{"id":1250,"date":"2019-04-17T14:53:34","date_gmt":"2019-04-17T11:53:34","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1250"},"modified":"2020-05-16T13:25:49","modified_gmt":"2020-05-16T10:25:49","slug":"8-yilin-ardindan-tunus-ekonomik-ve-politik-kriz-derinlesiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/04\/17\/8-yilin-ardindan-tunus-ekonomik-ve-politik-kriz-derinlesiyor\/","title":{"rendered":"8 y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan Tunus: Ekonomik ve politik kriz derinle\u015fiyor"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>G\u00f6rkem Duru<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tunuslu emek\u00e7iler bundan sekiz y\u0131l \u00f6nce ekonomik ve demokratik taleplerle ayaklanarak 30 y\u0131ll\u0131k diktat\u00f6rl\u00fck rejimini devirmi\u015fti. Bu ayaklanma, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lge genelinde etkileri halen s\u00fcrmekte olan Kuzey Afrika ve Ortado\u011fu devrimci s\u00fcrecinin de ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lgede, diktat\u00f6rl\u00fck rejiminin devrilerek burjuva parlamenter bir d\u00fczenin in\u015fa edilmesiyle devrimci s\u00fcrecin \u201cg\u00f6rece\u201d en ilerici \u00f6rne\u011fi Tunus oldu. Ancak \u00fclkenin patron partileri mevcut d\u00fczeni koruyabilmek ad\u0131na, emperyalizmle i\u015fbirli\u011fi halinde kitlelerin demokratik haklar\u0131nda k\u0131smi iyile\u015ftirmeler yaparken, ekonomik d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa, \u00f6zelle\u015ftirmelere, yolsuzluk ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye dayanan ekonomik sistemin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Halk Cephesi\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Tunuslu sosyalistlerin \u00f6nemli bir kesimi ise \u201c\u00f6nce \u00fclkede demokratik bir d\u00fczeni in\u015fa edelim, ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri zaman i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015ftiririz\u201d \u015fiar\u0131yla, a\u015famac\u0131 devrim anlay\u0131\u015flar\u0131 do\u011frultusunda, kitlelerin ekonomik ve sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm taleplerine s\u0131rtlar\u0131n\u0131 \u00e7evirdiler.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesi bir tablo, d\u0131\u015f bor\u00e7lanma ve \u00f6zelle\u015ftirmeye dayal\u0131 politikalar ile \u00fclke ekonomisinin batakl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fcklenmesine, d\u00fczen partilerinden ve d\u00fczen i\u00e7i sosyalistlerden umudunu yitiren kitlelerin ekonomik haklar\u0131 i\u00e7in d\u00f6nemsel seferberliklerine yol a\u00e7t\u0131. \u00d6zetle, aradan ge\u00e7en sekiz y\u0131lda yedi h\u00fck\u00fcmetin kuruldu\u011fu Tunus, politik ve ekonomik anlamda yo\u011fun bir istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7erisinde.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ekonomik enkaz&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc iki burjuva partisi, liberal, laik Nida Tunus ve M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler\u2019in Tunus partisi En-Nahda\u2019n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, di\u011fer bir\u00e7ok d\u00fczen partisinin ve Tunus Patronlar Sendikas\u0131 (UT\u0130CA) ile Tunus Genel \u0130\u015f\u00e7i Sendikas\u0131\u2019n\u0131n (UGTT) da deste\u011fiyle 2016 y\u0131l\u0131nda imzalanan \u201cKartaca Pakt\u0131\u201d \u00e7er\u00e7evesinde kurulan ulusal birlik h\u00fck\u00fcmeti, yine ayn\u0131 y\u0131l IMF ile 2,8 milyar dolar de\u011ferinde, 4 y\u0131ll\u0131k bir anla\u015fma yaparak ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn ve d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n faturas\u0131n\u0131 emek\u00e7ilere y\u00fckleyece\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne sermi\u015fti. IMF ile yap\u0131lan bu anla\u015fma sonucunda, mevcut h\u00fck\u00fcmetin 2019 b\u00fct\u00e7esinde ekonomik kesinti programlar\u0131 uygulayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 ise bir yandan Tunuslu emek\u00e7ilerin tekrardan soka\u011fa d\u00f6k\u00fclmesine yol a\u00e7arken ulusal birlik h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7erisindeki \u00e7atlaklar\u0131 derinle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Resmi i\u015fsizlik rakamlar\u0131n\u0131n&nbsp; y\u00fczde 17-18 d\u00fczeyinde oldu\u011fu, artan enflasyonla Tunus dinar\u0131nda ya\u015fanan de\u011fer kayb\u0131n\u0131n da sonucunda emek\u00e7ilerin al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn olduk\u00e7a d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkede, 2011 devriminden bu yana d\u0131\u015f bor\u00e7 miktar\u0131 da y\u00fczde 70-75 oran\u0131nda artm\u0131\u015f durumda. B\u00f6ylesi bir tabloda h\u00fck\u00fcmetin 2019 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7esi kapsam\u0131nda kamu harcamalar\u0131nda