Bolivya\u2019da 13 y\u0131ll\u0131k Evo Morales iktidar\u0131, 11 Kas\u0131m\u2019da ordu y\u00f6netiminin kendisine g\u00f6revinden \u00e7ekilme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmas\u0131yla son buldu. Ordunun m\u00fcdahalesinin ard\u0131ndan Morales, Meksika\u2019dan s\u0131\u011f\u0131nma talebinde bulundu ve \u00fclkeyi terk etti. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Latin Amerika \u00fclkelerinde iktidara gelmeye ba\u015flayan solcu-halk\u00e7\u0131 h\u00fck\u00fcmetler dalgas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan Evo ve partisi MAS (Sosyalizme Do\u011fru Hareket), b\u00f6ylece yerini geleneksel sa\u011f partilerin, iktidar\u0131 orduyla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici bir y\u00f6netime b\u0131rakm\u0131\u015f oldu. <\/p>\n\n\n\n
Morales iktidar\u0131n\u0131 beklenmedik bir zamanda ger\u00e7ekle\u015fen bir askeri darbeyle kaybetmedi. Tam tersine, 2000-2005 aras\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen devrimci ayaklanmalar\u0131n \u00fclkedeki mevcut partileri sahneden silmesinin ard\u0131ndan, Morales ve MAS, 2005\u2019teki se\u00e7imleri kazanarak emek\u00e7i kitlelerin b\u00fcy\u00fck umutlar\u0131 ve beklentileriyle iktidara gelmesinin ard\u0131ndan; bu beklentilerin hi\u00e7birinin kar\u015f\u0131lanmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra pop\u00fclaritesini giderek yitirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Askeri darbenin hemen \u00f6ncesinde, 20 Ekim\u2019de, ger\u00e7ekle\u015fen ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde imza att\u0131\u011f\u0131 bir dizi skandal sonucu, se\u00e7imlere hile kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla kitlesel protestolar\u0131n hedefi haline gelmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
Bu yaz\u0131da Bolivya\u2019da darbenin zeminini haz\u0131rlayan ko\u015fullar\u0131, Evo ve MAS\u2019\u0131n bu s\u00fcre\u00e7teki politikalar\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z. Bu deneyimin olduk\u00e7a \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendisini \u201cAnd sosyalizmi\u201d veya \u201cyerli sosyalizmi\u201d olarak tan\u0131tan Morales iktidar\u0131n\u0131n burjuva, s\u0131n\u0131f i\u015fbirlik\u00e7i niteli\u011finin do\u011fru bir bi\u00e7imde kavranmas\u0131, s\u0131n\u0131f ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve kapitalizmden kopu\u015f temelinde devrimci partilerin in\u015fas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nc\u00fc kesimler i\u00e7in ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Latin Amerika\u2019da \u201880\u2019li ve \u201890\u2019l\u0131 y\u0131llar boyunca ger\u00e7ekle\u015fen neoliberal uygulamalar, 2000\u2019lerin ba\u015flar\u0131nda b\u00fcy\u00fck seferberliklerin patlak vermesini beraberinde getirdi. Bu seferberlikler ya merkez sol partileri ya da yeni kurulan halk cepheci sol olu\u015fumlar\u0131 iktidara ta\u015f\u0131d\u0131. Bolivya\u2019daki Morales iktidar\u0131 da b\u00f6ylesi bir geli\u015fimin sonucunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkede ger\u00e7ekle\u015fen ilk b\u00fcy\u00fck seferberlik, 2000\u2019de Cocabamba \u015fehrinde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. \u201cSu Sava\u015flar\u0131\u201d olarak tarihe ge\u00e7en bu eylemliliklerde suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesi giri\u015fimi yenilgiye u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f ve Fransa merkezli \u00e7okuluslu \u015firket \u00fclkeyi terk etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Ekim 2003\u2019te, ba\u015fta do\u011falgaz rezervleri olmak \u00fczere \u00fclkedeki do\u011fal kaynaklar\u0131n h\u00fck\u00fcmet i\u015fbirli\u011fiyle \u00e7okuluslu \u015firketler taraf\u0131ndan ya\u011fmalanmas\u0131na kar\u015f\u0131 bir halk ayaklanmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Ordu taraf\u0131ndan vah\u015fice bast\u0131r\u0131lan seferberliklerde yakla\u015f\u0131k 65 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. \u201cGaz Sava\u015flar\u0131\u201d olarak an\u0131lan s\u00fcre\u00e7 sonucunda Ba\u015fkan Gonzalo S\u00e1nchez de Lozada, \u201cGoni\u201d, h\u00fck\u00fcmeti devrildi. Yine 2005\u2019te, Bolivya halk\u0131 bu kez Goni\u2019nin yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan Carlos Mesa\u2019n\u0131n iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Kitlelerin talepleri aras\u0131nda, suyun \u00f6zelle\u015ftirilmesinin durdurulmas\u0131, do\u011falgaz, petrol ve madenler gibi do\u011fal kaynaklar\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bir Kurucu Meclis \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yer al\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n
