmenin d\u00fcnya mal ve hizmet \u00fcretiminden daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131d\u0131r. Bu fark ne kadar b\u00fcy\u00fckse d\u00fcnya ekonomisi daha entegredir; s\u0131n\u0131r \u00f6tesi ticaret ve do\u011frudan d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar, i\u00e7 piyasaya y\u00f6nelik olarak yap\u0131lan mal ve hizmet \u00fcretiminin \u00fczerine daha fazla \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Ger\u00e7ekten de 2008 \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan d\u00fcnya ticaret hacminde ve do\u011frudan d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlarda bir yava\u015flama s\u00f6z konusudur ve k\u00fcresel ekonomi \u00f6l\u00e7e\u011finde \u00e7o\u011fu \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 konulan 7 bini a\u015fk\u0131n korumac\u0131 \u00f6nleme ba\u015fvurulmu\u015ftur. \u00d6te yandan o d\u00f6neme kadar \u00f6zellikle \u201cgeli\u015fmekte olan\u201d \u00fclkelere do\u011fru akmakta olan sermaye hareketlili\u011fi ani bir d\u00f6n\u00fc\u015fle, krizin merkezi olan k\u00fcresel finans merkezlerini olu\u015fturan \u00fclkelere y\u00f6nelmi\u015ftir. Son OECD raporlar\u0131na g\u00f6re k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte do\u011frudan d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar 2016\u2019da y\u00fczde 7 oran\u0131nda azalm\u0131\u015f ve k\u00fcresel yurt i\u00e7i has\u0131lan\u0131n y\u00fczde 2,2\u2019sine, yani k\u00fcreselle\u015fmenin en yayg\u0131n d\u00f6nemindeki oran\u0131n yar\u0131s\u0131na inmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Bu ve benzeri yakla\u015f\u0131mlar ve \u00f6l\u00e7\u00fcmler ekonometrik a\u00e7\u0131dan do\u011fru olmakla birlikte genel e\u011filimleri g\u00f6stermek ve izlemekle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve bu e\u011filimlerin neden ve nerden kaynakland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir bilgi sunmaz. Evet rakamlar k\u00fcresel mal ve hizmet \u00fcretiminde ve sermaye ak\u0131\u015flar\u0131nda bir i\u00e7e y\u00f6neli\u015fe i\u015faret ediyor, ama bunu k\u00fcreselle\u015fmenin ve neokapitalizmin sonu olarak okumak yanl\u0131\u015f olur. S\u00f6z konusu olan d\u00fcnya ticaret ili\u015fkilerinde bir par\u00e7alanma ve yeniden \u015fekillenmedir. Trump\u2019\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fclke i\u00e7i se\u00e7im kayg\u0131lar\u0131yla g\u00fcndeme getirdi\u011fi ve \u201ck\u00fcreselle\u015fme ma\u011fdurlar\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fan kesimlerin (ve onlar\u0131n sendikal \u00f6rg\u00fctlerinin) deste\u011fini sa\u011flama amac\u0131na y\u00f6nelik korumac\u0131 \u00f6nlemleri, esas olarak bu emperyalist merkezin d\u00fcnyadaki ekonomik ili\u015fkiler kartlar\u0131n\u0131 yeniden da\u011f\u0131tma \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7memektedir. Nitekim Trump, bir yandan Kanada ve Meksika ile, \u00f6te yandan da \u00c7in\u2019le kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ekonomik ve ticari anla\u015fmalar imzalam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiltere de Brexit ile birlikte ayn\u0131 do\u011frultuya y\u00f6nelmi\u015ftir. ABD\u2019nin uygulad\u0131\u011f\u0131 korumac\u0131 \u00f6nlemlerin, ABD\u2019den ziyade di\u011fer k\u00fcresel ekonomik g\u00fc\u00e7lere zarar verece\u011fi de ortadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn neoliberal politikalar uygulayarak ekonomilerini \u015fekillendirmi\u015f ve sermaye birikimi stratejisini bu politikalar\u0131n \u00fczerine yerle\u015ftirmi\u015f olan emperyalist veya geli\u015fmekte olan hi\u00e7bir \u00fclkede ne yeniden devletle\u015ftirmelere gidilmekte ne merkezi ekonomi planlar\u0131 uygulanmakta ne de i\u011fdi\u015f edilmi\u015f emek yasalar\u0131nda bir geriye d\u00f6n\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte. Tam tersine, neoliberalizmin \u201cilkeleri\u201d a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131larak uygulanmaya devam ediyor. Neokapitalizme son verecek olan burjuva ekonomi yasalar\u0131 de\u011fil s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesidir. Marksizm bize ekonomik krizleri bizzat kapitalizmin kendi i\u015flerli\u011finin sonucu do\u011furdu\u011funu, ama krizlerden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7\u00f6z\u00fcm politiktir.