{"id":1286,"date":"2019-07-24T20:56:06","date_gmt":"2019-07-24T17:56:06","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1286"},"modified":"2021-05-31T20:59:52","modified_gmt":"2021-05-31T17:59:52","slug":"belediye-sorunu-ve-devrimci-marksizm-yerel-yonetim-konusunda-komunist-programi-savunmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/07\/24\/belediye-sorunu-ve-devrimci-marksizm-yerel-yonetim-konusunda-komunist-programi-savunmak\/","title":{"rendered":"Belediye sorunu ve devrimci Marksizm: Yerel y\u00f6netim konusunda kom\u00fcnist program\u0131 savunmak"},"content":{"rendered":"\n

Her ak\u015fam evinin d\u00f6rt duvar\u0131 aras\u0131na sanki bir mezara girermi\u015f gibi giren,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Gecelerini bir s\u0131k\u0131nt\u0131 yorgan\u0131n\u0131n alt\u0131nda yaln\u0131z ya da yan\u0131ndaki yabanc\u0131 g\u00f6vdeyle ge\u00e7iren b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00fc kentlerin,<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00d6l\u00fc do\u011fmu\u015f \u00e7ocuklar\u0131!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Size bu \u00f6l\u00fc ya\u015fam\u0131 haz\u0131rlayan sermaye sahibi egemen s\u0131n\u0131ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu ac\u0131mas\u0131z oyunun varl\u0131\u011f\u0131 siz izin verdi\u011finiz s\u00fcrece s\u00fcrecektir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Maksim Gorki<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i hareketi i\u00e7inde genel ve yerel se\u00e7imlere kat\u0131l\u0131m, parlamentoya ve belediye meclislerine temsilci g\u00f6nderimi ve bu adaylar\u0131n veya vekillerin partilerinin hangi ilke \u00e7er\u00e7evesinde burjuva se\u00e7im dinamiklerine cevap vermesi gerekti\u011fi \u00fczerine, s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesi tarihinin deneyimlerinin de zenginle\u015ftirdi\u011fi tart\u0131\u015fmalar daima yap\u0131ld\u0131. Ne var ki T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6nce 31 Mart 2019 yerel se\u00e7imleriyle, sonra da AKP\u2019nin arka bah\u00e7esine d\u00f6n\u00fc\u015fen YSK\u2019nin gasp karar\u0131yla tekrarlanan 23 Haziran 2019 \u0130stanbul yerel se\u00e7imleriyle birlikte, a\u015famac\u0131 T\u00fcrk solunun belediye se\u00e7imlerine d\u00f6n\u00fck Marksist politikan\u0131n tart\u0131\u015fma ge\u00e7mi\u015finin derslerini \u00f6z\u00fcmsememi\u015f ve asl\u0131nda bu okuldan hi\u00e7bir zaman mezun olamam\u0131\u015f oldu\u011fu, bir\u00e7ok defa oldu\u011fu gibi yine ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan 2019 senesinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131na damgas\u0131na vuran yerel se\u00e7im s\u00fcrecinden \u00e7e\u015fitli sol \u00f6nerilerin ve politikalar\u0131n ne gibi bir bilan\u00e7oyla \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi bir zorunluluktur. Bu zorunluluk, di\u011fer ola\u011fan sebeplerin yan\u0131 s\u0131ra, son se\u00e7im s\u00fcreci ve sonu\u00e7lar\u0131yla beraber, devrimci s\u0131n\u0131f stratejisinin siyasal olarak itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmak istenmesinden ve T\u00fcrkiye solunun ezici \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan kesimlerinin, blok halinde ilerici oldu\u011fu varsay\u0131lan bir burjuva sekt\u00f6r\u00fcn politik ajandas\u0131n\u0131n kuyru\u011funa tak\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131ndan do\u011fmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bu iki durum, T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin gelece\u011fi \u00fczerinde belirleyici etkiye sahip olacak potansiyelleri i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bir yandan, bug\u00fcn itibariyle burjuva aparatlar\u0131n yalanlar\u0131, devlet \u015fiddeti ve kentli orta s\u0131n\u0131flar\u0131n histerik elektoral bas\u0131nc\u0131 alt\u0131nda iki burjuva bloktan birine \u201csorumlu ve duyarl\u0131 se\u00e7menler\u201d olarak yedeklenmek istenen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, devrimci bir s\u0131n\u0131f stratejisi e\u015fli\u011finde bu aldatmacadan kopar\u0131l\u0131p kendi s\u0131n\u0131f kamp\u0131nda merkezile\u015ftirilmesi g\u00f6revi yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korurken, di\u011fer yandan da bu stratejinin b\u00fct\u00fcn noktalar\u0131nda ona d\u00fc\u015fman kesilen ve proleterleri, \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131fsal ayr\u0131mlar\u0131n s\u00f6zde kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve birbirlerinin i\u00e7inde eridi\u011fi bir \u201cdemokrasi ittifak\u0131nda\u201d bulu\u015fturmak isteyen oport\u00fcnist solun d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur bir bi\u00e7imde te\u015fhir edilmesi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de, hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar aciliyet kazanm\u0131\u015f vaziyette. Bunlar\u0131n \u00fczerine T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin Dersim belediyesini kazanm\u0131\u015f oldu\u011fu da eklenince, Tro\u00e7kizmin belediye se\u00e7imlerine ve belediye y\u00f6netimine d\u00f6n\u00fck programatik temellerinin neler oldu\u011funun tarihsel ve politik bir \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131nmas\u0131, bir zorunluluk halini al\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn kom\u00fcnistlerin belediye program\u0131 dendi\u011finde T\u00fcrkiye kamuoyunun akl\u0131na, ulusal kapitalizmin kurucusu olan CHP ile \u00e7e\u015fitli yerellerde gidilmek istenen ittifaklar (Beyo\u011flu, Hopa, Kemalpa\u015fa vb.), bu partiye verilen ele\u015ftirisiz ve stratejik siyasal destekler ve kapitalizmi sorgulatmayan, d\u00fczen s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 hapsolmu\u015f basit bir tar\u0131m kooperatif\u00e7ili\u011fi geliyor. Halbuki proleter belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, oport\u00fcnist sapmalar olan bu yan\u0131lg\u0131larla herhangi bir ilgisi yoktur. Kom\u00fcnistler tarihleri boyunca belediye y\u00f6netimlerini sosyalist devrimin \u00e7\u0131karlar\u0131 lehine kullan\u0131lacak olan bir ara\u00e7 ve sadece bir ara\u00e7 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Bu ba\u011flamda belediyeler, merkez\u00ee kapitalist s\u0131n\u0131f iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 yerel birimlerde devrimci proleter muhalefeti \u00f6rg\u00fctlemenin ve g\u00fc\u00e7lendirmenin yollar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dersim Belediye Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilen, “kom\u00fcnist ba\u015fkan” lakapl\u0131 Fatih Ma\u00e7o\u011flu.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bug\u00fcn bu anlay\u0131\u015ftan sadece T\u00fcrk solu de\u011fil, K\u00fcrt hareketi de demokratik \u00f6zerklik ve \u00f6zy\u00f6netim gibi siyasi \u00f6nerileri nedeniyle olduk\u00e7a uzaktad\u0131r. Zira kom\u00fcnist hareketin belediyelerin karakteri ve devrimci programdaki yeri \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, bu burjuva kurumun bir \u00f6zy\u00f6netim organ\u0131 olup olamayaca\u011f\u0131, merkez\u00ee burjuva devlet iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 bir \u00f6zerkli\u011fe sahip olup olamayaca\u011f\u0131 \u00fczerineydi. Sonu\u00e7 elbette, belediye kurumunun ve benzeri yerel idarelerin, merkezile\u015fmi\u015f bir kapitalist ekonomi y\u00f6netimi s\u00f6z konusuyken, esasl\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc bir siyasal \u00f6zerklik ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm \u00f6ncesi kentlerin \u00f6zerk durumlar\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"
\ufeffTembellik Hakk\u0131<\/em>‘n\u0131n yazar\u0131 Paul Lafague.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u0130lkel d\u00f6nemin kom\u00fcnlerinin \u00f6zerkli\u011fi, toprak m\u00fclkiyetinin ortakl\u0131k\u00e7\u0131 karakterinden ileri geliyordu. \u0130\u015flenebilir tar\u0131m alanlar\u0131, otlaklar, ormanl\u0131k alanlar, g\u00f6letler, sulama kanallar\u0131 ve benzerleri toplumun \u00fcyelerinin ortakla\u015fa payla\u015ft\u0131klar\u0131 ve \u00fczerlerinden bir de\u011fer sa\u011flad\u0131klar\u0131 ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131yd\u0131lar. Bu topluluklar\u0131n i\u00e7sel dinamiklerine g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, hasat zaman\u0131 \u00fczerine kurulu olan bir g\u00fcndelik hayat\u0131n, kentsel formu ne denli etkiledi\u011fini fark ediyoruz. <\/p>\n\n\n\n

Tembellik Hakk\u0131<\/em> kitab\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc yazar\u0131 Paul Lafargue, d\u00f6nemin antropolojik bulgular\u0131 \u00fczerinden Hint kom\u00fcnlerinin yap\u0131s\u0131 \u00fczerine \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

Hint kom\u00fcnlerinde \u00e7ift\u00e7i, ihtiya\u00e7 duydu\u011fu her \u015feyi bireysel olarak \u00fcretebilir; tah\u0131l ve keten ekmek i\u00e7in yeteri kadar s\u00fcr\u00fclebilir toprak al\u0131r; ona y\u00fcn ve s\u00fct sa\u011flayan inek ve koyunlar\u0131n\u0131 beslemek i\u00e7in ortak otlaklardan faydalan\u0131rd\u0131. Ailenin kad\u0131nlar\u0131, keten ve y\u00fcn e\u011firirler, bazen de T\u00fcrkiye\u2019de oldu\u011fu gibi erkekler \u00f6rg\u00fc \u00f6rerdi ama bu i\u015f genellikle k\u00f6y\u00fcn dokumac\u0131lar\u0131na verilirdi. (Paul Lafargue, L\u2019 \u00c9galit\u00e9<\/strong>, 25 Aral\u0131k 1881)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Benzer bir bi\u00e7imde, 1835 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin Hindistan Genel Valili\u011fini yapan Lord Metcalf, kent-k\u0131r ayr\u0131m\u0131n\u0131n hen\u00fcz keskinle\u015fmedi\u011fi Hindistan i\u00e7in, kom\u00fcnleri kastederek a\u015fa\u011f\u0131daki tespitte bulunur:<\/p>\n\n\n\n

K\u00f6y toplumlar\u0131, ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 her \u015feye kendi ba\u015flar\u0131na neredeyse sahip ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndan neredeyse ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck birer cumhuriyettirler. (Aktaran Sir G. Campell, Modern India<\/strong>, 1853.)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lafargue\u2019\u0131n de\u011findi\u011fi \u00fczere, kendi kendine yetebilen kent anlam\u0131nda kullan\u0131lan eski kom\u00fcnlerde \u00f6zerkli\u011fin ko\u015fulu ekonomik faaliyetin \u00fcr\u00fcnlerinin, belirli bir otar\u015fiye olanak sa\u011flayabilmesiydi. \u0130lkel kentsel \u00f6zerklik, kendisinin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 toprak ili\u015fkilerinin ilkel kom\u00fcnal niteli\u011finde buluyordu. \u00d6zerkli\u011fin arac\u0131, ilkel kentin kendi i\u00e7inde, hayatta kalmas\u0131na olanak tan\u0131yan ihtiya\u00e7 maddelerini bulabilmesiydi. B\u00f6ylece o, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde hayatta kalma yetene\u011fine sahip oluyordu; bu \u00f6zellikler k\u00f6leci ve daha sonra da feodal toplumun kentlerine de g\u00f6rece bir \u00f6zerklik kazand\u0131racakt\u0131. Ancak bu kentler dahi, \u00fcretim ili\u015fkilerinin ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011funu k\u0131rsal kesim \u00fczerinden bina etti\u011fi i\u00e7in, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan anlam\u0131yla bir kent olarak var olam\u0131yordu. Bununla beraber onun \u00f6zerkli\u011fi, topra\u011f\u0131n kom\u00fcnal m\u00fclkiyeti \u00fczerinden temelleniyordu. Bu ise onun, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131 olmadan var olabilmesini sa\u011fl\u0131yordu. D\u0131\u015far\u0131yla ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 yaln\u0131zca i\u015fgal edildi\u011fi zaman veya vergiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla egemenlik alt\u0131na al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman kuruyordu. Antropologlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Latince hostis<\/em> s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden t\u00fcretilmi\u015f bulunan, ayn\u0131 zamanda hem konuk ve hem de d\u00fc\u015fmanl\u0131k anlamlar\u0131na gelen Frans\u0131zca h\u00f4te<\/em> ve hostilit\u00e9<\/em> kelimelerinin, bu ili\u015fki \u00fczerinden \u00fcretildiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Toprak \u00fczerindeki kom\u00fcnal egemenli\u011fin yok olmaya y\u00fcz tutmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar\u0131n da ilk \u00f6rnekleri do\u011fmaya ba\u015flad\u0131. Ancak k\u00f6leci \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n alt\u0131nda serpilen antik kentler de, ilkel anatalar\u0131 gibi, \u00f6zerk ticari merkezler olarak geli\u015fmi\u015f olduklar\u0131ndan dolay\u0131, belirli bir otonomiye sahipti. Yerle\u015fim birimlerinin birbirleri aras\u0131nda derin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkileri geli\u015ftirmedi\u011fi bu durumda, kentler, Antik Yunan \u00f6rne\u011finin de g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere do\u011frudan do\u011fruya bir devlet gibi \u00f6rg\u00fctlenip hareket edebiliyorlard\u0131. (Sadece Antik Yunan toplumunun bireyleri i\u00e7in de\u011fil, Babilliler, Etr\u00fcskler ve Fenikeliler i\u00e7in de, sosyal dokunun temel bile\u015feni olan \u201cPolis [\u1f21 \u03c0\u03cc\u03bb\u03b9\u03c2]\u201d, \u201c\u015fehir devleti\u201d anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu). Antik \u00e7a\u011flar\u0131n ve Orta \u00c7a\u011f\u2019\u0131n birtak\u0131m kentlerinin sahip oldu\u011fu \u00f6zerklik, tamamen bu kentleri olanakl\u0131 k\u0131lm\u0131\u015f olan \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n besledi\u011fi ticaret ili\u015fkilerinden do\u011fuyordu. \u015eehirli aristokrasinin ve yerel soylular\u0131n, kentler aras\u0131 g\u00fcmr\u00fck duvarlar\u0131n\u0131n bina edilmesinden elde ettikleri \u00e7\u0131kar ve bu ekonomik \u00e7\u0131kar ili\u015fkisinin kentlerin y\u00f6netim mekanizmas\u0131n\u0131 belirlemesi, kentin kendi kendine yeterlili\u011fini, yani onun \u00f6zerkli\u011fini olanakl\u0131 k\u0131labiliyordu. \u00d6nce k\u00f6le sahipleri, sonra da feodal beyler ve arkalar\u0131nda s\u00fcr\u00fckledikleri yerel esnaflar ile aristokratlar, \u015fehirlerinin di\u011fer \u015fehirlerle \u00f6zerk birer toplumsal birim olarak ekonomik rekabete giri\u015fmesinden kazan\u00e7 sa\u011fl\u0131yorlard\u0131. Unutmadan belirtmek gerekir ki, feodal merkez olan monar\u015fi de yerellerde bu tip egemen s\u0131n\u0131flar ile z\u00fcmrelerin do\u011fup serpilmesini, kendi iktidar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ve onlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vergi toplayabilmek i\u00e7in s\u0131k\u00e7a kullan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Burjuvazinin iktidara geli\u015fiyle kentlerin de\u011fi\u015fen sosyal ve siyasal i\u015flevi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Burjuvazinin iktidara geli\u015finin siyasal ko\u015fullar\u0131, proletaryan\u0131n iktidara geli\u015finin \u015fartlar\u0131ndan tarihsel olarak farkl\u0131la\u015f\u0131r. Zira burjuvazi, feodalizmin politik iktidar ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 par\u00e7alamadan veya onlar\u0131 i\u00e7eriden fethetmeden veya onlarla uzla\u015farak kendini egemen k\u0131lmadan \u00f6nce, ekonomik iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f bulunuyordu. Toprak m\u00fclkiyetinin niteli\u011fi \u00fczerine Kilise ve hanedanl\u0131klarla verilen sava\u015ftan burjuvazi galibiyetle ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra modern \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 ile ula\u015f\u0131m a\u011flar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti ve hammaddeler ile mamul mallar\u0131n dola\u015f\u0131ma sokulmas\u0131 gibi kritik noktalarda da kendi s\u0131n\u0131f hegemonyas\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftu. B\u00f6ylece burjuvazi, tam da siyasal iktidardan \u00f6nce ekonomik iktidar\u0131 kendi egemenli\u011finin alt\u0131nda toplamay\u0131 ba\u015farabilmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in, bug\u00fcn proletaryan\u0131n iktidar sava\u015f\u0131 i\u00e7in nihai anlamda faydalanma olana\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m ara\u00e7lardan yararlanabilmi\u015fti. Bunlardan biri de feodal kentlerin kendisiydi.<\/p>\n\n\n\n

Kentli ticaret burjuvazisi, kendisinin devrimci bir s\u0131n\u0131f olarak y\u00fckseldi\u011fi d\u00f6nemde, feodal monar\u015fist devletlere kar\u015f\u0131 feodal kentlerin (yayg\u0131n olarak bilinen ismiyle \u201ckom\u00fcnlerin\u201d) sahip oldu\u011fu siyasal ve ekonomik \u00f6zerkli\u011fi, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 uyar\u0131nca kulland\u0131. Denebilir ki, bu yeni \u015fehirli burjuva s\u0131n\u0131f\u0131, \u0130talya ile Fransa\u2019daki kom\u00fcnleri (otar\u015fik feodal kentleri), feodal toplumun i\u00e7inde kapitalist ekonominin temellerini atmak i\u00e7in kulland\u0131. Mutlakiyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 bu kentlerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 otonom yap\u0131, burjuvazinin kendi s\u0131n\u0131f iktidar\u0131n\u0131n iktisadi ili\u015fkilerini egemen k\u0131lmas\u0131n\u0131n arac\u0131 oldu. Feodal kentlere bu \u00f6zerkli\u011fi sa\u011flayan ili\u015fki, merkezdeki monar\u015filerin yerellerde vergileri aristokratlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla toplamas\u0131yd\u0131. Bu, b\u00fct\u00fcn kom\u00fcnlerde, feodal merkeze kar\u015f\u0131 belirli bir otar\u015fiye sahip olan kentli aristokratlar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 var ederken, ayn\u0131 zamanda kent iktidarlar\u0131n\u0131n merkez kar\u015f\u0131s\u0131nda ekonomik bir otonomiye sahip olabilmesini de beraberinde getirmi\u015fti. Burjuvazi bu gedikten yararland\u0131 ve giderek g\u00fc\u00e7lendi\u011fi kentlerde, bu yerellerin ticari ili\u015fkilerini kendi s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fctleyebilmeye ba\u015flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Feodal “kom\u00fcn”, belirli bir otar\u015fiye sahipti.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Burjuvazinin feodal kentlerin \u00f6zerkli\u011fini kendi iktidar m\u00fccadelesi i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 bir politik araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131, 14. y\u00fczy\u0131l gibi asl\u0131nda son derece erken bir tarihte dahi, kom\u00fcnlerdeki soylular\u0131n ve kent aristokrasisinin tepkisini \u00e7ekti. \u00c7eli\u015fkili bir bi\u00e7imde, monar\u015fist devlete kar\u015f\u0131 kent otonomisinden kendi sermaye birikimi i\u00e7in yararlanan burjuvazi, g\u00fc\u00e7lendi\u011fi oranda kentlerin bu otonomisini ortadan kald\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck toplumsal refleksler sergiliyor, kentlerin birbirlerine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k derecesini artt\u0131r\u0131yor; yani bu otonomiden beslenen eski yerel egemen z\u00fcmrelerin sosyal varolu\u015flar\u0131n\u0131n nesnel zeminini yok ediyordu. \u00d6zetle feodal kent \u00f6zerkli\u011fi, kendisinin var etti\u011fi kom\u00fcn aristokrasilerinin \u00e7\u0131karlar\u0131 uyar\u0131nca, kendisini ilga etmeye ba\u015flam\u0131\u015f olan burjuvaziyi durdurabilmek i\u00e7in, feodal monar\u015fiyi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak durumunda kald\u0131. Bu devinim en muntazam ve \u00e7eli\u015fkili ifadesine, XIV. Louis\u2019nin b\u00fcy\u00fck t\u0131mar sahiplerine kar\u015f\u0131 ilan etti\u011fi sava\u015fta, silahlanm\u0131\u015f olan ve 66 b\u00f6l\u00fc\u011fe sahip olan \u00f6zerk kent meslek birliklerinin kendisine sundu\u011fu destekte kavu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Burjuvazi ile yerel feodal s\u0131n\u0131flar\u0131n kentlerin niteli\u011fi \u00fczerine vermekte oldu\u011fu sava\u015f\u0131m, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bir bi\u00e7imiydi. Kentin eski egemenleri, ticaret burjuvazisinin \u00f6zerklikten beslenen ve onu yok etmeye y\u00f6nelen geli\u015fimini durdurabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemlere ba\u015fvurdu. Fransa\u2019n\u0131n do\u011fusundaki bir kom\u00fcn olan Baume-les-Dames\u2019da 1765\u2019te belediye ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilen, ayn\u0131 zamanda s\u0131k\u0131 bir feodalizm muhalifi olarak \u00c9tats G\u00e9n\u00e9raux\u2019da vekillik yapm\u0131\u015f olan Claude Joseph Perreciot\u2019nun (1728-1798) zaman\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 iki belge, bu s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin i\u00e7eri\u011fine d\u00f6n\u00fck olarak \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 veriyor:<\/p>\n\n\n\n

Biz Thibault de Montfaucon sakinleri ve Belvoir derebeyleri bildiriyoruz ki, her \u015fey dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve her \u015feyin bizim \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131z ad\u0131na yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131; ayr\u0131ca, \u015fatomuzu ve Belvoir \u015fehrini geli\u015ftirmek ad\u0131na b\u00fcy\u00fck bir istek duydu\u011fumuz i\u00e7in, bizler ve haleflerimiz ad\u0131na, Belvoir\u2019da oturan ve oturacak olan b\u00fct\u00fcn sakinleri her t\u00fcrl\u00fc vergiden, hara\u00e7tan, angaryadan ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn hizmetler ve herhangi bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckten muaf tutuyoruz. (Gray Kenti Sicil Kayd\u0131<\/strong>, 1324)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Benzer bir belge, a\u015fa\u011f\u0131daki yarg\u0131lar\u0131 dile getirmektedir:<\/p>\n\n\n\n

