{"id":1214,"date":"2019-03-22T13:39:46","date_gmt":"2019-03-22T10:39:46","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1214"},"modified":"2019-03-22T13:39:52","modified_gmt":"2019-03-22T10:39:52","slug":"tarihsel-bir-yenilgi-kadinin-ev-ici-emegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/03\/22\/tarihsel-bir-yenilgi-kadinin-ev-ici-emegi\/","title":{"rendered":"Tarihsel bir yenilgi: Kad\u0131n\u0131n ev-i\u00e7i eme\u011fi"},"content":{"rendered":"\n

Giri\u015f <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131n eme\u011fini konu edinen bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmada, bu eme\u011fin, ya sadece emek pazar\u0131ndaki durumuna bak\u0131larak bir analiz geli\u015ftirilir ya da ataerkilli\u011fe ve buradan izler ta\u015f\u0131yan k\u00fclt\u00fcrel pratiklere odaklan\u0131l\u0131r. Oysa, bizzat kad\u0131n\u0131n, \u201cikinci cins\u201d olma durumunu var eden ve besleyen de, kapitalizm ve ataerkillik aras\u0131ndaki ili\u015fkidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu ili\u015fkinin kendisi ve kad\u0131n eme\u011fi \u00fczerindeki etkisi tahlil edilmeden, kad\u0131n\u0131n, \u00fccretli ve \u00fccretsiz eme\u011fi aras\u0131nda gidip gelen k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc, kolay kolay \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecektir. Bu tahlil, ayn\u0131 zamanda bir biyolojik cinsiyetin, toplumsall\u0131k kazanma s\u00fcrecinin maddi temelini g\u00f6sterme \u00e7abas\u0131d\u0131r ki, bu maddi temel de, ku\u015fkusuz emektir ve bu emek, cinsiyet\u00e7i i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerinden kendisini g\u00f6sterir. <\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131da, kad\u0131n\u0131n yeniden \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde oynad\u0131\u011f\u0131 rol ba\u011flam\u0131nda ev i\u00e7indeki \u00fccretsiz eme\u011fi tahlil edilecektir. Bu eme\u011fin tahlili, kad\u0131n eme\u011finin kapitalizmdeki \u00f6zg\u00fcl durumunu anlayabilmek; eme\u011fin cinsiyete dayal\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve toplumsal cinsiyet ili\u015fkilerini maddi bir temele oturtabilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan gereklidir. \u00d6te yandan kad\u0131n\u0131n emek pazar\u0131na sundu\u011fu \u00fccretli eme\u011fi ile ev i\u00e7inde kulland\u0131\u011f\u0131 \u00fccretsiz emek aras\u0131nda diyalektik bir ili\u015fki s\u00f6z konusudur ki, bu iki emek bi\u00e7imi de birbirini etkiler ve besler. Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda ise, sosyal devlet uygulamalar\u0131n\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 neoliberalizm d\u00f6nemi politikalar\u0131n\u0131n, kad\u0131n eme\u011fini ev ekseninde yeniden kurgulay\u0131\u015f\u0131; bu kurgunun ev eme\u011fine ve ataerkil ili\u015fkilere etkisi konu edilecektir. T\u00fcm bu analizlerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi i\u00e7in, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z ev eme\u011finin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu bir u\u011frak noktas\u0131 olmas\u0131 ve bunun nas\u0131l bir sistemde, ne \u015fekillerde ortadan kald\u0131r\u0131labilece\u011fi de, yaz\u0131n\u0131n sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn tart\u0131\u015fma konusu olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Eme\u011fin Eve Hapsolmas\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekonomi s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni olan \u201coikos\u201d ev, \u201cnomos\u201d idare anlam\u0131na gelmelerine ra\u011fmen, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131, geli\u015fiminin bir gere\u011fi olarak \u00fcretim ve yeniden \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131 birbirinden ayr\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ayr\u0131\u015fmada, kapitalizm, kendisinden \u00f6nceki toplumlardan devrald\u0131\u011f\u0131 cinsiyet\u00e7i i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcne uygun olarak, bu alan\u0131n sorumlulu\u011funu kad\u0131n\u0131n \u00fcstlenmesine sebep olmu\u015ftur. Ancak kad\u0131n\u0131n bu sorumlulu\u011fu\/zorunlulu\u011fu evle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015f, buna ek olarak, kad\u0131n, ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu oranda emek pazar\u0131na \u00e7ekilmi\u015ftir. Yani, kapitalist toplumda kad\u0131n, cinsiyet\u00e7i i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc s\u00fcrecini iki durumda ya\u015famak zorunda kal\u0131r: ilkin ailede, aile \u00fcyelerinin daha \u00e7ok maddi gereksinimlerine cevap verecek hizmetleri \u00fcreterek, yani ev i\u015fi yaparak, \u00e7ocuk bakarak ve emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeniden-\u00fcreterek; daha sonra, toplumsal \u00fcretim i\u00e7in, ev d\u0131\u015f\u0131nda t\u0131pk\u0131 erkek gibi \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015farak ve \u00fcretim yaparak. <\/p>\n\n\n\n

Marx, yeniden-\u00fcretimin \u00fcretim s\u00fcreciyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fini ve yeniden \u00fcretimin toplumun geli\u015fiminde, \u00fcretime e\u015fde\u011fer maddi bir unsur oldu\u011funu s\u00f6yler. Engels ise; yeniden \u00fcretimin tahlilini \u015f\u00f6yle yapar: <\/p>\n\n\n\n

Materyalist anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, tarihteki egemen etken, sonunda, maddi ya\u015fam\u0131n \u00fcretimi ve yeniden \u00fcretimidir. Ama bu \u00fcretim ikili bir \u00f6zl\u00fc\u011fe sahiptir. Bir yandan ya\u015fam ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, beslenmeye, giyinmeye, bar\u0131nmaya yarayan nesnelerin, ve bunlar\u0131n gerektirdi\u011fi aletlerin \u00fcretimi; \u00f6b\u00fcr yandan bizzat insanlar\u0131n \u00fcretimi, t\u00fcr\u00fcn \u00fcremesi. Belli bir tarihsel d\u00f6nem ve belli bir \u00fclkedeki insanlar\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumsal kurumlar, bu iki t\u00fcrl\u00fc \u00fcretim taraf\u0131ndan, bir yandan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, \u00f6b\u00fcr yandan da ailenin eri\u015fmi\u015f bulundu\u011fu geli\u015fme a\u015famas\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir.<\/em>(1)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Yani, kad\u0131n\u0131n emek piyasas\u0131 ve \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerindeki konumu ile yeniden \u00fcretimdeki konumu aras\u0131ndaki bu diyalektik, eme\u011fin yeniden \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini, sermaye ili\u015fkisinden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fm\u0131\u015f bir alan olarak okumam\u0131z\u0131 engeller. \u00c7\u00fcnk\u00fc tam da, bu iki emek s\u00fcrecinin, farkl\u0131 niteliklerine ra\u011fmen, birbirleriyle olan ili\u015fkisi ve birbirlerini etkileyen bir dinami\u011fe sahip olu\u015fu; kad\u0131n eme\u011finin tahlilinde bu iki s\u00fcreci de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekti\u011fini g\u00f6sterir. <\/p>\n\n\n\n

