{"id":1260,"date":"2019-04-24T10:37:02","date_gmt":"2019-04-24T07:37:02","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1260"},"modified":"2019-04-24T13:26:04","modified_gmt":"2019-04-24T10:26:04","slug":"notre-dame-de-paris-yangini-sosyalizm-ve-kultur-sorunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/04\/24\/notre-dame-de-paris-yangini-sosyalizm-ve-kultur-sorunu\/","title":{"rendered":"Notre-Dame de Paris yang\u0131n\u0131: Sosyalizm ve k\u00fclt\u00fcr sorunu"},"content":{"rendered":"\n

\u201cSanat hi\u00e7bir zaman kendine tarihten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sayfa a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015ftan sonra insanl\u0131k d\u00f6n\u00fcp kendine bakt\u0131\u011f\u0131nda, gelecekle ve Notre Dame\u2019\u0131n kemerlerinde b\u00f6ylesi kusursuz bir ifadeye kavu\u015fan Orta \u00c7a\u011f ile aras\u0131ndaki tarihsel mesafe hi\u00e7 ku\u015fkusuz sonsuz \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Buna ra\u011fmen, daha do\u011frusu bundan dolay\u0131, yeni hayat ve sanat bi\u00e7imleri yaratma yetisine sahip insanl\u0131k, eski katedral ve m\u00fczelerin \u00fczerlerindeki t\u00fcm yaralar\u0131 saracakt\u0131r\u2026 Notre Dame\u2019\u0131n var olmas\u0131 g\u00fczel.<\/em>\u201d(1)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

– Lev Tro\u00e7ki<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7men bir Hollandal\u0131 Protestan ve pasifist papaz\u0131n o\u011flu olarak d\u00fcnyaya gelen Abraham Johannes Muste, ABD i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda sergiledi\u011fi radikal militanl\u0131\u011f\u0131n etkisinden kalarak, sosyalist harekete kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1919\u2019un Paterson grevinde aktif rol alan A. J. Muste, Brookwood\u2019daki \u0130\u015f\u00e7i Okulu\u2019nda pedagogluk yaparken y\u00f6neticili\u011fe y\u00fckselecek ve \u0130lerici Emek Eylemi i\u00e7in Komite\u2019nin kurucular\u0131ndan olacakt\u0131. M\u00fccadelesini, Amerikan \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin kurucular\u0131 aras\u0131nda yer alarak s\u00fcrd\u00fcrecek olan Muste, bu partinin 1934\u2019te Tro\u00e7kistlerle birle\u015fip Birle\u015fik Devletler \u0130\u015f\u00e7i Partisi ismini almas\u0131yla, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019e yakla\u015fmaya ba\u015flayacakt\u0131. Tro\u00e7ki\u2019ye Norve\u00e7, H\u00f8nefoss\u2019ta bir ziyaret d\u00fczenleyecek, Paris\u2019teki kurulu\u015f konferans\u0131n\u0131 ilgiyle takip edecek ve Moskova Duru\u015fmalar\u0131\u2019ndan etkilenecekti. Ancak A. J. Muste, bir s\u00fcre sonra Tro\u00e7kizm\u2019e y\u00f6neli\u015fini terk etti ve bunun sonucu olarak da politikadan koptu. Paris\u2019te oldu\u011fu bir s\u0131rada Notre-Dame de Paris Katedrali\u2019ni ziyaret etmi\u015f ve ziyareti s\u0131ras\u0131nda, katedralden etkilenerek H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa d\u00f6nme karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.(2)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Muste\u2019nin ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu bireysel tecr\u00fcbenin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na sahip de\u011filiz; ancak Notre-Dame\u2019\u0131n gotik i\u00e7 mimarisinin insan ruhunun sonsuzlu\u011fa olan \u00f6zlemini peki\u015ftirdi\u011fini, onun sonlu biyolojik do\u011fas\u0131na d\u00f6n\u00fck yar\u0131-din\u00ee bir h\u00fczn\u00fc g\u00f6\u011fs\u00fcne yerle\u015ftirdi\u011fini ve bunlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, orta-s\u0131n\u0131f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel perspektifinden kopamam\u0131\u015f bir kimsenin, kendini soyut bir a\u015fk\u0131nsall\u0131\u011fa teslim ederek kendini ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki yan\u0131lg\u0131lara teslim olabilece\u011fini tahmin edebiliriz. Arjantinli Tro\u00e7kist \u00f6nder Nahuel Moreno militanl\u0131k ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ve Muste vakas\u0131yla ilgili olarak, onun militanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n karakterini belirleyen \u00e7eli\u015fkilere vurgu yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portajda \u015f\u00f6yle diyordu:<\/p>\n\n\n\n