<\/p>\n\n\n\n Neoliberalizm alt\u0131nda devlet ger\u00e7ekte ne k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcyor ne de tamamen ekonomik alandan \u00e7ekiliyor. Tam tersine emek kar\u015f\u0131t\u0131 yeni d\u00fczenlemelerle, devam eden \u00f6zelle\u015ftirmelerle, tercihli sekt\u00f6rlere da\u011f\u0131t\u0131lan te\u015fvik ve kredilerle, \u015firket kurtarmalar\u0131yla, yat\u0131r\u0131m tercihleriyle, vb. ekonomik alanda daha da m\u00fcdahaleci bir i\u015flev \u00fcstleniyor. Bu kadar da de\u011fil. Neoliberal rejimler gerek uluslararas\u0131 emperyalist \u015firketler gerekse uluslararas\u0131 sermaye ile ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 ulusal sanayi ve finans sekt\u00f6rleri \u00e7er\u00e7evesinde yapt\u0131\u011f\u0131 tercih ve se\u00e7imlerle o \u00fclkelerde devlet korumal\u0131 oligar\u015fik kesimlerin olu\u015fmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131l\u0131yor. Eskiden ba\u011f\u0131ml\u0131 ve yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelere \u00f6zg\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclen yozla\u015fm\u0131\u015f, yolsuzluklarla \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f \u201cklasik\u201d y\u00f6netimler k\u00fcresel d\u00fczeyde yayg\u0131nla\u015farak kay\u0131rmac\u0131 (clientelist<\/em>) oligar\u015fik rejimler haline geliyor. Gerek geli\u015fmi\u015f gerekse ba\u011f\u0131ml\u0131, yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde neoliberal rejimlerde g\u00f6r\u00fclen Bonapartistle\u015fmenin maddi temeli burada yat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Neoliberal politikalar\u0131n uygulanmas\u0131, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geleneksel devlet b\u00fcrokrasisinin \u00fczerinden atlayarak ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 sekt\u00f6rlerin ve \u015firketlerin \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131, kredilerin ve di\u011fer olanaklar\u0131n bu kesimlere tahsis edebilmesini gerektirdi\u011finden, y\u00fcr\u00fctmenin klasik burjuva demokrasisine \u00f6zg\u00fc g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinden uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lan d\u00fczenlemeleri zorunlu hale getiriyor. Yasama ve yarg\u0131 denetiminden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fm\u0131\u015f, hatta o erkleri bizzat kendisinin denetleyebildi\u011fi ve y\u00f6nlendirebildi\u011fi rejimlerin in\u015fas\u0131 ise, bir yandan anayasal ve\/veya yasal de\u011fi\u015fikliklerle bir yandan da kendisine biat edilebilecek, \u201cg\u00fcvenilir\u201d, \u201cinan\u0131l\u0131r\u201d burjuva \u00f6nderlerin \u00fcretilip \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 mekanizmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Halk kitlelerinin neoliberal politikalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 geli\u015fen direnci de gene klasik demokratik mekanizmalar yerine Bonapartist bask\u0131c\u0131 ve\/veya sahte halk\u00e7\u0131 ve milliyet\u00e7i demagojilerle bast\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011funu do\u011furuyor.<\/p>\n\n\n\n Neoliberalizmin rejimlerde Bonapartistle\u015fmeye yol a\u00e7an bu mekanizmalar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7o\u011fu ekonomik taleplerle patlak veren yeni seferberlikler dalgas\u0131n\u0131n neden k\u0131sa s\u00fcrede rejimlere kar\u015f\u0131 demokratik taleplerle dolu isyanlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131labilir. Sudan, (g\u0131da maddelerine getirilen zamlar), Honduras (emek kar\u015f\u0131t\u0131 reformlar ve \u00f6zelle\u015ftirmeler), Ekvador (kemer s\u0131kma politikalar\u0131 ve \u00f6zelle\u015ftirmeler), \u015eili (ula\u015f\u0131m \u00fccretlerine yap\u0131lan zam), Kolombiya (\u00fccretlere ve emeklilik hakk\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131), Haiti (yolsuzluklar), L\u00fcbnan (Internet ileti\u015fiminin vergilendirilmesi), Irak (i\u015fsizlik ve yoksulluk), \u0130ran (benzine zam), Hindistan (emek kar\u015f\u0131t\u0131 d\u00fczenlemeler) gibi \u00fclkelerde do\u011frudan neoliberal politikalar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lara kar\u015f\u0131 patlayan seferberlikler hemen hepsinde sadece i\u015fba\u015f\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmetlere de\u011fil, ama bu \u00fclkelerde giderek daha bask\u0131c\u0131 hale gelen rejimlere kar\u015f\u0131 ayaklanmalar halini ald\u0131. Sudan\u2019da devlet ba\u015fkan\u0131, L\u00fcbnan\u2019da ba\u015fbakan iktidardan d\u00fc\u015ft\u00fc. Ekvador\u2019da devlet ba\u015fkan\u0131 Lenin Moreno ba\u015fkentten ka\u00e7t\u0131. \u00d6te yandan \u015eili\u2019de seferberlikler Pinochet anayasas\u0131n\u0131n bir kenara at\u0131lmas\u0131 ve egemen bir kurucu meclis arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla emekten yana yeni bir anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme yerle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n Baz\u0131 \u00fclkelerde ise isyanlar do\u011frudan demokratik ve siyasi taleplerle patlak verdi. Hong Kong\u2019da su\u00e7lular\u0131n \u00c7in\u2019e iadesi yasas\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015f s\u00fcrekli bir