Yeniden \u00fcretimde kullan\u0131lan emek, toplumsal anlam ta\u015f\u0131yan ve tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme a\u00e7\u0131k bir emek harcama bi\u00e7imidir. Bu y\u00fczden her kad\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak yap\u0131lan bu emek s\u00fcrecinin, birer \u00f6znesidir. Fakat bu eme\u011fin bi\u00e7imi ve niteli\u011fi s\u0131n\u0131flara ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir. Dolay\u0131s\u0131yla her kad\u0131n bu eme\u011fi ayn\u0131 bi\u00e7imde sarf etmez ve bu her kad\u0131n\u0131n bu s\u00fcre\u00e7te ayn\u0131 bi\u00e7imde ezildi\u011fi anlam\u0131na gelmez. \u00d6te yandan bu emek, s\u00fcregiden toplumsal yap\u0131n\u0131n da yeniden-\u00fcretimini \u00fcstlenir. \u00d6rne\u011fin, bir i\u015f\u00e7i ailesindeki kad\u0131n, ev ve bak\u0131m eme\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, emek-g\u00fcc\u00fcn\u00fcn de yeniden \u00fcretimini \u00fcstlenir, bu da asl\u0131nda sermayenin bu emek arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, gizli bir emek g\u00fcc\u00fc beslenimine dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir g\u00f6stergesidir. Yani kapitalizm yap\u0131s\u0131 gere\u011fi, ataerkil ili\u015fkilere yaslanarak kendisini var edebiliyor ve bunu da en yal\u0131n bi\u00e7imiyle kad\u0131n\u0131n ev-i\u00e7indeki harcad\u0131\u011f\u0131 emek s\u00fcrecinde g\u00f6zlemleyebiliyoruz. <\/p>\n\n\n\n

\u00dccretli ve \u00dccretsiz Emek D\u00f6ng\u00fcs\u00fc <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmde, nesnelerin k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 \u00fcretimi, kad\u0131nlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak ev i\u00e7inde harcad\u0131\u011f\u0131 duygusal, zihinsel ve manevi eme\u011fi g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lar. Bu eme\u011fin g\u00f6r\u00fcnmez olu\u015funun yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fersizle\u015fme ve ev eme\u011finin, kendi ba\u015f\u0131na kapitalist pazarda bir \u201cde\u011fer\u201d yaratmamas\u0131; \u00f6te yandan bu eme\u011fin kad\u0131n\u0131n emek pazar\u0131na kat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bizzat bir engel olu\u015fturmas\u0131, kad\u0131n\u0131n \u00fccretli eme\u011finin de bu ba\u011flamda de\u011fersizle\u015fmesini\/ucuzlamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu emek ancak, piyasada sat\u0131n al\u0131nabilir hale geldi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u201cg\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Bu alan\u0131n \u00f6rt\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve bu eme\u011fi harcayan\u0131n g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fi, bir tak\u0131m s\u00f6ylemlerle me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan en \u00f6nemlisi de: kad\u0131n\u0131n do\u011furganl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya da bizzat anatomisinin baz\u0131 i\u015flere olan yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131. Bu yetenek sav\u0131, kad\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011finin do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ev-i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131n\u0131n, bu s\u00fcre\u00e7te edindi\u011fi becerilerin, emek pazar\u0131nda \u201cbeceri\u201dden say\u0131lmamas\u0131, bu eme\u011fi do\u011falla\u015ft\u0131ran bir di\u011fer unsurdur. Esas\u0131nda ev ve bak\u0131m i\u015fleri kapitalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir hayli maliyetlidir. Buna ra\u011fmen bu i\u015fler \u00fccretli olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda -bak\u0131c\u0131l\u0131k, hizmet\u00e7ilik gibi-, yine kad\u0131nlar taraf\u0131ndan \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlere yap\u0131l\u0131r. Yani ev ya da bak\u0131m i\u015fleri, \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bile; bu i\u015f, cinsiyetler aras\u0131nda de\u011fil de, kad\u0131nlar aras\u0131nda yeniden da\u011f\u0131l\u0131r. Bu \u201cdo\u011fal\u201d yetenek gibi g\u00f6sterilen kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z emek, hem kad\u0131n\u0131n \u00fccretli eme\u011fini etkiler; hem de eme\u011fin cinsiyete dayal\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yeniden-\u00fcretir. <\/p>\n\n\n\n

Maria Mies, kad\u0131n\u0131n \u00fccretli eme\u011finin niteli\u011fini, \u00fccretsiz eme\u011fiyle ili\u015fkilendirerek \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar: <\/p>\n\n\n\n