Aral\u0131k 2005\u2019te ger\u00e7ekle\u015fen ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde, MAS\u2019\u0131n aday\u0131 olarak Evo Morales, y\u00fczde 53,74 oyla se\u00e7imleri kazand\u0131. Morales\u2019in se\u00e7im galibiyeti, Bolivya\u2019da diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn son buldu\u011fu 1982\u2019den itibaren \u00fclkeyi y\u00f6neten geleneksel partilerin a\u011f\u0131r bir yenilgisi anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n\n\n\n
27 Mart 1995\u2019te Santa Cruz \u015fehrinde MAS\u2019\u0131n kurulu\u015f toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan y\u00fczlerce k\u00f6yl\u00fc ve entelekt\u00fcelin MAS\u2019tan beklentisi, ya\u011fmac\u0131 neoliberal politikalara kar\u015f\u0131 bir siyasi alternatifin in\u015fas\u0131 idi. MAS\u2019\u0131n kitlelerden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tevecc\u00fch\u00fcn en \u00f6nemli sebebi, bu d\u00f6nemde i\u015f\u00e7i hareketinin bir geri \u00e7ekili\u015f i\u00e7erisinde olmas\u0131 ve \u00fclkede sendikal hareketin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken Bolivya \u0130\u015f\u00e7i Merkezi\u2019nin (COB) derin bir krizde olmas\u0131yd\u0131. Bu sebeple MAS kuruldu\u011fu ilk y\u0131llardan itibaren h\u0131zla, koka yapraklar\u0131n\u0131n ekimine d\u00f6n\u00fck sald\u0131r\u0131lar ba\u015fta olmak \u00fczere yerli halk\u0131n toprak hakk\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc m\u00fccadeleler ve etnik\/\u0131rk\u00e7\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadelelerinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken bir parti haline geldi.<\/p>\n\n\n\n
Parti, kurulu\u015funun \u00fczerinden hen\u00fcz 10 y\u0131l bile ge\u00e7meden, 2002\u2019de, toplumsal deste\u011fini k\u0131r yoksullar\u0131ndan \u015fehirli orta s\u0131n\u0131flar ve geni\u015f halk katmanlar\u0131na do\u011fru geni\u015fletmeyi ba\u015fard\u0131. Elde etti\u011fi kitleselli\u011fin ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temel alan bir program\u0131n noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da etkisiyle, parti \u00f6nderli\u011finde reformist kesimlerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 giderek artt\u0131. Bir d\u00f6nem cezaevinde de yatm\u0131\u015f olan, eski gerilla \u00f6nderlerinden Alvaro Garcia Linera\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi bir klik, partinin \u00e7izgisini giderek \u201cdemokratik kurumlara\u201d adaptasyon \u00e7er\u00e7evesinde se\u00e7imci bir d\u00fczleme \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n
2002\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde %20.9\u2019luk oy oran\u0131yla ikinci s\u0131ray\u0131 alan Evo Morales, kitlelerde 1982 y\u0131l\u0131nda son bulan askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn arkas\u0131ndan gelen sa\u011f-muhafazakar iktidarlara kar\u015f\u0131 biriken \u00f6fkenin temsilcisi rol\u00fcne b\u00fcr\u00fcn\u00fcyordu. Nitekim, 2005 y\u0131l\u0131nda Morales\u2019in iktidara ta\u015f\u0131yan dalga, kitlelerde do\u011fal kaynaklar\u0131n talan\u0131 ve yerel halk k\u00fclt\u00fcrleri \u00fczerindeki etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n son bulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki taleplerin ifadesiydi.<\/p>\n\n\n\n
2002\u2019de \u201cnarko-ter\u00f6rist\u201d su\u00e7lamas\u0131yla meclisten kovulan Evo Morales ba\u015fkan se\u00e7ildi\u011finde \u00fclke, seferberlik halindeki kitleler ve ba\u015fta toprak m\u00fclkiyeti olmak \u00fczere ekonomik hakimiyetini kaybetmek istemeyen egemen s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumdayd\u0131. Evo, daha ilk andan itibaren taleplerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in seferber olmu\u015f kitlelerin bas\u0131nc\u0131n\u0131 hissediyordu. 