\u0130stanbul\u2019da yenilenen B\u00fcy\u00fck\u015fehir\nBelediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminin sonu\u00e7lar\u0131, h\u00fck\u00fcmetin \u201csistem\u201d dedi\u011fi, ama di\u011fer\nherkesin \u201crejim\u201d olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 devlet d\u00fczeni \u00fczerindeki tart\u0131\u015fmalar\u0131\nalevlendirdi. Farkl\u0131 d\u00fczeylerde ve farkl\u0131 i\u00e7eriklerde. 31 Mart se\u00e7imlerinde\n\u00f6nemli metropollerin belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeden, 23 Haziran\u2019da ise\n\u0130stanbul\u2019da fark yiyen AKP yenilginin sorumlusunu ar\u0131yor. Baz\u0131 \u201ccesur\u201d ya da\nimtiyazl\u0131 y\u00f6neticiler Reislerine fazlaca y\u00fcklenmeden \u201csistemde\u201d baz\u0131\nyetersizliklerin oldu\u011funa i\u015faret ediyorlar. Cumhur \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n di\u011fer bile\u015feni\nMHP ise, \u201ckabahati\u201d yan a\u011f\u0131zla AKP\u2019ye y\u00fckleyerek, \u00fcstelik baz\u0131 beldeleri de\nonun elinden \u00e7ekip alm\u0131\u015f olman\u0131n keyfiyle, yenilenin kendisi de\u011fil AKP oldu\u011funu\ns\u00f6yler gibi yap\u0131yor; tabii sistem sorununu tart\u0131\u015fmak bile istemiyor, bunu a\u011fz\u0131na\nalan AKP\u2019lileri azarl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Muhalefet cenah\u0131nda ise\ndurum daha da kar\u0131\u015f\u0131k. CHP parlamenter sisteme d\u00f6n\u00fc\u015f m\u00fc istiyor, yeni bir\nanayasa m\u0131 talep ediyor, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tarafs\u0131z olmas\u0131n\u0131 ve bunun\nreferanduma sunulmas\u0131n\u0131 m\u0131 savunuyor, belli de\u011fil. Her t\u00fcrl\u00fc \u00f6neriyi ileri\ns\u00fcren var. E\u011fer K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun s\u00f6yledikleri partinin netle\u015fmi\u015f resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\nolarak kabul edilecek olursa, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tarafs\u0131z olmas\u0131 ve anayasadaki\n12 Eyl\u00fcl damgas\u0131n\u0131 temizlemek yeterli olacak; buna \u201cg\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter\nsistem\u201d ad\u0131 veriliyor. Bu yeni bir anayasa m\u0131 demektir, anayasa tadilat\u0131 m\u0131d\u0131r,\nnerde ve nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir, bilinmiyor. \u0130Y\u0130 parti lideri Ak\u015fener ise\ndaha geriden ko\u015fuyor: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcze \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in Say\u0131n Erdo\u011fan\u2019\u0131 partiler\naras\u0131 bir mutabakat aray\u0131\u015f\u0131na davet ediyoruz\u2026 Erdo\u011fan\u2019\u0131n yetkisini d\u00fc\u015fmanl\u0131ktan\nyana de\u011fil karde\u015flikten yana kullanmas\u0131 kendi siyaset anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in de\n\u00f6nemlidir.\u201d Bunu nas\u0131l sa\u011flayaca\u011f\u0131na, Erdo\u011fan\u2019\u0131 nas\u0131l ikna edece\u011fine ili\u015fkin\nbir \u00f6nerisi yok.<\/p>\n\n\n\n
HDP\u2019nin tutumu biraz daha\nnet: Partinin e\u015f genel ba\u015fkan\u0131 Sezai Temelli, \u201cToplumun b\u00fct\u00fcn dinamikleri ve\nt\u00fcm siyasi \u00f6zneleri olarak kad\u0131nlarla, emek\u00e7ilerle, gen\u00e7lerle, meslek\n\u00f6rg\u00fctleriyle, sendikalarla, siyasi partilerle bir an \u00f6nce T\u00fcrkiye anayasas\u0131n\u0131\nyapmal\u0131\u201d diyor. Nas\u0131l? \u0130\u015fte bu pek belli de\u011fil, ya da parti hen\u00fcz bu konuda net\nbir \u00f6neri geli\u015ftirmi\u015f de\u011fil, \u015fimdilik herkesi konu\u015fmaya davet ediyor. Bir de\n\u201cdemokrasi ittifak\u0131\u201d \u00f6neriliyor: \u201cPolitik zemine yay\u0131lacak bir m\u00fczakereci\nanlay\u0131\u015f\u0131 muhakkak ba\u015flatmal\u0131y\u0131z. Demokrasi ittifak\u0131 dedi\u011fimiz mesele i\u015fte bu\n\u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r. Gelin T\u00fcrkiye\u2019nin t\u0131kanm\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 demokrasi yolunu hep birlikte\na\u00e7al\u0131m. Gelin demokrasi ittifak\u0131nda bulu\u015fal\u0131m. Gelin T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli\nsorununu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00fcretmi\u015f olan Say\u0131n \u00d6calan\u2019la konu\u015fal\u0131m\u2026 Ge\u00e7mi\u015fin\nhesapla\u015fmalar\u0131 \u00fczerinden de\u011fil gelece\u011fin kurucu \u00f6znesi olma akl\u0131yla hareket\netme zamand\u0131r. HDP\u2019nin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 bu y\u00f6ndedir.