Ev kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00fccretli bir i\u015f olmad\u0131\u011f\u0131ndan, kad\u0131nlar\u0131n ev d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri her i\u015fin gelir artt\u0131r\u0131c\u0131 etkinlik olarak g\u00f6r\u00fclmesi, <\/em><\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar\u0131n ev kad\u0131n\u0131 olmas\u0131, yaln\u0131zca emeklerinin ucuza al\u0131nmas\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda emeklerinin kolay kontrol\u00fcn\u00fc de sa\u011flamas\u0131, <\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn serbest tipik proleter i\u015fg\u00fcc\u00fc yerine, marjinalle\u015ftirilmi\u015f, eve ba\u011f\u0131ml\u0131 ve serbest olmayan bir niteli\u011fe sahip olmas\u0131ndand\u0131r.<\/em>(2)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Mies\u2019\u0131n da belirttiklerinden hareketle, kad\u0131n eve ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fundan, k\u0131smi zamanl\u0131 ve esnek i\u015fleri tercih eder. Ancak ev eme\u011finin izin verdi\u011fi s\u00fcrelerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, yani emek pazar\u0131ndaki konumu kesintili ve e\u011fretidir. Bir kad\u0131n\u0131n \u00e7ocuk do\u011furdu\u011funda ya da evlendi\u011finde i\u015f ya\u015fam\u0131n\u0131 terk etmesinin anlam\u0131, onun \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fan kimli\u011finin erke\u011finkinden farkl\u0131 olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Kad\u0131nlar bu sebeple erkeklerle e\u015fit \u00fccret alamazlar ve kesintili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sosyal g\u00fcvenlik sistemlerinin d\u0131\u015f\u0131na itilmelerine sebep olur.(3)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Y\u0131ld\u0131z Ecevit, Kentsel \u00dcretim S\u00fcrecinde Kad\u0131n Eme\u011finin Konumu ve De\u011fi\u015fen Bi\u00e7imleri <\/em>adl\u0131 makalesinde emek pazar\u0131ndaki ataerkil ili\u015fkilerin, kad\u0131nlar\u0131n ev i\u00e7inde \u00fccretsiz emek kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak al\u0131konulmalar\u0131 i\u00e7in gerekli oldu\u011funu s\u00f6yler. Benzer \u015fekilde, kad\u0131n\u0131n \u00fccretli emek pazar\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131nda da ku\u015fkusuz ev i\u00e7indeki eme\u011finin niteli\u011finin, harcanma derecesinin, yani ataerkil ili\u015fkilerin etkisi belirleyicidir.(4)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131n, bazen, \u00fcretime; ev eme\u011finin uzant\u0131s\u0131 olan i\u015fler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi; baz\u0131 durumlarda da ev eme\u011finin yaratt\u0131\u011f\u0131 me\u015fruiyetle, \u00fcretim s\u00fcrecine bile \u00fccretsiz olarak kat\u0131l\u0131r. Bunlardan, en tipik olan\u0131 da, \u00fccretsiz aile i\u015f\u00e7ili\u011fidir. Bu i\u015f arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kad\u0131n, end\u00fcstriyel \u00fcretim i\u00e7in de\u011fer yaratsa bile kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alamaz. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye gibi ge\u00e7 kapitalistle\u015fen \u00fclkelerde, tar\u0131mda, konfeksiyon at\u00f6lyelerinde ailelerine gelir sa\u011flamak amac\u0131yla, aile i\u015fletmelerinde ya da tar\u0131mda \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n say\u0131lar\u0131 kad\u0131n istihdam\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.(5)<\/strong> Bu sekt\u00f6rlerde, kad\u0131n\u0131n eme\u011fi \u00fccretlendirilmez ve a\u00e7\u0131k\u00e7a bu \u00e7al\u0131\u015fma, ev i\u00e7i eme\u011finin bir uzant\u0131s\u0131 haline gelir. Zaten bu kad\u0131nlar da ayn\u0131 ev i\u015flerini niteledikleri gibi, bu s\u00fcreci de bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak de\u011fil; yard\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcrler. Bu eme\u011fin tercih sebebi de, bu t\u00fcr i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn, hem g\u00fcvenilir hem de sad\u0131k olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7 kimsenin \u00e7al\u0131\u015famayaca\u011f\u0131 saatlerde, bazen de t\u00fcm gece \u00e7al\u0131\u015fabilirler. \u00d6te yandan \u00fccretsiz aile \u00fcyesi kad\u0131n eme\u011fi kullan\u0131m\u0131 at\u00f6lyeler i\u00e7in \u201cya\u015famsal\u201d bir \u00f6neme sahiptir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kad\u0131nlar at\u00f6lyede i\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlar kolayca evlerine ve \u00e7ocuklar\u0131na d\u00f6nebilir. Bu t\u00fcr bir \u00e7al\u0131\u015fma, kad\u0131n\u0131n eme\u011finin ve hatta t\u00fcm ya\u015fam\u0131n\u0131n denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 yarat\u0131r.(6)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla hem ev i\u00e7indeki, hem de i\u015f ya\u015fam\u0131ndaki ataerkil ili\u015fkiler birbirini besler; kad\u0131n eme\u011finin marjinalli\u011fine ve emek pazar\u0131ndaki cinsiyete ba\u011fl\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa da zemin haz\u0131rlar.(7)<\/strong> Fakat bunu s\u00f6ylerken, bir di\u011fer g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken konu da, bu ikincilli\u011fin sebebini yaln\u0131zca, emek pazar\u0131ndaki toplumsal cinsiyet ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak nitelendirmek, meselenin eksik kavranmas\u0131na sebep olabilir. \u00d6zellikle de son zamanlarda, bu ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak ve \u201cf\u0131rsat e\u015fitli\u011fi\u201d yaratmak ad\u0131na; baz\u0131 devletlerin bak\u0131m eme\u011fini ha etme giri\u015fimlerine tan\u0131k oluyoruz. Aile ve i\u015f ya\u015fam\u0131n\u0131 uyumlula\u015ft\u0131rma\/uzla\u015ft\u0131rma ad\u0131 verilen bu giri\u015fimler, ebeveyn izni, \u00f6zel ve devlet bak\u0131m merkezleri, aile \u00f6dene\u011fi, ebeveynlerin \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin \u00e7ocuklar\u0131na bakabilecek \u015fekilde ayarlanmas\u0131 ve uzla\u015ft\u0131rma i\u00e7in esnek \u00e7al\u0131\u015fma gibi uygulamalar\u0131 i\u00e7eriyor. Bu uygulamalar baz\u0131 kesimlerde, kapitalizmin kendi i\u015flerli\u011fi i\u00e7inde kad\u0131n ve erkek e\u015fitli\u011fini sa\u011flayabilece\u011fi mitini yaratm\u0131\u015f durumda.(8)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00fczenlemeler, \u00f6nemli olmakla birlikte, devletin ev eme\u011fini es ge\u00e7ip de, sadece bak\u0131m hizmetlerini \u00fcstlenmeye odaklanmas\u0131 biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc. Bu uygulamalar\u0131n alt\u0131nda yatan niyet ise, ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve kalk\u0131nman\u0131n kad\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ve bu t\u00fcr uzla\u015ft\u0131rma politikalar\u0131n\u0131n yoklu\u011funda ise, \u00fcreme oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u015feklinde ifade ediliyor. Bu y\u00fczden de devlet politikas\u0131, \u00fcretim ve do\u011furganl\u0131k rollerini uzla\u015ft\u0131rma ekseninde, bak\u0131m hizmetlerini \u00fcstlenme y\u00f6n\u00fcnde geli\u015fiyor. Bu ayn\u0131 zamanda \u201cekonomik b\u00fcy\u00fcme motoru\u201d olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yani bir anlamda kapitalist \u201ckalk\u0131nma\u201d; ucuz kad\u0131n eme\u011finin istihdam\u0131na, e\u015f zamanl\u0131 olarak da yeni i\u015f\u00e7i ku\u015faklar\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilmesine ihtiya\u00e7 duyuyor. Bunun i\u00e7in de kad\u0131na yard\u0131m ediyor. Bu \u015fekliyle de, kapitalizmin yine kendi ihtiyac\u0131 oran\u0131nda bu tip d\u00fczenlemelere gitti\u011fini, bunun da toplumsal cinsiyet ayr\u0131m\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaya hi\u00e7 bir zaman muktedir olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yard\u0131m bile, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na, i\u015fe giden kad\u0131n\u0131n, eve olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltm\u0131yor; bilakis peki\u015ftiriyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, kad\u0131n\u0131n maddi konumunun bir sonucu oldu\u011funa g\u00f6re; ev-i\u00e7i emek ortadan kald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece de kad\u0131n\u0131n toplumsal ya\u015fama \u201ce\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr kat\u0131l\u0131m\u0131\u201dn\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n\n\n\n