\u201c1930\u2019lu y\u0131llarda Edwin Muste ad\u0131nda Amerikal\u0131 bir papaz vard\u0131, SWP\u2019yi (Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi) kuran Tro\u00e7kistlerle birlikte faaliyet g\u00f6steriyordu. Son derece disiplinli bir yolda\u015ft\u0131 ama kiliseye gitmekten ve ayinlere kat\u0131lmaktan da vazge\u00e7miyordu. Hem halk\u0131n afyonlamas\u0131na kat\u0131l\u0131yor, hem de halk\u0131n bu bi\u00e7imde uyu\u015fturulmas\u0131na son vermeye \u00e7al\u0131\u015fan bir parti i\u00e7in m\u00fccadele ediyordu. Bunlar ciddi bireysel \u00e7eli\u015fkilerdir.<\/em>\u201d(3)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 ak\u0131lda tutarak, Muste\u2019nin bireysel \u00e7eli\u015fkilerini gerici mant\u0131ksal sonu\u00e7lar\u0131na vard\u0131ran\u0131n alternatif bir teoloji hareketinin, ezilenler lehine oldu\u011fu iddia edilen bir \u0130ncil okumas\u0131n\u0131n veya devlet bask\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fil; Notre-Dame\u2019\u0131n y\u00fczy\u0131llara meydan okuyan g\u00fc\u00e7l\u00fc sembol\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011ferdir. <\/p>\n\n\n\n

Notre-Dame\u2019\u0131n yanm\u0131\u015f olmas\u0131 bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan, burjuvazinin siyasal hegemonyas\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn simgesel ifadelerini literat\u00fcre kazand\u0131rm\u0131\u015f oldu bile. Gotik mimari asl\u0131nda, politik rejimini hen\u00fcz egemen k\u0131lamam\u0131\u015f olan burjuvazinin, Orta\u00e7a\u011f\u2019da kendi dilinin formalist yap\u0131lar\u0131n\u0131 kurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesiydi. Notre-Dame, Roma-Gotik tarz\u0131n\u0131n sentezi olan bi\u00e7imiyle, tam da bu ge\u00e7i\u015fin \u00f6nemli, fakat bir katedral olmas\u0131 itibariyle de \u00e7eli\u015fkili sembollerindendi. Yine de burada Jeanne d\u2019Arc\u2019\u0131n yak\u0131lm\u0131\u015f, Napolyon\u2019un ta\u00e7 giymi\u015f ve general de Gaulle\u2019\u00fcn cenaze merasiminin d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131, hangi s\u0131n\u0131fsal blo\u011fun iktidar\u0131na hizmet etti\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 u\u011fruna, hat\u0131rlat\u0131c\u0131 uyar\u0131lard\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki, Gotik mimarisi \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 yaz\u0131lar\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyecekti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cGotik kiliseler, din\u00ee bir ilham\u0131n d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyle bir anda in\u015fa edilmediler. Cologne katedralinin in\u015fas\u0131, onun mimarisi ve heykelt\u0131ra\u015fl\u0131\u011f\u0131, ma\u011fara d\u00f6neminden bug\u00fcne insanl\u0131\u011f\u0131n mimari deneyimini topluyordu ve bu deneyimin unsurlar\u0131n\u0131, son tahlilde bu d\u00f6nemin sosyal yap\u0131s\u0131 ve tekni\u011fi olan d\u00f6nemin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ifade eden yeni bir stilde kombine ediyordu. Goti\u011fin ger\u00e7ek\u00e7i duvar ustas\u0131, burjuvazi \u00f6ncesinin loncalar\u0131yd\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00fclt\u00fcr, b\u00fct\u00fcn bir toplumu veya en az\u0131ndan onun egemen s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 karakterize eden bilginin ve kapasitenin organik toplam\u0131d\u0131r. O, insan \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131n\u0131 kucaklar ve onlara n\u00fcfuz eder, onlar\u0131 bir sistem halinde birle\u015ftirir. Bireysel ba\u015far\u0131lar bu seviyenin \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fir ve onu a\u015famal\u0131 olarak y\u00fckseltir.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki, 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki Reform hareketiyle, Luther\u2019in, Calvin\u2019in, Zwingli\u2019nin eserlerini toplam bir  s\u0131n\u0131fsal-k\u00fclt\u00fcrel k\u00fcme i\u00e7inde ele al\u0131yor ve bunlara ekledi\u011fi Gotik mimariyi, burjuvazinin, ge\u00e7mi\u015f deneyimlerin sentezinden olu\u015fturdu\u011fu bir y\u00fckselme ve ilerleme olarak okuyordu. \u015eimdi, bu s\u0131n\u0131fsal y\u00fckseli\u015fin Gotik ifadeleri, ba\u015fkent Paris\u2019in i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerinin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 e\u015fli\u011finde, alevlerin kendisini sarmas\u0131yla yok olmaya y\u00fcz tuttu. Siyasal iktidar\u0131 ele ge\u00e7irirken, kendi k\u00fclt\u00fcrel dilinin nesnel yap\u0131lar\u0131n\u0131 da y\u00fckseltmi\u015f olan burjuvazi; iktidar\u0131n\u0131n yozla\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne tan\u0131kl\u0131k ederken, bu tarih\u00ee yap\u0131lar\u0131n\u0131 da yok etme refleksiyle, kendi ge\u00e7mi\u015fine ihanet etmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