Biz Jehanne sakinleri, Bourgogne Kontesi, Gray-sur-Saone \u015fehrinde ger\u00e7ekle\u015fen y\u0131k\u0131mlar\u0131 ve \u015fatomuzda yang\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu zararlar\u0131 dikkate alan ve \u015fatomuzu, \u015fehrimizi onarmak ve insanlar\u0131 buralara \u00e7ekmek niyetinde olan bizler, gelecekte, b\u00fct\u00fcn mal ve gayrimenkullerinde oldu\u011fu gibi insanlar\u0131n bu ayr\u0131cal\u0131klardan yararlanmalar\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcn vergi ve angaryalardan; mallara el koyma yasas\u0131ndan, \u00f6l\u00fc el yasas\u0131ndan ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden muaf olmalar\u0131n\u0131 istemekteyiz. (Gray Kenti Sicil Kayd\u0131<\/strong>, 1324)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Frans\u0131z feodalizminin geli\u015fmekte olan yeni kentli egemen s\u0131n\u0131fa kar\u015f\u0131 benimsedi\u011fi bir\u00e7ok m\u00fccadele arac\u0131ndan birisi, ekonomik rekabeti yerel soylular\u0131n ve aristokrasinin lehine olacak \u015fekilde yeniden organize etmekti. Bu ba\u011flamda ve yukar\u0131da aktard\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, burjuvazinin kentsel \u00f6zerklikten yararlanmas\u0131ndan ve sonra bunu yok etmeye d\u00f6n\u00fck merkez\u00ee ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ba\u011f\u0131ml\u0131 bir ekonomik ili\u015fkiler b\u00fct\u00fcn\u00fc yaratmaya soyunmu\u015f olmas\u0131ndan \u00fc\u00e7 temel sonu\u00e7 \u00e7\u0131kartabiliriz: 1) Kentsel \u00f6zerklik, kentsel aristokrasinin mali ve siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131na ve hegemonyas\u0131na s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131yd\u0131. 2) Geli\u015fmekte olan ticaret burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131 kentlerin birbirlerine kopmaz ba\u011flarla ba\u011f\u0131ml\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fuyordu. 3) Kentsel \u00f6zerkli\u011fin korunmas\u0131 ad\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lan feodal muafiyet yasalar\u0131 istisna de\u011fildi ve bu yasalar, n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak ve m\u00fclklerini korumak arzusunda olan kentli derebeylerin genel bir uygulamas\u0131yd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Fransa, ticaret burjuvazisinin kentler aras\u0131 ekonomik bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc egemen k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131fsal ajandas\u0131yla, bu ajandaya kar\u015f\u0131 kapsaml\u0131 bir direni\u015f \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015fan ve s\u0131rtlar\u0131n\u0131 feodal monar\u015fiye yaslayan yerel kent aristokratlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunma i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinin nas\u0131l \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren verimli bir \u00f6rnektir. Misal, Moissac kenti (Tarn-et-Garonne), di\u011fer b\u00fct\u00fcn G\u00fcney Fransa kentleri gibi kendi topraklar\u0131nda hasat edilmemi\u015f \u015faraplar\u0131n kente giri\u015fini yasaklama ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na sahipti. 1441\u2019de Moissac manast\u0131r\u0131 ke\u015fi\u015fleri, \u015faraplar\u0131 ba\u015fka bir yerelden getirdiler. Moissac meclisi bu \u015faraplara el koydu ve bunlar\u0131 getiren gemicilere 100 \u201clivre\u201d para cezas\u0131 kesti.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Giovanni Merlo’nun 1676 tarihli haritas\u0131ndan bir Venedik gettosu detay\u0131.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bunun ard\u0131ndan ba\u015fpapaz krala \u015fik\u00e2yette bulundu. VII. Charles ve XIV. Louis ba\u015fpapaz\u0131 hakl\u0131 bulsa da kons\u00fcller saray\u0131n bu karar\u0131na itiraz etti. Toulouse Parlamentosu\u2019nda dava a\u00e7t\u0131lar ve kazand\u0131lar. Yeni ticari egemen s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 \u00f6zerkli\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 var g\u00fcc\u00fcyle savunan kentsel aristokrasi, 1789 y\u0131l\u0131na kadar bu m\u00fccadelesini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. \u00d6rne\u011fin 1789 senesine dek Lyon\u2019daki f\u0131r\u0131nc\u0131 ustalar\u0131n\u0131n, kentteki ekme\u011fe vergi koyma ve kentin duvarlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f ekmeklerin kente giri\u015fini yasaklama hakk\u0131 bulunuyordu. Bu, s\u0131n\u0131fsal geli\u015fiminin do\u011fas\u0131 gere\u011fi adeta kozmopolit bir ticari a\u011f \u00f6rme idealine sahip kentli ticaret burjuvazisi i\u00e7in kabul edilemez bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\u0130lkel, antik ve feodal kentin \u00f6zerkli\u011fi, ihtiya\u00e7 olan\u0131 \u00fcretmek, \u00fcretileni kentin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde t\u00fcketmek ve sonu\u00e7 olarak da d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ya\u015famakt\u0131. Burjuva kentin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla bu de\u011fi\u015fti. Bu kentte ister az\u0131k, ister hammadde sa\u011flamak i\u00e7in olsun, b\u00f6lgesel piyasayla temas kurmak zorunlu bir hal ald\u0131. B\u00f6ylece modern kent d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131la\u015ft\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek yo\u011funla\u015farak ve derinle\u015ferek devam etti. <\/p>\n\n\n\n

Bu durum \u015fu ili\u015fkiyi zorunlu k\u0131ld\u0131: Kentler aras\u0131 toplumsal i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc. Bu i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc uyar\u0131nca kentsel ekonomilerin par\u00e7al\u0131 do\u011fas\u0131, ulusal d\u00fczeyde ve ard\u0131ndan da uluslar\u0131n ekonomik \u00fcretiminin par\u00e7al\u0131 yap\u0131s\u0131, uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte, bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturdu. Bu, emperyalist ekonomi programlar\u0131 taraf\u0131ndan hem kentlere hem de uluslara dayat\u0131lm\u0131\u015f bulunan e\u015fitsiz ve bile\u015fik iktisadi geli\u015fim s\u00fcrecinin do\u011frudan bir sonucuydu. B\u00f6ylece uluslar bir yana, kentler dahi bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisinin i\u00e7erisine girdi.<\/p>\n\n\n\n

Burjuvazi iktidara geldi\u011finde, ekonomik egemenli\u011finin geli\u015fimine katk\u0131da bulunmu\u015f olan kent \u00f6zerkli\u011fini yerle bir etti ve ulus \u00e7ap\u0131nda s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunabilmek i\u00e7in otonom kom\u00fcnler yerine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir merkez\u00ee devlet ayg\u0131t\u0131 in\u015fa etti. Burjuvazinin yerel y\u00f6netimleri kat\u0131 bir \u015fekilde kendi s\u0131n\u0131f iktidar\u0131n\u0131n merkez\u00ee aparat\u0131na eklemlemesi ve dahas\u0131 kentler aras\u0131nda, daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmeyen bir \u015fekilde \u00fcretim i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc uygulayarak onlar\u0131 birbirlerine ticari ve s\u0131nai d\u00fczlemde ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lmas\u0131, i\u015f\u00e7i hareketinin emekleme d\u00f6nemlerinde birtak\u0131m yan\u0131lsamalar yaratt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu yan\u0131lsamalar temel olarak, t\u0131pk\u0131 burjuvazinin feodal s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, proletaryan\u0131n da kentleri burjuvaziye kar\u015f\u0131 kullanabilece\u011fi; ama proletaryan\u0131n bu kentleri, onlar\u0131 \u00f6zerk k\u0131larak ve merkez\u00ee iktidardan kopararak kullanabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeydi. 19. y\u00fczy\u0131lda sosyalistler aras\u0131ndaki en ciddi tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan birisi, \u015fehirlerin burjuvazi iktidara gelmeden \u00f6nce oldu\u011fu \u00fczere, nas\u0131l \u00f6zerk ekonomik yap\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fi ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bu geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc nas\u0131l \u00f6rg\u00fctleyebilece\u011fi \u00fczerineydi.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada ortaya \u00e7\u0131kan sorun, erken d\u00f6nem sosyalistlerinin belediye y\u00f6netimlerini proletarya iktidar\u0131na giden bir ara\u00e7 olarak g\u00f6rmesi de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6yle g\u00f6rm\u00fcyorlard\u0131. Sorun daha \u00e7ok onlar\u0131n belediye y\u00f6netimlerini, do\u011frudan do\u011fruya sosyalizme gidi\u015fin temel ve biricik yolu olarak g\u00f6rmesiydi. Onlar bir ad\u0131m daha ileri gidip kentleri, eski feodal d\u00f6nemdeki otar\u015fik yap\u0131lar\u0131na tekrar kavu\u015fturarak toplumsal \u00f6zg\u00fcrle\u015fmeyi sa\u011flayabileceklerine inan\u0131yorlard\u0131. B\u00f6ylece sosyalist ak\u0131m i\u00e7erisinde, belediyecilik olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz bir yan\u0131lg\u0131 do\u011fdu. Bu sadece bir yan\u0131lg\u0131 olmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n da merkez\u00ee bir iktidar ayg\u0131t\u0131na duydu\u011fu ihtiyac\u0131n \u00fczerini \u00f6rterek, nesnel olarak gerici bir rol \u00fcstleniyordu. <\/p>\n\n\n\n

Bilimsel sosyalizmin kurucusu olan ustalar\u0131m\u0131z, Marx ve Engels, ya\u015famlar\u0131 boyunca bu belediyeci yan\u0131lsamayla sava\u015ft\u0131. Paris Kom\u00fcn\u00fc \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda Marx, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ilksel n\u00fcvelerinden biri olan bu i\u015f\u00e7i y\u00f6netimi olu\u015fumunun g\u00f6revlerinin, Orta\u00e7a\u011f kom\u00fcnlerinin g\u00f6revleriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na cepheden kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f; proleter sosyalizminin kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z bayra\u011f\u0131yla tarih sahnesinde ilk defa yer ald\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6nemli s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesi momentinin, merkez\u00ee burjuva iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6zerk bir belediyecilik savunu\u015fu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yerden yere vurmu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n

Haks\u0131z yere, toplumsal ya\u015fam\u0131n, kendileri ile belirli bir benzerlik g\u00f6sterdikleri daha eski, ve hatta s\u00f6nm\u00fc\u015f bi\u00e7imlerinin yinelenmesi olarak g\u00f6r\u00fclmek, genel olarak, yepyeni tarihsel bi\u00e7imlerin yazg\u0131s\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece, modern devlet iktidar\u0131n\u0131 y\u0131kan bu yeni Kom\u00fcn\u2019de, \u00f6nce bu devlet iktidar\u0131na \u00f6ngelen, sonra da onun temeli olan Orta\u00e7a\u011f kom\u00fcnlerinin ya\u015fama bir \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 g\u00f6r\u00fclmek istendi. Kom\u00fcnsel kurulu\u015f, haks\u0131z yere, ba\u015flang\u0131\u00e7ta zor arac\u0131yla kurulmu\u015f bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u015fimdi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplumsal \u00fcretim etkeni durumuna gelmi\u015f olan o b\u00fcy\u00fck uluslar birli\u011fini, Montesquieu ve Jirondenlerin d\u00fc\u015f\u00fcne uygun olarak, bir k\u00fc\u00e7\u00fck devletler federasyonu bi\u00e7iminde bir bozma giri\u015fimi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Kom\u00fcn ve devlet iktidar\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, haks\u0131z yere, a\u015f\u0131r\u0131 merkezile\u015fmeye kar\u015f\u0131 eski m\u00fccadelenin a\u015f\u0131r\u0131 bir bi\u00e7imi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u00d6zel tarihsel ko\u015fullar, \u00f6b\u00fcr \u00fclkelerde, burjuva h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7iminin, Fransa\u2019da oldu\u011fu bi\u00e7imdeki klasik geli\u015fmesini engelleyebilir ve \u0130ngiltere\u2019de oldu\u011fu gibi, b\u00fcy\u00fck merkez\u00ee devlet \u00f6rgenliklerinin, bozulmu\u015f kilise y\u00f6netim kurullar\u0131 (vestries), \u00e7\u0131karc\u0131 belediye meclis \u00fcyeleri ve kentlerde ve k\u00f6ylerde y\u0131rt\u0131c\u0131 yard\u0131m b\u00fcrosu y\u00f6neticileri ile, ger\u00e7ekten soydan ge\u00e7me sulh yarg\u0131\u00e7lar\u0131 ile tamamlanmas\u0131na izin verebilirler. Kom\u00fcnsel kurtulu\u015f, o g\u00fcne de\u011fin toplumun s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7inen ve onun \u00f6zg\u00fcr hareketini k\u00f6t\u00fcr\u00fcmle\u015ftiren asalak devlet taraf\u0131ndan emilmi\u015f bulunan t\u00fcm g\u00fc\u00e7leri topluma geri verecektir. Sadece bununla bile, Fransa\u2019n\u0131n canlanmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olacakt\u0131r. Frans\u0131z ta\u015fra kentleri burjuvazisi, Kom\u00fcn\u2019de, bu s\u0131n\u0131f\u0131n Louis-Philippe d\u00f6neminde k\u0131r \u00fczerinde uygulam\u0131\u015f bulundu\u011fu, ve Louis Napol\u00e9on d\u00f6neminde de yerini k\u0131r\u0131n kentler \u00fczerindeki s\u00f6zde egemenli\u011fine b\u0131rakan egemenli\u011fin bir onar\u0131lma giri\u015fimini g\u00f6rd\u00fc. Ger\u00e7eklikte, kom\u00fcnsel kurulu\u015f, k\u0131rsal \u00fcreticileri il y\u00f6netim merkezlerinin entelekt\u00fcel y\u00f6netimi alt\u0131na koyacak ve onlara, kent i\u015f\u00e7ilerinin ki\u015fili\u011finde, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n do\u011fal mutemetlerini sa\u011flayacakt\u0131r.  Kom\u00fcn\u2019\u00fcn sadece varl\u0131\u011f\u0131 bile, apa\u00e7\u0131k bir \u015fey olarak, belediyesel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7eriyordu; ama bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bundan b\u00f6yle, art\u0131k kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunan devlet iktidar\u0131 i\u00e7in bir engel de\u011fildi. Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019ne, kentlerin y\u00f6netimini Prusya devleti polis makinesindeki basit ikincil \u00e7arklardan ba\u015fka bir \u015fey olmama derecesine d\u00fc\u015f\u00fcren, o 1791 eski Frans\u0131z belediye \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn karikat\u00fcr\u00fc Prusya belediye rejimi \u00f6zlemleri y\u00fckleme d\u00fc\u015f\u00fcncesi, ancak ve ancak, e\u011fer kendi kan ve demir entrikalar\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f bulunmasayd\u0131, kafasal \u00e7ap\u0131na
\u00f6ylesine uyarl\u0131 olan eski Kladderadatsch (Berlin Punch\u2019u) yazarl\u0131\u011f\u0131 mesle\u011fine seve seve d\u00f6necek olan bir Bismarck\u2019\u0131n usuna, ancak ve ancak b\u00f6ylesine bir kafaya gelebilirdi. (Karl Marx, Fransa\u2019da \u0130\u00e7 Sava\u015f<\/strong>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
Bilimsel sosyalizmin kurucular\u0131ndan Karl Marx.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Marx\u2019\u0131n hedefinde, kahraman Paris i\u015f\u00e7ilerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 Kom\u00fcn\u2019\u00fc \u201cPrusya devleti polis makinesindeki basit ikincil \u00e7arklardan ba\u015fka bir \u015fey olmama derecesine d\u00fc\u015f\u00fcren<\/em>\u201d belediyeci yan\u0131lg\u0131 vard\u0131. Kitab\u0131n\u0131n devam\u0131nda Marx, Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn yenilgisinin nedenlerini, tam da bu Kom\u00fcn\u2019\u00fcn yaln\u0131zca Paris\u2019le s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015f olmas\u0131nda; yani onun me\u015fhur deyi\u015fiyle i\u015f\u00e7ilerin Versailles Saray\u0131\u2019na y\u00fcr\u00fcmemi\u015f olmas\u0131nda ar\u0131yordu. Zira Paris Kom\u00fcn\u00fc, b\u00fct\u00fcn otonom yan\u0131lsamalara ra\u011fmen, i\u015f\u00e7i iktidar\u0131n\u0131n bir n\u00fcvesi olarak, yaln\u0131zca Fransa \u00e7ap\u0131nda merkez\u00ee bir devlet iktidar\u0131 ayg\u0131t\u0131na sahip olarak ve sonra da i\u015f\u00e7i y\u00f6netiminin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn bir k\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131na yayarak hayatta kalabilirdi. Marx\u2019\u0131n Kom\u00fcn\u2019den \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 dersler bu y\u00f6nde olmas\u0131na ra\u011fmen, onun ve Engels\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan II. Erternasyonal\u2019e hakim olan se\u00e7imci revizyonizm, \u00f6zerk belediyecilik yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 programatik  ve pratik bir d\u00fczlemde savunmaya ve hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edecekti.<\/p>\n\n\n\n

II. Enternasyonal\u2019de ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imiyle belediye y\u00f6netimleri ve sosyalist politika<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

1848 \u015eubat devrimci dalgas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Frans\u0131z sosyalistleri, \u00f6zellikle de R\u00e9forme<\/em> olarak an\u0131lan Ledru-Rollin, Louis Blanc, Flocon ve di\u011ferlerinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi grup, devrimin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunmak mazereti alt\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin kimi pozisyonlar\u0131na yerle\u015fmi\u015f ve bu, h\u00fck\u00fcmet \u00e7o\u011funlu\u011funun kar\u015f\u0131devrimci asker\u00ee ve politik \u00f6nlemlerinin faturas\u0131n\u0131n do\u011frudan do\u011fruya sosyalistlere ve demokratlara kesilmesiyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131. Dahas\u0131 Ledru-Rollin\u2019in, Louis Blanc\u2019\u0131n ve benzerlerinin h\u00fck\u00fcmette olmas\u0131, tam da onlar devrimci proletaryay\u0131 temsil etti\u011fini iddia ediyor oldu\u011fu i\u00e7in Frans\u0131z i\u015f\u00e7ilerinin eylem kapasitesini fel\u00e7 etmi\u015f ve onlar\u0131 siyasal olarak (yeri geldi\u011finde asker\u00ee olarak da!) silahs\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n

1848 devriminin Frans\u0131z aya\u011f\u0131nda edinilen parlamenter tecr\u00fcbeler, Marx ve Engels i\u00e7in daima iyi bir okul oldu. Onlar i\u00e7in se\u00e7imler ve bu se\u00e7imlerin ard\u0131ndan gidilen parlamento veya belediye meclisleri, daima proletaryan\u0131n devrimci kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ara\u00e7lar\u0131 olarak okundu. Marx ile Engels\u2019in \u00e7izgisi, devrimi parlamento u\u011fruna feda etmek de\u011fil, parlamentodan ve benzeri burjuva temsil kurumlar\u0131ndan devrim i\u00e7in faydalanmakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Horace Vernet’nin 1848 tarihli Soufflot Soka\u011f\u0131’nda Barikat<\/em> tablosu. Arka planda Panth\u00e9on g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Marx ile Engels\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ifade etti\u011fi \u00f6znel gerileme ve ek olarak Bismarck\u2019\u0131n sosyalistlerin partileriyle yay\u0131n organlar\u0131n\u0131 yasaklayan Antisosyalist Yasa\u2019n\u0131n uygulamaya konulmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, Alman sosyalistlerinin faaliyetlerini se\u00e7im arenas\u0131na hapsetmesini beraberinde getirdi. As\u0131l tart\u0131\u015fma, 1899 Haziran\u2019\u0131nda Alexandre Miliband isimli bir sosyalistin, bir burjuva h\u00fck\u00fcmette yer almay\u0131 kabul etmesiyle ba\u015flad\u0131. Bu, bir sosyalistin burjuva h\u00fck\u00fcmette bakanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmesi itibariyle bir ilkti. <\/p>\n\n\n\n

Sosyalistlerin bakanl\u0131k pozisyonlar\u0131n\u0131 kabul edip edemeyece\u011fi, II. Enternasyonal\u2019in 1900\u2019deki be\u015finci kongresinde tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Kongrede Rosa Luxemburg, Georgi Plehanov, Daniel De Leon gibi fig\u00fcrler sol kanatta yer alarak, b\u00f6ylesi bir pozisyon kabul\u00fcn\u00fcn ihanet anlam\u0131na geldi\u011fini belirttiler. Bernstein ve Georg von Vollmar gibi fig\u00fcrlerden olu\u015fan sa\u011f kanat ise Jaur\u00e8s ile Millerand\u2019da ifadesini bulan teslimiyet\u00e7ili\u011fi savundu. O s\u0131ralarda \u201cMarksizm\u2019in Papa\u2019s\u0131\u201d olarak tan\u0131nan Karl Kautsky ise merkezde; yani sol ve sa\u011f kanatlar\u0131 uzla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir pozisyonda yer ald\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Kongrenin, konuyla ilgili Kautsky taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan karar\u0131nda, bakanl\u0131k pozisyonunun kabul edilip edilmemesinin bir \u201cilke de\u011fil, taktik sorunu<\/em>\u201d oldu\u011fu, bunun konjonkt\u00fcre g\u00f6re b\u00fct\u00fcn bir parti taraf\u0131ndan karar verilmesi gereken bir husus oldu\u011fu belirtildi (Internationaler Sozialisten-Kongress zu Paris 1900<\/strong>, Berlin: Expedition der Buchhandlung Vorw\u00e4rts, 1900).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
II. Enternasyonal’in 1907’deki Stuttgart Kongresi’nden bir kare.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ancak II. Enternasyonal\u2019in be\u015finci kongresi, yaln\u0131zca sosyalistlerin burjuva h\u00fck\u00fcmetlere kat\u0131l\u0131p kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmad\u0131. Bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, belediye sorunu da g\u00fcndeme geldi. Bu sorun \u00fczerine al\u0131nan karar, Marx\u2019\u0131n Fransa\u2019da \u0130\u00e7 Sava\u015f<\/em> kitab\u0131nda ele\u015ftirdi\u011fi belediyeci \u00f6zerklik \u00f6zlemlerinin politik bir devam\u0131yd\u0131. Sosyalist Enternasyonal\u2019in belediyecili\u011fe savrulmas\u0131n\u0131n nesnel nedenlerinden birisi, 1800\u2019lerin son on y\u0131l\u0131 boyunca Avrupa \u00e7ap\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n elde etti\u011fi sosyal ve politik kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun, sosyalistlerin kontrol\u00fc alt\u0131ndaki belediye y\u00f6netimlerinin sayesinde edinilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. T\u0131pk\u0131 se\u00e7imlerde edinilen ve art arda gelen ba\u015far\u0131l\u0131 neticelerin sonucunda Alman parlamentosunda kazan\u0131lan mevzilerin bir parlamentarizm yan\u0131lg\u0131s\u0131 yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, yerel y\u00f6netimlerde izlenen politikan\u0131n partinin saflar\u0131nda do\u011frusal bir b\u00fcy\u00fcme do\u011furmu\u015f olmas\u0131 ve bunlar\u0131n i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam \u015fartlar\u0131nda belirli bir iyile\u015fmeyi getirmi\u015f olmas\u0131 da belediyeci bir yan\u0131lg\u0131 yaratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