Ev Eme\u011finin Niteli\u011fi ve Ataerkil \u0130li\u015fkiler: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir k\u0131yaslama yapacak olursak, kad\u0131n\u0131n evde harcad\u0131\u011f\u0131 eme\u011fin, i\u015fte harcad\u0131\u011f\u0131 eme\u011fe oranla \u00e7ok farkl\u0131 niteliklere sahip oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bir kere ev eme\u011fi, hayat\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in gerekli olan bir etkinliktir; fakat bunun i\u00e7in gerekli ya\u015fam ara\u00e7lar\u0131n\u0131 sat\u0131n alabilecek geliri sa\u011flamaz. Bunun i\u00e7in bu gelir ya \u00e7al\u0131\u015fmakla sa\u011flan\u0131r ya da \u00e7al\u0131\u015fan birinin eline bakmakla. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n kad\u0131n i\u00e7in \u00e7ifte y\u00fck oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi h\u00e2lihaz\u0131rdayken, bu eme\u011fi sarf eden olmak bile tek ba\u015f\u0131na; eline bak\u0131lan ki\u015fiye, yani babaya, kocaya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, bu eme\u011fi, di\u011fer emek bi\u00e7imlerinden farkl\u0131 k\u0131lan da sevgi ili\u015fkileriyle i\u00e7i i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Evde yap\u0131lan i\u015fler ve bak\u0131mda sarf edilen emek, modern istihdam bi\u00e7imlerine benzemez, bu i\u015flerin \u00e7al\u0131\u015fma saatleri yoktur ve yap\u0131lan i\u015flerin ba\u015f\u0131 sonu belli de\u011fildir. Di\u011fer yandan bu eme\u011fin, zihinsel ve duygusal bir yan\u0131n\u0131n da olu\u015fu, bu eme\u011fi \u201cmaddi\u201d bir emek olarak tan\u0131mlayamay\u0131\u015f\u0131m\u0131za sebep olur. Sevgiyle pe\u00e7elenmesi ve kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n bir gere\u011fi olarak yap\u0131lmas\u0131, kapitalizmde \u201csevgi\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 da sorgulatacak cinstendir ki, nedense bu sevgi kad\u0131n\u0131n ev i\u015flerini aksatmamas\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak geli\u015fir, b\u00fcy\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n

Ev i\u015flerinin g\u00fcndelik ve tekrara dayal\u0131 do\u011fas\u0131n\u0131 Simone de Beauvoir, \u015f\u00f6yle tarif eder: <\/p>\n\n\n\n

Bu t\u00fcr bir \u00e7al\u0131\u015fma, negatif temele oturur: temizlik, pisli\u011fin yok edilmesi, toplama, d\u00fczensizli\u011fin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ve yoksulluk ko\u015fullar\u0131nda herhangi bir tatmin m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir; mezbele kad\u0131n\u0131n terine ve g\u00f6zya\u015f\u0131na ra\u011fmen, hala ayn\u0131 mezbeledir: Yery\u00fcz\u00fcnde hi\u00e7bir \u015fey onu ho\u015f hale getiremez. Kad\u0131n t\u00fcmenleri kire kar\u015f\u0131 herhangi bir zafer kazanmadan bu bitip t\u00fckenmez m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. (…) Pek az i\u015f Sysphus\u2019un i\u015fkencesine, sonsuzca tekrarlanan ev i\u015fleri kadar benzer. Temiz olan kirlenir, kirlenen temizlenir, tekrar ve tekrar, g\u00fcn be g\u00fcn. Ev kad\u0131n\u0131, zaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r; o hi\u00e7bir \u015fey yapmaz, sadece \u015fimdiyi s\u00fcr\u00fckler.<\/em>(9)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Bu eme\u011fin, kocaya, \u00e7ocuklara ya da ya\u015fl\u0131 ve hasta akrabalara kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z <\/em>olarak sarf edilmesi; ba\u015fta erke\u011fin, bu eme\u011fi denetim alt\u0131na almas\u0131n\u0131n maddi zeminini olu\u015fturur. Tersinden okursak; b\u00f6yle bir s\u00f6z hakk\u0131n\u0131 do\u011furan da, bu t\u00fcr bir etkinli\u011fin, kad\u0131n cinsinin tarihsel g\u00f6revi olmas\u0131d\u0131r. Ev-eme\u011finin \u00fczerindeki bu denetim; kad\u0131n\u0131n \u00fcretime kat\u0131labilmesinde erke\u011fin s\u00f6z sahibi olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve kad\u0131n\u0131n bedeni, kimli\u011fi \u00fczerindeki di\u011fer denetimlere yol a\u00e7ar. Bu durum, gerek devlet taraf\u0131ndan yasalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla me\u015fru k\u0131l\u0131narak, gerekse de \u015fiddet, tecav\u00fcz gibi kad\u0131n\u0131, bask\u0131 alt\u0131na alma mekanizmalar\u0131yla da toplumsal olarak erkek-egemenli\u011finin yeniden-\u00fcretilmesine olanak tan\u0131r. Elbette ki bu denetimi\/tahakk\u00fcm\u00fc, sadece erke\u011fin aile reisli\u011fini elinde tutmas\u0131yla a\u00e7\u0131klayamay\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc erkek-egemenli\u011fi de, t\u0131pk\u0131 aile gibi karma\u015f\u0131k ili\u015fkilere dayanan tarihsel ve toplumsal bir olgudur. Yani erke\u011fin yoklu\u011fu durumunda dahi, aile reisinin kad\u0131n olmas\u0131 bu egemenlik ili\u015fkisini de\u011fi\u015ftirmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sistemin kendisine i\u00e7kindir.(10)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Ku\u015fkusuz, bu egemenlik ili\u015fkisi erkeklere kendi \u00f6znel niyetlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, bir tak\u0131m ayr\u0131cal\u0131k ve \u00e7\u0131karlar sa\u011flar. Erkeklerin becerilerini daha farkl\u0131 \u015fekilde geli\u015ftirmelerine olanak tan\u0131r. Ev-i\u015fini \u00fcstlenmek zorunda olmamalar\u0131 onlara bo\u015f zaman sa\u011flar ve bu, kad\u0131nlar \u00fczerinden sa\u011flanan bir avantajd\u0131r asl\u0131nda. Bu bo\u015f zaman fakt\u00f6r\u00fc, toplumsal cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin bir sonucudur ve kad\u0131nlar\u0131n politik bir \u00f6zne olarak var olabilmelerinin, \u00f6rg\u00fctlenebilmelerinin de ko\u015fullar\u0131n\u0131n ne kadar zor oldu\u011funun maddi temellerini ortaya koyar. <\/p>\n\n\n\n

Neoliberalizme \u201cEv\u201din \u0130\u00e7inden Bakmak <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekonomi d\u0131\u015f\u0131 bir etkinlik gibi g\u00f6r\u00fclen ev eme\u011finin, kapitalizmin iktisadi politikalar\u0131ndan birebir etkilenmesi, \u00e7eli\u015fkili bir ger\u00e7ekliktir. Neoliberalizm d\u00f6nemi, sosyal devlet anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n hezimete u\u011frad\u0131\u011f\u0131, kapitalizmin daha fazla k\u00e2r anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ise, ucuz emek deposu olarak, kad\u0131n ve \u00e7ocuk eme\u011fini emek pazarlar\u0131na \u00e7ekerek ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir d\u00f6nem olarak incelenmeye de\u011ferdir. Fakat bu b\u00f6l\u00fcmde, daha \u00e7ok bu d\u00f6nemin politikalar\u0131n\u0131n kad\u0131n\u0131n \u00fccretli eme\u011finde yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri, ev eme\u011fiyle ili\u015fkilendirerek incelemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. <\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm, 70\u2019li y\u0131llardaki krizini a\u015fabilmek i\u00e7in, emek s\u00fcre\u00e7lerinde belli yap\u0131lanmalara gitmi\u015ftir. Bu yap\u0131lanma, ku\u015fkusuz, d\u00fc\u015fen k\u00e2r hadlerini art\u0131rma \u00e7abas\u0131 olarak, d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fmaya uyum g\u00f6sterecek haz\u0131r i\u015fg\u00fcc\u00fc ordusuna gereksinim duymu\u015ftur. Bununla birlikte, piyasa i\u00e7erisindeki rekabete uyum sa\u011flayabilecek, \u00f6zellikle de emek-yo\u011fun sekt\u00f6rlerdeki esnek \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na uygun, monoton ve genel beceri isteyen i\u015f tipine \u201cdo\u011fal\u201d yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bulunan kad\u0131nlar, bu s\u00fcrecin vazge\u00e7ilmezlerini olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