2007\u2019de bu kez, ba\u015fkan olarak, meclis k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde konu\u015furken binlerce campesinos <\/em>(k\u00f6yl\u00fc) ve i\u015f\u00e7i meclis binas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde toplanm\u0131\u015f ilk yerli ba\u015fkan\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 takip ediyordu. Ayn\u0131 y\u0131l, La Paz\u2019\u0131n ba\u015fl\u0131ca gazetelerinden La Razon\u2019un yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir kamuoyu yoklamas\u0131na g\u00f6re, Morales\u2019in kamuoyu deste\u011fi %59\u2019a y\u00fckselmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n Kitlelerden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu tevecc\u00fch\u00fcn ana sebebi 2000\u2019lerde ABD\u2019de FED\u2019in izledi\u011fi geni\u015flemeci para politikalar\u0131 ve \u00f6zellikle \u00c7in ba\u015fta olmak \u00fczere Asya piyasalar\u0131ndaki ihracata d\u00f6n\u00fck \u00fcretim yapan sanayi sekt\u00f6r\u00fcnde g\u00f6r\u00fclen b\u00fcy\u00fcmenin Latin Amerika ekonomisine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6receli bir manevra kabiliyetiydi. Uluslaras\u0131 ekonomik konjonkt\u00fcrdeki bu \u201columlu\u201d havaya dayanarak Morales, iktidar\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda madenler ve do\u011falgaz rezervlerinden elde edilen gelirle sosyal harcamalarda k\u0131smi bir y\u00fckseli\u015fi finanse edebildi. <\/p>\n\n\n\n Devrimci ayaklanmalar\u0131n \u00fczerinde y\u00fckselen Morales iktidar\u0131, bu d\u00f6nemde ne planl\u0131 bir antikapitalist ekonomik program uygulad\u0131 ne de \u00fclkenin ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitlendirecek hamleler yapt\u0131. Olanca radikal s\u00f6ylemin arkas\u0131ndan, hidrokarb\u00fcr yataklar\u0131nda faaliyet g\u00f6steren yabanc\u0131 tekelleri \u00fclkeden kovmak yerine, devletin s\u00f6z konusu \u015firketlerin gelirlerinden ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 art\u0131rmakla yetindi. Ger\u00e7ekte, sadece \u00e7okuluslu \u015firketlerden al\u0131nan vergilerin art\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelen bu hamle ile birlikte, devletin \u00fcretimin her a\u015famas\u0131ndaki denetleyici rol\u00fc art\u0131r\u0131ld\u0131. K\u0131sacas\u0131, kamula\u015ft\u0131rma yerine \u00e7okuluslu \u015firketler \u00fczerinde artan bir devlet denetimine kar\u015f\u0131l\u0131k, gelirlerin %18\u2019inin \u00e7okuluslu \u015firketlere aktar\u0131lmas\u0131 yoluna gidildi.<\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6nemde Morales, do\u011falgaz rezervlerinden elde edilen geliri \u015fahsen da\u011f\u0131tmak, 20 yeni hastanenin in\u015fas\u0131, okuma-yazma seferberli\u011fi ba\u015flatmak ve \u201ctoprak reformu\u201d kapsam\u0131nda trakt\u00f6r da\u011f\u0131tmak gibi birtak\u0131m k\u0131smi ve ge\u00e7ici sosyal reform ile kitleler nezdindeki deste\u011fini korumay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Temelde kitlelerin bas\u0131nc\u0131yla ve kitleleri kontrol alt\u0131nda tutmak i\u00e7in verilen bu tavizler, Morales iktidar\u0131n\u0131n niteli\u011fine dair \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir. Zira, 2 Temmuz 2006\u2019da se\u00e7im vaatlerinden biri olan \u201cKurucu Meclis\u2019i\u201d toplayan Morales, egemen s\u0131n\u0131flar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki uzla\u015fmac\u0131 tutumuyla s\u00fcrece damgas\u0131n\u0131 vurmaktan geri durmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Oylar\u0131n %55\u2019ini al\u0131p, parlamentoda mutlak \u00e7o\u011funlu\u011fu elde eden Moreles\u2019in partisi MAS, sa\u011f partiler ile Kurucu Meclis\u2019ten bir karar\u0131n \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in vekillerin 2\/3\u2019\u00fcn\u00fcn onay\u0131n\u0131n gerekti\u011fi hususunda anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum Bolivya sa\u011f\u0131na hibe edilmi\u015f bir veto hakk\u0131 anlam\u0131na gelmekteydi. Ve yaln\u0131zca bu olgu dahi toplanan Kurucu Meclis\u2019in halk\u0131n en acil ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye muktedir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermekteydi. Sa\u011f kesimlerle yap\u0131lan anla\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan biri de, Morales\u2019in se\u00e7im vaatlerinden olan toprak reformundan vazge\u00e7mesi ve b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin m\u00fclklerine dokunmamas\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte Kurucu Meclis, tarihsel olarak bask\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz kalan yerlilerin bayra\u011f\u0131n\u0131 resmi bayraklardan biri olarak tan\u0131d\u0131 ve \u201c\u00e7okuluslu devlet\u201d tabiri anayasaya girdi. COB\u2019un devrimci bir i\u015f\u00e7i kutbunu temsil etme niteli\u011fini kaybetti\u011fi bir atmosferde, Morales\u2019in Kurucu Meclisi, yerlilerin ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 s\u00f6zde g\u00fcvence alt\u0131na alan \u015fekilsel tedbirler ile birlikte, kitlelerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermekten uzak \u00e7izgisini per\u00e7inlemi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n 2008 d\u00fcnya ekonomik krizi ile birlikte, Morales\u2019in yasland\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 ekonomik konjonkt\u00fcr\u00fcn sonuna gelinmi\u015f oldu. Kriz neticesinde, uluslararas\u0131 piyasalarda hammadde ve Bolivya ekonomisinin can damarlar\u0131ndan biri olan do\u011fal kaynaklara y\u00f6nelik talebin d\u00fc\u015fmesi, h\u00fck\u00fcmetin ihracat ve vergi gelirlerinde \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe sebep oldu.