II. Enternasyonal\u2019in 1900\u2019deki Paris kongresi, a\u015fa\u011f\u0131daki karar\u0131 ald\u0131:<\/p>\n\n\n\n

Belediyenin, merkezile\u015fmemi\u015f ekonomik ya\u015fam\u0131n m\u00fckemmel bir laboratuvar\u0131 ve ayn\u0131 zamanda, ciddi bir \u00f6zerklik sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, yerel sosyalist \u00e7o\u011funluklar\u0131n merkezi iktidar\u0131n burjuva \u00e7o\u011funlu\u011funa kar\u015f\u0131 kullanmas\u0131 i\u00e7in heybetli bir kale olabilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda;<\/p>

1900 Uluslararas\u0131 Kongresi \u015funu deklare eder;<\/p>

T\u00fcm sosyalistlerin, genel politikalar\u0131n \u00f6nemini g\u00f6z ard\u0131 etmeden belediye faaliyetlerini a\u00e7\u0131klamak ve de\u011ferini bilmek; belediye reformlar\u0131na, onlar\u0131n \u2018kolektivist toplumun embriyonlar\u0131\u2019 rol\u00fc uyar\u0131nca sahip olduklar\u0131 \u00f6nemi vermek; ve ortak hizmetleri -ula\u015f\u0131m, \u0131\u015f\u0131kland\u0131rma, su teminat\u0131, elektrik, okullar, t\u0131bb\u00ee hizmetler, hastaneler, y\u0131kanma yerleri, \u00e7ama\u015f\u0131rhaneler, belediye d\u00fckkanlar\u0131, belediye f\u0131r\u0131nlar\u0131, g\u0131da hizmetleri, \u0131s\u0131nma, i\u015f\u00e7ilerin bar\u0131nmas\u0131, giyim-ku\u015fam, polis, belediye i\u015fleri vb. gibi-, hem kamunun yarar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hem de bu alanlarda \u00e7al\u0131\u015fan vatanda\u015flar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 uyar\u0131nca \u00f6rnek kurumlara \u00e7evirmek i\u00e7in u\u011fra\u015fmak gibi g\u00f6revleri mevcuttur. (Congr\u00e8s Socialiste International<\/strong>, 1900)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu kararla ilgili en temel iki sorun, belediyelerin \u201cmerkezile\u015fmemi\u015f ekonomik ya\u015fam\u0131n m\u00fckemmel bir laboratuvar\u0131<\/em>\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmesinde ve onlar\u0131n \u201ckolektivist toplumun embriyonlar\u0131<\/em>\u201d olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131nda yat\u0131yordu. Bu iki sorun, \u015fu yan\u0131lsamalara dayan\u0131yordu: 1) Proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc rejimi alt\u0131nda ekonomik \u00f6rg\u00fctlenme, kapitalist devlet mekanizmas\u0131n\u0131n organize etti\u011finden farkl\u0131 olarak merkez\u00ee de\u011fil federatif, hatta b\u00f6lgeler baz\u0131nda \u00f6zerk ve merkezile\u015fmemi\u015f bir nitelik ta\u015f\u0131yacakt\u0131 ve 2) gelece\u011fin toplumunun \u201cembriyonlar\u0131\u201d olan belediyeler, tam da b\u00f6yle olduklar\u0131 i\u00e7in, asl\u0131nda i\u015f\u00e7i iktidar\u0131n\u0131n kapitalist toplumdaki temsili organlar\u0131 olabilirlerdi. \u0130lk yan\u0131lg\u0131, do\u011frudan do\u011fruya sosyalizmin \u00f6n\u015fartlar\u0131ndan biri olan ve ulusal ve uluslararas\u0131 \u00e7apta yap\u0131lmas\u0131 gereken merkez\u00ee bir bilimsel ekonomik planlama ihtiyac\u0131n\u0131n reddine dayan\u0131rken, sonuncu yan\u0131lg\u0131n\u0131n mant\u0131ksal devam\u0131, kapitalist toplumun asl\u0131nda yerel y\u00f6netimler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kendili\u011finden bir ikili iktidar durumunu s\u00fcrekli olarak canl\u0131 tuttu\u011fuydu! A\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6rece\u011fimiz \u00fczere, tam da bu yan\u0131lg\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131devrimciler i\u00e7in avantajl\u0131 olan sonu\u00e7lar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u015eubat Devrimi\u2019nden sonra Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet\u2019in plan\u0131, i\u015f\u00e7i meclisleri olan Sovyetleri, teker teker yerel Duma\u2019lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekti. <\/p>\n\n\n\n

II. Enternasyonal\u2019in 1900 karar\u0131 uyar\u0131nca, proletaryan\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z seferberlik ve temsiliyet organlar\u0131n\u0131 yaratma y\u00f6n\u00fcndeki devrimci g\u00f6revin somut bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktu; zira belediyeler zaten bu bo\u015flu\u011fu kapatabilirlerdi. Dahas\u0131, onlar sosyalist toplumun \u201cembriyonlar\u0131\u201d oldu\u011fu i\u00e7in, burjuva devlet iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin alaca\u011f\u0131 nihai \u015fekil, belediye y\u00f6netimlerinin ele ge\u00e7irilmesi ve merkez\u00ee kapitalist ayg\u0131ta kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bu anlay\u0131\u015f II. Enternasyonal saflar\u0131nda, proleterlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z seferberlik organlar\u0131 tarihte bir kere ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, onlara d\u00f6n\u00fck kibirli bir d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa evrildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, kongre kararlar\u0131nda betimlendi\u011finden farkl\u0131 olarak, belediyeleri de\u011fil, in\u015fa ettikleri kendi s\u0131n\u0131f organlar\u0131n\u0131 tercih etmi\u015f ve asl\u0131nda belediyelerde de kristalize olan burjuva kurumsall\u0131\u011f\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan devrimci bir kopu\u015fu g\u00fcndeme ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jean Jaur\u00e8s, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclecekti.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

II. Enternasyonal\u2019in belediye y\u00f6netimleri ve onlar\u0131n sosyal i\u015flevi noktas\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 ikircikli karar, bu uluslararas\u0131 partinin i\u00e7indeki oport\u00fcnistlerin, kendi \u00e7arp\u0131k siyasal stratejilerini savunmalar\u0131 i\u00e7in bir mazeret oldu. S\u00f6z konusu burjuva bakanl\u0131klara sosyalistlerin yerle\u015fmesi olunca sert tart\u0131\u015fmalarla farkl\u0131 kamplara b\u00f6l\u00fcnen Enternasyonal\u2019in, yerel y\u00f6netimler noktas\u0131nda, son derece gerici sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilecek olan bir karar\u0131 alabilmi\u015f olmas\u0131, bakanl\u0131klara yerle\u015fme taraftar\u0131 olanlar\u0131n lehine bir gedik yaratt\u0131. O s\u0131ralarda, II Enternasyonal\u2019in Fransa seksiyonu olan Frans\u0131z \u0130\u015f\u00e7i Partisi \u00fcyesi bir belediye ba\u015fkan\u0131na sahip olan Lille kentinde, 26 Kas\u0131m 1900\u2019de organize edilen bir tart\u0131\u015fmada Jaur\u00e8s \u015f\u00f6yle konu\u015facakt\u0131:<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist bakanlar\u0131n burjuva bakanl\u0131\u011f\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sorumluluklardan bahsediliyor; ama sizin belediyelere se\u00e7ilmi\u015f yetkilileriniz de sorumluluk ta\u015f\u0131m\u0131yor mu? Onlar da burjuva devletin bir par\u00e7as\u0131 de\u011fil mi? (\u2026) Ben, sosyalist belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n, sosyalist olmas\u0131na ra\u011fmen, merkez\u00ee iktidar taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nabilece\u011fini ve bir seneli\u011fine g\u00f6revinden al\u0131konabilece\u011fini s\u00f6yleyebilirim;  ben size onun, bir belediye ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r miktardaki burjuva yasay\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymak ve onlar\u0131 y\u00f6netmek noktas\u0131nda do\u011fal olarak hemfikir oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim ve ben size, e\u011fer sokaklar\u0131n\u0131zda \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fmalar varsa, onun da sosyalizmin ya\u011fma ve cinayet oldu\u011funun s\u00f6ylenmesinden korktu\u011fu i\u00e7in zorla, polise ba\u015fvurabilece\u011fini s\u00f6yleyebilirim. (Jean Jaur\u00e8s, \u201cLe Socialisme en D\u00e9bat\u201d, L\u2019Humanit\u00e9 hebdo<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
Rosa Luxemburg, II. Enternasyonal Marksizmi’nden kopan isimler aras\u0131ndayd\u0131.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jaur\u00e8s\u2019in buldu\u011fu a\u00e7\u0131k, II. Enternasyonal\u2019in parlamentolar ile belediyeleri, sosyalist devrim i\u00e7in birer ara\u00e7 olarak g\u00f6rmemesinden ama onlar\u0131 kendi i\u00e7inde birer amaca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesinden do\u011fuyordu. E\u011fer belediyeler sosyalist toplumun n\u00fcveleri olarak me\u015fru devrimci hedefler halini alabiliyorsa, bakanl\u0131klar neden bundan muaf tutuluyordu ya da tutulmak isteniyordu? Bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn ilk ad\u0131m\u0131 \u00f6nce Luxemburg ile Lenin\u2019de, sonra da III. Enternasyonal\u2019de at\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

II. Enternasyonal\u2019in bu karar\u0131ndan bir sene sonra, 1901\u2019de kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir bro\u015f\u00fcrde, Litvanya ve Polonya partilerinin kurucular\u0131ndan ve daha sonra 1918 Almanya Devrimi\u2019nin \u00f6nderlerinden Rosa Luxemburg \u015f\u00f6yle yazacakt\u0131:<\/p>\n\n\n\n

Bir belediye meclisine kat\u0131lma sorunu tamamen farkl\u0131d\u0131r. Belediye meclisinin de ba\u015fkan\u0131n\u0131n da, inter alia [di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra], kendilerine devredilen y\u00f6netici fonksiyonlarla ve burjuva yasalar\u0131n\u0131 uygulamakla g\u00f6revlendirildikleri do\u011frudur; ancak tarihsel olarak, ikisi de kar\u015f\u0131t unsurlar olu\u015ftururlar. (\u2026)<\/p>

Sosyalist taktikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonu\u00e7, temel olarak farkl\u0131 bir duru\u015ftur: Y\u0131k\u0131m\u0131, sosyalizmin zaferi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan mutlak bir \u00f6n\u015fart olan mevcut devletin merkez\u00ee h\u00fck\u00fcmeti burjuva s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin tecess\u00fcm etti\u011fi yerdir; sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn olumlu bir \u015fekilde ba\u011f kuraca\u011f\u0131 \u00f6zy\u00f6netim ise gelece\u011fin unsurudur.<\/p>

Ku\u015fkusuz, burjuva partileri s\u0131n\u0131f i\u00e7eriklerini belediyenin ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel i\u015flevlerine bile nas\u0131l a\u015f\u0131layacaklar\u0131n\u0131 biliyorlar. Ancak burada sosyalistler hi\u00e7bir zaman kendi politikalar\u0131na sad\u0131k kalmama durumunun i\u00e7ine giremezler. \u015eehrin temsil organlar\u0131nda az\u0131nl\u0131k olarak kald\u0131klar\u0131 m\u00fcddet\u00e7e, parlamentoda oldu\u011fu gibi muhalefet etmeyi ilke edinecekler. Ama e\u011fer bir \u00e7o\u011funluk elde ederlerse, o zaman belediyeyi, burjuva merkez\u00ee iktidara kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin bir arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecekler. (Rosa Luxemburg, The Socialist Crisis in France<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Luxemburg\u2019un soruna yakla\u015f\u0131m\u0131, devrimci ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin perspektifine daha yak\u0131nd\u0131. \u00d6ncelikle o, belediye meclisine veya ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na, adeta sosyalizme ge\u00e7i\u015fin ara\u00e7lar\u0131 olabilmeleri anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacak olan hatal\u0131 nitelikler atfetmiyordu ve bunlar\u0131n, burjuva i\u015fleyi\u015fin \u00e7arklar\u0131 oldu\u011funu ifade ediyordu. <\/p>\n\n\n\n

Luxemburg\u2019un katk\u0131s\u0131 bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. II. Enternasyonal karar\u0131 sosyalistlerin iktidarda oldu\u011fu belediyelerin birincil g\u00f6revlerinin kendilerini \u201c\u00f6rnek kurumlara<\/em>\u201d \u00e7evirmek  ve hizmet i\u015flerine bo\u011fulmak oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. Luxemburg ise, yerel n\u00fcfusa ve burjuva devlet ayg\u0131t\u0131na yaltaklan\u0131c\u0131 bu ucuz stratejinin yerine, sosyalistlerin \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu belediyeleri \u201cburjuva merkez\u00ee iktidara kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin bir arac\u0131na<\/em>\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekten s\u00f6z ediyordu. II. Enternasyonal karar\u0131 bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle, burjuva devletinin yereller d\u00fczeyinde sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal hizmet i\u015flerini, sosyalistlerin \u201c\u00f6rnek<\/em>\u201d bir \u015fekilde yerine getirmesini \u00f6\u011f\u00fctl\u00fcyordu. Bunu yaparken \u00e7eli\u015fkili bir bi\u00e7imde, sosyalistlerin \u201c\u00f6rnek kurumlara<\/em>\u201d \u00e7evirece\u011fi bu belediyelerin, sosyalizmin yap\u0131ta\u015flar\u0131 oldu\u011funu iddia ediyordu. Luxemburg belediyelere b\u00f6ylesine bir ba\u011f\u0131ms\u0131z proleter organ\u0131 karakteri atfetmezken, onlar\u0131n partinin elinde oldu\u011fu durumlarda, burjuvazinin merkez\u00ee s\u0131n\u0131f iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyordu.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in \u201cbelediye sosyalizmine\u201d kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Rus i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fck olarak \u00e7izdi\u011fi Marksist strateji, daimi olarak Rus partisi i\u00e7indeki belediyeci yan\u0131lg\u0131larla bir kavga i\u00e7inde oldu. Parti i\u00e7inde \u00f6zellikle Men\u015fevik kanad\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 belediyeci yan\u0131lsamalara kar\u015f\u0131 verilen devrimci strateji m\u00fccadelesi, Lenin\u2019in II. Enternasyonal revizyonizmiyle, 1914\u2019te mant\u0131ksal sonucuna ula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 hesapla\u015fman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturacakt\u0131. Lenin konuya yak\u0131ndan e\u011fildi\u011fi b\u00fct\u00fcn makalelerinde, belediye kurumuna d\u00f6n\u00fck tembelli\u011fe ve i\u015fbirlik\u00e7ili\u011fe yatk\u0131n yan\u0131lg\u0131lara kar\u015f\u0131, proletaryan\u0131n hakimiyeti i\u00e7in merkez\u00ee bir iktidar\u0131n ihtiya\u00e7 oldu\u011funu ve iktidar m\u00fccadelesinin nihai olarak politik bir m\u00fccadele oldu\u011funu; vatanda\u015flara verilen hizmet noktas\u0131nda yabanc\u0131 s\u0131n\u0131f g\u00fc\u00e7leriyle rekabete girmenin bir iktidar stratejisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rabo\u00e7aya Mys\u0131l<\/em>‘\u0131n 4 Ekim 1898 tarihinde \u00e7\u0131kan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc say\u0131s\u0131.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Lenin\u2019in bu konudaki ilk polemi\u011fi, Rus sosyal demokrasisi (1914\u2019te I. Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kana dek kom\u00fcnistler kendilerine sosyal demokrat diyorlard\u0131) i\u00e7indeki ekonomist e\u011filimi temsil eden Rabo\u00e7aya Mys\u0131l <\/em>(\u0130\u015f\u00e7ilerin D\u00fc\u015f\u00fcncesi) gazetesiyle oldu. Gazetenin 1899 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcnde yay\u0131mlanan say\u0131s\u0131na ek olarak bas\u0131lan R. M. imzal\u0131 bir bro\u015f\u00fcr, Rus sosyal demokrasisinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc atfeden ve sosyalizmin yaln\u0131zca politik m\u00fccadelelerle kurulabilece\u011fini ileri s\u00fcren program\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyordu. <\/p>\n\n\n\n

Bu ek bro\u015f\u00fcr\u00fcn on be\u015finci sayfas\u0131nda R. M. \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

Bizi bu programlarda daha da hayrete d\u00fc\u015f\u00fcren [Sosyal Demokratlar\u0131n programlar\u0131nda], hi\u00e7 durmadan, bir parlamentodaki i\u015f\u00e7i faaliyetlerinin avantajlar\u0131na ilk s\u0131ray\u0131 veriyor, ama i\u015fverenlerin yasama meclislerine, fabrika kurullar\u0131na ve belediye \u00f6zerkli\u011fine i\u015f\u00e7ilerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nemini tamamen g\u00f6rmezden geliyor olmalar\u0131d\u0131r. (R. M., \u201cBizim Ger\u00e7ekli\u011fimiz\u201d, Rabo\u00e7aya Mys\u0131l<\/em>, 1899 Eyl\u00fcl)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin\u2019in bu ekonomist gazeteye verdi\u011fi ac\u0131mas\u0131z cevab\u0131n bir k\u0131sm\u0131, i\u015f\u00e7ilerin belediye y\u00f6netimlerine dahil olma sorunu \u00fczerineydi:<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer parlamentonun yararlar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmayacaksa, i\u015f\u00e7iler siyasi haklar ve siyasi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler konusunu nas\u0131l \u00f6\u011frenecekler? Rabo\u00e7aya Mys\u0131l<\/em>\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi bu meselelerde sessiz kalmaya devam etmek, alt tabaka i\u015f\u00e7ilerin politik cehaletini kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131rmak anlam\u0131na gelmez mi? \u0130\u015f\u00e7ilerin belediye \u00f6zyn\u00f6netim organlar\u0131nda yer almas\u0131n\u0131n yararlar\u0131 ve \u00f6nemine gelince, hi\u00e7bir sosyal demokrat hi\u00e7bir zaman hi\u00e7bir yerde sosyalist i\u015f\u00e7ilerin belediye \u00f6zy\u00f6netim organlar\u0131ndaki faaliyetlerinin yararlar\u0131n\u0131 ve \u00f6nemini reddetmemi\u015ftir; ama Rusya\u2019da bundan bahsetmek g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcr; a\u00e7\u0131k bir sosyalizm bildirgesinin bile m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f\u00e7ileri belediye \u00f6zy\u00f6netim organlar\u0131nda yer almalar\u0131 konusunda te\u015fvik etmenin (bu m\u00fcmk\u00fcn olsa bile), fiilen ileri i\u015f\u00e7ilerin dikkatini sosyalist i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 davas\u0131ndan liberalizme do\u011fru kayd\u0131rmas\u0131 anlam\u0131na gelecek olan Rusya\u2019da. (V. I. Lenin, \u201cRus Sosyal Demokrasisinde Geri Bir E\u011filim\u201d, 1899)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin bir tehlikeye parmak bas\u0131yor ve proletaryan\u0131n siyasal dikkatini merkez\u00ee iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilme hedefinden sapt\u0131rarak onu, \u00f6zerk olabilece\u011fi s\u00f6ylenen belediye y\u00f6netimlerine y\u00f6nlendirmenin, s\u0131n\u0131f i\u00e7inde liberal e\u011filimler yaratabilece\u011finden bahsediyordu. Lenin, s\u0131n\u0131f bilin\u00e7li i\u015f\u00e7ilerin sosyalist devrim davas\u0131ndan al\u0131n\u0131p, devrimsiz bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u201cembriyonlar\u0131\u201d olabilece\u011fi iddia edilen belediye y\u00f6netimleri i\u00e7in m\u00fccadeleye te\u015fvik edilmelerini, 1899 Rusya\u2019s\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda \u201cliberalizme do\u011fru<\/em>\u201d kay\u0131\u015f, yani bir ihanet olarak okuyordu. Bu, Lenin i\u00e7in, sosyalist i\u015f\u00e7i kadrolar\u0131n\u0131n, proletaryan\u0131n iktidar\u0131n\u0131n do\u011faca\u011f\u0131 \u00fcretim merkezlerinden, fabrikalardan, tarlalardan al\u0131n\u0131p, s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin \u015fiddet derecesinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu yerel kurumlara hapsedilmesi; yani \u00f6nc\u00fcn\u00fcn asl\u0131nda politik olarak silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Yine bu, \u00f6nc\u00fcn\u00fcn sosyalizm davas\u0131 i\u00e7in azami kazan\u00e7lar\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi bir sava\u015f alan\u0131ndan al\u0131n\u0131p, kentli orta s\u0131n\u0131f yurtta\u015flar\u0131n g\u00fcndelik hizmet al\u0131m\u0131 i\u015fine ko\u015fulmas\u0131 demekti. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ekim Devrimi’nin \u00f6nderlerinden Vladimir \u0130lyi\u00e7 Lenin.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Lenin a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu tip bir stratejik rota de\u011fi\u015fimi kabul edilebilir de\u011fildi. Bu, kendisinin de ifade etti\u011fi \u00fczere, proletaryay\u0131 iktidar i\u00e7in m\u00fccadele etme perspektifinden koparacak ve onu, burjuvazinin s\u0131n\u0131fsal iktidar\u0131n\u0131n yerellerdeki basit birer y\u00fcr\u00fctme (\u00f6zel m\u00fclkiyetin yasal \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde kalan bir y\u00fcr\u00fctme!) g\u00fcc\u00fcne indirecekti. Onun i\u00e7in monar\u015fist ko\u015fumlar\u0131 olan merkez\u00ee bir burjuva devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n yerellerdeki \u00f6zel m\u00fclkiyete sayg\u0131l\u0131 y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc halini almak liberalizmin i\u015fiydi, proletaryan\u0131n de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in 1899\u2019da, yani daha 1900\u2019deki II. Enternasyonal karar\u0131 b\u00fct\u00fcn ulusal partiler i\u00e7in y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce, sorunu bu bi\u00e7imiyle ele alm\u0131\u015f olmas\u0131 dikkate de\u011ferdir. Yine de dikkatli davranm\u0131\u015f ve belediyecili\u011fe d\u00f6n\u00fck ele\u015ftirisini Rusya\u2019n\u0131n \u015fartlar\u0131yla s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f; yani Bat\u0131\u2019daki deneyimlere hen\u00fcz bir ele\u015ftiri ve yorum getirmemi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Bat\u0131\u2019daki \u201cbelediye sosyalizmlerine\u201d d\u00f6n\u00fck ilk verdi\u011fi ilk meydan sava\u015f\u0131 1905 Devrimi\u2019nin ve onun ard\u0131ndan toplanan iki Duma\u2019n\u0131n (Rus parlamentosu) dersleriyle yo\u011frulmu\u015ftu. Lenin, devrimden sonra toplanan Rus Dumalar\u0131na se\u00e7ilen k\u00f6yl\u00fc temsilcilerinin (Trudovikler ve Sosyal Devrimciler) ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc toprak reformu program\u0131n\u0131n, sosyal demokrat partinin tar\u0131m program\u0131ndan ileride oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Bu a\u00e7\u0131 hemen kapanmal\u0131 ve ulusalla\u015ft\u0131rma slogan\u0131 benimsenmeliydi.<\/p>\n\n\n\n