1970-1980 aras\u0131nda bir\u00e7ok \u00fclkede kad\u0131nlar\u0131n i\u015fsizlik oran\u0131 erkeklere g\u00f6re y\u00fckselirken, 1980\u2019lerle birlikte bir\u00e7ok \u00fclkede erkeklere oranla kad\u0131n i\u015fsizli\u011fi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6ncelikle yap\u0131sal uyumun ve krizlerin dayatt\u0131\u011f\u0131 sefalet, zorunlu g\u00f6\u00e7ler ve kad\u0131n\u0131n en fazla istidam edildi\u011fi tar\u0131mda ve kamu sekt\u00f6rlerinde, i\u015f olanaklar\u0131n\u0131n daralmas\u0131 kad\u0131n\u0131 tipik olmayan i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fmaya zorlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ki, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fabilir durumdaki kad\u0131nlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Eme\u011fin feminizasyonu <\/em>olarak adland\u0131r\u0131lan bu s\u00fcre\u00e7te, kad\u0131n istihdam\u0131 artarken, bu kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda ciddi farkl\u0131la\u015fmalar meydana gelmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7te kad\u0131nlarca yap\u0131lan i\u015flerin bir\u00e7o\u011fu d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli ve i\u015f g\u00fcvencesinden yoksun i\u015flerdir.(11)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Bu i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fmak kad\u0131nlar i\u00e7in zorunlu bir tercih olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zelle\u015ftirmelerin artmas\u0131 ve asgari \u00fccretin aile yerine bireysel ge\u00e7imlik d\u00fczeyine \u00e7ekilmesi kad\u0131nlar\u0131 da gelir getirici i\u015flere y\u00f6neltmi\u015ftir. Sosyal devlet hizmetlerinin ortadan kalkmas\u0131yla; i\u015fyerlerindeki kre\u015fler kapat\u0131lm\u0131\u015f, do\u011fum izinleri ve aile \u00f6denekleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131lm\u0131\u015f, bak\u0131m hizmetlerini g\u00f6rece \u00fcstlenen devlet, bunun y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kad\u0131n\u0131n \u00fczerine y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131n da, evini terk etmeden ve evde yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin bir uzant\u0131s\u0131ym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na, \u00fcretime kat\u0131lmay\u0131 tercih etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda, g\u00f6r\u00fcnmeyen emekten izler ta\u015f\u0131yan bir \u00fccret ili\u015fkisi olarak, ev i\u015f\u00e7ili\u011fi \u00f6rne\u011fi kad\u0131n eme\u011finin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri somutlamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelenmeye de\u011ferdir. G\u00fcndelik\u00e7i, ayl\u0131k\u00e7\u0131, bak\u0131c\u0131, servis, \u00fct\u00fcc\u00fc, a\u015f\u00e7\u0131 olarak evlerde \u00e7al\u0131\u015fan ya da evin i\u00e7inde imalat, giyim gibi sekt\u00f6rlere par\u00e7a ba\u015f\u0131 i\u015f \u00fcreten, hayat\u0131 evin i\u00e7inde kazanan ev i\u015f\u00e7isi kad\u0131nlar, kad\u0131n istihdam\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyor. 80\u2019den sonraki panoramay\u0131 g\u00f6rmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan, say\u0131larla ifade edecek olursak, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ev i\u015f\u00e7ilerinin say\u0131s\u0131n\u0131n Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcye 15 \u00fclkede toplam 2 milyon, Japonya\u2019da ise 1 milyon civar\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Arjantin\u2019in Buenos Aires kentinde imalat sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015f\u00e7ilerin %8\u2019ini, Cordoba ve Rosario\u2019da imalat sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015f\u00e7ilerin ise %10\u2019unu olu\u015fturduklar\u0131; Avustralya\u2019da giyim sanayisinde \u00e7al\u0131\u015fan ev i\u015f\u00e7ilerinin say\u0131s\u0131n\u0131n ise, fabrika i\u015f\u00e7ilerinin iki kat\u0131na yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve 60.000 civar\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilmektedir. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda Almanya, Hong Kong, \u0130talya, Japonya ve Meksika\u2019da kad\u0131n ev i\u015f\u00e7ilerinin oran\u0131 ise %87 ile %93 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Yani ev i\u015f\u00e7ilerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 kad\u0131nd\u0131r. Ev i\u015f\u00e7ilerinin say\u0131s\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc b\u00fcy\u00fcme, sendikalar\u0131n yetersizlikleri ile birlikte, yeni \u00f6rg\u00fctlenme olu\u015fumlar\u0131na gebe olmu\u015ftur.(12)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Ev Eme\u011finin Tazmini: \u00dccretlendirmek, Toplumsalla\u015ft\u0131rmak ve Dahas\u0131… <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Eme\u011fin \u00fccret \u00fczerinden bir de\u011fer te\u015fkil etmesi, ku\u015fkusuz emek-sermaye ili\u015fkisinin oldu\u011fu toplumlara mahsustur. Bu \u00fccret ili\u015fkisinin bir sonucu olarak, i\u015f\u00e7iye verilen \u00fccret de, onun emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeniden-\u00fcretebilmesi i\u00e7in gereken toplumsal emek miktar\u0131d\u0131r ki, ku\u015fkusuz bu yeniden \u00fcretimde, ba\u015fat rol oynayan kad\u0131n\u0131n ev eme\u011finin varl\u0131\u011f\u0131, bu \u00fccretin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alan etkenlerden biridir. Ne var ki, piyasa ili\u015fkilerinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan ev-i\u00e7i emek de, tam da bu sebeple, metala\u015fmam\u0131\u015f bir ili\u015fki oldu\u011fu i\u00e7in \u00fccretlendirilmez. <\/p>\n\n\n\n