15 Nisan 2019\u2019da, Paris\u2019in 4. b\u00f6lgesinde yer alan ve 1160 senesinde piskopos Maurice de Sully g\u00f6zetiminde yap\u0131m\u0131na ba\u015flan\u0131p 1260\u2019da tamamlanan Katolik katedral Notre-Dame de Paris, Fransa saatiyle 18:50\u2019de yanmaya ba\u015flad\u0131. Yakla\u015f\u0131k 15 saat s\u00fcren yang\u0131n katedralin kulesinin tamam\u0131n\u0131 ve \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yok ederken, \u00fcst duvarlara ciddi oranda zarar verdi. \u00dc\u00e7 ki\u015finin yaraland\u0131\u011f\u0131 yang\u0131n s\u0131ras\u0131nda, katedralin i\u00e7indeki sanat ve k\u00fclt\u00fcr eserlerinin bir\u00e7o\u011fu kurtar\u0131labilirken, \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da yand\u0131. Fransa cumhurba\u015fkan\u0131 Emmanuel Macron, katedralin tamiri i\u00e7in yemin ederken, 24 saat i\u00e7inde 800 milyon Euro\u2019yu bulan bir ba\u011f\u0131\u015f kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. Ancak restorasyonun milyon de\u011fil milyar Euro\u2019lar\u0131 bulaca\u011f\u0131 ve 20 seneyi a\u015fk\u0131n bir zaman dilimine ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 yap\u0131lan \u00f6ng\u00f6r\u00fcler aras\u0131nda. <\/p>\n\n\n\n

Hat\u0131rlanabilece\u011fi \u00fczere, bundan bir sene \u00f6nce, Brezilya Ulusal M\u00fczesi de, kendini yok eden bir yang\u0131n ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. 20 milyona yak\u0131n eserin sergilendi\u011fi m\u00fczenin %90\u2019\u0131, sergiledikleriyle beraber yand\u0131. Bunlar\u0131n aras\u0131nda, kolonyal d\u00f6nemin soyk\u0131r\u0131mc\u0131 uygulamalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn art\u0131k kimsenin konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli yerli topluluklar\u0131n\u0131n dillerinin kaydedildi\u011fi ses kay\u0131tlar\u0131 da vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Brezilya Ulusal M\u00fczesi ve Notre-Dame de Paris\u2019nin yanmas\u0131, belirli bir ba\u011flam i\u00e7inde \u201ckaza\u201d olarak yorumlanabilir. Ancak 2019\u2019da (ve m\u00fczeden bahsetti\u011fimiz i\u00e7in 2018\u2019de de), \u201ckaza\u201d sonucu ba\u015flayabilecek olan yang\u0131nlar\u0131n engellenmesine veya durdurulabilmesine d\u00f6n\u00fck olarak gelinmi\u015f bulunan teknik ve teknolojik yeterlilik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bu \u201ckazalar\u0131n\u201d plans\u0131z bir ekonominin adeta \u201cplanl\u0131\u201d yan etkileri ve getirileri oldu\u011fu da anla\u015f\u0131labilir. Bug\u00fcn toplumsal geli\u015fimin mevcut a\u015famas\u0131, elinin alt\u0131ndaki ara\u00e7lar sayesinde k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131 muhafaza edebilecek bir potansiyeli ba\u011fr\u0131nda bar\u0131nd\u0131r\u0131rken, do\u011fal veya sosyal \u00e7e\u015fitli tehlikelere ve tehditlere kar\u015f\u0131 ekonominin mevcut \u00f6rg\u00fctleni\u015f bi\u00e7iminden do\u011fan etkisizle\u015fme, yabanc\u0131la\u015fma ve fel\u00e7le\u015fme benzeri sonu\u00e7lar\u0131n, bu potansiyeli t\u0131rpanlayarak milyarderlerin etkisiz ba\u011f\u0131\u015f kampanyalar\u0131na \u00e7evrimesi, sorunun merkezinde yatan olgudur. <\/p>\n\n\n\n