kesinti, \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131nda durdurmaya gidilmesi, vergilerin y\u00fckseltilmesi ve borcu 3 milyar dolar\u0131 bulan kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6zlle\u015ftirmek gibi hedefleri \u00f6n\u00fcne koymas\u0131 Tunuslu emek\u00e7ileri krizin faturas\u0131n\u0131 \u00f6dememek ad\u0131na seferber etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekonomik hedeflerin temelinde yatan, kamu harcamalar\u0131nda kesintiye gidilmesi plan\u0131 ise \u00fcyelerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kamu sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan ancak \u015fu ana kadar ulusal birlik h\u00fck\u00fcmetinin yan\u0131nda yer alan UGTT ile h\u00fck\u00fcmeti kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirdi. Kendisini, taban\u0131ndan y\u00fckselen bas\u0131nca cevap vermek zorunda hisseden sendikal b\u00fcrokrasi ilki 2018 Kas\u0131m ay\u0131nda ikincisi ise Ocak ay\u0131nda olmak \u00fczere, kat\u0131l\u0131m\u0131n olduk\u00e7a y\u00fcksek oldu\u011fu iki tane kamu grevi \u00f6rg\u00fctleyerek kamuda \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 talebinde bulundu. Grevlere kat\u0131l\u0131m\u0131n y\u00fcksekli\u011fi ve kamu emek\u00e7ilerinin geri ad\u0131m atmay\u0131\u015f\u0131 h\u00fck\u00fcmeti sendikal b\u00fcrokrasi ile masaya oturarak anla\u015fma yapmak yoluna itti. UGTT, emek\u00e7ilerin talebinin alt\u0131nda olan k\u0131smi bir \u00fccret art\u0131\u015f\u0131yla anla\u015fmay\u0131 imzalayarak \u015eubat ay\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 planlanan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc grevi de iptal etti.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Politik \u00e7\u0131karlar&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan, hem ekonomik kriz ile 2019 b\u00fct\u00e7e g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, hem de politik istikrars\u0131zl\u0131k, farkl\u0131 \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n birarada bulundu\u011fu ulusal birlik h\u00fck\u00fcmetinde de \u00f6nemli k\u0131r\u0131lmalar yaratt\u0131. Tabii bu noktada 2019 y\u0131l\u0131 sonuna do\u011fru ger\u00e7ekle\u015fmesi planlanan parlamento ve cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri de olduk\u00e7a belirleyici bir konu. Nida Tunus\u2019un kurucusu ve \u00fclkenin Cumhurba\u015fkan\u0131 Beji Caid Es-sebsi ile yine Nida Tunus \u00fcyesi olan Ba\u015fbakan Youssef Chahed aras\u0131ndaki, en \u00f6nemli temellerinden biri En-Nahda ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ittifak\u0131n gelece\u011finde yatan ayr\u0131m olan z\u0131tla\u015fma, Youssef Chahed\u2019in destek\u00e7ileriyle birlikte partisinden istifa ederek Ya\u015fas\u0131n Tunus ad\u0131yla yeni bir parti kurmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. Buna ek olarak, Beji Caid Es-Sebsi ve Nida Tunus, En-Nahda ile s\u00fcrmekte olan ittifak\u0131n sona erdi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131lar. 2014 genel se\u00e7imlerinde parlamentoda en fazla koltu\u011fu elde eden Nida Tunus, 4 y\u0131lda partide ger\u00e7ekle\u015fen kopu\u015flarla parlamenter \u00e7o\u011funlu\u011fu En-Nahda lehine yitirmi\u015fti. Bu son kopu\u015fla birlikte de parlamentoda en fazla koltu\u011fu olan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti haline gelmi\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n<p>Tunus siyasetine egemen olan, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en burjuva partileri ve ulusal birlik h\u00fck\u00fcmetine destek veren di\u011fer d\u00fczen partileri aras\u0131ndaki bu \u00e7eki\u015fmeyi, 2019 se\u00e7imleri yolunda bir g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesi ve temsil ettikleri farkl\u0131 \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n pastadan almay\u0131 hedefledikleri pay \u00fczerinden de\u011ferlendirmek gerekiyor. Sonu\u00e7ta t\u00fcm bu siyasi partiler, 2011\u2019den bu yana devrimin demokratik a\u015famada durdurularak, Tunus\u2019ta burjuva demokratik ve neoliberal bir d\u00fczenin tesisini hedefliyorlard\u0131. Ve yine bu partiler ulusal birlik h\u00fck\u00fcmeti ad\u0131 alt\u0131nda, 2016 y\u0131l\u0131ndan beri, ekonomik y\u0131k\u0131m\u0131n, yolsuzluklar\u0131n ve d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n faturas\u0131n\u0131 da emek\u00e7ilere \u00f6detmekte programatik bir uzla\u015f\u0131 i\u00e7erisinde hareket ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z politik hatt\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fsizlik, yoksulluk ve k\u00f6t\u00fc ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131 30 y\u0131ll\u0131k bir diktat\u00f6rl\u00fck rejimini deviren bir devrim ve son 8 senedir ekonomik ve sosyal haklar\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok ayaklanma&#8230; Tunuslu emek\u00e7iler son 8 senedir neoliberal kapitalist d\u00fczenin kendi ya\u015famlar\u0131 \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 enkaza kar\u015f\u0131 seferber olsalar da halen bu talepleri hayata ge\u00e7irebilecek, kapitalizmden kopu\u015f perspektifiyle iktidar alternatifi yaratabilecek bir \u00f6nderlik bulamam\u0131\u015f durumdalar.