\u00dczeri her ne kadar \u00f6rt\u00fclse ve do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131lsa da, ortada bir emek harcand\u0131\u011f\u0131 genel kabuld\u00fcr. Peki bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ne olmal\u0131d\u0131r? Kapitalist ataerkil ideolojinin bu konudaki genel yakla\u015f\u0131m\u0131, kad\u0131n\u0131n eme\u011finin, kocas\u0131 vas\u0131tas\u0131yla, kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Hatta baz\u0131 d\u00f6nemlerde, bu yakla\u015f\u0131mda iyile\u015ftirme ad\u0131na, \u201caile \u00fccreti\u201d gibi uygulamalar ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Aile \u00fccreti, ev eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak, aile reisine ek \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Mevcut ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 gidermeyen, aksine peki\u015ftiren bu anlay\u0131\u015f; kad\u0131n kurtulu\u015funu iktisadi ve k\u00fclt\u00fcrel bir sorun olarak alg\u0131layan bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, toplumsal muhalefet hareketlerinin de temel tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan biri olagelmi\u015ftir: ev eme\u011finin nas\u0131l tazmin edilece\u011fi. Bu miktar\u0131 belirlemek, bu eme\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fc gerektirir; hatta baz\u0131 kesimlerce bu \u00f6l\u00e7\u00fcm, ev i\u00e7indeki cinsiyet\u00e7i i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131racak kamusal bir politika olarak dillendirilmektedir. Bu tip bas\u0131n\u00e7lar\u0131n etkisiyle, 1912, 1935-43, 1946-49 y\u0131llar\u0131nda Norve\u00e7\u2019te ve zaman zaman ba\u015fka \u0130skandinav \u00fclkelerinde ev eme\u011fi GSMH\u2019ye (gayri sa milli has\u0131la) dahil edilmi\u015ftir. 1950\u2019den itibaren Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in GSMH i\u00e7in uluslararas\u0131 standartlar getirmesiyle birlikte ev eme\u011fi bu \u00fclkelerde de GSMH hesaplar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulmu\u015ftur.(13)<\/strong> Buna benzer olarak, son zamanlarda baz\u0131 erken kapitalistle\u015fmi\u015f \u00fclkelerde, \u00f6zellikle de kad\u0131nlar\u0131n bak\u0131m eme\u011fine y\u00f6nelik belli \u00f6denekler s\u00f6z konusu olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de de ya\u015fl\u0131 ve engellilere y\u00f6nelik maa\u015flar, d\u00fc\u015f\u00fck de olsa, bu uygulamalarla benzerlik ta\u015f\u0131r. \u00d6te yandan devletlerin bu temelde ay\u0131rd\u0131klar\u0131 fonlara gelince, son derece yetersiz ve kad\u0131nlar\u0131n bak\u0131m eme\u011fini ha etmekten uzakt\u0131r. Yaln\u0131z bu uzakl\u0131\u011f\u0131n sebebi, tek ba\u015f\u0131na \u00f6demenin yetersiz olmas\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ev i\u00e7inde sarf edilen bu eme\u011fin \u00fccret baz\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmas\u0131 da ciddi \u00e7eli\u015fkileri i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bu sonucun nedenlerini irdelemeden \u00f6nce ev eme\u011finin do\u011fas\u0131na d\u00f6nmek faydal\u0131 olacak. Ev i\u015flerinin ve bak\u0131m eme\u011finin mesai saatlerinin olmay\u0131\u015f\u0131 ve yap\u0131lan i\u015fin g\u00fcndelik ya\u015famla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131; hangi zaman\u0131n i\u015f, hangisinin bo\u015f vakit oldu\u011funun de\u011ferlendirilmesi son derece belirsiz ve g\u00f6relidir. Bu da, bu eme\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fc ve bunun \u00fccret baz\u0131nda bir de\u011ferinin belirlenmesini ciddi anlamda zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda da, bu eme\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde genel olarak iki y\u00f6ntem kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Birincisi, bu i\u015fleri piyasada \u00fccretli olarak yapan i\u015f\u00e7ilerin ald\u0131klar\u0131 de\u011fer g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r ve bir k\u0131yas yap\u0131larak hesaplan\u0131r. \u0130kincisi ise, e\u011fer kad\u0131n evde \u201coturmay\u0131p\u201d, \u00fccretli bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fsayd\u0131 ne kadar \u00fccret alabilirdi \u00fczerinden bir de\u011fer belirlenir.(14)<\/strong> Ku\u015fkusuz bu iki y\u00f6ntem de nesnel olma iddias\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktan uzakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flardan farkl\u0131 farkl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015flerin niceli\u011fi ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, -\u00f6rne\u011fin baz\u0131 kad\u0131nlar bu i\u015flerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcne sahiptirler-, ev eme\u011finin kendi \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc de belirli \u00f6l\u00e7\u00fctlerin olmas\u0131n\u0131 engeller. <\/p>\n\n\n\n

Bu zorluklara ra\u011fmen, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, evin i\u00e7inde devasa miktarda emek harcand\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.(15)<\/strong> Elbette ki, ev eme\u011finin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck kazanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu tip \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin \u00f6nemini teslim etmek gerekir. Fakat, ev eme\u011finin bu sayede, bir \u00fccretinin belirlenmesi yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz gibi, \u00e7eli\u015fkili bir durumdur. \u00d6ncelikle, bir kad\u0131n\u0131n ev eme\u011finin \u00fccretlendirilmesi talebi, bir i\u015f\u00e7inin daha fazla \u00fccret talep etmesiyle ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Cinsiyet\u00e7i i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc nas\u0131l ki, bu sistemin yap\u0131sal bir sorunuysa; ev i\u015fi i\u00e7in \u00fccret talebi de bu yap\u0131sal dinamikleri hedef almaz. Aksine, cinsiyet\u00e7i i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yeniden \u00fcretilmesine, ev ve bak\u0131m i\u015flerinin sadece kad\u0131nlar taraf\u0131ndan \u00fcstlenilmesine sebep olur. Bu y\u00fczden bu sorun, salt iktisadi bir sorun de\u011fildir; kad\u0131nlar\u0131n kendi kurtulu\u015flar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri tam da evin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak ba\u015flang\u0131\u00e7 verilecek bir s\u00fcre\u00e7ken; \u00fccretli ev-kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131 yaratmak onu bu s\u00fcre\u00e7ten al\u0131koyar. Nitekim ev i\u015fi \u00fccretli olsa dahi, bunu yapan kad\u0131n, \u00f6zel alan taraf\u0131ndan izole edilmi\u015f, ev i\u015finin monoton ve beceri katmayan do\u011fas\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f, toplumsal hayattan kopar\u0131lm\u0131\u015f bir kad\u0131n olmaya devam edecektir. Tam da \u00f6zel alan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, kad\u0131n\u0131n \u00fccretsiz ev i\u00e7i eme\u011finin varl\u0131\u011f\u0131yla ne kadar ilintiliyse, bu emek de \u00fccretli eme\u011fin ortadan kalkmas\u0131 i\u00e7in verilecek m\u00fccadeleyle o kadar ili\u015fkilidir. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131nlar\u0131n ev i\u00e7indeki eme\u011fine \u00fccret talep etmek, ne ataerkilli\u011fi ne de kapitalizmi hedef al\u0131r; kad\u0131n\u0131n ezilmi\u015fli\u011fini yeniden \u00fcretmenin bir arac\u0131 haline gelir. <\/p>\n\n\n\n