Brezilya\u2019da \u00f6nce \u0130\u015f\u00e7i Partisi, sonra da sa\u011fc\u0131 Temer iktidar\u0131, Brezilya Ulusal M\u00fczesi\u2019nin bak\u0131m b\u00fct\u00e7esini kademeli olarak indirdi ve onu, en basit yang\u0131ndan korunma \u00f6nlemlerinden mahrum b\u0131rakt\u0131. Yang\u0131ndan \u00f6nce yaz\u0131lm\u0131\u015f bir raporda m\u00fczenin \u201cduvarlar\u0131n\u0131n soyuldu\u011fu, elektrik kablolar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve muhafazan\u0131n her yerde niteliksiz oldu\u011fu<\/em>\u201d(4)<\/strong> belirtiliyordu.<\/p>\n\n\n\n

Sekiz y\u00fczy\u0131ldan uzun bir s\u00fcredir Paris\u2019in siluetinin en temel bile\u015fenlerinden biri olan Notre-Dame de Paris katedrali, Orta\u00e7a\u011f\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli sava\u015flar\u0131ndan ve ak\u0131nlar\u0131ndan, 1789 Frans\u0131z Devrimi\u2019nden, 1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019nden, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndaki Nazi i\u015fgalinden hayatta kalarak kurtulmu\u015ftu. Ayn\u0131 katedral, 21. y\u00fczy\u0131l kapitalizmi daha yirminci senesine giremeden, onun Macron \u00f6nderli\u011findeki talanc\u0131 y\u00f6nelimine dayanamad\u0131. Bu, uluslararas\u0131 kapitalizmin geri d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f evresinde seyretti\u011finin; onun hayatta kalmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi ile bug\u00fcne dek ya\u015fanan k\u00fclt\u00fcrel birikimin muhafaza edilebilmesi aras\u0131ndaki \u00e7elikten tezat\u0131n en \u00e7\u0131plak ifadesini sunmaktad\u0131r. Brezilya Ulusal M\u00fczesi\u2019yle Latin kapitalizminin, Notre-Dame de Paris\u2019yle Frenk kapitalizminin yan yana, \u201cbar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada\u201d var olmakla ilgili, g\u00f6\u011fe y\u00fckselen kara dumanlarla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan bir \u00e7eli\u015fki ya\u015fam\u0131\u015f olmas\u0131, sermaye birikim rejimlerinin insanl\u0131\u011f\u0131n tarihsel yap\u0131lar\u0131yla kurdu\u011fu etkile\u015fimin do\u011frudan bir sonucudur. <\/p>\n\n\n\n

1991\u2019de, 80\u2019li seneler boyunca parti kongreleriyle ulusal kapitalizmi restore etme karar\u0131 alm\u0131\u015f olan SSCB\u2019nin kendini da\u011f\u0131tmas\u0131yla, bunun sosyalizmin tarihsel olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi olarak okunmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde fazla erkenci davranan \u00e7e\u015fitli basiretsiz liberal akademisyenlerin, serbest piyasa ve liberal demokraside kristalize olan \u201ctarihin sonunu\u201d ilan etme giri\u015fimleri, ironik olarak, 1991\u2019in \u00fczerinden hen\u00fcz 30 sene ge\u00e7meden ger\u00e7ekle\u015fiyor: Kapitalizm, bildi\u011fimiz anlam\u0131yla tarihin sonunu getiriyor. <\/p>\n\n\n\n