demokrasi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Puerto Rico\u2019da genel valinin erkek egemen, \u0131rk\u00e7\u0131 ve halk d\u00fc\u015fman\u0131 s\u00f6ylemine kar\u015f\u0131 ba\u015flayan protestolar valinin istifas\u0131n\u0131 getirdi. Cezayir\u2019de, iktidarda kalmakta \u0131srar eden rejimin sembol\u00fc Abd\u00fclaziz Buteflika, onunla birlikte rejimin batmas\u0131ndan korkan ordu taraf\u0131ndan saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131. \u0130spanya\u2019da Katalan ulusunun iki y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir zamand\u0131r s\u00fcren ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi monar\u015fiye kar\u015f\u0131 demokrasi kavgas\u0131 haline geldi. Bu arada, uzla\u015fmac\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n deste\u011fiyle sosyalist parti ve alternatif sol koalisyonundan olu\u015fan yeni bir h\u00fck\u00fcmet kuruldu.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bu demokratik ve devrimci isyanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu yeni seferberlikler neoliberal evrenin \u00f6l\u00fcm \u00e7anlar\u0131n\u0131n \u00e7almakta oldu\u011funa i\u015faret ediyor olabilir mi? Bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lacak olan\u0131n yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz gibi neokapitalist rejimleri s\u00fcp\u00fcrecek devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler oldu\u011funu dikkate alacak olursak bu soruya ancak belki diye yan\u0131t verebiliriz, ama buna karar vermek i\u00e7in hen\u00fcz \u00e7ok erken. M\u00fccadelelerin neoliberal iktidarlar\u0131 devirerek yerine emekten yana yeni devrimci bir d\u00fczenin yolunu a\u00e7abilmesi, onlar\u0131n s\u0131n\u0131f i\u00e7eriklerine, hedeflerine ve \u00f6rg\u00fctlenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olacak. Bu bak\u0131mdan bu ana kadarki seferberlik dalgas\u0131n\u0131n k\u0131sa bir radyografisini \u00e7\u0131karabilmemiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n 2008 krizinin ard\u0131ndan \u00f6zellikle Avrupa \u00fclkelerinde bankalara ve finans kurulu\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 sokaklara d\u00f6k\u00fclenler, bir \u00f6nceki g\u00f6rece geli\u015fme d\u00f6neminde gelirleriyle gene g\u00f6rece bir t\u00fcketim d\u00fczeyini yakalayan, ama krizle birlikte yayg\u0131n olarak zaten g\u00fcvencesiz i\u015flerini kaybeden, i\u015fleriyle birlikte gelecek planlar\u0131n\u0131, ipotekli evlerini, hatta ailelerini yitiren, yoksulluktan uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 san\u0131p ani bir ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe u\u011frayan \u00fccretlilerden; i\u015fsiz gen\u00e7 meslek sahiplerinden; gelece\u011fe dair umut besleyemeyerek d\u00fczen kar\u015f\u0131t\u0131 haline gelen \u00f6\u011frenci kitlelerinden olu\u015fuyordu. Bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z seferberliklerde ise bunlara kentlerin varo\u015flar\u0131na itilmi\u015f yoksul i\u015fsizler; ge\u00e7inmeye bile yetmeyen g\u00fcvencesiz k\u0131sa s\u00fcreli i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan emek\u00e7iler; yoksullu\u011fa ve i\u015fsizli\u011fe isyan edip bunun nedenini tamamen yozla\u015fm\u0131\u015f iktidarlarda g\u00f6ren gen\u00e7ler de kat\u0131lm\u0131\u015f durumda. Bir b\u00fct\u00fcn olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yayg\u0131nla\u015fan ayaklanmalara damgas\u0131n\u0131 vuranlar\u0131n yoksul emek\u00e7iler oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n\n\n\n Seferberliklerin bir di\u011fer karakteri de bunlar\u0131n \u201ckendili\u011finden\u201d bi\u00e7imde patlak vermi\u015f olmas\u0131. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc t\u0131rnak i\u00e7inde kullanmam\u0131z\u0131n nedeni, esasen hi\u00e7bir kitle hareketinin tamamen kendili\u011finden, yani kimsenin \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131na gerek kalmadan do\u011fmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmek istememiz. Yeni isyanlardaki kendili\u011findenlik, Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika devrimleri s\u00fcrecinde oldu\u011fu gibi, m\u00fccadelelerin \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7lerin (partiler, sendikalar, vb.) \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lar\u0131 ve y\u00f6nlendirmeleriyle ba\u015flamam\u0131\u015f olmas\u0131. Ama elbette bug\u00fcn de m\u00fccadele \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 vard\u0131 ve onlar esas olarak yoksul ve i\u015fsiz gen\u00e7ler ve \u00f6\u011frencilerdi. \u0130syan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lar\u0131nda sosyal medya ara\u00e7lar\u0131ndan \u00f6nceki Arap devrimlerinde oldu\u011fu gibi gene yararlan\u0131ld\u0131, bunun en geli\u015fkin \u00f6rne\u011fini \u015eili\u2019de tan\u0131k olduk; ama \u00f6rne\u011fin Irak\u2019ta, Haiti\u2019de veya Ekvador\u2019da yoksul gen\u00e7lerin sokaklarda toplanmas\u0131 bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir ayaklanma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131s\u0131 olu\u015fturuyordu.