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ya sosyalistler? 31 Mart\nve 23 Haziran se\u00e7imlerinde CHP adaylar\u0131n\u0131 desteklemi\u015f olan \u00d6DP ve EMEP Tek Adam\nrejiminden kurtulunmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyorlar. Nas\u0131l? \u00d6DP e\u011filiminin yetkili\nkalemlerinden Melih Pekdemir \u201c\u00d6nemli olan o yoksullar\u0131 ve emek\u00e7ileri\ngericilerin pen\u00e7esinden kurtarabilmek, onlar\u0131 ikna ederek kazanabilmektir. Bu\nikna ise modern muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n temsilcisi \u0130mamo\u011flu ile de\u011fil, temsilcisi\nbizatihi kendisi olan Halk \u0130ttifak\u0131 \u015fevkiyle kal\u0131c\u0131 olarak sa\u011flanabilir\u201d diye\nyaz\u0131yor. \u0130mamo\u011flu CHP\u2019li, o zaman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen halk ittifak\u0131nda CHP\u2019ye yer\nolmayacak. Pekdemir\u2019in yaz\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201c\u0130ttifak i\u00e7inde bir \u2018\u0130ttifak\u2019 \u015fart\u201d\nbi\u00e7iminde; yani belki de ikili bir ittifak \u00f6neriliyor, birinde CHP var,\ndi\u011ferinde ise yok. Pekiyi bu ikinci itifak kimlerden olu\u015facak ve neyi\nhedefleyecek? Tam yan\u0131tlar i\u00e7in \u00d6DP\u2019nin a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 bekleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
EMEP\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerini ise\npartinin genel ba\u015fkan\u0131 Selma G\u00fcrkan\u2019dan \u00f6\u011freniyoruz: \u201cSon se\u00e7imlerde toplumsal\nve siyasal a\u00e7\u0131dan \u00e7ok farkl\u0131 kesimlerin sand\u0131kta \u0130mamo\u011flu\u2019nu destekledi\u011fini\ng\u00f6rd\u00fck. Bu geni\u015f yelpazenin beklentisi sadece \u0130mamo\u011flu\u2019na ve belediyecilik\nanlay\u0131\u015f\u0131na g\u00fcven de\u011fildi. Sistemin biriktirdi\u011fi sorunlara duyulan tepki sand\u0131\u011fa\nyans\u0131d\u0131. Bu kadar farkl\u0131 kesim sand\u0131kta bulu\u015fabiliyorsa, m\u00fccadele alanlar\u0131nda\nda birle\u015febilir. Bu birlik sand\u0131kta s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131rsa \u00e7ok yol alamay\u0131z\u201d diyor\nG\u00fcrkan. EMEP ku\u015fkusuz m\u00fccadeleci bir birlikten s\u00f6z ediyor, ama 23 Haziran\u2019da\nbeliren \u201cgeni\u015f yelpazenin\u201d ad\u0131 ve i\u00e7erece\u011fi unsurlar ne ve kimler olacak? Buna\nG\u00fcrkan \u015fimdilik, \u201cHalk egemenli\u011fine dayanan\ndemokratik bir rejim tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin de dahil olmas\u0131yla daha\nfazla ilerletmek istiyoruz\u201d diye yan\u0131t veriyor.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn bu yakla\u015f\u0131mlar yoruma \u00e7ok\na\u00e7\u0131k ve tabii her yoruma muhataplar\u0131ndan \u201cBizim kastetti\u011fimiz o de\u011fil\u201d\nele\u015ftirisi gelebilir ve bunda hakl\u0131 da olabilirler. Ama gene de tart\u0131\u015fman\u0131n ilerlemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan Tek Adam\nrejiminin karakteri ve ona kar\u015f\u0131 nas\u0131l m\u00fccadele edilmesi gerekti\u011fi konusunu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak masaya yat\u0131rmam\u0131z\ngerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Nerede ya\u015f\u0131yoruz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00d6ncelikle T\u00fcrkiye\u2019de bir\nrejim de\u011fi\u015fikli\u011fi oldu mu sorusuna net bir yan\u0131t vermemiz gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc\negemen oligar\u015fi ve onun 17 y\u0131ll\u0131k iktidar\u0131 rejim laf\u0131n\u0131 pek a\u011fz\u0131na almadan\nsadece bir \u201csistem\u201d de\u011fi\u015fikli\u011finden bahsediyor, \u00fcstelik bunu demokrasinin\ng\u00fc\u00e7lenmesi ve \u201ch\u0131zlanmas\u0131\u201d olarak yorumluyor. Onlara g\u00f6re T\u00fcrkiye bir \u201cvesayet\u201d\nrejiminden (i\u00e7lerinde bunu fa\u015fizm olarak adland\u0131ranlar bile var) kurtulup\nger\u00e7ek demokrasiye ge\u00e7mi\u015f. Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131 istibdat, serbestli\u011fini de\ndemokrasi olarak alg\u0131layan kitleleri ikna etmeye y\u00f6nelik savlar bunlar.<\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n tam tersi\nbir konumda ise, rejimin daha ba\u015f\u0131ndan beri, hatta devletin 1923\u2019ten ba\u015flayarak\nfa\u015fist oldu\u011funu iddia eden bir sol ak\u0131mlar k\u00fcmesi de bulunuyor. Bu e\u011filimler\nayn\u0131 zamanda politikalar\u0131n\u0131, birbirinden farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle de olsa, s\u00fcrekli\nbir fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele do\u011frultusunda tan\u0131ml\u0131yorlar, belirliyorlar. Bu\ntutumun tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve ele\u015ftirisini \u00e7ok yapt\u0131k, burada bu konuya girmenin\nanlam\u0131 yok. Sadece sol hareketin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde devlet\/rejim\/h\u00fck\u00fcmet olgular\u0131\n(ve kurumlar\u0131) aras\u0131nda bir ayr\u0131m g\u00f6zetmeme, bu \u00fc\u00e7 d\u00fczeyi s\u0131n\u0131f tan\u0131m\u0131ndan uzak\nkriterlerle irdeleyerek birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rma gelene\u011finin bulundu\u011funu belirtmekle\nyetinelim.<\/p>\n\n\n\n \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda bulunabilecek\niki devlet tipinden (burjuva devlet ve i\u015f\u00e7i devleti) biri olan burjuva devletin\nkurumsal \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi olarak alabilece\u011fi rejim tiplerini Nahuel Moreno \u00e7ok\ngenel bir yelpaze bi\u00e7iminde soldan sa\u011fa \u015f\u00f6yle tan\u0131mlar: Kerenskizm \/ burjuva\ndemokrasisi \/ Bonapartizm \/ fa\u015fizm. Burjuva demokrasisinin daha solunda ve\ngenellikle k\u0131sa s\u00fcreli bir ge\u00e7i\u015f rejimi olarak kabul edilen Kerenskizmi (bunu\nsol Bonapartizm olarak tan\u0131mlayanlar da var), bizce bu \u00fclkede asla ya\u015fanmam\u0131\u015f\nolmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc; fa\u015fizmi de klasik tan\u0131m\u0131n\u0131n (i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin t\u00fcm\u00fcyle\natomize olmas\u0131) verili ko\u015fullarda ge\u00e7erli olmamas\u0131 nedeniyle \u015fimdilik bir\nkenara b\u0131rakal\u0131m. Tart\u0131\u015fma esas olarak di\u011fer iki rejim bi\u00e7imi \u00fczerine.<\/p>\n\n\n\n S\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri\nMoreno\u2019nun bu tablosuna -kendisinin de zaman zaman kulland\u0131\u011f\u0131- bir ba\u015fka\n\u201ckarma\u201d rejimin eklendi\u011fine tan\u0131k olmu\u015ftur: \u201cYar\u0131 Bonapartizm\u201d. Bonapartist\ndiktat\u00f6rl\u00fck ile burjuva demokrasisinin \u00e7e\u015fitli \u00f6gelerini (kurumlar, partiler, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler,\nvb.) ba\u011fr\u0131nda toplayan yar\u0131 Bonapartizm (bir ba\u015fka bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yar\u0131\nparlamentarizm) 1946\u2019dan itibaren \u00fclke tarihinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcne egemen oldu.\nBonapartist bir rejim alt\u0131nda kurulan cumhuriyet, o tarihten itibaren\nparlamenter bir sistemle donat\u0131ld\u0131, ama her daim ard\u0131ndaki Bonapartist \u00f6genin\n(askeri ve sivil b\u00fcrokrasi) denetimi ve \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde ya\u015fad\u0131. Ve\ntabii rejimin burjuva demokratik \u00f6geleri \u201cyeri geldi\u011finde\u201d k\u0131l\u0131\u00e7 zoruyla tahrip\nedilebildi (1960, 1971, 1980, 1997, 2007).