Ev i\u015flerini ve bak\u0131m y\u00fck\u00fcn\u00fc, bir cinsin sorumlulu\u011fu haline getirmek, kad\u0131n\u0131n tarihsel yenilgilerinin ba\u015f\u0131nda gelir. Bu nedenle, hem bu i\u015fin toplumsal bir i\u015f haline gelmesi hem de kad\u0131n ve erke\u011fin bu i\u015fleri ortak olarak \u00fcstlenebilece\u011fi mekanizmalar yarat\u0131lmas\u0131, ev ve bak\u0131m eme\u011fini \u201ckad\u0131n i\u015fi\u201d olmaktan \u00e7\u0131karacak zorunlu bir \u00f6nko\u015fuldur \u00d6ncelikle, ev ve bak\u0131m i\u015flerinin toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ne anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ayr\u0131nt\u0131land\u0131rmak ve bunun SSCB gibi ge\u00e7i\u015f rejimlerindeki deneyimlerden baz\u0131 dersler \u00e7\u0131kararak, sonu\u00e7lar sunmak konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Toplumsalla\u015ft\u0131rmak; ev ve bak\u0131m i\u015flerinin, devlet taraf\u0131ndan ya da \u00e7e\u015fitli haneler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f kolektifler ile; ortak mutfak, \u00e7ama\u015f\u0131rhane, kre\u015fler ve bak\u0131m merkezleri taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015fmesi; kad\u0131n\u0131 hem ev y\u00fck\u00fcnden kurtaracak hem de \u00f6zel alan\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. B\u00f6yle bir ad\u0131m, kad\u0131nlar\u0131n kamusal ya\u015fama e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek, aile ve ataerkil bir\u00e7ok kurumu k\u0131r\u0131lgan ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme a\u00e7\u0131k hale getirebilecektir. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6rnek olarak, SSCB deneyimi bu konuda, bize yol g\u00f6sterici olabilir. 1917 Ekim Devrimi\u2019nden sonra i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131, \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi noktas\u0131nda \u00f6nemli a\u015famalar kaydetmi\u015ftir. Nitekim bug\u00fcn, ev ve bak\u0131m i\u015flerinin toplumsalla\u015fmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tahlil, teorik bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcden \u00e7ok, pratik bir deneyimden \u00e7\u0131kan derslere dayanmaktad\u0131r. Konumuz gere\u011fi, \u00f6zellikle de bak\u0131m eme\u011finin toplumsalla\u015fmas\u0131 \u00f6rne\u011fini incelemek \u00fczere Kollontai\u2019\u0131n sat\u0131rlar\u0131na bakal\u0131m: <\/p>\n\n\n\n

En fazla \u00f6nem; toplu yemekhanelere, yuvalara, gen\u00e7 \u00f6nc\u00fc kamplar\u0131na (\u00e7ocuklar i\u00e7in yaz ve k\u0131\u015f tatillerinde d\u00fczenlenen kamplar), oyun alanlar\u0131na ve kre\u015f tipi \u00f6rg\u00fctlenmelere veriliyordu. Bu tip yap\u0131lar, t\u0131pk\u0131 Lenin\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, kad\u0131nlar\u0131n pratik hayata kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor ve yine pratikte, erke\u011fe k\u0131yasla kad\u0131n\u0131n e\u015fitsiz durumunu azalt\u0131yordu. SSCB\u2019de, yar\u0131s\u0131 k\u0131rsal yerlerde olmak \u00fczere, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar i\u00e7in 7 binden fazla dan\u0131\u015fma merkezleri a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, 20 binden fazla kre\u015f \u00f6rg\u00fctlenmi\u015fti. Burada muhakkak belirtilmesi gereken 1913 \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131nda yaln\u0131zca 19 kre\u015fin ve 25 yuvan\u0131n bulundu\u011fu ger\u00e7e\u011fidir, hatta buna ra\u011fmen bu hizmetlerin yine de devlet taraf\u0131ndan de\u011fil hay\u0131rsever kurulu\u015flarca nanse ediliyor olu\u015fudur.<\/em>(16)<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Sovyet deneyimi, bir dizi olumsuzluk ve eksikli\u011fine ra\u011fmen, kad\u0131nlar\u0131n ya\u015fam\u0131nda muazzam d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ev eme\u011finin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n toplum taraf\u0131ndan \u00fcstlenilmesi, kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma haklar\u0131n\u0131 elde edebilmeleri i\u00e7in yeter neden olabilmi\u015ftir. Bu deneyimden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z derslerle birlikte konuyu ele alacak olursak; toplumsalla\u015ft\u0131rma, kendi ba\u015f\u0131na nihai bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olmamakla birlikte, bir dizi d\u00fczenlemeyle bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z ev eme\u011finin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek s\u0131\u00e7ramay\u0131 yaratabilir. Peki, bu di\u011fer d\u00fczenlemeler neden gereklidir? \u00d6rne\u011fin, ev ve bak\u0131m i\u015flerinin kolektif olarak \u00fcstlendi\u011fi i\u015fletmelerde de yine kad\u0131nlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa ya da kre\u015flerin bakamayaca\u011f\u0131 ya\u015ftaki \u00e7ocuklar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 da yine birileri \u00fcstlenmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131nda, erke\u011fin de bunu \u00fcstlenebilece\u011fi d\u00fczenlemeler geli\u015ftirilmezse, yine gizli olarak cinsiyet\u00e7i yap\u0131 kendini var edecektir. Bu y\u00fczden devletin, bak\u0131m i\u015flerini nitelikli emek gerektiren bir i\u015f haline getirmesi ve bu i\u015flerin de\u011ferinin y\u00fckseltilmesi, erkeklerin de bu meslekleri edinmesini sa\u011flayacak uygulamalar, bak\u0131m i\u015flerinin sadece kad\u0131nlar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 engeller. \u00d6te yandan, devletin ucuz\/\u00fccretsiz ve nitelikli bak\u0131m merkezleri kurmas\u0131, bu kurumlar\u0131n i\u015fleyi\u015fini de, yine buradaki hizmetlerden yararlananlar ve \u00e7al\u0131\u015fanlar vas\u0131tas\u0131yla sa\u011flanmas\u0131, toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme ve i\u015fleyi\u015fin de, yeniden organize olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r <\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar\u0131n ve erkeklerin e\u015fit olarak ev i\u015flerini \u00fcstlenmesi de, yine kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015febilecek ya da bu iki bireyin \u00f6znel niyetleriyle halledilebilecek bir \u015fey de\u011fil; i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131ndaki toplumsal cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin giderilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu i\u015flerin, kad\u0131n i\u015fi olmas\u0131, tamamen toplumsal ko\u015fullar\u0131n sonucudur, bu ko\u015fullar de\u011fi\u015fmedik\u00e7e her uygulama beyhude \u00e7\u00f6z\u00fcmler olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda durur. Yani meseleyi tersinden okursak, bu i\u015flerin kad\u0131n ve erkek aras\u0131nda ortak payla\u015f\u0131m\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131ndaki k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikliklerle ger\u00e7ekle\u015febilir. Bu sebeple, i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn kad\u0131n ve erkek i\u00e7in e\u015fit olarak k\u0131salt\u0131lmas\u0131, e\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret, do\u011fum d\u00f6nemlerinde \u00fccretli ve zorunlu ebeveyn izni gibi uygulamalar da, bu i\u015flerin birlikte \u00fcstlenimi ve toplumsalla\u015fma d\u00fczenlemeleriyle el ele y\u00fcr\u00fcmelidir. <\/p>\n\n\n\n