Yang\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 esnada Notre-Dame de Paris, ola\u011fan bir restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan ge\u00e7iyordu. Uzmanlar, tarihsel yap\u0131lar\u0131n restorasyonlar\u0131 esnas\u0131nda 24 saatlik bir g\u00f6zetimin ortaya konmas\u0131 gerekti\u011fini belirtirken, Frans\u0131z neoliberalizmi bu ihtiyaca de\u011fil, Sar\u0131 Yeleklilere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak olan silahlara yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 uygun buluyordu. Saat 18.20\u2019de, in\u015faat i\u015f\u00e7ilerinin mesailerinin tamamlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00e7alan yang\u0131n alarm\u0131yla kontrol edilen katedralde, yang\u0131n\u0131n izine rastlan\u0131lamad\u0131. Ard\u0131ndan 18.45\u2019te yeniden \u00e7alan yang\u0131n alarm\u0131 ise, adeta ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n borazan\u0131 olarak herkesi harekete ge\u00e7irdi; zira dakikalar i\u00e7inde eski yap\u0131y\u0131 alevler kaplam\u0131\u015ft\u0131 bile. <\/p>\n\n\n\n

Notre-Dame\u2019\u0131n renovasyonu, bir yandan komik ancak di\u011fer yandan da trajik denebilecek bir birikimle yap\u0131lmak isteniyordu. 2017 senesinde kilise yetkilileri restorasyon i\u00e7in 100 milyon dolara gereksinim oldu\u011funu belirtti. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Frans\u0131z bankerler, 2 milyon dolarda karar k\u0131ld\u0131lar. \u00d6zetle, Notre-Dame de Paris\u2019nin tarihsel bir miras olarak muhafaza edilebilmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan mebla\u011f ile bu yap\u0131n\u0131n muhafazas\u0131ndan herhangi bir mali \u00e7\u0131kar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onu g\u00f6zden \u00e7\u0131karabilecek kadar ikiy\u00fczl\u00fc olan emperyal b\u00fct\u00e7e mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n sundu\u011fu mebla\u011f aras\u0131nda, 50 katl\u0131k bir fark vard\u0131. Bu esnada, 2008 krizinin etkileri alt\u0131nda giderek derinle\u015fen bir yoksulla\u015fman\u0131n pen\u00e7esinde her Cumartesi g\u00fcn\u00fc bir sosyal sava\u015f veren Frans\u0131z proletaryas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda Macron\u2019un 2023 senesine kadar ordunun yeniden silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda 300 milyar dolarl\u0131k bir harcama yapmay\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Notre-Dame\u2019\u0131n s\u00f6zde yeniden in\u015fas\u0131na ba\u011f\u0131\u015flarda bulunan finans kapital \u00e7evrelerinin vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu milyar dolarl\u0131k vergileri kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Belki okuyuculardan hat\u0131rlayanlar olacakt\u0131r; 2017 senesinde \u0130ngiltere\u2019nin en zengin belediyelerinden biri olan Kensington Chelsea\u2019de, bir yang\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yang\u0131n, zengin bir semtte olmas\u0131na ra\u011fmen i\u00e7i g\u00f6\u00e7men, i\u015f\u00e7i, M\u00fcsl\u00fcman ve yoksul dolu olan, 1974\u2019te bina edilmi\u015f bir sosyal konut olan Grenfell Tower\u2019da \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Grenfell Tower\u2019\u0131n \u00f6n\u00fc on milyonlarca dolarl\u0131k arabalarla doluydu; i\u00e7i ise emek\u00e7ilerle. O yang\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n 71 karde\u015fi alev alarak can verdi. Apartman sakinleri hadiseden \u00f6nce olas\u0131 bir yang\u0131na gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde belediyeye defalarca kez ba\u015fvuru yapm\u0131\u015ft\u0131. Koruyucu tedbirlerin al\u0131nmamas\u0131 durumunda onlarca insan\u0131n \u00f6lece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde say\u0131s\u0131z kez ikazlarda bulunulmu\u015ftu. Soylula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir yerelin ortas\u0131nda bir emek\u00e7i adas\u0131 olan bu yap\u0131 ve i\u00e7indeki s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler, toplumsal e\u015fitsizli\u011fin ve neoliberal b\u00fct\u00e7e tasar\u0131mlar\u0131n\u0131n kurban\u0131 oldular. <\/p>\n\n\n\n