Rusya Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin (RSD\u0130P) Stockholm\u2019de toplanan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kongresinde Men\u015fevikler, topraklar\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 talebinin ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015flerdi. Nisan 1906\u2019da toplanan bu kongreden hemen \u00f6nce kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir bro\u015f\u00fcrde Men\u015fevik P. Maslov, topra\u011f\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 talebine a\u015fa\u011f\u0131daki gerek\u00e7elerle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

Rusya\u2019daki tar\u0131m sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak topra\u011f\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kabul edilemezdir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu umutsuz bir \u015fekilde \u00fctopiktir. Topra\u011f\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00fcn topra\u011f\u0131n devlete verilmesini \u00f6ng\u00f6rmektedir. Ama k\u00f6yl\u00fcler, \u00f6zellikle de yerle\u015fik k\u00f6yl\u00fcler kendi topraklar\u0131n\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak vermeye raz\u0131 olacaklar m\u0131d\u0131r? (P. Maslov, \u201cTar\u0131m Programlar\u0131n\u0131n Bir Ele\u015ftirisi\u201d, 1905,)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Maslov\u2019un, bir ge\u00e7i\u015f program\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yoklu\u011funa i\u015faret eden asgari program ile azami program aras\u0131ndaki yalpalamas\u0131 ve bunun sonucunda toprak sorununda tamamen kar\u015f\u0131devrimci sonu\u00e7lara ula\u015fabiliyor olmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildi. Men\u015fevik vekiller \u0130kinci Duma\u2019da bu y\u00f6nde s\u00f6zler alm\u0131\u015f ve sosyal demokratlarla k\u00f6yl\u00fc kitlelerin aras\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftu. Men\u015fevik kanad\u0131n \u00f6nerisi ulusalla\u015ft\u0131rma de\u011fildi; onlar \u201cbelediyele\u015ftirme\u201d ismini verdikleri, topraklar\u0131 belediye y\u00f6netimi alt\u0131na alma anlam\u0131na gelen bir \u00f6neriyi savunuyorlard\u0131. Lenin, 1907\u2019de kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve partinin tar\u0131m program\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda, bu \u00f6neriyi topa tuttu. Ek olarak, Trudovik ve Sosyal Devrimci vekillerin parlamento k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden topra\u011f\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f olmalar\u0131, Men\u015feviklerin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn aksine k\u00f6yl\u00fclerin bu taleple herhangi bir anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131. Lenin \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: \u201cTrudovikler belediyele\u015ftirme taraftarlar\u0131na g\u00f6stermi\u015ftir ki, ben hakl\u0131yd\u0131m.<\/em>\u201d Alayc\u0131 bir \u015fekilde \u015funu eklemeyi de ihmal etmiyordu: \u201cBelediyele\u015ftirme taraftarlar\u0131 <\/em>Trudovik k\u00f6yl\u00fclere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131 ve topraklar\u0131n\u0131 ulusalla\u015ft\u0131rmamalar\u0131n\u0131 istemeli.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Men\u015feviklerin \u00f6nderleri May\u0131s 1917’de, \u0130sve\u00e7’in ba\u015fkenti Stockholm’deler. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

RSD\u0130P\u2019in Stockholm Kongresi, Men\u015fevik delegelerin \u201cbelediyele\u015ftirme\u201d talebini tar\u0131m program\u0131na dahil etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na tan\u0131kl\u0131k etti. Ancak Men\u015fevik kanat bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131 ve belediyeye d\u00f6n\u00fck siyasal beklentinin derinle\u015ftirildi\u011fi ba\u015fka \u00f6neriler de sundu. Kongre s\u0131ras\u0131nda s\u00f6z alan, mahlas\u0131 Kostrov ismiyle tan\u0131nan G\u00fcrc\u00fc Men\u015fevik Noe Zhordania, a\u015fa\u011f\u0131daki yarg\u0131lar\u0131 dile getirdi:<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 yolda\u015flar ilk defa belediye m\u00fclkiyeti hakk\u0131nda bir \u015feyler duyuyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bat\u0131 Avrupa\u2019da kentsel ve k\u0131rsal belediyeler taraf\u0131ndan m\u00fclkiyetin geni\u015fletilmesini savunan ve ayn\u0131 zamanda yolda\u015flar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan da desteklenmekte olan \u2018belediye sosyalizmi\u2019 olarak an\u0131lan bir politik e\u011filim oldu\u011funu onlara hat\u0131rlatmama izin verin. Bir\u00e7ok belediye gayrimenkul sahibidir ve bu, program\u0131m\u0131zla \u00e7eli\u015fmemektedir. \u015eimdi bizim, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak belediyeler i\u00e7in gayrimenkul edinme olana\u011f\u0131m\u0131z var ve bundan yararlanmal\u0131y\u0131z. Elbette el konulan topraklar, belediyele\u015ftirilmeli.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Men\u015feviklerin yerel y\u00f6netimlere d\u00f6n\u00fck g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6zetleyen bu pasaj, II. Enternasyonal\u2019in 1900\u2019deki karar\u0131n\u0131 kendi do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131yor ve Rusya\u2019da \u201cbelediye sosyalizmi\u201d i\u00e7in m\u00fccadelenin Marksizm\u2019in program\u0131nda yer alabilece\u011fini deklare ediyordu. Ayn\u0131 zamanda Kostrov\u2019un, merkez\u00ee bir proleter iktidar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, karakteri burjuva olan belediyelerin sahip olduklar\u0131 gayrimenkul listelerini geni\u015fletmeye ve bu geni\u015flemenin de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sosyalizm m\u00fccadelesinin \u00e7\u0131kar\u0131na olaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik vurgusu, Rus partisindeki oport\u00fcnizmin yol haritas\u0131n\u0131n k\u00f6\u015felerini \u00e7iziyordu. Bu, burjuvaziyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirme amac\u0131 ta\u015f\u0131yan sosyalist bir devrim ve bu devrimin \u00f6nderli\u011fini \u00fcstlenmesi gereken proletaryan\u0131n s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri dersleri e\u015fli\u011finde siyasal bir e\u011fitimden ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fi perspektifinden dolays\u0131z bir kopu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n

Kostrov\u2019un Men\u015fevik \u00e7izgiyi temsil eden \u00f6nerisi, asl\u0131nda Rus devriminin adeta Gordion D\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc olan toprak sorunu noktas\u0131nda sergilenen siyasal oport\u00fcnizmin ve teslimiyet\u00e7ili\u011fin, \u00e7i\u011f ve y\u00fczeysel bir belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131nda saklanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131yd\u0131. II. Enternasyonal\u2019in belediye sorununa d\u00f6n\u00fck ortaya koydu\u011fu reformist hat, Men\u015feviklerin elinde topra\u011f\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 savunman\u0131n kullan\u0131\u015fl\u0131 bir arac\u0131 haline gelmi\u015fti. Men\u015fevikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Rusya nas\u0131l ki, a\u015famal\u0131 devrim teorisi uyar\u0131nca sosyalist devrime ve \u00f6nlemlere haz\u0131r de\u011filse, Rus tar\u0131m\u0131 da feodal unsurlar\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, topra\u011f\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na haz\u0131r de\u011fildi. Tar\u0131m program\u0131ndaki a\u015famac\u0131l\u0131k, \u201cbelediyele\u015ftirmek\u201d kelimesinde kristalize oluyordu.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in \u201cbelediye sosyalizmi\u201d \u00f6nerisine cevab\u0131, bu sosyalizm tipinin yetersizli\u011fine ve g\u00fcd\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne; asl\u0131nda bu sosyalizm tipinin uzaktan yak\u0131ndan sosyalizmle ilgisinin olmamas\u0131na dayan\u0131yordu. O, ba\u015f\u0131na \u201cbelediye\u201d s\u0131fat\u0131n\u0131n eklendi\u011fi bu s\u00f6zde sosyalizm deneyimlerinin daima ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak burjuva devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n hakimiyeti alt\u0131nda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve her zaman da bu s\u0131n\u0131f\u0131n egemenli\u011finin alt\u0131nda ya\u015fanmak zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Bu deneyimler tam da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 bir sosyal s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar\u0131 alt\u0131nda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, s\u0131n\u0131fs\u0131z topluma gidi\u015fata dair hi\u00e7bir \u015fey bina edememi\u015fler ve birincil \u00f6nemde olmayan konularla ilgili sistem i\u00e7in birtak\u0131m reformlarla yetinmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131. Lenin \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

Onlar, burjuvazinin, bir s\u0131n\u0131f olarak h\u00fckmetti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e \u2018belediyeci\u2019 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bile, kendi egemenli\u011finin ger\u00e7ek temellerine d\u00f6n\u00fck hi\u00e7bir ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa izin veremeyece\u011fini; e\u011fer burjuvazi \u2018belediye sosyalizmine\u2019 izin veriyorsa, onu tolere ediyorsa bunun sebebinin, onun kendi egemenli\u011finin temellerine dokunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, onun kendi refah\u0131n\u0131n \u00f6nemli kaynaklar\u0131na m\u00fcdahale etmedi\u011fi i\u00e7in oldu\u011funu; onun sadece, burjuvazinin kendisinin \u2018n\u00fcfusun\u2019 y\u00f6netmesine izin verdi\u011fi yerel masraflar\u0131n dar \u00e7eperini geni\u015fletti\u011fini unutuyorlar. Sosyalist belediyeler taraf\u0131ndan, i\u015f\u00e7ilere hi\u00e7bir \u00f6nemli rahatlama getirmiyor olan normal olan\u0131n, yani asgari olan\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n biraz \u00f6tesine gitmeye d\u00f6n\u00fck her \u00e7aban\u0131n; sermayeye burnunu sokmaya d\u00f6n\u00fck her \u00e7aban\u0131n burjuva devletinin merkez\u00ee otoriteleri taraf\u0131ndan her zaman en anlay\u0131\u015fl\u0131 bi\u00e7imde veto edildi\u011fini bilmek i\u00e7in, Bat\u0131\u2019daki \u2018belediye sosyalizmine\u2019 ufak bir a\u015final\u0131\u011fa sahip olmaktan fazlas\u0131 gerekmez. (V. I. Lenin, \u201c1905-1907 \u0130lk Rus Devriminde Sosyal Demokrasinin Tar\u0131m Program\u0131\u201d,Kas\u0131m-Aral\u0131k 1907)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin\u2019in \u00f6nce 1899\u2019da, salt belediyeci faaliyetin liberalizm tehdidini do\u011furdu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki uyar\u0131s\u0131, sonra da 1907\u2019de, \u201cbelediye sosyalizmi\u201d olarak an\u0131lan giri\u015fimin yaln\u0131zca bir aldatmaca oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki vurgusu, g\u00f6kten d\u00fc\u015ferek olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. O, II. Enternasyonal revizyonizminin kongre kararlar\u0131na ra\u011fmen, ilk olarak Marx\u2019\u0131n Fransa\u2019da \u0130\u00e7 Sava\u015f<\/em>\u2019ta, belediyeci yan\u0131lsamalara kar\u015f\u0131 savundu\u011fu devrimci politik anlay\u0131\u015f\u0131n devam\u0131n\u0131 getiriyordu. \u0130kinci olarak da, Engels\u2019in \u0130ngiltere\u2019de bir sosyalist grup olan Fabian Toplulu\u011fu\u2019na kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131lardan besleniyordu. <\/p>\n\n\n\n

Engels, 18 Ocak 1893\u2019te Sorge\u2019ye yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlara yer veriyordu:<\/p>\n\n\n\n

Fabianlar, burada Londra’da, sosyal devrimin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edebilecek kadar anlay\u0131\u015f\u0131 olan, ancak bu devasa g\u00f6revi yaln\u0131zca kaba proletaryaya emanet edemeyen ve bu nedenle de kendilerini ba\u015fa getirecek kadar kibar davranan h\u0131rsl\u0131 bir gruptur. Devrim korkusu onlar\u0131n temel ilkesidir. Onlar par exellence<\/em> \u2018e\u011fitimlilerdir\u2019. Sosyalizmleri belediye sosyalizmidir; ulus de\u011fil ama belediye, \u015fu anda herhangi bir oranda \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahibi olmal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n bu sosyalizmi, burjuva liberalizminin a\u015f\u0131r\u0131 ama ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak temsil edilmektedir ve dolay\u0131s\u0131yla da taktikleri, liberallere d\u00fc\u015fman olarak belirleyici bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 koymamak, ama onlar\u0131 sosyalist sonu\u00e7lara iteklemek, b\u00f6ylece onlarla entrika \u00e7evirmek, liberalizmi sosyalizmle yaymak, liberallere kar\u015f\u0131 sosyalist adaylar \u00f6ne s\u00fcrmemek ama onlar\u0131n liberal olmas\u0131nda onlar\u0131 h\u0131zland\u0131rmak, onlar\u0131 kendilerine kar\u015f\u0131 zorlamak veya onlar\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in kand\u0131rmakt\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 boyunca kendilerine ya yalan s\u00f6yleniyor ve kendilerini aldat\u0131yorlar, ya da sosyalizme ihanet ediyorlar; ama onlar bunu elbette anlam\u0131yorlar. (Friedrich Engels, Marx-Engels Yaz\u0131\u015fmalar 1893<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
Friedrich Engels 1893’te, “belediye sosyalizmi” \u00f6nerisinin tehlikelerine i\u015faret ediyordu.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Engels\u2019in kehanet g\u00fcc\u00fc \u00fczerine s\u00f6ylenebilecek bir s\u00f6z var m\u0131? Bu b\u00fcy\u00fck Alman devrimci, \u201cbelediye sosyalizmi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan eklektik toplumsal \u00f6nerinin kuyru\u011funa tak\u0131lanlar\u0131n,  asl\u0131nda neden burjuva liberalizminin a\u015f\u0131r\u0131 bir ucunu savunuyor olduklar\u0131n\u0131 en iyi \u00f6zetleyen ki\u015fiydi. Engels\u2019in, belediyeci revizyonizmin liberalizmle kurulmu\u015f olan bir stratejik ittifak oldu\u011funu te\u015fhir etmede g\u00f6sterdi\u011fi devrimci kesinlik, Lenin\u2019in miras olarak devrald\u0131\u011f\u0131 pusulayd\u0131. Bu pusula, belediyelere dair benzer bir tart\u0131\u015fma Ekim Devrimi\u2019nin arifesinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda, Lenin\u2019e yine yol g\u00f6stermekten \u015fa\u015fmayacakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Ekim Devrimi\u2019nin belediye sorununa dair \u00f6\u011frettikleri<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

1917 Ekim Devrimi ve ona giden s\u00fcre\u00e7, II. Enternasyonal\u2019in belediyeci revizyonizminin ve \u201cbelediye sosyalizmi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6nerinin sosyopolitik bir bilan\u00e7osunu sunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, \u00f6nemli bir deneyim alan\u0131 oldu. Bu devrimci s\u00fcre\u00e7, yaln\u0131zca belediyelerin sosyalizmin organik birimleri olarak g\u00f6r\u00fclmesinin nas\u0131l i\u015f\u00e7i \u00f6zy\u00f6netim organlar\u0131na d\u00f6n\u00fck nesnel bir d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermekle kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda \u201cbelediye sosyalizmi\u201d \u00f6nerisinin a\u015famac\u0131 devrim teorisinin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ispatlad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Petrograd Sovyeti, 1917.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u0131kan \u015eubat Devrimi\u2019nin ard\u0131ndan iktidara gelen Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla burjuvazinin partilerinin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan do\u011fan bir koalisyondan olu\u015fuyordu. Burjuva liberallerden olu\u015fan Kadetlerin yan\u0131 s\u0131ra, Men\u015feviklerin ve Sosyal Devrimcilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da bir\u00e7ok h\u00fck\u00fcmet mevkisine yerle\u015fmi\u015fti. Sosyalistlerin burjuva bakanl\u0131klara yerle\u015fip yerle\u015femeyece\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131nda Millerand kamp\u0131nda yer alan, Petrograd Sovyeti B\u00f6lgesel Ge\u00e7ici Y\u00fcr\u00fctme Komitesi ba\u015fkan\u0131 olan Alexander Kerenski, 2 Mart 1917\u2019de, Sovyet\u2019ten hi\u00e7bir resmi izin almadan yeni burjuva Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet\u2019in Adalet Bakan\u0131 olmay\u0131 kabul etti. 1 May\u0131s\u2019ta, Petrograd Sovyeti Y\u00fcr\u00fctme Komitesi\u2019nin \u00e7o\u011funlu\u011fu, Bol\u015feviklerin ve Julius Martov \u00f6nderli\u011findeki Men\u015fevik Enternasyonalistlerin \u015fiddetli muhalefetine ra\u011fmen, burjuvaziyle bir koalisyon h\u00fck\u00fcmetine girmeyi kabul etti.<\/p>\n\n\n\n

Bu koalisyonun politik amac\u0131 \u015fuydu: \u0130\u015f\u00e7i, asker ve k\u00f6yl\u00fc meclisleri olarak \u00f6rg\u00fctlenen Sovyetler ilga edilecek ve onlar\u0131n bo\u015flu\u011fu yerel d\u00fczlemde belediye y\u00f6netimleriyle (yerel Dumalarla) ve ulusal d\u00fczlemde de Kurucu Meclis\u2019le doldurulacakt\u0131. Burjuvaziyle yap\u0131lan bu koalisyon, burjuva demokratik cumhuriyete giden k\u00f6pr\u00fcy\u00fc in\u015fa edecekti. <\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevik Parti bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, h\u00fck\u00fcmetteki Kadetleri kastederek \u201cKahrolsun on kapitalist bakan!\u201d slogan\u0131n\u0131 faaliyetinin merkezine yerle\u015ftirdi. Bu slogan arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Kadetlerin h\u00fck\u00fcmetten at\u0131lmas\u0131 ve iktidar\u0131n i\u015f\u00e7i Sovyetlerine teslim edilmesi isteniyordu. Leninist strateji Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet\u2019i ele ge\u00e7irmeye de\u011fil, onu if\u015fa etmeye d\u00f6n\u00fckt\u00fc. <\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Rusya\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ve Bol\u015fevik Parti\u2019yi s\u00fcrekli devrim teorisiyle yeniden silahland\u0131rma \u00e7abas\u0131, ilk s\u0131navlar\u0131ndan birisini yakla\u015fmakta olan yerel Duma se\u00e7imlerinde verecekti. Eski Rus takvimine g\u00f6re 7 Nisan\u2019da yap\u0131lan RSD\u0130P (Bol\u015fevik) B\u00fct\u00fcn Petrograd \u015eehir Konferas\u0131\u2019nda s\u00f6z alan, Bol\u015fevik Parti Petrograd Komitesi ba\u015fkan\u0131 L. M. Mikhailov, 1900 Paris Kongresi karar\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131layarak, belediye sorununa dair klasikle\u015fmi\u015f \u201csosyal demokrat\u201d \u00f6neriyi tekrarlayacakt\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u2018Kentsel kamu idaresi olan belediye her zaman, b\u00fct\u00fcn mevcut e\u011filimlerden ve tonlardan sosyalistler taraf\u0131ndan \u2018kolektivist bir toplumun embriyosu\u2019 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ve g\u00f6r\u00fclmektedir.\u2019<\/p>

Ve bir ‘kolektivist toplumun’ zaferinin, modern bir s\u0131n\u0131f devletinin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn temelden yeniden in\u015fas\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak anlamam\u0131za ve hat\u0131rlamam\u0131za ra\u011fmen, sosyalistler, oybirli\u011fiyle Paris Uluslararas\u0131 Kongresi’nde (1900) taraftarlar\u0131n\u0131, bunda \u2018merkezile\u015fmemi\u015f ekonomik ya\u015fam\u0131n m\u00fckemmel bir laboratuvar\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir politik kale\u2019 g\u00f6rerek, yerel \u00f6zy\u00f6netimin kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmeleri ve m\u00fccadele etmeleri i\u00e7in g\u00f6revlendirdi. (L.M. Mikhailov, RSD\u0130P [Bol\u015fevik] Petrograd Kenti Konferans Protokol\u00fc<\/em>)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Dikkat edilebilece\u011fi \u00fczere Mikhailov, \u201ckolektivist toplumun\u201d zaferinden \u00f6nce modern, yani burjuva bir devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fundan bahsediyor ve yerel se\u00e7imlerde parti taraf\u0131ndan izlenecek politik hatt\u0131n, bu zorunluluk eliyle belirlenebilece\u011fini dile getiriyordu. A\u015famac\u0131 devrim anlay\u0131\u015f\u0131yla el ele giden belediyeci revizyonizm, kendi do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131na bu konferansta ula\u015ft\u0131: Mikhailov yerel se\u00e7imlerde, burjuvaziyle koalisyon halinde olan Men\u015feviklerle ve Sosyal Devrimcilerle ortak bir blok kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Lenin\u2019in cevab\u0131, burjuvaziyle veya \u201csavunmac\u0131larla\u201d (Rusya\u2019n\u0131n I. Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019nda sava\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler) hi\u00e7bir ortak se\u00e7im blo\u011funun kurulamayaca\u011f\u0131 oldu. <\/p>\n\n\n\n

Lenin belediye se\u00e7imlerinin nas\u0131l kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fiyle ilgili \u00e7\u0131kan konferans karar\u0131n\u0131n yazar\u0131yd\u0131. Bu karar metninde \u015fu ifadelere yer verdi:<\/p>\n\n\n\n

Hi\u00e7bir \u015fart alt\u0131nda belediye k\u00fcrs\u00fcs\u00fc, \u00f6zellikle de \u015fu anki devrimci s\u00fcre\u00e7 s\u0131ras\u0131nda, yaln\u0131zca yerel sorunlara indirgenemez.<\/p>

Ayn\u0131 zamanda g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki t\u00fcm temel konulara, \u00f6zellikle de sava\u015fa ve proletaryan\u0131n merkez\u00ee iktidar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki g\u00f6revlerine ili\u015fkin kesin bir cevap i\u00e7ermelidir.<\/p>

Milis, g\u0131da arz\u0131, bar\u0131nma ve vergiler gibi belediye sorular\u0131nda bile, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva partilerin sava\u015f ve onun sonu\u00e7lar\u0131 ile m\u00fccadele etmek i\u00e7in gerekli devrimci \u00f6nlemleri kabul etmelerini bekleyemeyiz.<\/p>

B\u00fct\u00fcn bu sebeplerden dolay\u0131, proleter partinin program\u0131nda ilan edilen ilkeler hususunda kesin olarak se\u00e7imlere bloklar olmadan gitmeliyiz ve halka, \u00fc\u00e7 ana parti aras\u0131ndaki temel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamal\u0131y\u0131z. Bunlar 1) Kadetler ve onlar\u0131n sa\u011f\u0131ndakiler, 2) k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin partileri (Narodnikler) ve i\u015f\u00e7ilerin, burjuvazinin etkisi alt\u0131na girmi\u015f olan bir kesimi (Men\u015fevik savunmac\u0131lar), 3) devrimci proletaryan\u0131n partisidir (Bol\u015fevikler). (\u2026)<\/p>