<\/p>\n\n\n\n RTE \u00f6nderli\u011findeki\nAKP-MHP ittifak\u0131n\u0131n kurmaya, konsolide etmeye u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 Tek Adam rejimini biz\nBonapartizm olarak tan\u0131ml\u0131yoruz. Bu rejim t\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7ok genel olarak tan\u0131mlayacak\nolursak, amac\u0131n\u0131n burjuva d\u00fczeni koruyabilmek amac\u0131yla, b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctme erkinin\nt\u00fcm s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fcst\u00fcne y\u00fckselmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bir tek elde toplanmas\u0131 oldu\u011funu\ns\u00f6yleyebiliriz. Nitekim ittifak\u0131n \u015fu andaki b\u00fct\u00fcn \u00e7abas\u0131, parlamento dahil\nburjuva demokrasisinin hemen t\u00fcm denetim \u00f6gelerini yok etmek. Bunu \u00f6rne\u011fin 12\nEyl\u00fcl cuntas\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi parlamentoyu, partileri, sendikalar\u0131, bas\u0131n\u0131, liderleri\nvb. yasaklayarak de\u011fil, ama bunlar\u0131n hepsini i\u015flevsizle\u015ftirerek\nger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu gereklilik nereden do\u011fdu ve yar\u0131\nBonapartizmden tam Bonapartizme do\u011fru bu rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi s\u00fcreci neden, nas\u0131l\nya\u015fan\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n Buraya nereden geldik?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130htiyac\u0131n kayna\u011f\u0131\nku\u015fkusuz egemen finans kapital a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye ekonomisinin ithalat ikameci\nbir sermaye birikimi s\u00fcrecinden \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p d\u00fcnya ekonomisine entegrasyonu\nyolunda neoliberal politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 gere\u011fi idi. 24 Ocak 1980 \u201cistikrar\nkararlar\u0131yla\u201d ba\u015flayan s\u00fcrecin hayata ge\u00e7ebilmesi i\u00e7in \u201cgerekenler\u201d bizzat 12\nEyl\u00fcl Bonapartist darbesi ve onun liderli\u011fi olan askeri cunta taraf\u0131ndan\ny\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe kondu: Her \u015feyden \u00f6nce s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinin k\u0131l\u0131\u00e7 darbesiyle\nkesilmesi. Burjuvazi i\u00e7in \u00f6zelle\u015ftirmelerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmas\u0131, g\u00fcmr\u00fck\ntarifelerinin indirilmesi veya s\u0131f\u0131rlanmas\u0131 yoluyla i\u00e7 pazar\u0131n d\u00fcnya pazar\u0131na\neklemlenmesi, s\u00f6m\u00fcr\u00fc oranlar\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesi, emperyalist sermayenin \u00fclkeye\n\u00e7ekilebilmesi ve \u00f6n\u00fcndeki hukuki ve b\u00fcrokratik engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, ulusal\nve yerel demokratik taleplerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi pek \u00e7ok neoliberal uygulama\nsermayenin \u201cbar\u0131\u015f ve d\u00fczen\u201d veya \u201cistikrar\u201d dedi\u011fi bir bask\u0131 sistemi\ngerektiriyordu.<\/p>\n\n\n\n Bunu \u00f6nce ba\u015fard\u0131lar,\ns\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi bask\u0131 alt\u0131nda uzun s\u00fcreli bir suskunlu\u011fa zorland\u0131. Ama \u00fclke\nsermayesinin d\u00fcnya sermayesiyle kucakla\u015fabilmesinin en \u00f6nemli ara\u00e7lardan biri\nAvrupa emperyalist sistemine kat\u0131l\u0131md\u0131 ve bu gereklilik bir t\u00fcr yar\u0131\nparlamenter sistemin yeniden kurulmas\u0131n\u0131 gerektirdi. 12 Eyl\u00fcl Anayasas\u0131 yeni\nyar\u0131 Bonapartist sistemin el kitab\u0131 oldu. Ordu tekrar perde arkas\u0131na \u00e7ekildi,\ng\u00f6r\u00fcn\u00fcrde \u00fclkeyi neoliberal h\u00fck\u00fcmetler y\u00f6netmeye ba\u015flad\u0131. Ne var ki s\u0131n\u0131f\nm\u00fccadeleleri yeniden \u00e7i\u00e7eklenir oldu. Kamu i\u015f\u00e7ilerinin ve emek\u00e7ilerinin \u201cBahar\nEylemleri\u201d olarak an\u0131lan m\u00fccadeleleri, 1991\u2019de Zonguldakl\u0131 madencilerin\nmuhte\u015fem grevi ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri, \u00f6zellikle 1990-95 aras\u0131ndaki y\u0131llarda 600 bini\na\u015fk\u0131n i\u015f\u00e7inin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi yayg\u0131n grev dalgalar\u0131, 1995\u2019te \u00c7iller az\u0131nl\u0131k\nh\u00fck\u00fcmetinin g\u00fcven oyu alamayarak d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7an 15 Ekim izinsiz mitingi, D\u0130SK\u2019in\nyeniden canlan\u0131\u015f\u0131, yayg\u0131nla\u015fan grevler, sosyalist ak\u0131m\u0131n kendine yeni bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f\naramaya ba\u015flamas\u0131, K\u00fcrt halk\u0131n kendi demokratik taleplerini daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak\ny\u00fckseltmesi, kurulup devrilen, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olamayan koalisyonlar (1990-99 aras\u0131ndaki 10\ny\u0131lda 11 h\u00fck\u00fcmet kuruldu), MGK\u2019n\u0131n\npolitik hayata s\u0131k m\u00fcdahaleleri, Anayasa mahkemesinin sistemi daha da \u00e7ok ba\u015fl\u0131\nhale getirici kararlar\u0131, mali usuls\u00fczl\u00fckler ve skandallar\u2026 1980\u2019lerin\nsonlar\u0131ndan yeni y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131na kadar olan d\u00f6neme b\u00fct\u00fcn bunlar damgas\u0131n\u0131\nvurdu. H\u00fck\u00fcmetler ve MGK t\u00fcm bu \u201ckaosa\u201d yasal ve yasad\u0131\u015f\u0131 hukuki ve polisiye\ny\u00f6ntemlerle h\u00e2kim olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n 2001 mali krizinin\nard\u0131ndan g\u00f6reve AKP elbisesi giyen politik \u0130slam talip oldu. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u0130slami ve bir t\u00fcr demokratik s\u00f6ylemiyle ve\ndaha da \u00f6nemlisi d\u00fcnya konjonkt\u00fcr\u00fcndeki para bollu\u011funun imk\u00e2n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yeni\nbir ekonomik iyile\u015fme f\u0131rsat\u0131 sayesinde AKP h\u00fck\u00fcmetleri sanki egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n\nistedi\u011fi s\u00fckuneti sa\u011flam\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. \u00dclkeye akmaya ba\u015flayan emperyalist\nsermaye, AKP\u2019nin oy depolar\u0131n\u0131 denetleyen Anadolu ticaret ve sanayi\nburjuvazisinin \u015fi\u015fmanlayarak ihracata y\u00f6nelmesini olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131. Bu arada\nbor\u00e7lanarak da olsa kasalar\u0131 dolduran krediler \u0130slamc\u0131 h\u00fck\u00fcmetin etraf\u0131nda\nin\u015faattan, enerjiden ve silahtan b\u00fcy\u00fck kazan\u00e7lar elde eden bir oligar\u015fik\nsermayedarlar grubunun da olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ama AKP\u2019nin, ba\u015f\u0131na\nge\u00e7ti\u011fi bu yar\u0131 Bonapartist sistemin di\u011fer yar\u0131s\u0131yla, silahl\u0131 kuvvetlerle\nsorunu vard\u0131 ve \u00f6nce Avrupa Birli\u011fi iktisaplar\u0131yla bunu a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 (MGK\ni\u00e7inde asker say\u0131s\u0131n\u0131 azaltma, vb), ama daha sonra bizzat Ergenekon ve Balyoz\noperasyonlar\u0131yla ciddi bir tasfiyeye giri\u015fti. Tam geli\u015fmeleri kontrol alt\u0131na\nald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bu kez Ortado\u011fu \u00fclkelerinde demokratik devrimler ba\u015flad\u0131, Gezi\nayaklanmas\u0131 patlak verdi ve t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131ld\u0131, Tekel i\u015f\u00e7ileri s\u0131n\u0131f\nm\u00fccadelesine yeni bir k\u0131v\u0131lc\u0131m \u00e7akt\u0131, oligar\u015fi i\u00e7indeki \u00e7at\u0131\u015fmalar\nFettullah\u00e7\u0131lar\u0131n h\u00fck\u00fcmeti devirme \u00e7abalar\u0131na ve ard\u0131ndan 15 Temmuz darbe\ngiri\u015fimine kadar vard\u0131. <\/p>\n\n\n\n \u00dcstelik rejimin di\u011fer\nyar\u0131s\u0131 da sorunluydu: Mevcut devlet \u00f6rg\u00fctlenmesi ve parlamenter zorunluluklar\negemen s\u0131n\u0131flar\u0131n istedi\u011fi ve bekledi\u011fi h\u0131zda, y\u00f6nde ve i\u00e7erikte ekonomik ve\npolitik kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131na m\u00fcsaade etmiyordu, dolay\u0131s\u0131yla buralara da\nne\u015fterin vurulmas\u0131n\u0131 gerektiriyordu: Parlamenter denetimin ve prosed\u00fcrlerin yok\nedilmesi, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kontrols\u00fcz