Brezilya Ulusal M\u00fczesi, Grenfell Tower ve Notre-Dame de Paris \u00f6rneklerinin birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z veya \u00f6zerk, birbirlerinden kopuk veya izole olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesin. Kapitalizm alt\u0131nda m\u00fcnferit trajedi yoktur; duman\u0131 t\u00fcten b\u00fct\u00fcn facialar politiktir. Serbest piyasa de\u011feri olmayan k\u00fclt\u00fcrel miraslarla yoksul hayatlar\u0131n\u0131n, neoliberal \u00e7evrimin kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6\u011f\u00fct\u00fclmeye mahk\u00fbm olmalar\u0131n\u0131n asl\u0131nda \u201capolitik kazalar\u201d oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn arg\u00fcmanlar, kor ate\u015flere oksijen pompalamaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Neoliberal ideologlardan bir k\u0131sm\u0131, bu noktada n\u00fcfusun g\u00fcvenceli bir gelece\u011fe sahip olmas\u0131n\u0131n ekonomik olanaklar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131yla, k\u00fclt\u00fcrel kurumlar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in harcanmas\u0131 \u015fart olan parasal miktar aras\u0131nda tercihlerin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar. Halbuki bu, bilin\u00e7li olarak \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir ayr\u0131m. M\u00fczelerin ve katedrallerin korunmas\u0131yla, emeklilik birikimlerinin veya g\u0131da stoklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131nda ters de\u011fil, do\u011fru orant\u0131l\u0131 bir ili\u015fki s\u00f6z konusu. Dahas\u0131, bu tarih\u00ee yap\u0131lar\u0131 koruyabilme yetene\u011finden muaf olan kapitalistlerin, ayn\u0131 emeklilik birikimlerine ve g\u0131da stoklar\u0131na sald\u0131rd\u0131klar\u0131 ortada de\u011fil mi? Bu kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 arg\u00fcmanlar\u0131n ard\u0131nda yatan anlay\u0131\u015f, temel olarak bilim ve k\u00fclt\u00fcr benzeri insan\u00ee alanlar\u0131n %1\u2019lik bir toplumsal az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 uyar\u0131nca organize edilmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n\n\n\n

Tam da bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin sonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131t olarak, Lev Tro\u00e7ki 1938 senesinde, Frans\u0131z s\u00fcrrealist Andre Breton\u2019la ortakla\u015fa kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z ve Devrimci Sanat \u0130\u00e7in Bir Manifesto\u201dda, \u015f\u00f6yle yazacakt\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201cAbart\u0131s\u0131z s\u00f6yleyebiliriz ki, uygarl\u0131k bug\u00fcn hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar ciddi bir tehdit alt\u0131ndad\u0131r.  Vandallar, barbar ara\u00e7lar\u0131yla Avrupa\u2019n\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde antik d\u00f6nem k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc karartt\u0131lar. Bug\u00fcn tarihsel geli\u015fimi ile d\u00fcnya uygarl\u0131\u011f\u0131, modern teknolojinin b\u00fct\u00fcn \u2018silahlar\u0131yla\u2019 donanm\u0131\u015f, tepkisel g\u00fc\u00e7lerin r\u00fczg\u00e2r\u0131yla i\u015flemektedir.  Biz sadece yakla\u015fmakta olan d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz. \u2018Bar\u0131\u015f\u2019 zamanlar\u0131nda bile sanat ve bilimin pozisyonu kesinlikle tolere edilebilir olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n