<\/p>\n\n\n\n Yeni do\u011fal kaynaklar bulma umuduyla, Amazonlarda toprak a\u00e7\u0131m\u0131na giden Morales h\u00fck\u00fcmeti bir yandan da madencilik sekt\u00f6r\u00fcnde ve do\u011fal kaynaklar \u00fczerindeki ya\u011fmay\u0131 art\u0131racak tedbirlere gir\u015fti. H\u00fck\u00fcmetin, 2010\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda benzine uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde y\u00fcz zamm\u0131n ard\u0131ndan, \u201cGasolinazo\u201d ad\u0131yla bilinen kitlesel bir halk ayaklanmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Ayaklanman\u0131n direngenli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda geri ad\u0131m atmak zorunda kalan Morales h\u00fck\u00fcmeti, bir yandan da D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nerdi\u011fi ve temelde \u00e7okuluslu enerji tekellerinin yerlilere ait topraklardaki yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc zenginli\u011fi ya\u011fmalamas\u0131 anlam\u0131na gelen TIPNIS b\u00f6lgesinden ge\u00e7en otoyolun in\u015fas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 plan\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymaya giri\u015fti. \u0130n\u015faat\u0131n Amazon ormanlar\u0131n\u0131 ve do\u011fal ya\u015fam\u0131 geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde tahrip edecek olmas\u0131 ve yerli halk\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131 kaybetmesiyle sonu\u00e7lanacak projenin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 \u00fczerine ba\u015fkente 500 kilometre uzakl\u0131ktaki TIPNIS b\u00f6lgesinden ba\u015fkente do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7en b\u00f6lge halk\u0131 yo\u011fun bir polis \u015fiddetinin yan\u0131 s\u0131ra, h\u00fck\u00fcmetin bizzat seferber etti\u011fi ve MAS\u2019\u0131n taban\u0131na mensup paramiliter unsurlar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na maruz kald\u0131. 67 g\u00fcnl\u00fck y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn ard\u0131ndan ba\u015fkente ula\u015fan kitlelere COB\u2019un ilan etti\u011fi 2 g\u00fcnl\u00fck genel grev e\u015flik etti. Protestolar\u0131 \u015fiddet yoluyla dindiremeyen Morales, halktan \u00f6z\u00fcr diledi ve projeyi rafa kald\u0131rd\u0131. <\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6nemde, emeklilik ya\u015f\u0131n\u0131n indirilmesi i\u00e7in eylemlere giri\u015fen i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131, b\u00fcy\u00fck maden ve otoyol projelerine kar\u015f\u0131 topraklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in aya\u011fa kalkan yerli halk kesimleri ve genel olarak sosyal kesintilere ve hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 yoksul halk kesimlerinin m\u00fccadeleleri \u00f6rneklerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, 2010\u2019lar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda Morales h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen toplumsal seferberliklerde belirgin bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. Toplumsal ho\u015fnutsuzlu\u011fun art\u0131\u015f\u0131 COB ve di\u011fer emek \u00f6rg\u00fctlerinin \u00f6nderlikleri \u00fczerinde de \u00f6nemli bir bas\u0131n\u00e7 unsuru olu\u015fturdu. COB\u2019un 2013\u2019te ger\u00e7ekle\u015fen kongresinde, MAS\u2019\u0131n desteklenmesinden vazge\u00e7ilerek ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin kurulmas\u0131 karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Ne var ki, 2014 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde emek \u00f6rg\u00fctleri \u00f6nderlikleriyle yeni bir anla\u015fma yapmay\u0131 planlayan Morales, bu \u00f6nderliklere verdi\u011fi milletvekilli\u011fi ve \u00e7e\u015fitli y\u00fcksek kademeli devlet makamlar\u0131 gibi r\u00fc\u015fvetlerle bu kesimleri yeniden kontrol alt\u0131na almay\u0131 ba\u015fard\u0131. 