Somut bir belediye program\u0131 olu\u015fturulmal\u0131, \u00f6zellikle de kapitalistler i\u00e7in pusuda yatacak olan proleter milisi sorunu \u00fczerine. (V. I. Lenin, RSD\u0130P [Bol\u015fevik] Petrograd Kenti Konferans\u0131, Belediye Sorunu \u00dczerine Kararlar)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin, yerel se\u00e7imler ile belediyelerin devrim s\u0131ras\u0131ndaki i\u015flevi sorununu, Rus devriminin somut sorunlar\u0131yla ili\u015fkilendirmi\u015fti. Onun m\u00fcdahalesi, yerel se\u00e7imlerde \u201cbelediye sosyalizmi\u201d taraftar\u0131 \u00e7izginin ifade etti\u011fi a\u015famac\u0131l\u0131\u011f\u0131, yani burjuvaziye ve burjuva koalisyonuna teslimiyeti s\u00fcrekli devrimci bir \u00e7izgide yeriyordu. Lenin\u2019in belediye politikas\u0131na atfetti\u011fi nitelik, proletaryan\u0131n kendi iktidar\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi m\u00fccadelenin niteli\u011finin bir kopyas\u0131yd\u0131. Emperyalist sava\u015f, kentlere g\u0131da aktar\u0131m\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve bu yolla kent-k\u0131r (i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc) ittifak\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, proleter milis benzeri devrimin can al\u0131c\u0131 sorunlar\u0131na d\u00f6n\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri, Lenin\u2019in II. Enternasyonalci belediye politikas\u0131n\u0131 reddeden tutumunda kristalize oluyordu. Kautskyci merkezin \u201ckolektivistleri\u201d ve Stockholm Kongresi\u2019nin Men\u015fevik belediyele\u015ftirme yanl\u0131lar\u0131, tam da belediyeleri sosyalizmin kapitalist toplum i\u00e7indeki \u201cembriyonlar\u0131\u201d olarak g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in, ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 organlar\u0131 olan Sovyetlerin iktidar\u0131na d\u00f6n\u00fck devrimci bir perspektif ve eylem plan\u0131 geli\u015ftiremezlerdi; bu onlar\u0131n a\u015famac\u0131 devrimci anlay\u0131\u015f\u0131yla belirlenmi\u015fti. Onlar\u0131n zaten her g\u00fcn belediyeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla var oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri ikili iktidar durumu, bu sefer sovyetler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekten vuku buldu\u011funda, bu yeni durumun \u015fablon d\u0131\u015f\u0131 geli\u015fimi kar\u015f\u0131s\u0131nda hayrete d\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6fkelendiler ve taraflar\u0131n\u0131 hemen g\u00fcvenilir bulduklar\u0131 eski kurumlar\u0131n saf\u0131nda ve onlar\u0131n rehabilite edilmesi lehinde belirlediler. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Lenin’in el yaz\u0131s\u0131yla Nisan Tezleri <\/em>i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131 notlar.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mikhailov\u2019un belediyelerin rol\u00fcne d\u00f6n\u00fck talihsiz yorumuyla Lenin\u2019in, proleter iktidar organlar\u0131n\u0131n lehine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi m\u00fcdahale, bu ba\u011flamda Bol\u015fevik Parti i\u00e7indeki daha temel bir tart\u0131\u015fman\u0131n yans\u0131mas\u0131yd\u0131: Bol\u015fevik Parti, bakanl\u0131ktan h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na terfi eden Kerenski\u2019nin burjuva koalisyonunun sol kanad\u0131n\u0131 m\u0131 olu\u015fturacakt\u0131, yoksa proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc rejiminin kurulmas\u0131 i\u00e7in mi m\u00fccadele edecekti? Hem Sovyetlerde hem de yerel Dumalarda (belediye y\u00f6netimlerinde) Bol\u015fevikler az\u0131nl\u0131kta ve Men\u015fevikler ile Sosyal Devrimciler \u00e7o\u011funluktayd\u0131. Men\u015fevikler ile Sosyal Devrimcilerin inanc\u0131na g\u00f6re yerel y\u00f6netimler Sovyetlerin yerini almal\u0131yd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ekim Devrimi’nin \u00f6nderlerinden ve K\u0131z\u0131l Ordu’nun kurucusu Lev Tro\u00e7ki.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bu ajanda, devrimin nesnel geli\u015fim yasalar\u0131na kar\u015f\u0131yd\u0131. Zira devrim, tam da belediyeleri olanakl\u0131 k\u0131lan m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini hedef tahtas\u0131na almak i\u00e7in m\u00fccadele ediyordu. Tro\u00e7ki bu \u00e7eli\u015fkili durumu a\u015fa\u011f\u0131daki gibi a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

Belediye y\u00f6netimleri, di\u011fer demokrasi kurumlar\u0131 gibi, yaln\u0131zca s\u0131k\u0131ca kurulmu\u015f sosyal ili\u015fkiler, yani kesin bir m\u00fclkiyet sistemi temelinde i\u015flev g\u00f6rebilir. Ne var ki devrimin \u00f6z\u00fc, bu t\u00fcm temellerin temeli olan\u0131n\u0131n sorguya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ve bu sorgu, ancak g\u00fc\u00e7lerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkisinin a\u00e7\u0131k bir devrimci testiyle cevaplanabilir. (\u2026) Devrimin g\u00fcndelik ak\u0131\u015f\u0131nda belediye y\u00f6netimleri, yar\u0131 kurgusal bir varolu\u015f ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ancak kritik anlarda, kitlelerin m\u00fcdahalesi olaylar\u0131n ilerleyi\u015f y\u00f6n\u00fcn\u00fc tan\u0131mlarken, bu y\u00f6netimler basit\u00e7e havada patlad\u0131, kurucu unsurlar\u0131 bir barikat\u0131n farkl\u0131 taraflar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Kurucu Meclisin kaderini \u00f6ng\u00f6rmek i\u00e7in Sovyetlerin ve belediye y\u00f6netimlerinin paralel rollerini May\u0131s-Ekim aylar\u0131 aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak yeterliydi. (Lev Tro\u00e7ki, Rus Devriminin Tarihi<\/em>, 1930)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Lenin ile Tro\u00e7ki\u2019nin, Ekim\u2019e giden s\u00fcre\u00e7 boyunca Bol\u015fevik Parti\u2019yi s\u00fcrekli devrimci bir rotada tutmaya d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, partinin \u00f6nderlik d\u00fczeyinden muhafazak\u00e2r bir muhalefetle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Lenin\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Nisan Tezleri<\/em>\u2019nin ortaya koydu\u011fu iktidar\u0131n proleter zapt\u0131 program\u0131na direnen bu muhafazak\u00e2r unsurlar, i\u015f\u00e7iler ile askerlerin Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet\u2019e kar\u015f\u0131 kendili\u011finden bir bi\u00e7imde ayakland\u0131\u011f\u0131 1917 Temmuz g\u00fcnlerinin ard\u0131ndan, parti politikas\u0131na ihanet etmek i\u00e7in uygun bir zemin yakalad\u0131lar. Temmuz g\u00fcnlerinden sorumlu tutulan Tro\u00e7ki Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan tutuklanm\u0131\u015f ve hapse at\u0131lm\u0131\u015f, Lenin ise yine yeralt\u0131na \u00e7ekilmi\u015f, parti \u00fcyesi bir i\u015f\u00e7inin evinde kolluk kuvvetlerinden saklanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu iki b\u00fcy\u00fck \u00f6nderinin yoklu\u011funda Bol\u015fevik Parti, belediye sorununda, eski II. Enternasyonalci ve Men\u015fevik revizyonizmi uygulamaya koyabilme f\u0131rsat\u0131 yakalad\u0131. 3 Eyl\u00fcl\u2019de Bol\u015fevik Merkez Komitesi, Petrograd Dumas\u0131\u2019nda -yani belediye y\u00f6netiminde- koltuk edinmeye karar verdi. Ancak karar bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131: Bol\u015feviklerin Duma faaliyetlerinin ba\u015f\u0131 olan Anatoli Luna\u00e7arski, Petrograd\u2019\u0131n \u00fc\u00e7 belediye ba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131s\u0131ndan biri olmay\u0131 kabul etti. B\u00f6ylece Lenin\u2019in fraksiyonu, \u015fehir y\u00f6netimleri baz\u0131nda Men\u015feviklerle ve Sosyal Devrimcilerle ortak olmu\u015f oldu; dahas\u0131, Luna\u00e7arski\u2019nin haricindeki belediye ba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan birisi Kadetler\u2019den F. M. Knipovi\u00e7\u2019ti. Burjuvaziyle yerel d\u00fczlemde kurulmu\u015f olan bu i\u015fbirli\u011fi, Lenin\u2019in devrimci m\u00fcdahalesiyle olu\u015fturulan Bol\u015feviklerin Duma a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 deklarasyonuyla ters d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Zira bu deklarasyon \u201cbelediye y\u00f6netimlerinin y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131nda, devrimin tescilli d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla <\/em>[Kadetler ile] herhangi bir i\u015fbirli\u011fi bi\u00e7imini<\/em>\u201d kategorik olarak reddediyordu. (Bol\u015fevikler ve Ekim Devrimi, Rusya Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi [Bol\u015fevik] Merkez Komitesi Tutanaklar\u0131, A\u011fustos 1917-\u015eubat 1918<\/em>)<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrekli devrim perspektifinin Bol\u015fevik Parti i\u00e7in egemen k\u0131l\u0131nmas\u0131 m\u00fccadelesi, belediyeci yan\u0131lsamalara kar\u015f\u0131 da sert bir direni\u015fi zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Lenin\u2019in belediye kurumlar\u0131na d\u00f6n\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131, onlardan sosyalist devrimin \u00e7\u0131karlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yararlanmak ve onlar\u0131 mutlakla\u015ft\u0131rmamakt\u0131. \u00d6zellikle ulusal kurumlara oranla, yerel organlarda burjuvaziyle ve savunmac\u0131larla i\u015fbirli\u011fine gitmenin daha kolay olabilece\u011fini bildi\u011fi i\u00e7in, yerel kurumlar sorununu devrimin sorunlar\u0131 d\u00fczeyinde ele ald\u0131. Bu, partinin yerel sorumlular\u0131 \u201cbelediye sosyalizmi\u201d \u00f6nerisine yatk\u0131n bir hat \u00e7izerken, sosyalizmin ba\u011f\u0131ms\u0131z seferberlikler ve organlar \u00fczerinden y\u00fckselmesi gerekti\u011fi ger\u00e7e\u011finin savunulmas\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. \u0130lerleyen senelerde Tro\u00e7ki\u2019nin gerici \u201ctek \u00fclkede sosyalizm\u201d teorisine kar\u015f\u0131 vermek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 m\u00fccadelenin benzer bir bi\u00e7imini Lenin, \u201cbelediye sosyalizmi\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 vermi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n

Komintern\u2019in II. Kongresi\u2019nde belediye sorununun ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131 <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"
1920’de Komintern delegelerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in d\u00fczenlenen Petrograd y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnden bir kare. Arkada Tro\u00e7ki’nin posteri.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mart 1919\u2019da, II. Enternasyonal\u2019in yava\u015f s\u00fcren \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndaki \u015foven ihanetle tescillenmesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 bo\u015flu\u011fu kapamak i\u00e7in, bir\u00e7ok \u00fclkeden kom\u00fcnist partiler III. Enternasyonal\u2019in, yani Komintern\u2019in kurulu\u015funu ilan ettiler. Komintern\u2019in ilk g\u00f6revi, Ekim Devrimi\u2019nin uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketine kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yeni dersleri teorile\u015ftirmek ve II. Enternasyonal\u2019in devrimci bir pozisyon almakta yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 parlamentarizm, ulusal hareketler, emperyalist sava\u015f ve devrimci partilerin in\u015fas\u0131 benzeri konularda, s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin tarihinden edinilmi\u015f ilkeleri belirlemekti.<\/p>\n\n\n\n

Komintern\u2019in II. Kongresi\u2019nde \u201cKom\u00fcnist Partiler ve Parlamentarizm Sorunu\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla haz\u0131rlanan tezler, yerel y\u00f6netimlerle ilgili a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7iziyordu:<\/p>\n\n\n\n

4. Burjuva parlamentolar\u0131, burjuva devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n en \u00f6nemli \u00f6rg\u00fctlerinden biri olarak, t\u0131pk\u0131 proletaryan\u0131n burjuva devleti ele ge\u00e7iremeyece\u011fi gibi, s\u00fcrekli olarak ele ge\u00e7irilemezler. Proletaryan\u0131n g\u00f6revi, cumhuriyet\u00e7i olsun anayasal-monar\u015fist olsun, parlamenter kurumlar\u0131yla beraber, burjuva devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 par\u00e7alamak ve yok etmektir. <\/p>

5. Burjuvazinin yerel y\u00f6netimleri i\u00e7in de durum farkl\u0131 de\u011fildir. Onlar\u0131 devlet organlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na koymak teorik olarak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekte onlar, devrimci proletarya taraf\u0131ndan yok edilmesi ve yerel i\u015f\u00e7i vekilleri sovyetleriyle yer de\u011fi\u015ftirilmesi gereken burjuva devleti mekanizmas\u0131na benzer \u00f6rg\u00fctlerdir.<\/p>

6. B\u00f6ylece kom\u00fcnizm, parlamentarizmi, gelecekteki toplumun bir bi\u00e7imi olarak reddeder. Onu, proleter s\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir bi\u00e7imi olarak reddeder. Parlamentolar\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak devralma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddeder; amac\u0131 parlamentarizmi yok etmektir. Bu nedenle, burjuva devlet kurumlar\u0131n\u0131, yaln\u0131zca onlar\u0131 yok etmek amac\u0131yla kullanmaktan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sorun bu \u015fekliyle ve sadece bu \u015fekliyle ortaya konabilir. (\u201cKom\u00fcnist Partiler ve Parlamentarizm \u00dczerine Tezler\u201d, \u0130kinci Kongre Bildirileri ve Belgeleri<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Komintern\u2019in bu tezleriyle beraber ilk defa i\u015f\u00e7i hareketi tarihindeki bir Enternasyonal, yerel y\u00f6netimleri de burjuva devlet ayg\u0131t\u0131 mekanizmas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak yorumluyordu. B\u00f6ylece belediyelere d\u00f6n\u00fck devrimci politik hatt\u0131n, parlamentoya d\u00f6n\u00fck kom\u00fcnist stratejiden farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmek isteniyordu; zira II. Enternasyonal partileri, belediyelerin, parlamento tipi burjuva kurumlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve hatta onlar\u0131n sosyalist toplumun \u201cembriyonlar\u0131\u201d oldu\u011fu iddias\u0131yla, bir\u00e7ok kereler yerel siyaset alan\u0131ndaki oport\u00fcnist a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Komintern, burjuva devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na bir alternatif olarak belediyelerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011funu ilan etmi\u015fti; bunun hedefi, kom\u00fcnist partilerin, devrimci durumlarda ortaya \u00e7\u0131kan i\u015f\u00e7ilerin \u00f6zy\u00f6netim organlar\u0131na arkalar\u0131n\u0131 d\u00f6nmemesini sa\u011flamakt\u0131. Be\u015finci tezde de okunabilece\u011fi \u00fczere Komintern, burjuva yerel y\u00f6netimlerle yerel i\u015f\u00e7i vekilleri sovyetleri aras\u0131nda mutlak bir kar\u015f\u0131tl\u0131k g\u00f6r\u00fcyordu: \u0130ki farkl\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n, iki farkl\u0131 yerel s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 ayg\u0131t\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Parlamentonda \u00e7o\u011funluk sa\u011flayan bir kom\u00fcnist partinin bunu s\u00fcreklile\u015ftirmemesi gerekti\u011fi; yani partinin parlamento egemenli\u011finin kal\u0131c\u0131la\u015fmas\u0131na izin verilmemesi gerekti\u011fi belirtildikten hemen sonra, bunun yerel y\u00f6netimler i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011fu s\u00f6yleniyordu. B\u00f6ylece kom\u00fcnist \u00e7o\u011funlu\u011fun sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 belediye y\u00f6netimleri deneyiminin, ge\u00e7ici olan ve asl\u0131nda ge\u00e7ici olmas\u0131 gereken (!) karakterine vurgu yap\u0131l\u0131yordu. Bu bir \u201crefleks\u201d halini almamal\u0131, burjuvazinin yerel ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n kom\u00fcnistlerce y\u00f6netilmesi geleneksel bir bi\u00e7im kazanmamal\u0131yd\u0131. Bu durum i\u015f\u00e7ilerin g\u00f6z\u00fcnde kom\u00fcnistleri, burjuvazinin belediye i\u015flerine bakan sol liberal kuyruk\u00e7ular gibi g\u00f6sterirdi. <\/p>\n\n\n\n

Tezlerin devam\u0131nda, kom\u00fcnistlerin, \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flad\u0131klar\u0131 belediye y\u00f6netimlerinde izlemeleri gereken politik strateji tarif ediliyordu:<\/p>\n\n\n\n

13. Kom\u00fcnistler yerel y\u00f6netimlerde \u00e7o\u011funlu\u011fa sahipse; (a) merkez\u00ee burjuva h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 devrimci muhalefeti \u00f6rg\u00fctlemek, (b) n\u00fcfusun daha fakir kesimlerine hizmet etmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan her \u015feyi yapmak (ekonomik \u00f6nlemler, silahl\u0131 i\u015f\u00e7i milisleri yaratma veya yaratmaya te\u015febb\u00fcs etme, vb.), (c) her f\u0131rsatta burjuva devletinin ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikleri nas\u0131l engelledi\u011fine i\u015faret etmek, (d) bu temelde, devletle \u00e7at\u0131\u015fmalardan asla korkmayan, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devrimci propaganda geli\u015ftirmek, (e) belirli ko\u015fullar alt\u0131nda, belediye y\u00f6netimlerini yerel i\u015f\u00e7i konseyleri ile de\u011fi\u015ftirmek zorundad\u0131rlar. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kom\u00fcnistlerin yerel y\u00f6netimlerdeki faaliyetlerinin t\u00fcm\u00fc, kapitalist sistemi baltalayan genel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r. (\u201cKom\u00fcnist Partiler ve Parlamentarizm \u00dczerine Tezler\u201d, \u0130kinci Kongre Bildirileri ve Belgeleri<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Komintern y\u00f6netimi i\u00e7in, belediyelerin kom\u00fcnistlerde oldu\u011fu durumlarda yukar\u0131daki devrimci g\u00f6revlerin yerine getirilmesi, asl\u00ee bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu. Zira Komintern\u2019in Fransa seksiyonu olmak i\u00e7in \u00fcyelik ba\u015fvurusunda bulunmu\u015f olan Frans\u0131z Sosyalist Partisi (kongre s\u0131ras\u0131nda \u00fcyeli\u011fi bekletilmekteydi), 1.500 ile 1.800 aras\u0131nda seyreden miktardaki belediyeyi y\u00f6netmekteydi. Ayn\u0131 \u015fekilde \u0130talyan Sosyalist Partisi de az\u0131msanmayacak derecede belediyeyi kontrol ediyordu. Kongreye \u00fcye olarak kat\u0131lm\u0131\u015f olan Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi (BKP) ise, yerel se\u00e7imlerden daha yeni b\u00fcy\u00fck bir zaferle \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 (BKP neredeyse b\u00fct\u00fcn kentlerde belediye y\u00f6netimlerinin \u00e7o\u011funlu\u011funu ele ge\u00e7irmi\u015fti). <\/p>\n\n\n\n

On \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tez a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde belediyenin, ancak ve ancak sosyalist devrim i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyordu. Bu arac\u0131n g\u00f6revleri aras\u0131nda yereldeki i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7iler lehine ekonomik tedbirler almaya \u00e7al\u0131\u015farak onlar\u0131n burjuva devletle olan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 derinle\u015ftirmek, burjuva ayg\u0131t\u0131n yoksullar\u0131n lehine olan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri nas\u0131l engelledi\u011fini te\u015fhir etmek, kapitalist s\u0131n\u0131f iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 b\u00f6lgesel devrimci muhalefeti organize etmek ve nihayetinde, bu burjuva arac\u0131n yerini alacak olan bir i\u015f\u00e7i sovyetini yaratmak vard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu sonuncu madde \u00f6nemliydi \u00e7\u00fcnk\u00fc tezin kendisinden anla\u015f\u0131labilece\u011fi \u00fczere Komintern, belediye y\u00f6netimlerinin sovyetlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinden de\u011fil, ama bu belediye y\u00f6netimlerinin yerine i\u015f\u00e7i sovyetlerinin ge\u00e7irilmesinden s\u00f6z ediyordu. Belediye kurumunun kendi i\u00e7inde ya\u015fayaca\u011f\u0131 bir sosyolojik ve s\u0131n\u0131fsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, yani do\u011frusal bir siyasal evrim de\u011fildi \u00f6nerilen; Kom\u00fcnist Enternasyonal, a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etti\u011fi \u00fczere, di\u011fer b\u00fct\u00fcn burjuva kurumlar gibi bu yerel ayg\u0131t\u0131n da par\u00e7alanmas\u0131 ve onun yerine proleter ge\u00e7i\u015f kurumlar\u0131n\u0131n konulmas\u0131 taraftar\u0131yd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015fmakta olan s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinin de g\u00f6sterece\u011fi \u00fczere, bu n\u00fcans kritikti. <\/p>\n\n\n\n

Bulgar kom\u00fcnistlerinin belediye deneyiminin dersleri<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Nikolay Shablin. Kara kalem \u00e7izimi, Devlet Tarih M\u00fczesi.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Komintern\u2019in II. Kongresi\u2019nde, kom\u00fcnist partiler ile belediye y\u00f6netimleri aras\u0131ndaki ili\u015fki sorunu, sadece resmi tezlere konu olmad\u0131. Di\u011fer konular\u0131n yan\u0131nda yayg\u0131n bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f olsa da, belediye y\u00f6netimleri sorunuyla ilgili s\u00f6z alan bir delege mevcuttu. Bu delege, partisi k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce yerel y\u00f6netimlerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131na alm\u0131\u015f olan, Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi\u2019nden Nikolay Shablin\u2019di (Ivan Nedelkov). <\/p>\n\n\n\n

Shablin, Komintern\u2019in k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden \u015funlar\u0131 ifade etti:<\/p>\n\n\n\n

1919 Aral\u0131k yerel se\u00e7imlerinde ve 1920 Ocak ay\u0131nda yap\u0131lan b\u00f6lge se\u00e7imlerinde parti 140.000 oy ald\u0131 ve neredeyse her \u015fehrin konseyinde ve yakla\u015f\u0131k y\u00fcz k\u00f6yde \u00e7o\u011funlu\u011fu kazand\u0131. Di\u011fer bir\u00e7ok \u015fehir ve k\u00f6y konseyinde parti b\u00fcy\u00fck az\u0131nl\u0131klara sahip. Yerel ve b\u00f6lgesel meclis organlar\u0131 i\u00e7in partinin, devrimci d\u00f6nemde yerel ve ta\u015fra temsiliyet organlar\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7mesi ve onlar\u0131n i\u015flevini \u00fcstlenmesi i\u00e7in, \u015fehirlerde ve k\u00f6ylerde i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fclerin sovyetlerini \u00f6rg\u00fctleme program\u0131 vard\u0131r. (\u2026)<\/p>