ABD\u2019nin asker\u00ee i\u015fgalinin Irak Ulusal M\u00fczesi\u2019nin 50.000 eserini yok etmi\u015f olmas\u0131ndan, I\u015e\u0130D\u2019in Palmira\u2019y\u0131 ya\u011fmalamas\u0131na dek; nesnel zenginlikten bir parazit gibi beslenen finans aristokrasisinin insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda vermekte oldu\u011fu kritik s\u0131nav, yukar\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 her g\u00fcn yeniden ve yeniden do\u011frulamaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Olaylar bu bi\u00e7imde tezah\u00fcr etse de, baz\u0131 devrimci ak\u0131mlar, Notre-Dame benzeri bir din\u00ee sembol\u00fcn yanm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n, kutlanmas\u0131 gereken bir durum oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fcler. Bu, e\u011fri oturup do\u011fru konu\u015fmak gerekirse, sosyalizmin kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr sorunlar\u0131 noktas\u0131nda benzersiz bir gericili\u011fin \u00f6nerilmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Notre-Dame de Paris\u2019nin birka\u00e7 y\u00fcz metre \u00f6tesinde bulunan Louvre M\u00fczesi, Frans\u0131z Devrimi s\u0131ras\u0131nda 1793\u2019te, kraliyetin sanat koleksiyonunun kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 16. Louis\u2019yi giyotine g\u00f6nderip, feodal aristokrasiyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftiren Jakobenler, Louvre\u2019un \u201cg\u00fczelliklerin bilincinde olarak halklar\u0131n kendilerini yeti\u015ftirece\u011fi bir kutsal alan<\/em>\u201d olmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131.(5)<\/strong> Benzer \u015fekilde, Rus i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla birlikte iktidar\u0131 ele ge\u00e7iren Bol\u015fevikler, ne katedralleri, ne de K\u0131\u015fl\u0131k Saray benzeri \u00c7arl\u0131k rejiminin b\u00fcy\u00fck mimari yap\u0131lar\u0131n\u0131 yok etme yoluna gitmemi\u015fti. Bol\u015fevikler bunlar\u0131, gen\u00e7 i\u015f\u00e7i cumhuriyetinin y\u00f6netimine verdiler. Zira k\u00fclt\u00fcrel ve sanatsal yap\u0131tlar, emperyalist burjuvazinin m\u00fclk\u00fcnde de\u011fildir; onlar \u015fimdilik bu egemen s\u0131n\u0131f blo\u011fu taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ve kontrol edilmektedir. Sosyalist devrim bir yandan varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesiyken, di\u011fer yandan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve sanat\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn, t\u0131pk\u0131 nitelikli ve bilimsel bir e\u011fitimin tesis edilmesinin, teknik ve teknolojik at\u0131l\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n, ekonominin bilimsel \u00f6l\u00e7\u00fctler uyar\u0131nca rasyonal bir \u015fekilde merkezi olarak planlanmas\u0131n\u0131n veya uluslararas\u0131 k\u0131tl\u0131k krizinin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n; b\u00fct\u00fcn bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn sosyal taban\u0131n\u0131 proletaryan\u0131n olu\u015fturuyor olmas\u0131 gibi; k\u00fclt\u00fcr ile sanat\u0131n savunulmas\u0131n\u0131n sosyal taban\u0131n\u0131 da proletarya olu\u015fturmaktad\u0131r. K\u00fclt\u00fcre eri\u015fimin sosyal bir hak stat\u00fcs\u00fc kazanmas\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel birikimin korunmas\u0131, ancak zenginli\u011fin bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n elinde merkezile\u015fmesi ve ezici \u00e7o\u011funlu\u011fun s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi \u015feklinde hayat bulan kapitalizmin ilga edilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Notre-Dame de Paris\u2019nin restore edilmesi i\u00e7in 200 milyon Euro ba\u011f\u0131\u015flayan Louis Vuitton\u2019\u0131n sahibi Arnault ailesinin ve yine 200 milyon Euro ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f olan L\u2019Or\u00e9al\u2019in sahibi Bettencourt ailesinin; ve onlarla birlikte Frans\u0131z mali oligar\u015fisinin hukuksuz servetine el konsayd\u0131, g\u00fcvenli bir restorasyon i\u00e7in b\u00fct\u00e7e yaratma y\u00f6n\u00fcnde herhangi bir zorluk hissedilmeyecekti. Asl\u0131nda bu, bug\u00fcnk\u00fc birikim ko\u015fullar\u0131nda dahi ekonomik zorlu\u011fu hissedilmeyecek bir operasyon; ancak bu operasyonun mevcut iktisadi mant\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde kurgulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, neoliberal y\u00f6nelimin tercihlerinde asla ilk s\u0131ralara y\u00fckselemeyecek olmas\u0131n\u0131 beraberinde getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Paris burjuvazisinin bu \u201cc\u00f6mert\u201d ba\u011f\u0131\u015flar\u0131, proleter kamuoyundan bir \u00f6fke dalgas\u0131yla kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131nda, ABD finans kapitalinin yay\u0131n organ\u0131 Wall Street Journal, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan liberal kibrini nas\u0131l kusaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBu insanlar\u0131n sorunu ne? Bu ele\u015ftiriler zenginlerden nefret etmeyi, Fransa\u2019y\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n zengin ruhan\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve sanatsal miras\u0131n\u0131 sevmekten daha \u00e7ok seviyor. E\u011fer insanlar hep b\u00f6yle hissetmi\u015f olsayd\u0131, Notre Dame benzeri mucizeler var olmazd\u0131. Katedralin 12. y\u00fczy\u0131ldaki ilk emek\u00e7ileri bir hastal\u0131k, sava\u015f, b\u00fcy\u00fck e\u015fitsizlik ve umutsuz yoksulluk d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015f\u0131yordu; yine de onlar g\u00f6zlerini daha b\u00fcy\u00fck ama\u00e7lara dikmi\u015flerdi.<\/em> (\u2026) Bu, bir binay\u0131 ac\u0131 \u00e7eken insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne koymak de\u011fildir ama modern kapitalizmle birlikte ikisinin de tatmin edilebilece\u011fini s\u00f6ylemektir.<\/em>\u201d(6)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Elbette metin, modern kapitalizmin hem insan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, hem de katedral renovasyonlar\u0131n\u0131 \u201ctatmin edebildi\u011fi\u201d bir d\u00fcnyada, haftalard\u0131r s\u00fcren Sar\u0131 Yelekliler seferberliklerinin maddi temellerini a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Bununla beraber, yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz \u00fczere, ya\u015fayan tarihin ihtiya\u00e7lar\u0131yla, bug\u00fcn\u00fc var etmi\u015f olan tarihin yap\u0131lar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n ayn\u0131 anda kar\u015f\u0131lanabilece\u011fi, kesinlikle somut olanaklara sahip olan bir \u00f6nermedir. Ancak kapitalizm, bu makas\u0131n iki ucunu sadece birbirlerinden uzakla\u015ft\u0131rmak y\u00f6n\u00fcnde bir refleks sergileyebilir. Bug\u00fcn, tarihsel olan\u0131ndan yak\u0131c\u0131 olan\u0131na dek, b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcr ve sanat sorunlar\u0131, dolays\u0131z bir bi\u00e7imde sosyalizm sorununa indirgenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1.)<\/strong> Bkz. http:\/\/www.e-skop.com\/skopbulten\/pasajlar-iyi-ki-varsin-notre-dame\/4833?fbclid=IwAR0XgqJDRD0g5GNeEHOftm4BK8MkJTKN8G21lepiPHcnKZy8CffCcCvYMlc<\/a><\/p>\n\n\n\n