bi\u00e7imde tek elde toplanmas\u0131, devlet\norganlar\u0131n\u0131n ve b\u00fcrokrasi y\u00f6netiminin oligar\u015finin ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda\nyeniden d\u00fczenlenmesi, emek kar\u015f\u0131t\u0131 neoliberal \u201creformlar\u0131n\u201d acilen ve p\u00fcr\u00fczs\u00fcz\nuygulanmas\u0131, bu ama\u00e7la ba\u015fta Anayasa Mahkemesi olmak \u00fczere adalet organlar\u0131n\u0131n\ny\u00fcr\u00fctmenin denetimine girmesi, vb. \u201czorunluluklar\u201d haline gelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fte yeni Tek Adam\nanayasas\u0131 ve rejimi m\u00fccadelelerle ve \u00e7at\u0131\u015fmalarla dolu b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7te do\u011fdu\nve geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Bu geli\u015fmeyi yar\u0131 Bonapartizmden (ya da yar\u0131\nparlamentarizmden) tam Bonapartizme, yani Tek Adam rejimine ge\u00e7i\u015f olarak\ntan\u0131ml\u0131yoruz. Tek Adam rejiminin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 herhangi bir ki\u015finin ki\u015fisel\ndiktat\u00f6rl\u00fck istemi ve becerisinin de\u011fil, bu beceriye sahip lideri bulup \u00f6ne\niten bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri s\u00fcrecinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn rejimler zaten\nancak bu t\u00fcr sosyal ve politik m\u00fccadeleler ve devinimler i\u00e7inde do\u011far, geli\u015fir\nveya y\u0131k\u0131l\u0131r. Hi\u00e7bir bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l parlamenter oylama bir rejim yaratmaya veya\ny\u0131kmaya yeterli olamaz.<\/p>\n\n\n\n Rejim krizde mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yukardaki \u201cNereden\nGeldik\u201d \u00f6zetini de biraz bu soruya do\u011fru bir yan\u0131t arayabilmek i\u00e7in verdik.\nBug\u00fcnlerde, \u00f6zellikle \u0130stanbul\u2019da yenilenen se\u00e7imlerin ard\u0131ndan, siyasi\n\u00e7evrelerde rejim tart\u0131\u015fmas\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015f durumda. Baz\u0131 sol ak\u0131mlar ve\nki\u015filer, Bah\u00e7eli\u2019nin \u201csistem sorgulan\u0131r hale gelir\u201d \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fcn rejimin krize\ngirmesiyle do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlar. Bah\u00e7eli asl\u0131nda hakl\u0131yd\u0131, \u201csistem\u201d\n\u015fimdi sorgulan\u0131yor. Ama nas\u0131l, kimlerce ve hangi y\u00f6nde? Ve sorgulanmas\u0131 bir rejimin\nkrize girdi\u011fini bir g\u00f6sterir?<\/p>\n\n\n\n Rejimler sonu\u00e7ta bir\nkurumlar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Tek Adam rejiminin kurumlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 2017 Anayasa\nreferandumuyla ba\u015flad\u0131 ve bu olu\u015fum halen devam etmekte. Daha 31 Mart\nse\u00e7imlerinin hemen arifesinde cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesiyle otuza yak\u0131n yeni\nkurum ihdas edildi. AKP y\u00f6netimi ve bizzat RTE, \u201csistemin daha iyi ve etkin\ni\u015fleyebilmesi i\u00e7in\u201d baz\u0131 revizyonlar\u0131n yap\u0131labilece\u011finden s\u00f6z ediyor. 31 Mart\nveya 23 Haziran se\u00e7imleri sonucunda veya bunlar\u0131n ard\u0131ndan muhalefet\npartilerinin sisteme y\u00f6nelik ele\u015ftirileri nedeniyle, \u015fimdiye kadar kurulmu\u015f\nyeni rejim kurumlar\u0131nda herhangi bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya\u015fanmad\u0131. Tam tersine rejimin ba\u015f\u0131\nbir yandan b\u00fcrokrasiyi kendine daha s\u0131k\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 atamalar yaparken, di\u011fer\nyandan da sistemi g\u00fc\u00e7lendirici yeni aray\u0131\u015flar ve uygulamalar i\u00e7inde. Tek Adam\nrejiminin tamamen oturmu\u015f oldu\u011funu kimse iddia edemez, ama sistem\nsorgulamas\u0131n\u0131n bir kriz belirtisi\/kan\u0131t\u0131 oldu\u011fu da s\u00f6ylenemez. Rejim kendi\nkonsolidasyonu do\u011frultusunda kararl\u0131 ifadeler kullanmakta.<\/p>\n\n\n\n Bu anlamda olu\u015fum\nhalindeki yeni rejimin bir erken krize girmi\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.