<\/p>\n\n\n\n Ayaklanmalar\u0131n hepsi devrimci karakter ta\u015f\u0131yor, ama s\u0131n\u0131rl\u0131 bir devrimci karakter. Kendili\u011findenli\u011fin (yukardaki anlam\u0131yla) seferberliklere verdi\u011fi \u00f6zellik, bunlar\u0131n mevcut kapitalist d\u00fczenleri bilin\u00e7li bir y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fckleme ve yerine yeni bir d\u00fczen kurma perspektifinden yoksun olmas\u0131. Ayaklanmalar Sudan\u2019da el Be\u015fir\u2019i, Cezayir\u2019de Buteflika\u2019y\u0131, Puerto Rico\u2019da Rosello\u2019yu, L\u00fcbnan\u2019da el Hariri\u2019yi iktidardan indirmekle birlikte rejimler yerlerinde kalmay\u0131 ba\u015farabiliyor. Kitleler genellikle yeni bir d\u00fcnya in\u015fas\u0131na giri\u015fmekten \u00e7ok, iktidarlardan kendilerini yoksulluktan kurtaracak \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve devlet i\u00e7indeki bask\u0131c\u0131 ve yozla\u015fm\u0131\u015f \u00f6zelliklerin giderilmesini talep ediyorlar. Ku\u015fkusuz y\u00f6netimlerin zorlanmas\u0131na y\u00f6nelik bir ayaklanma ile kitlelerin iktidara gelmesiyle sonu\u00e7lanacak bir devrim aras\u0131nda a\u015f\u0131lamayacak bir olanaks\u0131zl\u0131k yoktur. Bu olana\u011fa kitlelerin bilinci a\u00e7\u0131s\u0131ndan en fazla yakla\u015f\u0131lan m\u00fccadeleler herhalde L\u00fcbnan ve \u015eili isyanlar\u0131 oldu. L\u00fcbnan\u2019da kitleler \u201chepsi gitsin; hepsi derken hepsi\u201d sloganlar\u0131yla b\u00fct\u00fcn bir rejimi sorgulaman\u0131n e\u015fi\u011fine geldiler; \u015eili emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 \u201c30 peso de\u011fil, otuz y\u0131l\u201d slogan\u0131yla Pinochet anayasas\u0131yla kendini s\u00fcrd\u00fcren rejimde k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm talep ettiler ve yeni bir demokratik Anayasa istemlerini g\u00fcndeme getirdiler.<\/p>\n\n\n\n Ayaklanmalar\u0131n rejimler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki politik a\u00e7\u0131dan s\u0131n\u0131rl\u0131 karakterinin en \u00f6nemli nedeni ise proletaryan\u0131n m\u00fccadelelere hen\u00fcz \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir bi\u00e7imde kat\u0131lm\u0131yor olmas\u0131. Ba\u015fta petrol ve metal olmak \u00fczere \u00f6nemli \u00fcretim merkezlerinin, ula\u015f\u0131m\u0131n ve kamu hizmetlerinin \u201cg\u00fcndelik\u201d ya\u015fam\u0131 idame ettirmesi, kitleleri sokaklarda g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leriyle ve rejimlerin manevralar\u0131yla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yor. Pi\u00f1era ve Macron \u00f6nce orduyu protestocular\u0131n \u00fczerine sal\u0131yorlar, ard\u0131ndan baz\u0131 yasal vaatlerle kitle bas\u0131nc\u0131n\u0131 eritmeye y\u00f6nelebiliyorlar. L\u00fcbnan ve Irak\u2019ta \u015eii milisler halka sald\u0131rabiliyor, ard\u0131ndan parlamentolar\u0131nda sekterizme ve yozla\u015fmaya kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler al\u0131naca\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fc veriliyor. Sudan\u2019da insanlar sokaklarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, ard\u0131ndan ordu ayaklanmac\u0131lar\u0131n temsilcileriyle ayn\u0131 masaya oturup bir \u201culusal h\u00fck\u00fcmet\u201d kurulmas\u0131 i\u00e7in pazarl\u0131klara giri\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n Proletaryan\u0131n seferberliklere kat\u0131labilmesinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engellerden birisi ku\u015fkusuz onlar\u0131 m\u00fccadelelerden dikkatle uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan sendikal ve politik \u00f6nderlikleri. \u00d6rne\u011fin Fransa\u2019da sadece sa\u011fc\u0131 CFDT de\u011fil, ama CGT \u00f6nderli\u011fi de \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Sar\u0131 Yelekler hareketine kendi bayraklar\u0131yla kat\u0131lmamalar\u0131 i\u00e7in elinden geleni yap\u0131yor. \u0130spanya\u2019da ne sosyalist UGT ne de \u201csolcu\u201d CC.OO. konfederasyonlar\u0131 sokaklara d\u00f6k\u00fclen milyonlarca Katalana birka\u00e7 demokratik bildirinin d\u0131\u015f\u0131nda destek verdi. \u015eili\u2019de halk sokaklarda \u201cPi\u00f1era defol!