2.)<\/strong> Bkz. Cahiers Leon Trotsky, Juillet-Septembre 1979, Num\u00e9ro Sp\u00e9cial, page 29.<\/p>\n\n\n\n

3.)<\/strong> Bkz. http:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/03\/17\/militanlik-ve-gunluk-yasam-uzerine-morenoyla-roportaj\/<\/p>\n\n\n\n

4.)<\/strong> Bkz. https:\/\/www.currentaffairs.org\/2019\/04\/neoliberalism-and-notre-dame?fbclid=IwAR138bANNUWyMYKLiRvmp2QAWfo_JD6D8RGK2E7CwOigTQzY9HBzF8WfX4M<\/a><\/p>\n\n\n\n

5.)<\/strong> Aktaran i\u00e7in bkz. https:\/\/www.wsws.org\/en\/articles\/2019\/04\/17\/pers-a17.html<\/a><\/p>\n\n\n\n

6.)<\/strong> Bkz. https:\/\/www.wsj.com\/articles\/the-church-of-resentment-11555629699<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cSanat hi\u00e7bir zaman kendine tarihten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sayfa a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015ftan sonra insanl\u0131k d\u00f6n\u00fcp kendine bakt\u0131\u011f\u0131nda, gelecekle ve Notre Dame\u2019\u0131n kemerlerinde b\u00f6ylesi kusursuz bir ifadeye kavu\u015fan Orta \u00c7a\u011f ile aras\u0131ndaki tarihsel mesafe hi\u00e7 ku\u015fkusuz sonsuz \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Buna ra\u011fmen, daha do\u011frusu bundan dolay\u0131, yeni hayat ve sanat bi\u00e7imleri yaratma yetisine sahip insanl\u0131k, eski katedral ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1261,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[707],"tags":[727,710,726,732,728,729,161,731,730],"class_list":["post-1260","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur","tag-dame","tag-kultur","tag-notre","tag-notre-dame-yangini","tag-notre-dame","tag-notre-dame-de-paris","tag-sorunu","tag-sosyalizm","tag-yangini"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1260"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1263,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions\/1263"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}