Kom\u00fcnist belediyelerde kampanyalar\u0131 \u015funun i\u00e7in kullan\u0131yoruz: Kitlelere, kendi \u00f6rg\u00fctlenmeleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yaln\u0131zca kendilerinin, merkez\u00ee h\u00fck\u00fcmetin g\u0131da, bar\u0131nma, enflasyon ve \u00e7al\u0131\u015fan n\u00fcfusun di\u011fer yak\u0131c\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 konusunda kom\u00fcnist belediye konseylerinin kararlar\u0131na sayg\u0131 duymas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in. (\u0130kinci Kongre Bildirileri ve Belgeleri<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

BKP, hem I. Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n Bulgar toplumunda yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m\u0131n neticesinde kom\u00fcnist fikirlerin toplumsalla\u015fmas\u0131n\u0131n etkisini ya\u015f\u0131yor, hem de Ekim Devrimi\u2019nin uluslararas\u0131 alanda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sempatinin sonu\u00e7lar\u0131yla b\u00fcy\u00fcyordu. BKP\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc, Tesnyaki<\/em> k\u0131saltmas\u0131yla bilinen Bulgar Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019ydi. Bu parti, 1912-1913 Balkan Sava\u015flar\u0131\u2019na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in monar\u015fist devletten b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Rus ve S\u0131rp partileriyle birlikte, II. Enternasyonal\u2019in sava\u015f kredileri lehine oy vermeyen ve emperyalist sava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 partisinden biriydi. Bulgar kapitalizminin kar\u015f\u0131devrimci g\u00fc\u00e7leri, bu partiyi \u015fiddetle bast\u0131rmak i\u00e7in hemen hemen her yolu denemi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi BKP, seneler boyunca do\u011fru bir \u00e7izgide tutmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 devrimci politikas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131yordu. Shablin\u2019in raporu, belediyeler sorununa partinin titizlikle e\u011fildi\u011fini g\u00f6steriyordu. Bu rapora g\u00f6re BKP bir yan\u0131lsama i\u00e7inde de\u011fildi; belediyelere dair kom\u00fcnist bir politika g\u00fcd\u00fcyordu. Ek olarak Bulgar i\u015f\u00e7ilerinin devrimci bir kalk\u0131\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda, yerel ve b\u00f6lgesel y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131 sovyetlerle de\u011fi\u015ftirmeye haz\u0131r oldu\u011funu, en az\u0131ndan partinin bu y\u00f6nde bir program\u0131 sahiplendi\u011fini ilan ediyordu.<\/p>\n\n\n\n

Shablin\u2019e cevap veren tek delege \u0130svi\u00e7re delegesi Jacob Herzog\u2019tu. Herzog, BKP\u2019nin yerel faaliyetlerine \u015f\u00fcpheli yakla\u015f\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

Komisyonda, belediye meclislerindeki kom\u00fcnist temsilcilerin kendilerini nas\u0131l idare etmeleri gerekti\u011fi, \u00e7o\u011funlukta olduklar\u0131 zaman ne yapmalar\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda uzun bir tart\u0131\u015fma yapt\u0131k. Burada yolda\u015f Buharin, \u2018\u00c7o\u011funlu\u011fa sahip olduklar\u0131nda, kom\u00fcnistler belediye konseyiyle devlet aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyi att\u0131rmak i\u00e7in i\u015f\u00e7ilerin \u015fartlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeyi denemeliler\u2019 dedi. Bu tam da, parlamentoya gittiklerinde oport\u00fcnistlerin bize s\u00f6yledi\u011fiydi. (\u0130kinci Kongre Bildirileri ve Belgeleri<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Herzog\u2019un kayg\u0131s\u0131 anlams\u0131z de\u011fildi; o, kom\u00fcnistlerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca yereldeki sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye adanm\u0131\u015f hay\u0131rseverler haline gelmesini istemiyordu. Parti, bir yerel hizmetler ve dayan\u0131\u015fma kurumu de\u011fil ama iktidar hedefi olan devrimci bir orduydu. Ancak Herzog, parlamenter faaliyete kategorik olarak kar\u015f\u0131yd\u0131 ve ona g\u00f6re kom\u00fcnistler, muhalefet etmek i\u00e7in bile olsa hi\u00e7bir burjuva kurumuna kat\u0131lmamal\u0131yd\u0131. Bu sol kom\u00fcnist tav\u0131r, Lenin\u2019in II. Kongre boyunca m\u00fccadele edece\u011fi temel sapma olacakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dimitar Blagoev.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Shablin\u2019in iyi niyetli raporuyla BKP\u2019nin prati\u011fi aras\u0131nda yine de bir a\u00e7\u0131 vard\u0131 ve bu, \u00e7ok yak\u0131nda trajik bir deneyimle ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131. Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi kurucular\u0131ndan ve partinin o s\u0131radaki \u00f6nderi Dimitar Blagoev, 1919\u2019da \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

Belediyeleri kazanmak, Sovyet sisteminin egemenli\u011finin ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilir. (\u2026) Belediye iktidar\u0131n\u0131 almak i\u00e7in verilen m\u00fccadele ve \u00f6zellikle de bizim partimizin y\u00f6netti\u011fi belediyelerde proletaryan\u0131n ve yoksul s\u0131n\u0131flar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc desteklemek i\u00e7in verdi\u011fi m\u00fccadele; bu m\u00fccadele \u00f6z\u00fcnde Sovyet iktidar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, bir b\u00fct\u00fcn olarak Sovyet sisteminin egemenli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadeledir. (Aktaran G. Tsonev ve A. Vladimirov, 1923 Bulgaristan Ayaklanmas\u0131<\/em>)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Blagoev\u2019in d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yan\u0131lg\u0131, tam da Komintern\u2019in on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tezinin son maddesinde dikkatle e\u011fildi\u011fi bir konu \u00fczerineydi: Belediyeleri, burjuva birer kurum olarak yok etmek ve onlar\u0131n yerine sovyetleri ge\u00e7irmektense, do\u011frudan do\u011fruya belediyeleri sovyetik organlar olarak yeniden organize etmeye, yeniden tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak. Blagoev\u2019in uygulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve asl\u0131nda eski bir sosyal demokrat refleks olan politika buydu. <\/p>\n\n\n\n

Bulgar kom\u00fcnistleri, hi\u00e7bir \u015fekilde \u201cbelediye sosyalizmi\u201d \u015feklindeki revizyonizmin taraftarlar\u0131 de\u011fildi. BKP devrimci bir partiydi, ancak II. Enternasyonal\u2019den miras al\u0131nm\u0131\u015f olan birtak\u0131m yan\u0131lt\u0131c\u0131 politik al\u0131\u015fkanl\u0131klar ve gerici sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilecek olan refleksler, sadece kongre kararlar\u0131 ve t\u00fcz\u00fck tart\u0131\u015fmalar\u0131yla engellenemiyordu. Partinin ayn\u0131 zamanda s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ate\u015fi i\u00e7inde program\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak s\u0131namas\u0131 ve bu deneyimlerden ders \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekiyordu. Ancak BKP, kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan \u00f6nemli bir s\u0131navda ba\u015far\u0131s\u0131z bir bilan\u00e7o verdi: 1918 Eyl\u00fcl Radomir \u0130syan\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Radomir \u0130syan\u0131’n\u0131 betimleyen bir \u00e7izim.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Radomir \u0130syan\u0131, burjuva Bulgar ordusu i\u00e7inde k\u00f6yl\u00fc k\u00f6kenli askerlerin ayaklanm\u0131\u015f olmas\u0131na verilen isimdi. \u0130syan, ordunun geni\u015f bir k\u0131sm\u0131n\u0131 etkisi alt\u0131na ald\u0131. Ayaklanmay\u0131 haz\u0131rlayan s\u00fcre\u00e7 boyunca askerler Ekim Devrimi tecr\u00fcbesinden etkilenerek kendi sovyetlerini kurmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. BKP bu isyana kar\u015f\u0131 \u00e7ekimser bir politika benimsedi (Lenin\u2019in bu politikaya dair kayg\u0131lar\u0131n\u0131 belirtti\u011fi uyar\u0131lar\u0131na ra\u011fmen) ve ayaklanmaya d\u00f6n\u00fck bir \u00f6rg\u00fct m\u00fcdahalesinin ger\u00e7ekle\u015fmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Buna ek olarak BKP\u2019nin resmi tavr\u0131, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve onun m\u00fccadele kapasitesini k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeye y\u00f6nelikti. Halbuki ayaklanma k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde Bulgar \u00c7ar I. Ferdinand\u2019\u0131 devirmeyi ama\u00e7layan bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. BKP\u2019nin utanga\u00e7 politikas\u0131 sonucunda K\u00f6yl\u00fc Birli\u011fi isimli grubun \u00f6nderi Alexander Stamboliski iktidar\u0131 alan isim oldu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
1923 darbesinin \u00f6nderleri Ivan Rusev’in evindeler.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Stamboliski, Haziran 1923\u2019te ger\u00e7ekle\u015fecek olan kanl\u0131 Tsankov darbesiyle devrilecek ve ulusal burjuvazi askeri darbe arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kendi s\u0131n\u0131f egemenli\u011fini konsolide etme f\u0131rsat\u0131 yakalayacakt\u0131. Halbuki darbeden bir sene \u00f6nce, 1922\u2019de a\u00e7\u0131klanan verilere g\u00f6re BKP\u2019nin 38.000 \u00fcyesi vard\u0131; bu \u00fcyelerinin 3.600 kadar\u0131 belediye y\u00f6netimlerinde, 115\u2019i de b\u00f6lgesel y\u00f6netim organlar\u0131nda koltuk sahibiydi (yani neredeyse partinin onda biri yerel y\u00f6netim i\u015fini profesyonel olarak yap\u0131yordu!). Belediyeleri i\u015f\u00e7i \u00f6zy\u00f6netim organlar\u0131na \u00e7evirmek y\u00f6n\u00fcndeki anlams\u0131z u\u011fra\u015f bir kenara b\u0131rak\u0131lsa ve ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f\u00e7i, k\u00f6yl\u00fc, asker sovyetlerinin \u00f6rg\u00fctlenmesi hedefi temelinde, proletaryan\u0131n k\u00f6yl\u00fcl\u00fckle olu\u015fturaca\u011f\u0131 bir eylem birli\u011fi etraf\u0131nda ezilenlere bir iktidar program\u0131 sunulmu\u015f olsayd\u0131, durum \u00e7ok farkl\u0131 olabilirdi. Lenin\u2019in 1917 Nisan\u0131\u2019nda Petrograd yerel se\u00e7imlerinin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Bol\u015fevik konferansta \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc stratejinin y\u00f6ntemsel bir devam\u0131 Bulgaristan\u2019da var edilebilmi\u015f olsa; yani belediye sorunu dolays\u0131z bir bi\u00e7imde Bulgar devriminin sorunlar\u0131 d\u00fczeyinde ele al\u0131nm\u0131\u015f olsa, BKP 1923\u2019te a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan gericilik d\u00f6nemini engelleyebilirdi. <\/p>\n\n\n\n

1923 darbesi BKP\u2019yi yerel y\u00f6netimlerden kovdu. 1923-1925 aras\u0131, Bulgaristan\u2019da Beyaz Ter\u00f6r d\u00f6nemiydi. BKP\u2019nin be\u015f bin \u00fcyesi katledildi. \u00d6ld\u00fcr\u00fclenler aras\u0131nda, 1919 ve 1920 yerel ve b\u00f6lgesel se\u00e7imlerinde edinilen ba\u015far\u0131yla birlikte partisinin belediyeleri sosyalist devrimin bir arac\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu ba\u011flamda ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f\u00e7i sovyetlerinin olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele verdi\u011fini s\u00f6yleyen Shablin de vard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bookchin\u2019in liberter belediyeci oport\u00fcnizmi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

ABD\u2019li anar\u015fist, daha sonra ise kom\u00fcnalist Murray Bookchin\u2019in, sosyalizm cephesinden \u00fcretmi\u015f oldu\u011fu iddias\u0131yla ortaya koydu\u011fu belediye stratejisinin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye i\u00e7in bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor zira K\u00fcrt hareketinin mevcut siyasal \u00f6nderli\u011finin resmi olarak benimsemi\u015f oldu\u011funu deklare etti\u011fi belediye stratejisi, Bookchin\u2019in ortaya koydu\u011fu liberter belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131 olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bookchin\u2019in yerel idareler noktas\u0131nda ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc politik \u00f6nerme, asl\u0131nda II. Enternasyonal\u2019in belediyeci yan\u0131lsamalar\u0131ndan ve Men\u015feviklerin \u201cbelediye sosyalizmi\u201d ile \u201cbelediyele\u015ftirme\u201d hatlar\u0131ndan da daha sa\u011fda, yani daha gericidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, sonu\u00e7lar\u0131 itibariyle ne kadar y\u0131k\u0131c\u0131 olursa olsun II. Enternasyonal ve Men\u015fevikler, bu y\u00f6nelimlerinin \u00f6znesi olarak yine de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor ve ayn\u0131 zamanda, bunun reformist de olsa bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 partisinin in\u015fas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlard\u0131. Bu iki ya\u015famsal noktada Bookchin\u2019in program\u0131, 19. ve 20. y\u00fczy\u0131l reformizminin de gerisine d\u00fc\u015fen bir oport\u00fcnizmi temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bookchin kendi belediyeci sapmas\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi temellendiriyor:<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekten kapitalizm \u2018can \u00e7eki\u015fmek\u2019 bir yana, olgunla\u015fmaya ve kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye devam etmektedir. (\u2026) Dolay\u0131s\u0131yla benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re, bug\u00fcn her zamankinden fazla, devrimci liberter kom\u00fcnist hareket, \u00fccretli emek ile sermaye aras\u0131ndaki m\u00fccadeleye indirgenemeyecek yeni ve \u00e7o\u011funlukla s\u0131n\u0131f-a\u015f\u0131r\u0131 problemlerin odak noktas\u0131 olarak belediyenin \u00f6nemini idrak etmek durumundad\u0131r. (Murray Bookchin, Gelece\u011fin Devrimi<\/strong>, \u00c7evirenler: \u0130brahim Y\u0131ld\u0131z, Soner Tortlak)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Burada belediyeci sapman\u0131n teorik zemini, ilk olarak, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar\u0131n temel yasas\u0131n\u0131n reddiyle; yani toplumun iki d\u00fc\u015fman s\u0131n\u0131fsal kampa b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f oldu\u011fu ve toplumsal hareketin hemen hemen b\u00fct\u00fcn y\u00f6nlerinin, bu iki s\u0131n\u0131f\u0131n birbirleri aras\u0131nda vermekte oldu\u011fu m\u00fccadeleyle belirlendi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki ger\u00e7e\u011fin terk edilmesiyle olu\u015fturulur. Asl\u0131nda bu Bookchin\u2019in okuyucuyu ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tezlerin \u00e7er\u00e7evesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, kendi i\u00e7inde tutarl\u0131d\u0131r. Zira bir kere toplumsal olarak belirleyici olan\u0131n s\u0131n\u0131flar aras\u0131 sava\u015f\u0131m oldu\u011fu kabul edilirse, bu kabul\u00fcn mant\u0131ksal siyasal sonucu iktidar\u0131n fethine d\u00f6n\u00fck proleter bir strateji olaca\u011f\u0131 i\u00e7in ve Bookchin\u2019in de b\u00f6yle bir endi\u015fesi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, belediye kurumuna d\u00f6n\u00fck oport\u00fcnist yan\u0131lsamalar yaratman\u0131n birincil \u015fart\u0131, burjuvazi ile proletarya aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin \u201codak noktas\u0131\u201d olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmektir. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Murray Bookchin (1921-2006)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bu durumda kar\u015f\u0131m\u0131zda duran olgu, s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin kapsam\u0131 dahilinde belediye kurumunun ve y\u00f6netiminin, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve onun \u00f6nc\u00fc partisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131yabilece\u011fi taktiksel \u00f6nem olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k do\u011frudan do\u011fruya, belediyeci oport\u00fcnist sapman\u0131n, s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesi i\u00e7inde politik, ekonomik ve sosyal bir akt\u00f6r olarak konumlanan proletaryay\u0131, b\u00fct\u00fcn bu y\u00f6nlerden silahs\u0131zland\u0131rmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Elbette bunun \u015fart\u0131 da, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun en vah\u015fi toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme varyantlar\u0131ndan biri olan emperyalizm alt\u0131nda, birtak\u0131m \u201cs\u0131n\u0131f-a\u015f\u0131r\u0131 problemlerin\u201d oldu\u011funu; yani emperyalizmle do\u011frudan do\u011fruya \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fmeden ve \u00e7at\u0131\u015fmaya girmeden, \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek olan sosyal sorunlar\u0131n oldu\u011funu varsaymakt\u0131r. Bookchin\u2019in stratejisi, Ekin Devrimi\u2019nin mezar kaz\u0131c\u0131s\u0131 Stalin\u2019in \u201cemperyalizmle bir arada bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fam\u201d y\u00f6n\u00fcndeki teslimiyet\u00e7i oport\u00fcnizminin belediyeler d\u00fczlemindeki bir devam\u0131d\u0131r. Zira ikisinin de beslendi\u011fi programatik kaynak, a\u00e7\u0131k ve net bir s\u0131n\u0131f i\u015fbirlik\u00e7ili\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

Bookchin\u2019e g\u00f6re liberter belediyecilik;<\/p>\n\n\n\n

Canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ulus-devlet ile beled\u00ee konfederasyon aras\u0131ndaki diyalektik gerilimden al\u0131r. (\u2026) Liberter belediyecilik devletle giri\u015filen m\u00fccadeleyle olu\u015fur, bu m\u00fccadele sonucu g\u00fc\u00e7lenir, bu m\u00fccadeleyle tan\u0131mlan\u0131r. (Murray Bookchin, Gelece\u011fin Devrimi<\/strong>, \u00c7evirenler: \u0130brahim Y\u0131ld\u0131z, Soner Tortlak)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bookchin\u2019in s\u0131n\u0131fsal \u00f6z\u00fc itibariyle burjuva karakterde olan devletle, bu devletin yerel y\u00f6netimleri aras\u0131na koydu\u011fu kategorik fark, b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle soyut ve kavramsal kalmaya mahkumdur. \u00d6ncelikle kendisi, bu yerel idare birimlerinin s\u0131n\u0131fsal karakterinin, neden merkez\u00ee devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f \u00f6z\u00fcnden farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamamaktad\u0131r. Yerel idarelerin emrinin alt\u0131nda ordular, polisiye ayg\u0131tlar, ba\u011f\u0131ms\u0131z borsalar ve mahkemeler olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi (ki asl\u0131nda bir\u00e7o\u011funda bunlar mevcuttur)? Belediyelerin sorumlulu\u011funda olan n\u00fcfusun toplam\u0131, ulusal n\u00fcfusun toplam\u0131ndan nicel olarak daha az oldu\u011fu i\u00e7in mi? S\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6neminde, yerel e\u015fraf\u0131n ve egemen bloklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fcden daha fazla pay alma h\u0131rs\u0131n\u0131n temsilcileri olarak ayaklanan valiler, Bookchin\u2019e g\u00f6re kolonyal g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 ilerici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve asl\u0131nda bunun bir \u015fekilde yeniden hayat bulabilece\u011fine d\u00f6n\u00fck bir ihtimal oldu\u011fu i\u00e7in mi? Cevab\u0131 bilmiyoruz. Ancak Bookchin\u2019in yaln\u0131zca konsept d\u00fczeyinde kalan bu ayr\u0131m\u0131n\u0131n cevaplar\u0131, yukar\u0131da s\u0131ralanan sorularda dahi yat\u0131yor olsa, belediye kurumuna atfedilen hatal\u0131 devrimci rol\u00fc me\u015frula\u015ft\u0131rmazd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bookchin\u2019in yan\u0131lg\u0131s\u0131, II. Enternasyonal\u2019in de sahip oldu\u011funa benzer bir bi\u00e7imde, belediyelere ikili iktidar niteli\u011fi atfetmesiyle ifadesine kavu\u015fmaktad\u0131r. O, bu belediyelerin devletle bir m\u00fccadeleye giri\u015ferek, sonunda \u201cliberter\u201d bir sistemin yarat\u0131labilece\u011fini savunur. Bu, burjuvazinin egemenlik kurmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bir arac\u0131n (parlamento, devlet, belediye ve benzerleri), burjuvazinin egemenli\u011fini devirmek noktas\u0131nda nihai ve biricik bir ayg\u0131t olarak ezilenler taraf\u0131ndan kullan\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki o eski ve tad\u0131 ka\u00e7m\u0131\u015f oport\u00fcnist \u00f6nermenin bir devam\u0131d\u0131r. Yine bu, 20. y\u00fczy\u0131l s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin \u00fczerinde duman t\u00fcten sava\u015f arenas\u0131n\u0131n derslerinden hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011frenmemek ve ezilenleri, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ldaki karde\u015fleri i\u00e7in etkileri y\u0131k\u0131c\u0131 ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olmu\u015f olan o yan\u0131lg\u0131l\u0131 ajandaya yeniden ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekte, Lenin\u2019in de inatla vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, burjuva devlet ile sosyalistlerin y\u00f6netimindeki bir burjuva yerel y\u00f6netimin aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, yaln\u0131zca taktiksel ve ikincil bir boyutla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalabilir. Bu iki kurum aras\u0131nda \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel olan olas\u0131 bir sava\u015f, zaten devrimcilerin bu yerel idare birimi yerine i\u015f\u00e7ilerin \u00f6z\u00f6rg\u00fctlenmelerini kuvvetlendirmelerini gerektiren bir konjonkt\u00fcr a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu noktada belediyenin rol\u00fcn\u00fcn, kendi \u00e7ap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir hedefle zorlanmas\u0131 bir vakit kayb\u0131 olacak, o vaktin kayb\u0131 da dolays\u0131z bir bi\u00e7imde proleter saflardaki fiziksel kay\u0131plar\u0131 tetikleyecektir. <\/p>\n\n\n\n