\nAma bu krize girmeyece\u011fi ve konsolidasyonunu p\u00fcr\u00fczs\u00fcz tamamlayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na m\u0131\ngelir? Hay\u0131r. Pekiyi, nas\u0131l? Rejimlerin kurulu\u015f ve\/veya y\u0131k\u0131l\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerindeki\nsosyal ve politik m\u00fccadeleleri dikkate almayan pek \u00e7ok burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva\nak\u0131l, bunun salt parlamento oyunlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor.\nB\u00f6ylesi pek \u00e7ok kesimde umutlar yeni \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slami parti veya partilerin kurulmas\u0131\nsonucunda AKP-MHP blo\u011funun par\u00e7alanarak meclis \u00e7o\u011funlu\u011funu yitirmesine ba\u011flam\u0131\u015f\ndurumda. Salt buradan gidilse bile ortada b\u00fcy\u00fck bir engel var: \u201cAnayasan\u0131n\nde\u011fi\u015ftirilmesi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te biri\ntaraf\u0131ndan yaz\u0131yla teklif edilebilir. Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi hakk\u0131ndaki\nteklifler Genel Kurulda iki defa g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. De\u011fi\u015ftirme teklifinin kabul\u00fc,\nMeclisin \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyuyla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u2026\nCumhurba\u015fkan\u0131 Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131, bir daha g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek\n\u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6nderebilir. Meclis geri g\u00f6nderilen\nKanunu, \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile aynen kabul ederse\nCumhurba\u015fkan\u0131 bu Kanunu halkoyuna sunabilir.\u201d Mevcut ve olabilecek partiler\n\u00e7er\u00e7evesinde muhalefetin be\u015fte \u00fc\u00e7 veya \u00fc\u00e7te iki gibi \u00e7o\u011funluklar olu\u015fturmas\u0131\nm\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Verili sistemde yeni se\u00e7imler olsa bile de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Kald\u0131 ki verili veya yeni\nolu\u015fabilecek parlamenter muhalefetin bir b\u00fct\u00fcn halinde veya tek tek (HDP\nd\u0131\u015f\u0131nda) yeni ve demokratik bir anayasa \nisteyip istemedikleri, yeni bir anayasa \u00f6rne\u011fi \u00fczerine anla\u015f\u0131p\nanla\u015famayacaklar\u0131 da belli de\u011fil. E\u011fer durum b\u00f6yleyse, mecliste yeterli \u00e7o\u011funluklar\nolu\u015fturulamayacaksa, yeni rejim kurumlar\u0131 engelsiz \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyorsa,\nyeni kurumlar\u0131n olu\u015fumu s\u00fcr\u00fcyorsa ve rejimin y\u00f6netimi yeni konsolidasyon\nplanlar\u0131 yap\u0131yorsa, rejim krizde ve\/veya \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f halindedir demek hayalcili\u011fin \u00f6tesine\nge\u00e7mez.<\/p>\n\n\n\n Pekiyi, rejim nas\u0131l krize\ngirer? Bir ihtimal, yeni rejim kurumlar\u0131n\u0131n i\u00e7eriden i\u015flemez hale getirilmesi\nolabilir mi? Teorik olarak buna hay\u0131r diyemeyiz. O halde hangi \u00e7evreler bu\nkurumlar\u0131 i\u015flemez duruma getirebilir? \u00d6rne\u011fin, rejime s\u0131k\u0131ca ba\u011flanm\u0131\u015f ve \u00f6rg\u00fctlenme\ntarz\u0131 ve kurumlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, giderek profesyonelle\u015fen silahl\u0131 kuvvetler\nmi? Ya da rejime ba\u011fl\u0131 cemaatlerin mensuplar\u0131yla doldurulmu\u015f g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri\nmi? Ya da her an atama, g\u00f6revden el \u00e7ektirme veya tutuklanma tehlikesiyle kar\u015f\u0131\nkar\u015f\u0131ya olan b\u00fcrokratlar m\u0131? Ya da i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i kar\u015f\u0131t\u0131 \u201creformlar\u0131n\u201d bir an\n\u00f6nce uygulanmas\u0131n\u0131 isteyen ve istikrar istikrar diye \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atan -\u00e7o\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck\nburjuva ayd\u0131n\u0131n bel ba\u011flad\u0131\u011f\u0131- T\u00dcS\u0130AD \u00fcyesi veya benzeri i\u015f adamlar\u0131 m\u0131?