2014 se\u00e7imlerini Morales\u2019in kazanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan COB, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir i\u015f\u00e7i alternatifini y\u00fckseltebilmek i\u00e7in devasa bir araca d\u00f6n\u00fc\u015febilecek \u0130\u015f\u00e7i Partisi projesini bir kenara att\u0131.<\/p>\n\n\n\n Morales\u2019in radikal s\u00f6ylemleriyle, kitlelerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7eklik aras\u0131ndaki u\u00e7urum giderek derinle\u015ftik\u00e7e, Morales\u2019e d\u00f6n\u00fck devasa kitle deste\u011fi d\u00fc\u015fmeye ba\u015flarken, Evo bir yandan kitle protestolar\u0131n\u0131 polis \u015fiddetiyle ve kitle \u00f6nderlerini kriminalize ederek bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, di\u011fer yandan iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli hale getirecek \u00f6nlemler aray\u0131\u015f\u0131na giriyordu. 2009\u2019da MAS iktidar\u0131 alt\u0131nda kabul edilen anayasaya g\u00f6re, devlet ba\u015fkan\u0131 en fazla 2 kez \u00fcst \u00fcste se\u00e7ilebilmekteydi. Evo bu maddenin \u201cantidemokratik\u201d oldu\u011funu ilan ederek, anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi i\u00e7in referanduma gitti. Ne var ki, Evo\u2019nun bu hamlesi y\u00fczde 51\u2019lik Hay\u0131r oyuyla yenilgiye u\u011frad\u0131. Bu, Evo\u2019nun 2005\u2019ten bu yana bir halk oylamas\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 ilk yenilgiydi. Fakat bu yenilgi Evo\u2019yu durdurmaya yetmedi. S\u00f6z konusu maddeyi kendi kontrol\u00fc alt\u0131nda bulunan Anayasa Mahkemesi\u2019ne g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Mahkeme, bu maddeyi \u201cinsan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131\u201d bularak iptal etti ve Evo\u2019nun 2019 se\u00e7imlerine girebilmesinin \u00f6n\u00fcndeki yasal engel kalkm\u0131\u015f oldu. <\/p>\n\n\n\n 2019 se\u00e7imlerine girilirken, mevcut politikas\u0131nda herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe gitmeyen Evo\u2019nun kitle deste\u011findeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimi devam etmekteydi. Evo\u2019nun rakibi ise, geleneksel sa\u011f, oligar\u015fik, emperyalizmin do\u011frudan destek\u00e7isi kesimlerin temsilcisi Carlos Mesa idi. Bu aday\u0131n yozla\u015fm\u0131\u015f politik ge\u00e7mi\u015fine ra\u011fmen, t\u0131pk\u0131 Brezilya ve Arjantin \u00f6rneklerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, reformist sol partilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve ho\u015fnutsuzlu\u011fun bir tepki oyuna d\u00f6n\u00fc\u015ferek geleneksel sa\u011f kesimleri iktidara getirdi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, benzer durumun Bolivya\u2019da da ya\u015fanmas\u0131 pekala m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Se\u00e7im g\u00fcn\u00fc oy say\u0131mlar\u0131 ba\u015flad\u0131ktan sonra, Morales\u2019in se\u00e7imleri \u00f6nde g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc fakat ilk turda kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak 10 puanl\u0131k fark\u0131 yakalayamayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bu s\u0131rada oy say\u0131mlar\u0131n\u0131n bir anda durdu\u011fu ilan edildi ve oy say\u0131mlar\u0131 yeniden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Bolivya Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu, Morales\u2019in yeterli oy fark\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak Morales\u2019i se\u00e7imlerin galibi ilan etti.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019de \u201ctrafoya kedi girmesi\u201d, \u201cm\u00fch\u00fcrs\u00fcz oylar\u0131n asl\u0131nda ge\u00e7erli oldu\u011fu\u201d gibi \u00f6rneklerden tan\u0131d\u0131k oldu\u011fumuz manzara bu kez Bolivya\u2019da Morales y\u00f6netimi alt\u0131nda ya\u015fanmaktayd\u0131. Bu a\u00e7\u0131k se\u00e7im hilesi ve antidemokratik manevra kar\u015f\u0131s\u0131nda, kitleler sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fehirli orta s\u0131n\u0131flar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu protestocular aras\u0131nda Evo\u2019nun darbeyle gitmesini destekleyen bir az\u0131nl\u0131k kesimi de olmakla birlikte, \u00e7o\u011funluk e\u011filiminin Morales\u2019in se\u00e7im hilesini kar\u015f\u0131s\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve serbest se\u00e7imleri savundu\u011funu, bu nedenle bu seferberliklerin demokratik bir nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek gerekir. Bu protestolara kar\u015f\u0131 yo\u011fun bir devlet \u015fiddeti uygulayan Morales y\u00f6netimi, MAS