Bookchin a\u015fa\u011f\u0131daki gibi devam ediyor:<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylesi bir beled\u00ee ekonomide (\u2026) bug\u00fcn insanlar\u0131 i\u015f\u00e7i, profesyonel, y\u00f6netici ve benzeri kategorilere b\u00f6len \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n, insanlar\u0131n kendilerini ki\u015fisel e\u011filimler ile meslek\u00ee kayg\u0131lar\u0131ndan \u00e7ok, kendi topluluklar\u0131n\u0131n ve b\u00f6lgelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten birer yurtta\u015f olarak g\u00f6rd\u00fckleri genel bir \u00e7\u0131kara kar\u0131\u015f\u0131p da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 bekleyebiliriz. Burada yurtta\u015fl\u0131k, ger\u00e7ek \u00e7ehresine kavu\u015facak, halk\u0131n iyili\u011fine y\u00f6nelik hem ussal hem de ekolojik yorumlar s\u0131n\u0131fsal ve hiyerar\u015fik \u00e7\u0131karlar\u0131n yerini alacakt\u0131r. Ahlaki topluluklar\u0131n, ahlaki ekonomisinin ahlaki temelidir bu. (Murray Bookchin, Gelece\u011fin Devrimi<\/strong>, \u00c7evirenler: \u0130brahim Y\u0131ld\u0131z, Soner Tortlak)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130\u015fte kar\u015f\u0131n\u0131zda, herhangi bir CHP\u2019li Park ve Bah\u00e7eler M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yetkilisinin alt\u0131na imzas\u0131n\u0131 atabilece\u011fi bir pasaj. Bookchin\u2019in, ge\u00e7 d\u00f6nem Alman feodalizminin mistik idealizmini ve erken d\u00f6nem Frans\u0131z sosyalizminin \u00fctopyac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran, ancak Marksistlerde yaln\u0131zca ho\u015f olmayan bir mide bulant\u0131s\u0131na yol a\u00e7an \u201cahlaki topluluk\u201d kategorisinin ne olabilece\u011fini soru\u015fturmay\u0131, ba\u015fka bir yaz\u0131ya erteleyelim. <\/p>\n\n\n\n

Burada hemen g\u00f6ze \u00e7arpan birka\u00e7 sorunla ba\u015flayal\u0131m: 1) Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla Bookchin\u2019in kafas\u0131ndaki beled\u00ee \u00f6rg\u00fctlenme, bir halk meclisi temelinde var olacak ve asl\u0131nda, toplumdaki b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131fsal kesimlere a\u00e7\u0131k olacakt\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle T\u00fcrkiye \u00f6zelinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze, derelere HES kurmak isteyen tekelci finans kapitalin temsilcileriyle, o derenin do\u011fal kaynaklar\u0131 \u00fczerinden ya\u015fam\u0131n\u0131 ge\u00e7indiren k\u0131rsal k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi veya k\u00f6y emek\u00e7ileri, bu \u201cliberter\u201d beled\u00ee kurumda yan yana var olacaklar. Bookchin ekolojik sorunlar\u0131 \u201cs\u0131n\u0131f-a\u015f\u0131r\u0131 problemler\u201d olarak kategorilendirmi\u015f olsa da, tekelci sermayenin derelere HES kurma y\u00f6n\u00fcnde seyreden ve olduk\u00e7a s\u0131n\u0131fsal olan y\u00f6nelimiyle, yine s\u0131n\u0131fsal olan \u00e7\u0131kar\u0131 o derenin korunmas\u0131 ve ulusal bir \u00fcretim plan\u0131 dahilinde kullan\u0131lmas\u0131 olan k\u0131rsal kesimlerin aras\u0131ndaki bu \u00e7eli\u015fkinin nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulaca\u011f\u0131, belirsizdir. Asl\u0131nda burada Bookchin\u2019in \u00e7\u0131kar\u0131na \u201cbelirsiz\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylesek de, s\u0131n\u0131fsal g\u00fc\u00e7 kompozisyonun do\u011fas\u0131 gere\u011fi (devlet iktidar\u0131, bir ordu ve benzerleri), Bookchin\u2019in liberter yerel y\u00f6netiminde kazanacak olan\u0131n HES taraftar\u0131 sermaye temsilcisi olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek, \u00e7ok da zor de\u011fildir. 2) Sorunu bir kere b\u00f6yle ortaya koydu\u011fumuzda, Bookchin\u2019in iddia etti\u011fi \u00fczere \u201cekolojik yorumlar\u0131n\u201d, \u201cs\u0131n\u0131fsal ve hiyerar\u015fik \u00e7\u0131karlar\u0131n yerini\u201d nas\u0131l alaca\u011f\u0131, faydal\u0131 bir \u201cs\u0131n\u0131f-a\u015f\u0131r\u0131 problem\u201d olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Belki de bu problemin cevab\u0131, Bookchin gevezeli\u011finin, keskin bir oport\u00fcnizm oldu\u011fudur. 3) Ancak belki de Bookchin, ortaya koydu\u011fu belediyeci projenin i\u00e7indeki bu mutlak tezatl\u0131klar\u0131 yaratan s\u0131n\u0131fsal sorunun bir engel olaca\u011f\u0131n\u0131 varsaym\u0131yordur. Zira kendisinin de belirtti\u011fi \u00fczere, onun liberter yerel y\u00f6netim kurumlar\u0131nda farkl\u0131 s\u0131n\u0131flardan insanlar bir kere topland\u0131klar\u0131nda, \u201ctopluluklar\u0131n\u0131n ve b\u00f6lgelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten\u201d ki\u015filer olarak onlar \u201cmeslek\u00ee kayg\u0131lar\u0131ndan\u201d kurtulacaklar ve \u201cgenel bir \u00e7\u0131kara\u201d sahip olan \u201cyurtta\u015flar\u201d olacaklar. Bookchin\u2019in, toplumun s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 insanlar\u0131n \u201cmeslek\u00ee kayg\u0131lara\u201d sahip olmas\u0131nda bulan \u00e7i\u011f ve gerici idealizminin kapsaml\u0131 bir ele\u015ftirisini bir kenara koyuyorum ve yaln\u0131zca \u015fu soruyu sormakla yetiniyorum: E\u011fer insanlar aras\u0131 sosyo-ekonomik farkl\u0131l\u0131klardan kaynaklanan \u00e7e\u015fitli \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, onlar\u0131n yaln\u0131zca topluluklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen hassas vatanda\u015flar olabilmesiyle ortadan kalkabiliyorsa, bunu neden bug\u00fcn de yapm\u0131yorlar? E\u011fer s\u0131n\u0131fsal ayr\u0131mlar\u0131 ve antagonizmleri yok etmenin biricik yolu, bu ayr\u0131mlara konu olan toplumsal kesimleri ortak bir b\u00f6lgesel kayg\u0131da birle\u015ftirmek ise, liberter belediyecili\u011fe neden ihtiyac\u0131m\u0131z var (evet, do\u011fru bildiniz, asl\u0131nda yok)?<\/p>\n\n\n\n

Bookchin\u2019in belediyeci oport\u00fcnizminin siyasal kayna\u011f\u0131, onun, olaylar\u0131 ve ezilenlerin kurtulu\u015f stratejisini, d\u00fcnya devrimci s\u00fcrecinin diyalekti\u011finden yorumlam\u0131yor olu\u015fudur. Bu yerelci kurtulu\u015f perspektifinin k\u00f6kenleri, asl\u0131nda emperyalizmin son derece muhafazakar ve sa\u011fc\u0131 bir yorumlan\u0131\u015f\u0131nda bulunmaktad\u0131r. Bookchin devrimci \u00f6nerisini a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u00f6zetliyor:<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcreselle\u015fme probleminin k\u00fcresel \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yoktur. K\u00fcresel sermaye, tam da eri\u015fti\u011fi devasa b\u00fcy\u00fckl\u00fckten dolay\u0131, ancak ve ancak k\u00f6klerinden ba\u015flanarak kemirilip yok edilebilir. (Murray Bookchin, Gelece\u011fin Devrimi<\/strong>, \u00c7evirenler: \u0130brahim Y\u0131ld\u0131z, Soner Tortlak)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bu arg\u00fcman\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen temel \u00f6zelli\u011fi, asl\u0131nda onun y\u00fczeyselli\u011fidir. Bookchin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc anti-enternasyonalist stratejinin politik mazereti olarak, 21. y\u00fczy\u0131lda emperyalizmin ge\u00e7irdi\u011fi nitel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc kullanm\u0131yor ama onun nicel geni\u015fli\u011finden (\u201ceri\u015fti\u011fi devasa b\u00fcy\u00fckl\u00fckten\u201d) bahsediyor. Sermayenin egemenli\u011finin nicel boyutunun hangi a\u015famas\u0131n\u0131n, bize uluslaras\u0131 bir devrimci program olu\u015fturmam\u0131za izin vermedi\u011fini bilmiyoruz (mesela finans kapital ka\u00e7 sekt\u00f6rden ve pazardan vazge\u00e7erse veya bankalar\u0131n mali b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri ne kadar daral\u0131rsa, k\u00fcresel bir devrimci strateji olu\u015fturabiliriz?). <\/p>\n\n\n\n

Ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimci enternasyonalist bir perspektifle silahlanmas\u0131n\u0131n zoraki karakteri, sermayenin \u015fu veya bu oranda d\u00fcnyada geni\u015flemi\u015f olmas\u0131ndan de\u011fil, onun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki s\u0131n\u0131f olarak burjuvazinin de kendi sald\u0131r\u0131 planlar\u0131n\u0131 uluslararas\u0131 \u00e7apta hayata ge\u00e7iriyor olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Tam olarak bu sebeple, proletarya a\u00e7\u0131s\u0131ndan kapitalistlerin yerel y\u00f6netim ayg\u0131tlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ve onlar\u0131n do\u011fru bir kullan\u0131m\u0131 sayesinde, toplumsal bir kurtulu\u015f m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bug\u00fcn hala, sosyalist devrimin Leninist d\u00fcnya partisi olacak bir Enternasyonal\u2019e ve merkez\u00ee iktidar\u0131n fethini ama\u00e7layan s\u00fcrekli devrimci bir kom\u00fcnist perspektife ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de belediyelerin kapitalist d\u00fcnya piyasas\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131klar\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Co\u011frafi olarak kentin, siyasi ve idari olarak ise belediyelerin \u00e7ap\u0131n\u0131 a\u015fmayan sosyalist \u201creform\u201d veya \u201csosyalizm\u201d projelerinin kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 en temel somut muhalefet, d\u00fcnya ekonomisinin emperyalist i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcyle belirlenen karakteri olacakt\u0131r. 18. y\u00fczy\u0131l gibi erken say\u0131labilecek bir tarihten itibaren kentler, onlar\u0131n iktisadi altyap\u0131lar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla da onlar\u0131n y\u00f6netimleri, birbirleri aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkileri geli\u015ftirdiler. Bu, burjuvazinin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde \u00fclkeler aras\u0131nda kurmakta oldu\u011fu e\u015fitsiz ve bile\u015fik geli\u015fim dinami\u011finin, ulusal n\u00fcfuslar\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 metropollerin kendi aralar\u0131nda sahip olduklar\u0131 bir yans\u0131mas\u0131yd\u0131. Bu nedenle, tek \u00fclkede in\u015fa edilmesi nesnel olarak olanaks\u0131z olan sosyalizmin s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yerel idarede de, do\u011fal olarak, hayata ge\u00e7irilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olamaz. Bu, burjuva kentle\u015fmenin; yani burjuva belediye kurumlar\u0131n\u0131n olu\u015fumunun, kapitalist geli\u015fimin kendisinden kopar\u0131lamaz olan ba\u011f\u0131yla sabittir. Ve bu, ayn\u0131 zamanda, kapitalist s\u0131n\u0131f iktidar\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131 duydu\u011fu merkez\u00ee bir politik ayg\u0131t\u0131n egemenli\u011finin, bu s\u0131n\u0131f i\u00e7in zorunlu olmas\u0131yla da yak\u0131nda ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin kapitalistle\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda \u0130stanbul\u2019daki monar\u015fi de, vergi toplan\u0131m\u0131 \u00fczerinden karakterize oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde gev\u015fek kalan idari sistemi, \u00fclke i\u00e7ine akmakta olan yabanc\u0131 sermayeyi de denetleme kayg\u0131s\u0131yla, merkezile\u015ftirme gereksinimi duydu. Liberal yaz\u0131nda – skolastik darkafal\u0131l\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla – genellikle birbirlerine kar\u015f\u0131t iki dinamik olarak ele al\u0131nsa da, devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n merkez\u00eele\u015fmelerinin \u00f6nemli bir ko\u015fulu, yerel idarelerin g\u00fc\u00e7lendirilmesidir. <\/p>\n\n\n\n

\u0130mparatorluktaki kapitalistle\u015fme dalgas\u0131, kendisinden sorumlu olmas\u0131 gereken geli\u015fkin bir burjuvazi s\u0131n\u0131f\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131nca, siyasal ifadelerinin ve g\u00f6revlerinin k\u0131smen de olsa hayata ge\u00e7irilmesi g\u00f6revini ve yetkisini B\u00e2b\u0131\u00e2li\u2019ye verdi ve bu \u00e7arp\u0131k geli\u015fim rotas\u0131 i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 bir reform program\u0131 olarak Tanzimat\u2019ta kristalize oldu. Tanzimat\u2019\u0131n y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc merkezile\u015ftirme hedefi imparatorlu\u011fu eyaletlere, eyaletleri sancaklara, sancaklar\u0131 kazalara, kazalar\u0131 da nahiyelere b\u00f6lmek durumunda kald\u0131. Eyalet y\u00f6netimleri devletin atad\u0131\u011f\u0131 valilere b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve valilerin de yan\u0131na b\u00f6lge asker\u00ee g\u00fcc\u00fcn\u00fc denetleyecek bir muhaf\u0131z ve b\u00f6lge ticaretini organize edip kay\u0131t alt\u0131na alacak olan bir defterdar verildi. Kimi sancaklarda Frans\u0131z \u00f6rne\u011fi takip edilerek meclisler kuruldu. \u00c7ok de\u011fil, yakla\u015f\u0131k yirmi sene sonra \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131nda bir reform hareketi ba\u015flatan II. Alexander da, Rus kapitalizminin geli\u015fimine uygun olarak zemstvo\u2019lar\u0131 (yerel y\u00f6netim organlar\u0131) kuracakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Cumhuriyet d\u00f6neminin belediyeleri olacak olan Osmanl\u0131 yerel idarelerinin, T\u00fcrk kapitalizminin geli\u015fiminin gecikmi\u015fli\u011fi ve egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n politik kapasitelerinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 neticesinde nas\u0131l Bonapartist bir i\u00e7erikle olu\u015fturuldu\u011funu Fran\u00e7ois Georgeon a\u015fa\u011f\u0131daki gibi a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u0130mparatorlu\u011fun geri kalan\u0131 – yani en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc – do\u011frudan \u0130stanbul\u2019a ba\u011fl\u0131d\u0131r ve \u00c2li ile Fuad pa\u015falar devrinde, Tanzimat\u2019la birlikte y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmu\u015f idari sistem uyar\u0131nca y\u00f6netilirler. Vilayet idaresindeki \u00e7er\u00e7eveler, 1864 ve 1871 tarihli yasalarla saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

O zaman imparatorluk yirmi yedi vilayete b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Her birinin ba\u015f\u0131na B\u00e2b\u0131\u00e2li taraf\u0131ndan bir vali atan\u0131r. \u0130dari b\u00f6l\u00fcmlemelerin hiyerar\u015fisi Napol\u00e9on sistemini and\u0131rmaktad\u0131r: Vilayetin alt\u0131ndaki sancaklar\u0131n (veya livalar\u0131n) ba\u015f\u0131nda birer mutasarr\u0131f vard\u0131r; sonraki s\u0131rada yer alan kazalar\u0131 kaymakamlar y\u00f6netir; en alttaki iki basamakta ise, birer m\u00fcd\u00fcr taraf\u0131ndan y\u00f6netilen nahiyelerle, ba\u015flar\u0131nda halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilen birer muhtar bulunan karyeler [k\u00f6yler] bulunur.<\/p>

(\u2026)<\/p>

Sistem hi\u00e7 ku\u015fkusuz Napol\u00e9on d\u00f6neminde Fransa\u2019da yap\u0131lan idari b\u00f6l\u00fcmlemeden esinlenmi\u015ftir; ama o s\u0131rada bir Frans\u0131z \u2018departman\u0131\u2019n\u0131n ortalama y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc 6.000 km\u00b2 iken, Osmanl\u0131 vilayetlerinde y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc 30.000 ile 100.000 km\u00b2 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmekte, hatta baz\u0131lar\u0131n\u0131n toplam alan\u0131 Fransa\u2019n\u0131n y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn d\u00f6rtte birine eri\u015febilmektedir! (Fran\u00e7ois Georgeon, Sultan Abd\u00fclhamid<\/strong>, \u00c7eviren: Ali Berktay)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Yerel y\u00f6netimlerin Frans\u0131z Bonapartizmi\u2019nden kopyalanan yasal \u00e7er\u00e7eveler uyar\u0131nca i\u015flev kazanmas\u0131 i\u00e7in ve merkez\u00ee iktidar\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc denetimi alt\u0131na girmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, \u0130stanbul\u2019un geli\u015fmekte olan ekonomik ili\u015fkilere d\u00f6n\u00fck m\u00fcdahale etme iste\u011fini ortaya koyuyordu. Zira yasal d\u00fczenlemelerden \u00f6nce, birtak\u0131m Bat\u0131l\u0131 sermayedarlar\u0131n temsilcisi rol\u00fcn\u00fc de \u00fcstlenen Avrupal\u0131 konsoloslar zaten yerel derebeylerle ve a\u015firet temsilcileriyle ticari ili\u015fkiler geli\u015ftirmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n

Ancak imparatorlu\u011fun geni\u015f topraklar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f olan kapitalistle\u015fme, kendine \u00f6zg\u00fc siyasal bi\u00e7imleri yaratma noktas\u0131nda bir kriz i\u00e7indeydi. Bonaparte\u2019\u0131n Frans\u0131z belediyelerinin y\u00f6netimi noktas\u0131nda hayata ge\u00e7irdi\u011fi yasal k\u0131l\u0131f\u0131n i\u015flenmemi\u015f topraklarla dolu, hen\u00fcz kentle\u015fmekten uzak b\u00fcy\u00fck Osmanl\u0131 vilayetlerine uyarlanmak istenmesi, temel olarak Anadolu\u2019daki burjuva geli\u015fimin kendine \u00f6zg\u00fc politik ara\u00e7lara hen\u00fcz kavu\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. Vilayetlerin nicel b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, k\u0131sa s\u00fcrede onlar\u0131n idari y\u00f6netiminde nitel bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bu sorunun a\u015f\u0131lmas\u0131, ortak bir ulus\u00f6tesi kapitalist pazar\u0131n yarat\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131 ancak Osmanl\u0131 siyasal \u00fcstyap\u0131s\u0131n\u0131n bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek sosyal yetene\u011fi mevcut de\u011fildi. <\/p>\n\n\n\n

Bununla beraber \u00e2yanlar, yerel y\u00f6netim organlar\u0131na dolu\u015fmakta gecikmediler. Bu, yerel idarelerin, uluslararas\u0131 e\u011filimden kopmaz bir bi\u00e7imde, kapitalist merkez\u00eele\u015fmenin \u00e7\u0131kar\u0131na nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kere daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Georgeon \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

Yerel se\u00e7kinler merkez\u00eele\u015fmeye \u00f6nce direnmi\u015f, sonra Tanzimat\u2019la birlikte devlet kurumlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e, farkl\u0131 bir tav\u0131r benimsemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r: \u0130ktidar\u0131 ellerinde daha iyi tutabilmek ve n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in, yerel kurumlara, idare meclislerine, mahkemelere, belediyelere girerek yeni sistemi kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmak. Zaten e\u015fraf\u0131n izledi\u011fi bu siyaset, Abd\u00fclhamid\u2019in ta\u015fra siyasetine de uygundur. (Fran\u00e7ois Georgeon, Sultan Abd\u00fclhamid<\/strong>, \u00c7eviren: Ali Berktay)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

1864 ve 1871 tarihli yasalar\u0131n belediyeler i\u00e7in belirledi\u011fi \u00e7er\u00e7eve, 1930\u2019da Mustafa Kemal\u2019de kristalize olan gen\u00e7 Bonapartizm\u2019in 1580 say\u0131l\u0131 Belediye Kanunu\u2019nun \u00f6ng\u00f6rd\u00fckleriyle de\u011fi\u015fti. Vilayet sistemini y\u0131kan yaln\u0131zca sava\u015flar sonucu kaybedilen topraklar de\u011fildi. Zira kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 da, b\u00f6lge veya vilayet diye tarif edebilece\u011fimiz birimi ortadan kald\u0131rmada rol \u00fcstlendi. Bir vilayet art\u0131k ihtiya\u00e7 duydu\u011fu her \u015feyi \u00fcretmiyordu. Baz\u0131 metalar i\u00e7in ba\u015fka vilayetlere g\u00fcvenmek ve birka\u00e7 mal\u0131n \u00fcretimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmak zorunda kal\u0131yordu. 1930\u2019daki kanunla rejimin ilk senelerindeki \u201cdevlet\u00e7i ekonomi\u201d \u00e7izgisi peki\u015ftiriliyor ve kapitalist geli\u015fimin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerellerdeki idari p\u00fcr\u00fczler bertaraf edilmek isteniyordu. <\/p>\n\n\n\n

A\u00e7\u0131lan yeni d\u00f6nemle belediyeler, sermaye birikim s\u00fcrecinin organik alanlar\u0131 ve kurumlar\u0131 haline getirildiler. Rant \u00fczerinden sa\u011flanan de\u011ferler, altyap\u0131 ihaleleri ve hizmet ve kredi al\u0131mlar\u0131 yoluyla kaynak aktar\u0131mlar\u0131 en ufak Anadolu belediyelerini dahi uluslararas\u0131 kapitalizmin d\u00f6nemsel y\u00f6nelim ajandalar\u0131na uygun hareket etmeye zorlad\u0131. Bu ili\u015fkinin en muntazam \u00f6rne\u011fi, 2002\u2019de, Adapazar\u0131\u2019n\u0131n bir il\u00e7esine, o il\u00e7ede yer alan Kent-SA fabrikas\u0131n\u0131n isminin verilmek istenmesi olabilir;  simgesel bir hadise olarak bu \u00f6neri, emperyalizmin T\u00fcrkiye yerel y\u00f6netimlerini kapsaml\u0131 bir bi\u00e7imde ku\u015fatm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyordu. Yerel ve yabanc\u0131 finans kaynaklar\u0131n\u0131n yerel y\u00f6netimler ve onlar\u0131n i\u015flevleri \u00fczerindeki etkileri, 1980 darbesiyle ba\u015flat\u0131lan s\u00fcre\u00e7le birlikte g\u00fc\u00e7lendi. Gelinen noktada, emperyalizmin \u00e7e\u015fitli uluslar\u0131 bor\u00e7land\u0131rmak noktas\u0131nda kullan\u0131\u015fl\u0131 bir ara\u00e7 olarak devreye soktu\u011fu D\u00fcnya Bankas\u0131, do\u011frudan do\u011fruya Bursa ve Antalya belediyeleri ile bor\u00e7lanma anla\u015fmalar\u0131 dahi imzalad\u0131. Bu anla\u015fmalar uyar\u0131nca belediye i\u015fletmeleri \u00f6zelle\u015ftirilmeli, hizmetler y\u00fcksek bir oranda fiyatland\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131. \u00d6yle de oldu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u00d6mer Ko\u00e7’un Ekrem \u0130mamo\u011flu’nu ziyaretinden.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bug\u00fcn T\u00fcrkiye, co\u011frafi konumlar\u0131na, tarih\u00ee geleneklerine ya da otar\u015fik hayatta kalma tarzlar\u0131na g\u00f6re birbirlerinden ayr\u0131lan kentlere sahip de\u011fil. Kentler ticari, s\u0131nai ve mali hizmetlerine g\u00f6re ayr\u0131l\u0131yor. Pamuk\u00e7uluk, y\u00fcnc\u00fcl\u00fck, \u015farap\u00e7\u0131l\u0131k ile u\u011fra\u015fan kentsel birimler var; granit, demir-\u00e7elik, k\u00f6m\u00fcr i\u015fi ile u\u011fra\u015fan kentler var. B\u00fct\u00fcn ekonomik kentsel gruplar, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kendi aralar\u0131nda dar bir \u015fekilde toplan\u0131yorlar. Bir kent, ba\u015fka bir grup kentin yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n bir ay, hatta bir hafta dahi hayatta kalamaz.<\/p>\n\n\n\n