\nCemaatlerden ve \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc lider\u201d aray\u0131\u015f\u0131nda olan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva gerici kesimlerden\noy toplayan beceriksiz mebuslar m\u0131? Hay\u0131r, bunlar\u0131n aras\u0131nda rejimi krize\nsokacak hi\u00e7bir \u201ci\u00e7\u201d g\u00fc\u00e7 yok. Rejimin Bonapart\u2019\u0131 bunlar\u0131n hepsinin \u00fczerinde ve\nhepsinin kellesini kopartabilecek anayasal ve fiili g\u00fcce sahip.<\/p>\n\n\n\n Bir rejimin kurulu\u015f\nve\/veya y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7an s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri s\u00fcreci dikkate al\u0131n\u0131rsa, Tek\nAdam rejimini krize s\u00fcr\u00fckleyebilecek ve i\u015f\u00e7ilerden ve emek\u00e7ilerden yana yeni\nbir anayasan\u0131n ve rejimin kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek yeg\u00e2ne etmenin gene s\u0131n\u0131f\nm\u00fccadelesi, daha da a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin seferberli\u011fi oldu\u011fu\ng\u00f6r\u00fclebilir. Bunu ancak fabrikalardan, emek\u00e7i mahallelerinden, sendikalardan ve\ndi\u011fer i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinden y\u00fckselen, \u00f6rg\u00fctlenen ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00fcretimde ve\nmeydanlarda g\u00f6sterebilen sesler ve kaslar ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek. Ancak b\u00f6ylece\nb\u00fcy\u00fck kentlerin laik ve demokrat orta s\u0131n\u0131f tabakalar\u0131 umutlar\u0131n\u0131 parlamenter\nve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ham hayallere ba\u011flamaktan, yeni g\u00fc\u00e7l\u00fc liderler aranmaktan\nvazge\u00e7ebilecektir. \n\nT\u00fcm i\u015f\u00e7ilere ve emek\u00e7ilere, i\u015ften at\u0131lmalar\u0131n yasaklanabilmesi\ni\u00e7in, sendikal \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin elde edilmesi i\u00e7in, oligar\u015finin ve finans\nkapitalin ya\u011fmalad\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmemesi i\u00e7in, patronlar\u0131n yeni\nsald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n durdurulabilmesi i\u00e7in, i\u015f\u00e7iden ve emek\u00e7ilerden yana planl\u0131 bir\nekonomik sistemin kurulabilmesi i\u00e7in yeni ve demokratik bir anayasaya ihtiya\u00e7\noldu\u011funu, yani Tek Adam rejimine son verilmesi gerekti\u011fini anlatabilmemiz\ngerekiyor. Bir kez buna ikna olup \u201cama nas\u0131l?\u201d diye sorduklar\u0131nda, i\u015fte o zaman\nseferberliklerin ve yeni \u00f6rg\u00fctlenmelerin tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flayacak ve yolu\na\u00e7\u0131lacakt\u0131r.\n\n\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130stanbul\u2019da yenilenen B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminin sonu\u00e7lar\u0131, h\u00fck\u00fcmetin \u201csistem\u201d dedi\u011fi, ama di\u011fer herkesin \u201crejim\u201d olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 devlet d\u00fczeni \u00fczerindeki tart\u0131\u015fmalar\u0131 alevlendirdi. Farkl\u0131 d\u00fczeylerde ve farkl\u0131 i\u00e7eriklerde. 31 Mart se\u00e7imlerinde \u00f6nemli metropollerin belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeden, 23 Haziran\u2019da ise \u0130stanbul\u2019da fark yiyen AKP yenilginin sorumlusunu ar\u0131yor. Baz\u0131 \u201ccesur\u201d ya da imtiyazl\u0131 y\u00f6neticiler Reislerine fazlaca y\u00fcklenmeden \u201csistemde\u201d baz\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1283,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[701],"tags":[749,751,37,750,748,752,753],"class_list":["post-1282","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politika","tag-adam","tag-kurtulacagiz","tag-nasil","tag-rejiminden","tag-tek","tag-tek-adam","tag-tek-adam-rejimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1282"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1331,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282\/revisions\/1331"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}