<\/p>\n\n\n\n<p>Son d\u00f6nemde ekonomik kesinti planlar\u0131na kar\u015f\u0131 seferberliklerde emek\u00e7ilerin talepleri, \u201cIMF ile yap\u0131lan anla\u015fma iptal edilsin\u201d, \u201cTunus sat\u0131l\u0131k de\u011fildir\u201d, \u201cBunlar bizim borcumuz de\u011fil, d\u0131\u015f bor\u00e7 \u00f6demeleri iptal edilsin\u201d, \u201cTunus\u2019un yeniden s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesine hay\u0131r\u201d ve \u201cH\u00fck\u00fcmet istifa\u201d \u015feklindeydi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclke siyasetinde tarihsel olarak \u00f6nemli bir konumu olan UGTT, \u00f6rg\u00fctledi\u011fi 2 genel grevi bir politik pazarl\u0131k arac\u0131 \u015feklinde kullanarak kitlelerin m\u00fccadeleyi ilerletici taleplerine kar\u015f\u0131n, h\u00fck\u00fcmete mesajlar\u0131n\u0131 2019 se\u00e7imlerinde vereceklerini a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Tunus sosyalistlerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc olan ve devrim dahil 2011\u2019den bu yana ger\u00e7ekle\u015fen bir\u00e7ok kitle seferberli\u011fine reformist program\u0131 nedeniyle ihanet eden Halk Cephesi ise son s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekle\u015fen eylemlerde de h\u00fck\u00fcmetten 2019 se\u00e7imlerinde hesap soraca\u011f\u0131n\u0131 deklare etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Devrimci ayaklanman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana programatik olarak kitlelerin gerisinde kalan ve hatta ekonomik ve sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri hedefleyen m\u00fccadelelerin \u00f6n\u00fcnde bir engel vazifesi \u00fcstlenen Tunuslu sosyalistlerin geleneksel partilerinin \u00f6nderlikleri gittik\u00e7e sistem i\u00e7i bir konuma saplanmakta. Se\u00e7imler s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin iz d\u00fc\u015f\u00fcmleri anlam\u0131nda tabii ki \u00f6nemli. Ama bundan daha \u00f6nemlisi, seferberlik halindeki kitlelere h\u00fck\u00fcmetten hesap sormalar\u0131 i\u00e7in 1 y\u0131l sonraki se\u00e7imleri i\u015faret etmek yerine m\u00fccadelenin i\u00e7erisinde yer alarak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve t\u00fcm ezilenlerin demokratik, ekonomik ve sosyal taleplerini birle\u015ftiren bir program eliyle, kapitalizmden kopu\u015f do\u011frultusunda bir iktidar alternatifi g\u00f6sterebilmek.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu iktidar alternatifinin ko\u015fullar\u0131, bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmetinin kurulmas\u0131 perspektifiyle, IMF ile yap\u0131lan t\u00fcm anla\u015fmalar\u0131n ve d\u0131\u015f bor\u00e7 \u00f6demelerinin iptali, \u00f6zelle\u015ftirilen t\u00fcm kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i denetiminde tazminats\u0131z kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u00fcm bankalar\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile tek bir merkezi bankan\u0131n kurulmas\u0131 ve merkezi ekonomik planlamay\u0131 \u00f6n\u00fcne koyacak bir m\u00fccadele program\u0131n\u0131n ve eylem birli\u011finin yarat\u0131lmas\u0131ndan ge\u00e7iyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6rkem Duru Tunuslu emek\u00e7iler bundan sekiz y\u0131l \u00f6nce ekonomik ve demokratik taleplerle ayaklanarak 30 y\u0131ll\u0131k diktat\u00f6rl\u00fck rejimini devirmi\u015fti. Bu ayaklanma, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lge genelinde etkileri halen s\u00fcrmekte olan Kuzey Afrika ve Ortado\u011fu devrimci s\u00fcrecinin de ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftu. B\u00f6lgede, diktat\u00f6rl\u00fck rejiminin devrilerek burjuva parlamenter bir d\u00fczenin in\u015fa edilmesiyle devrimci s\u00fcrecin \u201cg\u00f6rece\u201d en ilerici \u00f6rne\u011fi Tunus oldu. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1251,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[644],"tags":[238,310,712,191,193,617,713,358,714],"class_list":["post-1250","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arap-devrimleri","tag-238","tag-ardindan","tag-derinlesiyor","tag-ekonomik","tag-kriz","tag-politik","tag-sekiz","tag-tunus","tag-yilin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1250"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1250\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1252,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1250\/revisions\/1252"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1250"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}