Kentlerin bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131 ise, burjuva ulusun politik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temelini olu\u015fturuyor. B\u00f6ylece kentin y\u00f6netimsel i\u015flevlerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmek istenen alternatif bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, ulusun burjuva politik rejiminde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gereken alternatif bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc zorunlu k\u0131l\u0131yor. Bu ikisi birbirlerini, birbirlerine indirgiyorlar.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrekli devrim program\u0131m\u0131z ve proleter belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

S\u00fcrekli devrim teorisi, proletaryan\u0131n somut ve devrimci olan biricik iktidar stratejisi olarak, Leninist-Bol\u015feviklerin belediye sorununa nas\u0131l yakla\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fini, yukar\u0131da \u00f6zetlenen tarihsel deneyimlerin de dersleri e\u015fli\u011finde, i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere belediyenin, yerel bir burjuva kurum olarak kendinde sahip oldu\u011fu potansiyellerin \u00f6tesinde bir devrimci anlama sahip oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki bug\u00fcne dek yap\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn revizyonist yorumlar, asl\u0131nda devrimci iktidar sorununa a\u015famac\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Belediyelerin, merkez\u00ee burjuva iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 ilerici otar\u015fik\/otonom\/\u00f6zerk nitelikler bar\u0131nd\u0131rabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki erken d\u00f6nem yan\u0131lg\u0131, tam da proletaryan\u0131n kendi devrimci rejimi i\u00e7in gereksinim duydu\u011fu devlet iktidar\u0131 u\u011fruna verdi\u011fi m\u00fccadeleyi sekteye u\u011frat\u0131yordu. Yine \u201cbelediye sosyalizmi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan anlay\u0131\u015f, sosyalizme ge\u00e7i\u015fin ger\u00e7ek n\u00fcveleri olan i\u015f\u00e7ilerin ba\u011f\u0131ms\u0131z seferberlik ve temsiliyet organlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na, \u201ckolektivist toplumun embriyonlar\u0131\u201d olduklar\u0131 san\u0131s\u0131yla yerel burjuva idareleri \u00e7\u0131kar\u0131yor; b\u00f6ylece nesnel olarak kar\u015f\u0131devrimci bir rol \u00fcstleniyordu. Belediye kurumlar\u0131n\u0131n sovyetlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ise, bir i\u015f\u00e7i devletinin \u00f6n\u015fart\u0131n\u0131n, i\u015fleyi\u015fi m\u00fckemmelle\u015ftirilmi\u015f olan tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir burjuva devletinin saf s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin var edilmesi oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131na yaslan\u0131yordu. Bunlar\u0131n hepsi, temel olarak proletaryan\u0131n nihai iktidar m\u00fccadelesinin ertelenmesine d\u00f6n\u00fck olan politikalard\u0131. Bunlar\u0131n hepsi, proletaryan\u0131n bir yandan demokratik sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in m\u00fccadele ederken, di\u011fer yandan da bu m\u00fccadeleyi mant\u0131ksal \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ula\u015ft\u0131rabilmek i\u00e7in ekonomide sosyalist \u00f6nlemler almas\u0131 gerekece\u011finin \u00fcst\u00fcnden atl\u0131yordu; yani belediyelerin \u00e7\u00f6zmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu yerel sorunlar\u0131n, s\u0131k\u0131 bir bi\u00e7imde modern m\u00fclkiyet ili\u015fkilerine ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini. <\/p>\n\n\n\n

\u201cBelediye sosyalizmi\u201d, s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumla bir s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum kurumunun yan yana var olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in (dolay\u0131s\u0131yla ismindeki \u00e7eli\u015fki dolay\u0131s\u0131yla bile), m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak proleter belediyecilik m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; bu, egemen oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn yerellerde genel burjuva egemenli\u011fini krize sokmaya veya i\u00e7inde bulundu\u011fu krizi derinle\u015ftirmeye ve kendisini,  i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar m\u00fccadelesinin arac\u0131 k\u0131lan bir belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Proleter belediyecili\u011fin as\u0131l g\u00f6revi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na yerel ve belediyesel bir kurtulu\u015fun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmektir; bu belediye tipinin en \u00f6nemli g\u00f6revi, proletaryaya yerel bir \u00f6zg\u00fcrle\u015fmenin olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve merkez\u00ee iktidar\u0131n fethinin bir zorunluluk oldu\u011funu g\u00f6stermektir. Bununla beraber proleter belediye valilik kararlar\u0131ndan belediyeye ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7eye dek, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ilgilendiren b\u00fct\u00fcn konularda (yani genel olarak b\u00fct\u00fcn konularda) burjuva devletle amans\u0131z bir kavga vermelidir.<\/p>\n\n\n\n

Nas\u0131l ki burjuvazi, feodal kentlerin otonom yap\u0131s\u0131ndan kendi s\u0131n\u0131f iktidar\u0131n\u0131n ekonomik k\u0131lcal damarlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in faydaland\u0131ysa, proletarya da burjuva kentlerden ve bu kentlerin birbirleriyle sahip olduklar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 iktisadi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisinden, kendi siyasal g\u00fcc\u00fcn\u00fc ulusal \u00e7apta peki\u015ftirmek, yereller aras\u0131 sendikal ve devrimci koordinasyon kurmak, burjuva s\u0131n\u0131f egemenli\u011fini \u015fehirlerde etkisizle\u015ftirmek ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclenleri, bir i\u015f\u00e7i cumhuriyetinin zorunlu oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki siyasal e\u011fitimden ge\u00e7irmek i\u00e7in kullanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnistlerin belediye kurumuna d\u00f6n\u00fck taktiklerini benzer bir temel \u00fczerinden de\u011ferlendiren Tro\u00e7ki, \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

Sendikalar\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f end\u00fcstrinin y\u00f6netimine kat\u0131lmas\u0131, bazen sosyalistlerin bir \u00e7o\u011funluk elde etti\u011fi ve  burjuvazinin devletteki egemenli\u011finin, burjuva m\u00fclkiyet yasalar\u0131n\u0131n devam etti\u011fi bir s\u0131rada \u00f6nemli bir belediye ekonomisini y\u00f6netmek zorunda kalan sosyalistlerin belediye y\u00f6netimlerine kat\u0131lmas\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir. Belediyelerdeki reformistler, kendilerini pasif bir \u015fekilde burjuva rejimine uyarlarlar. Devrimciler ise bu alanda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in yapabilecekleri her \u015feyi yaparlar ve ayn\u0131 zamanda i\u015f\u00e7ilere, belediye politikas\u0131n\u0131n devlet iktidar\u0131n\u0131n fethi olmadan g\u00fc\u00e7s\u00fcz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 her ad\u0131mda \u00f6\u011fretirler.<\/p>

Elbette ki fark, belediye y\u00f6netimi alan\u0131nda, i\u015f\u00e7ilerin demokratik se\u00e7imlerle belirli pozisyonlar\u0131 kazanmas\u0131d\u0131r, oysa ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sanayi alan\u0131nda, h\u00fck\u00fcmetin kendisi i\u015f\u00e7ileri belli g\u00f6revler almaya davet etmektedir. Ama bu fark tamamen bi\u00e7imsel bir karaktere sahiptir. Her iki durumda da burjuvazi, i\u015f\u00e7ilere belirli faaliyet alanlar\u0131n\u0131 a\u00e7mak zorunda kalmaktad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7iler bunlar\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 uyar\u0131nca kullan\u0131rlar. (Lev Tro\u00e7ki, \u201cMillile\u015ftirilmi\u015f Sanayi ve \u0130\u015f\u00e7i Y\u00f6netimi\u201d<\/strong>, 12 May\u0131s 1939)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Leninist-Bol\u015fevikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan belediyeye ve yerel hizmetlere d\u00f6n\u00fck politika, bu kurum ile i\u015flevlerinin burjuvazinin merkez\u00ee iktidar\u0131n\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131nda kald\u0131k\u00e7a nas\u0131l i\u015f\u00e7ilerin aleyhinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc if\u015fas\u0131d\u0131r. En ileri burjuva belediyecilik \u00f6rnekleri dahi -\u0130skandinavya \u00fclkelerinde oldu\u011fu \u00fczere- i\u015f\u00e7ilerin yerel ve b\u00f6lgesel \u00e7\u0131karlar\u0131na d\u00f6n\u00fck kesintisiz bir sald\u0131r\u0131y\u0131 gerektirir. Belediyenin partimizde olmad\u0131\u011f\u0131, belediye meclisinde az\u0131nl\u0131kta oldu\u011fumuz ve\/veya yerel se\u00e7imlere adaylar\u0131m\u0131z\u0131 koydu\u011fumuz durumlarda politik \u00e7izgimizin eksenini, bu sald\u0131r\u0131n\u0131n ele\u015ftirisi ve buna kar\u015f\u0131 sosyalist muhalefetin \u00f6rg\u00fctlenmesi olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Sadece s\u00fcrekli devrim teorisinin ifade etti\u011fi proletarya iktidar\u0131 stratejisi do\u011frultusunda, belediye y\u00f6netimleri ve kurumlar\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n nihai amac\u0131na giden yolda elinin alt\u0131nda olan ge\u00e7ici ara\u00e7lar olarak anla\u015f\u0131labilir. Demokratik g\u00f6revler ile sosyalist g\u00f6revlerin kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 tezinden hareket eden s\u00fcrekli devrimci perspektifi reddeden b\u00fct\u00fcn yorumlar, istisnas\u0131z bir bi\u00e7imde devrime a\u015famalar atfedecek ve devrime atfedilen bu a\u015famalar, politik kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 belediye y\u00f6netimine atfedilen toplumsal g\u00f6revlerde de bulacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer T\u00fcrkiye\u2019ye mevcut \u015fartlar alt\u0131nda atfedilen devrim bir burjuva demokratik devrim ise, bu a\u015famac\u0131 anlay\u0131\u015f do\u011frultusunda, belediyelere d\u00f6n\u00fck politika da bu burjuva demokratik devrimin \u00e7\u0131karlar\u0131 uyar\u0131nca olacakt\u0131r. B\u00f6ylece belediyelere, burjuva demokratik devrimin yerellerdeki sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc noktas\u0131nda bir rol atfedilebilir ve bu da kent oligar\u015fileriyle ve yerellerin \u201cilerici\u201d oldu\u011fu varsay\u0131lan sermaye fraksiyonlar\u0131yla ihanete varan i\u015fbirliklerine kap\u0131 aralayabilir. S\u00fcrekli devrim anlay\u0131\u015f\u0131, i\u015fte bu sebeple, en vazge\u00e7ilmez ilkedir. Devrimci stratejinin varaca\u011f\u0131 yer proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc olmad\u0131k\u00e7a, belediyelere atfedilen i\u015flev, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131na olamaz.<\/p>\n\n\n\n

Ancak T\u00fcrk solunun a\u015famac\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha da ac\u0131nas\u0131 bir durumdad\u0131r. Onlar i\u00e7in ilk a\u015fama asgari burjuva y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri hayata ge\u00e7irecek olan bir devrim bile de\u011fildir. T\u00fcrk solunun ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve K\u00fcrt halk\u0131n m\u00fccadele g\u00fcndeminin ilk a\u015famas\u0131, AKP iktidar\u0131n\u0131n devrilmesidir. \u0130\u015fte tam da bu anti-AKP a\u015famac\u0131l\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, T\u00fcrk solunun geni\u015f kesimlerinin yerel se\u00e7imlerdeki tercihi, onun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki en g\u00fc\u00e7l\u00fc burjuva muhalefet partisi olan CHP olmu\u015ftur. Bir siyasal olu\u015fum belediye y\u00f6netimleri sorununa, T\u00fcrkiye devriminin sorunlar\u0131na yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131 bir \u015fekilde yakla\u015famaz. T\u00fcrk solunun a\u015famac\u0131 kesimleri T\u00fcrkiye devriminin sorunlar\u0131yla hi\u00e7 ilgilenmedi\u011fi i\u00e7in, belediye kurumunu da bu devrimin sorunlar\u0131 perspektifinden yorumlayamam\u0131\u015ft\u0131r. O, temel \u00e7eli\u015fkinin AKP\u2019nin devrilmesiyle sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131 kanaatinde oldu\u011fu i\u00e7in, AKP d\u0131\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn burjuva \u00f6nerileri resmi belediye politikas\u0131 olarak benimsemi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Amerikan Tro\u00e7kizmi\u2019nin kurucusu, militan bir i\u015f\u00e7i \u00f6nderi olan James P. Cannon, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in o s\u0131radaki ABD seksiyonu olan Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin (SWP) 1945 yerel se\u00e7imleri \u00fczerine nas\u0131l bir politik hat izlemesi gerekti\u011fini a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u00f6zetliyordu:<\/p>\n\n\n\n

New York se\u00e7imlerine, kendi belediye ba\u015fkan\u0131 ve meclisi adaylar\u0131m\u0131z\u0131 sunarak kat\u0131lma amac\u0131m\u0131z, parti program\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131tmak ve partiyi in\u015fa etmektir. \u0130\u015f\u00e7ilerin Partisiyle bir se\u00e7im \u2018anla\u015fmas\u0131\u2019 bu basit amaca hizmet etmeyecektir, bu yaln\u0131zca kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 getirecektir. Biz, \u0130\u015f\u00e7ilerin Partisi\u2019ninki de dahil di\u011fer b\u00fct\u00fcn partilerin programlar\u0131na kar\u015f\u0131 kendi partimizin t\u00fcm program\u0131 i\u00e7in propaganda yapar\u0131z. Birle\u015fik cephe propaganda i\u00e7in de\u011fil, sadece eylem i\u00e7indir. (\u2026) New York \u015fubemizin g\u00f6revi yerel se\u00e7imleri, partinin program\u0131 ad\u0131na yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir propaganda ve ajitasyon kampanyas\u0131 i\u00e7in kullanmakt\u0131r; bunu, in\u015fa ve \u00fcye al\u0131m\u0131yla birle\u015ftirerek. Bunun i\u00e7in \u0130\u015f\u00e7ilerin Partisi ile veya ba\u015fka herhangi bir partiyle bir teklife veya anla\u015fmaya ihtiyac\u0131m\u0131z yok. Tam tersine, di\u011fer b\u00fct\u00fcn partilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olan ve onlara kar\u015f\u0131 olan kendi faaliyetimizle devam etmeliyiz. (James P. Cannon, Aktaran i\u00e7in bkz. Martin Hernandez, \u201cLa relaci\u00f3n de los revolucionarios con las corrientes burguesas, reformistas y oportunistas en las elecciones\u201d)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in Tro\u00e7ki’den sonraki ba\u015fl\u0131ca \u00f6nderlerinden James P. Cannon.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Cannon\u2019\u0131n, b\u0131rakal\u0131m CHP gibi burjuva bir partiyle yerel se\u00e7imlerde ittifaka gidilmesini (\u00d6DP\u2019nin Hopa\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 gibi), \u0130\u015f\u00e7ilerin Partisi benzeri reformist emek\u00e7i yap\u0131lanmalar\u0131yla bile ortak se\u00e7im blo\u011funun olu\u015fturulmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131, tamamen yerel se\u00e7imlerde izlenmesi gereken Bol\u015fevik \u00e7izginin mant\u0131ksal bir devam\u0131yd\u0131. O, b\u00fct\u00fcn se\u00e7imler gibi belediye se\u00e7imlerini de, Lenin\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, kom\u00fcnist program\u0131n geni\u015f kitlelere tan\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fcyordu. \u0130ktidardaki burjuva partinin, muhalif liberal olu\u015fumlarca geriletilmesi i\u00e7in bir f\u0131rsat olarak de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zelde Erdo\u011fan, genelde ise AKP \u00e7evresinde merkezile\u015fmi\u015f mevcut rejimin diktatoryal y\u00f6neliminin yerel se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla durduruldu\u011fu veya aksat\u0131ld\u0131\u011f\u0131; bu se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n demokrasi m\u00fccadelesini bir ad\u0131m ileri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131; sand\u0131ktan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7larla demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler i\u00e7in verilen m\u00fccadelenin seviye atlad\u0131\u011f\u0131 ve nitelik de\u011fi\u015ftirdi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki iddialar ve beklentiler, kaba liberal yan\u0131lsamalar olman\u0131n \u00f6tesine gidemeyecek. T\u00fcrkiye tipi bir ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclke kapitalizminde, demokrasinin ve demokrasiyle uzaktan veya yak\u0131ndan ilgili b\u00fct\u00fcn sosyal ve siyasal alanlar\u0131n fethi ve yerine getirilmesi g\u00f6revinin yaln\u0131zca ve yaln\u0131zca T\u00fcrkiye\u2019nin proleter s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funda oldu\u011fu, sadece i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n di\u011fer t\u00fcm emek\u00e7i m\u00fcttefikleriyle olu\u015fturaca\u011f\u0131 bir ittifak\u0131n demokratik taleplerin hayata ge\u00e7irilmesi noktas\u0131nda eylem kapasitesi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6\u011frenilecek. <\/p>\n\n\n\n

Kapitalist m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalan bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n motorunun ve \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn, belediye y\u00f6netimlerinin el de\u011fi\u015ftirmesinin kendisi olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki alg\u0131, hem pasifist bir liberal sanr\u0131, hem de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, devlet iktidar\u0131n\u0131 kendi s\u0131n\u0131f egemenli\u011finde yeniden kurma g\u00f6revinden uzakla\u015ft\u0131ran zararl\u0131 bir yaland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrk solu -\u00f6zellikle de b\u00fct\u00fcn Stalinist, Maocu ve Hocac\u0131, yani s\u0131n\u0131f i\u015fbirlik\u00e7i kanatlar\u0131yla- b\u00fct\u00fcn bir politik hatt\u0131n\u0131, tamamen kentli orta s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7e\u015fitli gerici demokratik hassasiyetlerine ve onlar\u0131n pasifist, liberal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6zlemi \u015feklinde d\u0131\u015fa vurdu\u011fu grev k\u0131r\u0131c\u0131 hezeyanlar\u0131na g\u00f6re olu\u015fturuyor. Kentli k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin demokratist seraplar\u0131, onun Ba\u015fkanl\u0131k rejiminden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n yeni bir ulusalc\u0131 lider fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn yarat\u0131m\u0131nda ve ba\u015far\u0131s\u0131nda yatt\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki ilkel arzusu, do\u011frudan do\u011fruya rejimden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n biricik olanakl\u0131 yolu olan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z devrimci seferberli\u011finin \u00f6r\u00fclmesi ve proletaryan\u0131n Leninist partisinin in\u015fas\u0131 misyonlar\u0131na d\u00f6n\u00fck kibirli ve a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir kamuoyu lin\u00e7i olarak kristalize oluyor. <\/p>\n\n\n\n

Rejimle olan muhalefeti tarihsel de\u011fil g\u00fcndelik olan orta s\u0131n\u0131f\u0131n bu sa\u011fc\u0131 ve fel\u00e7 edici i\u015f\u00e7i ve m\u00fccadele d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, Leninist partinin bina edilmesine uyarlanmas\u0131 en tehlikeli politik-ideolojik geriliklerden birisidir. Sand\u0131k odakl\u0131 bir demokratik histeri n\u00f6betine tutulmu\u015f bu nevrotik orta s\u0131n\u0131f sekt\u00f6rlerine g\u00f6re Saray rejimi, Be\u015ftepe Kamarillas\u0131 ve 16 Nisan Oligar\u015fisi, T\u00fcrk ulusal kapitalizminin kurucu partisi CHP\u2019nin fa\u015fist MHP\u2019den kopan fa\u015fist \u0130Y\u0130 partiyle olu\u015fturdu\u011fu burjuva ittifak\u0131n \u00e7e\u015fitli metropollerdeki adaylar\u0131n\u0131n belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 koltu\u011funa oturabilmesiyle ve bu koltuktan dile getirdiklerini kameralarda canl\u0131 yay\u0131nlamas\u0131yla ilga edilebilir; onlar\u0131n siyasal iktidar\u0131na ve ekonomik zenginli\u011fine bu metotlarla el konabilirmi\u015f. Safsata! <\/p>\n\n\n\n

Bu noktada vahim olan, \u015fehirli k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n kendi tarihsel geli\u015fimleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde asl\u0131nda olduk\u00e7a ola\u011fan olan bu gelenekselle\u015fmi\u015f gerici yan\u0131lg\u0131lara kap\u0131l\u0131p gitmi\u015f olmas\u0131 de\u011fil, sosyalist partiler ile sendikalar\u0131n da bir b\u00fct\u00fcn olarak bu \u00fctopik gericili\u011fe uyarlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7kizm ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fczmeli, s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6nc\u00fcleriyle i\u015f\u00e7ilerin en \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar\u0131n\u0131, kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z devrimci \u00e7izgisinde \u00f6rg\u00fctleyebilmelidir. Ekonomik krizden, Saray rejiminden ve siyasal ataletten \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n, sosyalist devrim i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenmekten ba\u015fka yolu yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Her ak\u015fam evinin d\u00f6rt duvar\u0131 aras\u0131na sanki bir mezara girermi\u015f gibi giren, Gecelerini bir s\u0131k\u0131nt\u0131 yorgan\u0131n\u0131n alt\u0131nda yaln\u0131z ya da yan\u0131ndaki yabanc\u0131 g\u00f6vdeyle ge\u00e7iren b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00fc kentlerin, \u00d6l\u00fc do\u011fmu\u015f \u00e7ocuklar\u0131! Size bu \u00f6l\u00fc ya\u015fam\u0131 haz\u0131rlayan sermaye sahibi egemen s\u0131n\u0131ft\u0131r. Bu ac\u0131mas\u0131z oyunun varl\u0131\u011f\u0131 siz izin verdi\u011finiz s\u00fcrece s\u00fcrecektir. – Maksim Gorki \u0130\u015f\u00e7i hareketi i\u00e7inde genel […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1313,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[639,701,992],"tags":[754,758,759,161,755,760,757,756],"class_list":["post-1286","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-devrimci-strateji","category-politika","category-yerel-yonetimler","tag-belediye","tag-belediye-sosyalizmi","tag-bookchin","tag-sorunu","tag-yerel","tag-yerel-secimler","tag-yerel-yonetim","tag-yonetim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1286"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1329,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1286\/revisions\/1329"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}