destek\u00e7isi COB y\u00f6netiminin de \u201c\u00fclkenin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l hale gelmesi i\u00e7in gerekirse Evo\u2019nun istifa etmesi gerekti\u011fi\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, 10 Kas\u0131m\u2019da se\u00e7imleri yenileme karar\u0131 ald\u0131. Ne var ki, bu hamle olduk\u00e7a gecikmi\u015f, etkisiz ve pasif bir ad\u0131md\u0131. Bu duyurunun birka\u00e7 saat sonras\u0131nda ordu y\u00f6netimi Evo\u2019ya derhal istifa etme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda. Evo, herhangi bir direni\u015fte bulunmadan, bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 h\u0131zla yerine getirdi ve Meksika\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. Ayn\u0131 zamanda Evo\u2019nun ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Linera ve MAS \u00fcyesi Senato ba\u015fkan\u0131 Salvatierra da g\u00f6revlerinden istifa ettiler. Bu esnada, sa\u011fc\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131, darbeci, oligar\u015fik kesimlerin temsilcisi Camacho ve taraftarlar\u0131 H\u00fck\u00fcmet Saray\u0131\u2019n\u0131 i\u015fgal ettiler. <\/p>\n\n\n\n Darbeye \u201canayasal me\u015fruiyet\u201d g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc kazand\u0131rmak i\u00e7in, Senato ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 sa\u011fc\u0131 Jeanine A\u00f1ez, MAS milletvekillerinin \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu kongrede ge\u00e7ici devlet ba\u015fkan\u0131 ilan edildi. S\u00fcrg\u00fcne giden Evo ve MAS \u00f6nderli\u011fi darbeci kesimlerle uzla\u015fma aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisindeyken, herhangi bir politik \u00e7a\u011fr\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, emek\u00e7i kitleler \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerde darbeye kar\u015f\u0131 kahramanca bir direni\u015fe ba\u015flad\u0131lar. El Alto, Cochacabamba ve Yapacani \u015fehirlerin yoksul emek\u00e7ileri yollar\u0131 kesip barikatlar kurarak polisleri \u015fehirlerden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131lar. Anez\u2019in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki askeri-sivil h\u00fck\u00fcmet, bu eylemleri a\u011f\u0131r bir \u015fiddetle ezmek i\u00e7in derhal harekete ge\u00e7ti. Anez\u2019in \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ilk kararnamenin bu m\u00fcdahalelerde bulunan asker ve polislerin yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 engellemeye d\u00f6n\u00fck olmas\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede bir tesad\u00fcf de\u011fil. Darbe y\u00f6netimi seferberliklerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131nda katliamlara giri\u015filmesine a\u00e7\u0131k \u00e7ek veriyordu. Bu bast\u0131rma hareketi neticesinde 23 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 100\u2019den fazla ki\u015fi yaraland\u0131 ve 400\u2019den fazla ki\u015fi tutukland\u0131. <\/p>\n\n\n\n Evo\u2019ya kar\u015f\u0131 kitle ho\u015fnutsuzlu\u011fu kullanarak darbeyi ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131ran ordu ve sa\u011f kesimlere kar\u015f\u0131 emek\u00e7i kitleler, i\u015f\u00e7iler, k\u00f6yl\u00fcler, \u00fclkenin pek \u00e7ok noktas\u0131nda canlar\u0131n\u0131 ortaya koyarak direndiler. Ne var ki, bu direni\u015fi koordine edecek herhangi bir \u00f6nderli\u011fin yoklu\u011fu alt\u0131nda bu m\u00fccadeleler yal\u0131t\u0131k kald\u0131 ve a\u011f\u0131r devlet \u015fiddeti alt\u0131nda s\u00f6n\u00fcmlenmeye ba\u015flad\u0131. Darbenin do\u011frudan muhatab\u0131 olan MAS ve Evo ise, bu s\u0131rada darbecilerle uzla\u015fma aramaktan ba\u015fka bir plana sahip de\u011fildi. Kitlelerin herhangi bir \u00e7a\u011fr\u0131 olmadan, bir anda patlak veren direni\u015fi MAS y\u00f6neticileri i\u00e7in bile bir s\u00fcrprizdi. \u00d6te yandan MAS y\u00f6neticileri gibi, COB ve di\u011fer emek \u00f6rg\u00fctleri liderleri de darbeye kar\u015f\u0131 direni\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmaktan \u00f6zenle ka\u00e7\u0131nd\u0131lar. Bu \u00f6nderlikler de, Evo\u2019nun \u201cuzla\u015fma ve \u00fclkeyi yeniden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l hale getirme\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na itiraz etmeksizin uydular. <\/p>\n\n\n\n Evo ve MAS\u2019\u0131n direni\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n darbeyi yenilgiye u\u011fratmas\u0131 fazlas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Ne var ki, bunun i\u00e7in Evo\u2019nun kitleleri