\u201d sloganlar\u0131 atarken sendika b\u00fcrokrasileri, Kom\u00fcnist Parti\u2019yi de yanlar\u0131na alarak Pi\u00f1era ile birlikte bir \u201cSosyal Birlik Masas\u0131\u201d etraf\u0131nda topland\u0131lar. Ekvador\u2019da m\u00fccadelenin en kritik an\u0131nda CONAIE k\u0131smi bir kazan\u0131mla yetinerek yerli halk\u0131 sokaklardan geri \u00e7ekti. <\/p>\n\n\n\n \u00d6rg\u00fctl\u00fc proletaryan\u0131n m\u00fccadelelere kat\u0131l\u0131p onlara y\u00f6n kazand\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, seferberlikler s\u00fcrekli ve kal\u0131c\u0131 bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe ula\u015fam\u0131yor ve bir t\u00fcr \u201cyurtta\u015flar hareketi\u201d olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7emiyor.<\/p>\n\n\n\n Devrimci dalgan\u0131n bu s\u0131n\u0131rl\u0131 karakteri devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere asla yol a\u00e7mayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor elbette. Arap devrimleri s\u00fcrecinde bunun \u00f6rneklerine Tunus ve M\u0131s\u0131r\u2019da tan\u0131k olmu\u015ftuk. Bu a\u00e7\u0131dan incelendi\u011finde Sudan\u2019da bug\u00fcnk\u00fc m\u00fccadele ilgin\u00e7 bir geli\u015fmeye i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n Bu \u00fclkede 2016 y\u0131l\u0131nda \u00f6\u011fretmen, gazeteci, doktor ve di\u011fer mesleklerden bir grup Sudan Meslekler Birli\u011fi (SMB) adl\u0131 bir sendikal \u00f6rg\u00fct kurup yeralt\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131. Aral\u0131k 2018\u2019de ayaklanmalar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bir dizi i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 da SMB\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u011fa kat\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece SMB\u2019nin \u00f6nderli\u011finde 9 Haziran\u2019da son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir genel grev \u00f6rg\u00fctlendi, \u00fclkenin pek \u00e7ok kentinde \u00fc\u00e7 g\u00fcn boyunca \u00fcretim ve hizmetler (ula\u015f\u0131m, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, vb.) durdu. Buraya kadar her \u015fey son derece umut vericiydi; ama bunun ard\u0131ndan bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i iktidar\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lmad\u0131, tam tersine devrimci geli\u015fimin \u00f6n\u00fc t\u0131kand\u0131. \u00d6nderlik SMB\u2019nin elindeydi, ama i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 SMB\u2019nin belirleyici g\u00fcc\u00fc de\u011fildi. SMB, bir dizi burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva partiyi ve grubu da \u00e7evresine alarak \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve De\u011fi\u015fim Bildirgesi G\u00fc\u00e7leri (\u00d6DBG) ad\u0131nda bir politik yap\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na \u00f6nderlik etti. ODGB \u00fc\u00e7 g\u00fcn\u00fcn ar\u0131ndan greve son verme \u00e7a\u011f\u0131r\u0131s\u0131 yapt\u0131 ve Ge\u00e7ici Askeri Konsey ile bir \u201cAnayasal Bildiri\u201d\u201d anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131. <\/p>\n\n\n\n Sudanl\u0131 emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n m\u00fccadeleleri s\u00fcrecinde ve \u00f6zellikle de genel grev s\u0131ras\u0131nda bir yanda kitleleri temsil eden SMB ile di\u011fer yanda rejimi temsil eden askeri konsey aras\u0131nda de facto<\/em> bir ikili iktidar durumu do\u011fmu\u015ftu. M\u00fccadelelere aktif olarak kat\u0131lmakla birlikte proletaryan\u0131n SMB i\u00e7inde ikinci planda kalmas\u0131, \u00f6te yandan SMB \u00f6nderli\u011fi ile \u00d6DBG\u2019yi olu\u015fturan politik yap\u0131lar\u0131n reformist karakteri, bu \u00e7eli\u015fkili ikili iktidar halinin bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmetinin kurulmas\u0131 do\u011frultusunda geli\u015fmesini engelleyen temel etmen oldu. \u00d6DBG\u2019nin rejimle imzalad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fma uyar\u0131nca ortak bir \u201cEgemenlik Konseyi\u201d kuruldu, Orgeneral Abdulfettah el Burhan liderli\u011findeki bu konseyde Abdullah Hamduk ba\u015fbakan olarak atand\u0131 ve \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminden sonra se\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131 karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Bu geli\u015fmeler, Sudan\u2019da proletarya yeni bir at\u0131l\u0131m yapmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, Tunus\u2019ta oldu\u011fu gibi g\u00f6rece demokratik bir burjuva rejimin kurulmas\u0131 kadar, M\u0131s\u0131r\u2019dakine benzer bir bi\u00e7imde ordunun muhalif g\u00fc\u00e7leri bertaraf ederek iktidar\u0131n\u0131 yeniden konsolide edebilmesi olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmekte.<\/p>\n\n\n\n Sudan\u2019dakine benzer geli\u015fmeler yayg\u0131nla\u015fan ayaklanmalar\u0131n her birinde olas\u0131l\u0131k dahilinde. Orada \u00d6DGB\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva muhalefet, \u00f6rne\u011fin \u015eili\u2019de de Kom\u00fcnist Parti ve Geni\u015f Cephe rejimle pazarl\u0131klar yolunu se\u00e7erek sosyal bir devrimin yolunu kestiler. Bir an i\u00e7in farz edelim ki, kitleler her iki muhalefeti de zorlayarak rejimin sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcstesinden geldiler ve bu uzla\u015fmac\u0131 partileri iktidara ittiler, bir t\u00fcr emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar; bu, tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, imkans\u0131z bir durum de\u011fil. O andan itibaren her \u015fey yeni iktidar\u0131n neoliberalizme ve emperyalizme kar\u015f\u0131 verece\u011fi m\u00fccadeleye ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. Temel \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n devletle\u015ftirilmesi, merkezi bir ekonomik plan\u0131n uygulanmas\u0131, d\u0131\u015f ticaretin devlet tekeline al\u0131nmas\u0131, emperyalizmle olan t\u00fcm ekonomik ve askeri anla\u015fmalar\u0131n iptali, d\u0131\u015f borcun \u00f6denmemesi, devrimci kitlelerin silahland\u0131r\u0131lmas\u0131, devrimin di\u011fer \u00fclkelere yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 i\u00e7in enternasyonalist politikalar\u0131n izlenmesi\u2026 Ge\u00e7mi\u015fte \u015eili\u2019de Allende bunu yapmam\u0131\u015ft\u0131, Pinochet\u2019nin fa\u015fist darbesine yenildi; bunu Chavez de yapmad\u0131, ne de Evo Morales. \u0130lerlemeyen, kesintiye u\u011frayan devrimler yenilgiye mahkum oluyor.<\/p>\n\n\n\n Bir ba\u015fka olas\u0131l\u0131k da kitlelerin reformist ve b\u00fcrokratik \u00f6nderliklerin \u00fczerinden a\u015farak neoliberal rejimi devirme ve bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti kurma yolunda ilerlemeye ba\u015flamalar\u0131. Bu durumda ku\u015fkusuz rejimin b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leri kitlelerin \u00fczerine sald\u0131racak, bu do\u011frultuda emperyalizmin de deste\u011fini alacaklard\u0131r. Arap devrimleri s\u00fcrecinde M\u0131s\u0131r ve Tunus\u2019un ard\u0131ndan emperyalizmin ve diktat\u00f6rl\u00fck rejimlerinin nas\u0131l demokratik gericilik stratejisinden vazge\u00e7ip i\u00e7 sava\u015f yoluna ba\u015fvurduklar\u0131na \u00f6zellikle Libya ve Suriye \u00f6rneklerinde tan\u0131k olmu\u015ftuk. Devrimci \u00f6nderlikten ve kitlesel \u00f6rg\u00fctlenmelerden yoksun halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n devrimci isyanlar\u0131n\u0131 bir devrimci iktidarla ta\u00e7land\u0131rmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmuyor.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bunlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kitlelerin devrimci s\u00fcre\u00e7lerde \u00fc\u00e7 noktada haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmalar\u0131 gerekecektir: Birincisi, proletaryan\u0131n m\u00fccadeleye aktif ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc kat\u0131l\u0131m\u0131; onun seferberlik halindeki t\u00fcm kitleleri rejime alternatif organlarda birle\u015ftirebilmesi. \u0130kincisi, ba\u015fta i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 olmak \u00fczere kitlelerin uzla\u015fmac\u0131 de\u011fil devrimci bir program do\u011frultusunda m\u00fccadele eden g\u00fcvenilir ve kararl\u0131 bir devrimci \u00f6nderli\u011fe sahip olmalar\u0131. Ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, rejimin ve emperyalizmin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olunmas\u0131, bu do\u011frultuda uluslararas\u0131 emek\u00e7i ve halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n deste\u011finin sa\u011flanmas\u0131. Ku\u015fkusuz bu \u00fc\u00e7 unsurun bir arada bulunmas\u0131 bile kitlelerin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n garantisi de\u011fildir, ama \u00f6te yandan devrimci s\u00fcre\u00e7lerin ani s\u0131\u00e7ramalarla dolu oldu\u011funu ve \u00f6rne\u011fin ikili iktidar organlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi durumunda devrimci partinin h\u0131zla kitlelerin deste\u011fini kazanabilece\u011fini veya sa\u011flam bir devrimci partinin varl\u0131\u011f\u0131 halinde kitle m\u00fccadelelerinin \u00e7ok daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir karakter kazanabilece\u011fini ve uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fman\u0131n geni\u015fleyebilece\u011fini de biliyoruz. <\/p>\n\n\n\n Yukar\u0131da da s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, en ar\u0131 kendili\u011findenlik gibi g\u00f6r\u00fcnen m\u00fccadelelerde bile \u00f6nc\u00fc unsurlar vard\u0131r. \u0130\u015fte bu nedenle \u00f6nemli olan, her \u015feyden \u00f6nce g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki devrimci dalgan\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan gen\u00e7 kad\u0131n ve erkek i\u015f\u00e7ileri, g\u00fcvencesiz i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan ve i\u015fsiz emek\u00e7ileri, kent