seferber olmaya davet etmesi, silahland\u0131rmas\u0131 ve Silahl\u0131 Kuvvetlere darbecilere itaat etmemesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmas\u0131 gerekiyordu. Bu ad\u0131m ise, burjuva devletin ilgas\u0131yla sonu\u00e7lanabilecek bir emek\u00e7i seferberli\u011fini ba\u015flatmak anlam\u0131na gelirdi. \u0130\u015fte bu kritik durum, Evo\u2019nun kitleleri silahland\u0131rmaktansa darbeye neden boyun e\u011fdi\u011fini anlamam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor. T\u0131pk\u0131 Chavez\u2019in 2002\u2019de darbe giri\u015fimine direnmeyip kitlelerin kahramanca ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc gayretiyle darbeyi p\u00fcsk\u00fcrtmesi \u00f6rne\u011finde veya 1955\u2019te Peron\u2019un darbeye boyun e\u011fip s\u00fcrg\u00fcne giderken i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131n\u0131n tabandan gelen bas\u0131n\u00e7la genel grev \u00f6rg\u00fctlemesi deneyiminde oldu\u011fu gibi\u2026 Halk cepheci reformist \u00f6nderliklerin her kritik anda emek\u00e7ileri seferber etmektense burjuva devleti koruma refleksiyle davranmas\u0131 Evo ve Bolivya \u00f6rne\u011finde de b\u00f6ylece bir kez daha tekrar etmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n \u201cE\u011fer ba\u015fkan se\u00e7ilirsem, ne yaz\u0131k ki neoliberal yasalara sayg\u0131 duymak benim g\u00f6revim olacak. Kararnamelerle ve yasalarla baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131l\u0131r ama hemen b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler olmayacak \u00e7\u00fcnk\u00fc 20 y\u0131ll\u0131k neoliberal yasalar var.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n ***<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201cYabanc\u0131 \u015firketlerin varl\u0131klar\u0131na el koymayaca\u011f\u0131z ya da kamula\u015ft\u0131rmayaca\u011f\u0131z. M\u00fclkiyet hakk\u0131 i\u00e7in duyulan sayg\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirece\u011fiz.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n ***<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201cYeni h\u00fck\u00fcmet tek bir s\u0131n\u0131f veya sekt\u00f6r i\u00e7in de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Bolivya i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facak. \u00d6zellikle i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kendisini d\u0131\u015flanm\u0131\u015f hissetmemesi gerekiyor.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Morales darbecilerle neden anla\u015ft\u0131? Lenin Kornilov\u2019la neden anla\u015fmad\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, yerli halklar ve k\u00f6yl\u00fcler sa\u011fc\u0131 darbe giri\u015fiminin sorumlular\u0131na kar\u015f\u0131 sokaklarda m\u00fccadele ederken, Morales ile onun partisi MAS, bu kar\u015f\u0131devrimci su\u00e7un ortaklar\u0131yla bir anla\u015fma olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n Ya\u011fmur ormanlar\u0131na g\u00f6z\u00fcn\u00fc dikmi\u015f tar\u0131m monopolleri, ordu ile polisin fa\u015fizan kanatlar\u0131, Bolivya maden burjuvazisi ve Katolik Kilisesi, arkas\u0131na ABD emperyalizminin deste\u011fini alarak, s\u00f6zde ba\u015fkan Jeanine \u00c1\u00f1ez\u2019in a\u011fz\u0131ndan \u201c\u0130ncil\u2019in Ba\u015fkanl\u0131k Saray\u0131\u2019na d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d ilan ederken, maden i\u015f\u00e7ileri ve koka yapra\u011f\u0131 toplayan k\u0131r emek\u00e7ileri de m\u00fccadeleye at\u0131larak kendi \u00f6zg\u00fctlenmelerini olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131. Arjantin\u2019in \u00f6nde gelen medya organlar\u0131ndan Clar\u00edn<\/em>, bu \u00f6rg\u00fctlenmeleri \u201cLenin ile Tro\u00e7ki\u2019nin sovyetlerine\u201d benzetti. Bu son derece b\u00fcy\u00fck bir abart\u0131 olsa da, do\u011fru bir devrimci politik \u00f6nderlikle direni\u015f hareketinin kazanabilece\u011fi mevziler, ger\u00e7ekten de 1917\u2019yi an\u0131msatabilirdi.<\/p>\n\n\n\n Morales emek\u00e7i halk\u0131n bu direni\u015fini desteklemek bir yana, onu yerdi. El Alto ayaklanmas\u0131 b\u00fct\u00fcn s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131yla s\u00fcrerken a\u015fa\u011f\u0131daki Tweet\u2019i payla\u015ft\u0131: \u201cB\u00fcy\u00fck bir dikkatle halk\u0131mdan bar\u0131\u015fa sayg\u0131 duymas\u0131n\u0131 ve yasan\u0131n egemenli\u011fini yok etmeyi ama\u00e7layan \u015fiddet gruplar\u0131na inanmamas\u0131n\u0131 istiyorum. Bolivyal\u0131 erkek ve kad\u0131n karde\u015flerimizle aram\u0131zda kavga edemeyiz. B\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klar\u0131n diyalog ve m\u00fczakere ile \u00e7\u00f6z\u00fclmesine d\u00f6n\u00fck olarak acil bir \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yorum.