yoksullar\u0131n\u0131 burjuvazinin her g\u00fcn yaymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ham hayallerden uzakla\u015ft\u0131rarak devrimci bir program\u0131n etraf\u0131nda toparlayabilmektir. Ayn\u0131 zamanda proletaryan\u0131n devrimci s\u00fcre\u00e7lere \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak kat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmeye \u00e7al\u0131\u015fan sendikal b\u00fcrokrasilere ve rejimlerle uzla\u015fmaya hevesli reformist siyasi ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 verilecek sistematik m\u00fccadele ya\u015famakta oldu\u011fumuz yeni devrimci dalga i\u00e7indeki en \u00f6nemli g\u00f6revlerimizden birini olu\u015fturacakt\u0131r. Neoliberal d\u00fcnyaya ve onlar\u0131n oligar\u015fik, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve diktatoryal rejimlerine ancak b\u00f6yle son verebilece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n Ba\u015fl\u0131ktaki soruyu yan\u0131tlayacak olan kitlelerdir. Ama k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki m\u00fccadelelere yol a\u00e7an nedenlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin bu dalgan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131 i\u00e7in herhangi maddi, nesnel bir gerek\u00e7enin olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin \u015eili\u2019de neoliberal politikalar Pinochet\u2019nin fa\u015fist darbesiyle birlikte y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmu\u015ftu ve bu politikalar\u0131n hukuki temeli gene onun zaman\u0131nda haz\u0131rlanan anayasa ile sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de de neoliberal uygulamalar 1980 askeri darbesiyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe kondu ve gene cuntan\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve bug\u00fcne kadar (k\u0131smi tadilatlarla) y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Irak\u2019tan Ekvador\u2019a kadar uzanan bir co\u011frafyada kitlelerin sokaklara \u00e7\u0131k\u0131p h\u00fck\u00fcmetleri ve rejimleri sorgular hale gelmelerine neden olan ise hemen hemen ayn\u0131: neoliberal uygulamalar sonucunda yayg\u0131nla\u015fan zamlar, \u00f6zelle\u015ftirmeler, i\u015fsizlik, yoksulluk ve devlet d\u00fczeyinde \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kan yolsuzluklar ve kurumlarda g\u00f6r\u00fclen \u00e7\u00fcr\u00fcme. Bu a\u00e7\u0131dan incelendi\u011finde, T\u00fcrkiye\u2019de y\u0131llardan beri s\u00fcren ve ger\u00e7ekte y\u00fczde 20\u2019lerin alt\u0131na inmeyen enflasyonun etkisiyle kitleleri peri\u015fan eden hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131; \u00fclke ekonomisindeki oligar\u015fik s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczeninin, \u00f6zelle\u015ftirmelerin ve s\u00fcre\u011fen ekonomik krizin etkisiyle yayg\u0131nla\u015fan i\u015fsizlik; bunlara ek olarak reel \u00fccretlerdeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerle birlikte yayg\u0131nla\u015fan yoksulluk ve sefalet; \u00fcniversite mezunlar\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te birinin i\u015fsiz kalmas\u0131, \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011fin gelecekten umudunu kesmesi ve g\u00f6zlerini yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7e dikmesi\u2026 bunlar\u0131n hepsi \u00fclke halk\u0131n\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131ndaki h\u0131zl\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015fmenin, ayaklanmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerdekinden hi\u00e7 de farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n Rejimin bask\u0131c\u0131 karakteri ve demokrasi konular\u0131nda da ayn\u0131 \u015feyler ya\u015fan\u0131yor. Protestolar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerin hepsinde rejimler derhal bask\u0131 yoluna ba\u015fvuruyorlar. \u015eili ve Fransa\u2019da bile h\u00fck\u00fcmetler kitlelerin kar\u015f\u0131s\u0131na orduyu \u00e7\u0131kard\u0131lar. Pek \u00e7ok \u00fclkede insanlar iktidarda kalmaya \u00e7abalayan bask\u0131c\u0131 \u201ctek adam\u201da veya \u201ctek parti\u201dye ve onlar\u0131n etraf\u0131nda \u015fekillenen diktatoryal rejime kar\u015f\u0131 sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. T\u00fcrkiye\u2019de de halk\u0131n neredeyse yar\u0131dan fazlas\u0131 demokratik ortam\u0131n yetersizli\u011finden, bask\u0131lardan, hukuksuzluktan, keyfi y\u00f6netimden \u015fikayet\u00e7i. \u00d6zellikle \u0130ran, Irak ve L\u00fcbnan\u2019da halk devlet y\u00f6netimindeki sekterizmin yok edilmesini talep ediyor. T\u00fcrkiye\u2019de de laiklikten uzakla\u015f\u0131larak devletin \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lmakta ve devlet kurumlar\u0131na tarikatlar\u0131n yerle\u015ftirilmekte oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki ele\u015ftiriler yayg\u0131nla\u015fmakta.