\u201d Morales diyalog \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yaparken, s\u00f6zde ba\u015fkan \u00c1\u00f1ez \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir kararnameyle, El Alto\u2019daki isyanc\u0131 i\u015f\u00e7ilere ate\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131 yetkisini orduya tan\u0131yordu. Dahas\u0131 MAS\u2019\u0131n El Alto temsilcilerinden Sergio Choque partinin darbecilerle g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flatmaya niyetli oldu\u011funu duyurdu. MAS milletvekili Omar Aguilar radyodan yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada \u015fu s\u00f6zlere yer verdi: \u201cAmac\u0131m\u0131z Jeanine \u00c1\u00f1ez taraf\u0131ndan y\u00f6netilen h\u00fck\u00fcmeti engellemek de\u011fil, \u00fclkeye bar\u0131\u015f\u0131 getirmek.\u201d<\/p>\n\n\n\n MAS att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131mda darbe y\u00f6netimini me\u015frula\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Halbuki bu y\u00f6netimin tam da darbeci karakterinden dolay\u0131 politik olarak tan\u0131nmamas\u0131, i\u015f\u00e7ilerin ve yerli halk\u0131n m\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda ihtiya\u00e7 duydu\u011fu perspektifti.<\/p>\n\n\n\n Morales darbecilerle anla\u015fma yollar\u0131 aray\u0131p, geli\u015fen i\u015f\u00e7i m\u00fccadelelerini durdurabilmeyi isterken, Leninist politika yap\u0131lmas\u0131 gerekenin darbelere kar\u015f\u0131 birle\u015fik i\u015f\u00e7i cephesi kurulmas\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n General Kornilov devrimci i\u015f\u00e7ileri k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irmek i\u00e7in 1917 A\u011fustos\u2019unda devrimin ba\u015fkenti Petrograd\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, Lenin darbecilerle m\u00fczakere etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmedi. Aksine Sovyetlerde merkezile\u015fmi\u015f olan i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda, politik \u00f6nderliklerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n bir birle\u015fik cephe kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc. Bu taktik neticesinde Men\u015fevik ve Sosyal-Devrimci i\u015f\u00e7iler, Bol\u015fevik i\u015f\u00e7ilerle omuz omuza darbeci generali yenilgiye u\u011fratt\u0131. Bu kritik s\u00fcrecin ard\u0131ndan i\u015f\u00e7ilerin \u00e7o\u011funlu\u011fu Bol\u015fevik sloganlar\u0131n bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda topland\u0131: \u201cB\u00fct\u00fcn iktidar sovyetlere!\u201d<\/p>\n\n\n\n Lenin darbecilere kar\u015f\u0131 bu birle\u015fik cephe takti\u011fi ile Bol\u015fevik Parti\u2019nin sovyetlerde \u00e7o\u011funlu\u011fu elde etmesini sa\u011flad\u0131. Ekim Devrimi\u2019ne giden yol b\u00f6yle a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bolivya\u2019da 13 y\u0131ll\u0131k Evo Morales iktidar\u0131, 11 Kas\u0131m\u2019da ordu y\u00f6netiminin kendisine g\u00f6revinden \u00e7ekilme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmas\u0131yla son buldu. Ordunun m\u00fcdahalesinin ard\u0131ndan Morales, Meksika\u2019dan s\u0131\u011f\u0131nma talebinde bulundu ve \u00fclkeyi terk etti. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Latin Amerika \u00fclkelerinde iktidara gelmeye ba\u015flayan solcu-halk\u00e7\u0131 h\u00fck\u00fcmetler dalgas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan Evo ve partisi MAS (Sosyalizme Do\u011fru Hareket), b\u00f6ylece yerini geleneksel sa\u011f […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1421,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[701],"tags":[788,792,793,790,791,789,61],"class_list":["post-1420","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politika","tag-bolivya","tag-bolivya-darbesi","tag-coup-detat","tag-darbecilere","tag-direnmedi","tag-morales","tag-neden"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1420"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1436,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1420\/revisions\/1436"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}D\u00fcnya ekonomik krizi: Reformist solun sonu\u2026<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
2019 se\u00e7imleri ve darbe<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Darbenin yenilgisi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n