<\/p>\n\n\n\n Bunlar maddi temellerdeki benzerlikler. Bundan sonra ise i\u015fin i\u00e7ine \u00f6znel ko\u015fullar giriyor. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u00fclkelerde neoliberalizmin sonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 ayaklanan kitlelerin bunun hemen ard\u0131ndan rejimleri sorgulamaya y\u00f6nelmelerinin ba\u015fl\u0131ca nedeni, i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklendikleri sefalet ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratan\u0131n neoliberal politikalar\u0131 uygulamaya koyan h\u00fck\u00fcmetler ve rejimler oldu\u011funu g\u00f6rmeleri. Belki hen\u00fcz onlara kar\u015f\u0131 yeni se\u00e7enekler geli\u015ftirebilmi\u015f de\u011filler, ama bunu g\u00f6r\u00fcyorlar. Yani, \u00fcnl\u00fc deyi\u015fle \u201ceskisi gibi y\u00f6netilmek istemiyorlar\u201d.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6znel etmen b\u00f6yle mi? Yap\u0131lan farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, \u00fclke emek\u00e7ilerinin \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ya\u015fad\u0131klar\u0131 havzalarda en \u00f6nemli sorun olarak g\u00f6r\u00fclen de ekonomik ko\u015fullar. Ama \u00f6te yandan neoliberal politikalar\u0131n as\u0131l uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olan AKP\u2019nin oylar\u0131nda \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f olmakla birlikte h\u00e2l\u00e2 y\u00fczde 40 dolaylar\u0131nda. Yeni bir cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi yap\u0131lmas\u0131 halinde de RTE kendi partisinin \u00fczerinde oy alacakm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n S\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da, \u00f6rne\u011fin kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve emek\u00e7ilerinin son derece yetersiz toplu s\u00f6zle\u015fmelere mahk\u00fbm edilmeleri veya asgari \u00fccretin sefalet ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda belirlenmesi halinde bile genel bir emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar seferberli\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmemesi; veya yoksul ve i\u015fsiz gen\u00e7lerin, gelecekten umutlar\u0131 kesilen \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011fin \u00f6nemli bir protesto hareketlili\u011fi yaratmamalar\u0131, rejimden olan beklentinin hen\u00fcz tam olarak kesilmedi\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n \u00d6znel ko\u015fullardaki yetersizli\u011fin nedenlerine elbette rejimin bask\u0131larla yaratt\u0131\u011f\u0131 korkuyu, muhalefetin seferberlik yaratmaktan dikkatle uzak duran politikalar\u0131n\u0131 ve emek \u00f6rg\u00fctlerindeki b\u00fcrokrasilerin uzla\u015fmac\u0131 karakterini de eklemek gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n son aylar\u0131nda 2008 kriziyle birlikte ba\u015flayan sistem kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fccadelelerin en az\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck dalgas\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. \u0130lk dalgay\u0131 neokapitalizmin k\u00fcreselle\u015fme evresinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, 1990\u2019lar\u0131ndan 2000\u2019lerin ortalar\u0131na kadar s\u00fcren ve \u00e7o\u011funlukla IMF\u2019ye, D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019na, G8 toplant\u0131lar\u0131na, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen kitlesel protestolar olu\u015fturmu\u015ftu. Bu seferberlikler d\u00fcnya emek\u00e7i kitlelerinin bilincinde \u00f6nemli s\u0131\u00e7ramalara yol a\u00e7\u0131p pek \u00e7ok […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1438,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[780,701],"tags":[819,810,80,820,132,821,822,823,53,824],"class_list":["post-1437","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel","category-politika","tag-dalga","tag-dalgasi","tag-devrimci","tag-kuresel","tag-mi","tag-protesto","tag-turkiyeye","tag-ulasir","tag-yeni","tag-yeni-devrimci-dalga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1437"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1439,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1437\/revisions\/1439"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Seferberlikler, isyanlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Neokapitalizmin sonu mu?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Rejim sorunu<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Olas\u0131l\u0131klar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\nK\u00fcresel protesto dalgas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye ula\u015f\u0131r m\u0131?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n