Son s\u00f6z <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130lkel toplumlardaki basit bir i\u015f payla\u015f\u0131m\u0131, \u00e7e\u015fitli tarihsel etmenlerin etkisiyle, cinsiyet\u00e7i bir yap\u0131 ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn olu\u015fumuna sebep olabilmi\u015ftir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yaz\u0131l\u0131 tarihinin tutuldu\u011fu g\u00fcnden bu yana, bu ideolojik bas\u0131nc\u0131n etkisiyle d\u00fc\u015f\u00fcnme \u015feklimizden kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z dile kadar; kad\u0131n\u0131n \u00f6teki oldu\u011funu i\u00e7selle\u015ftirmi\u015fizdir. \u015eimdi ise, fark etti\u011fimiz ev kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fal de\u011fil tarihsel bir zorunluluk oldu\u011fu ve b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011flar\u0131n egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n da, bunu kendileri i\u00e7in bir avantaja d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. En az\u0131ndan art\u0131k m\u00fccadeleyle dolu ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131, bu tarihsel yenilgiye kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin bir \u015fart oldu\u011fudur. <\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, evin i\u00e7indeki cinsiyet\u00e7i i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011framas\u0131; ciddi anlamda emek piyasas\u0131ndaki cinsiyet\u00e7i yap\u0131lanman\u0131n ve \u00fccret e\u015fitsizli\u011finin ortadan kalkmas\u0131na s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131; fakat sadece bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 da de\u011fil. Tersine, \u00fccretli emek pazar\u0131ndan ba\u015flayan ve toplumsal ya\u015fam\u0131n her bir h\u00fccresine yay\u0131lan bu ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131, ku\u015fkusuz kad\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z harcad\u0131\u011f\u0131 ev ve bak\u0131m eme\u011finin \u00fczerinden al\u0131nmas\u0131yla da m\u00fcmk\u00fcn. Yine, bu faaliyetlerin bir cinsin ezilmesine sebep olacak \u015fekilde de\u011fil de, insani bir faaliyet haline gelmesi; \u00fccretli ve \u00fccretsiz emek k\u0131skac\u0131ndan kad\u0131n\u0131n kopu\u015fuyla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Nitekim bu kopu\u015f, daha fazla k\u00e2r mant\u0131\u011f\u0131yla i\u015fleyen bir sistemin, b\u00fct\u00fcn mekanizmalar\u0131yla \u00e7arp\u0131\u015f\u0131r, \u00e7at\u0131\u015f\u0131r. Kendisine ataerkilli\u011fi eklemlemi\u015f ve b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131n\u0131 bunun \u00fczerinden \u00f6rg\u00fctlemi\u015f kapitalist devletlerin bu i\u015fleri \u00fcstlenmesi, kad\u0131nlarla erkeklerin ayn\u0131 i\u015fleri yapabilmesi ve e\u015fit \u00fccret alabilmeleri k\u00e2rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan; bu taleplerin de bu sistemin i\u015flerli\u011fi i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi yan\u0131lsamas\u0131, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde bir cennet hayali gibidir. Bu y\u00fczden kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi, ancak \u00f6n ko\u015fulu olan erkek egemen kapitalist sistemin ortadan kalkmas\u0131yla ba\u015flayabilir. Bunu sa\u011flayacak olan sosyalist bir devrim ise yine, zorunlu bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. Bu ba\u015flang\u0131\u00e7, kendisini, bir cinsi ezerek ya da y\u00fccelterek var etmeyen bir toplumun kurulmas\u0131; cinsiyet\u00e7i i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ve kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fin tarih sahnesinden silinmesiyle kendi tan\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekleyebilir. B\u00f6yle bir gelecek tasavvuru da, ku\u015fkusuz kad\u0131n cinsinin kurtulu\u015funu sa\u011flayabilecek bir toplumda var olabilir. <\/p>\n\n\n\n

Kas\u0131m 2009 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1.)<\/strong> F. Engels, Ailenin Devletin ve \u00d6zel M\u00fclkiyetin K\u00f6keni<\/em>, Sol Yay\u0131nlar\u0131, sy.12, 2008.
<\/p>\n\n\n\n

2.)<\/strong> Maria Mies, Patriarchy and Accumulation on a World Scale<\/em>,1986, Zed Books, London. <\/p>\n\n\n\n

3.)<\/strong> Kad\u0131n\u0131n G\u00f6r\u00fcnmeyen Eme\u011fi, Yordam, 2008, der: G\u00fclnur Acar-Savran, Nesrin Tura- Demiryontan, 11.<\/em><\/p>\n\n\n\n

4.)<\/strong> Y. Ecevit, \u201cKentsel \u00dcretim S\u00fcrecinde Kad\u0131n Eme\u011finin Konumu ve De\u011fi\u015fen Bi\u00e7imleri\u201d, 1980\u2019ler T\u00fcrkiye\u2019sinde Kad\u0131n Bak\u0131\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Kad\u0131nlar i\u00e7inde, der: \u015eirin Tekeli, \u0130leti\u015fim, 1993, sy.125 <\/em><\/p>\n\n\n\n

5.)<\/strong> TU\u0130K, Hane Halk\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fc anketi sonu\u00e7lar\u0131, Temmuz 2008.<\/em><\/p>\n\n\n\n

6.)<\/strong> Saniye Dedeo\u011flu, Ataerkillik ve Enformel Emek: Konfeksiyon At\u00f6lyelerinde \u00dccretsiz Aile \u0130\u015f\u00e7ileri<\/em>, Praksis, say\u0131 20, 2009. <\/p>\n\n\n\n

7.)<\/strong> Kad\u0131n\u0131n, i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131ndaki ikincil konumunu a\u00e7\u0131klarken \u201cmarjinalle\u015fme\u201d tezi \u00f6nemli bir yer tutagelmi\u015ftir. 1970\u2019lerde egemen olan bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re kad\u0131n, modern imalat sanayiinden her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla d\u0131\u015flanmaktad\u0131r. 1980\u2019lerle birlikte ise marjinalle\u015fme yakla\u015f\u0131m\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik olmu\u015f; ekonomik kriz sonras\u0131nda kad\u0131n eme\u011finin i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131ndan d\u0131\u015flanmad\u0131\u011f\u0131; fakat d\u00fc\u015f\u00fck ve g\u00fcvencesiz i\u015flerde istihdam edildi\u011fi kabul edilmi\u015ftir. <\/em><\/p>\n\n\n\n

8.)<\/strong> \u0130stihdamda Toplumsal Cinsiyet E\u015fitli\u011fine Do\u011fru: \u0130\u015f ve Aile Ya\u015fam\u0131n\u0131 Uzla\u015ft\u0131ma Politikalar\u0131 Konferans\u0131, 27 May\u0131s 2009, \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi, \u0130stanbul.
<\/p>\n\n\n\n

9.)<\/strong> Simone de Beauvoir, The Second Sex<\/em>, Newyork: Vintage, 1974. \u00e7ev: Aksu Bora, Kad\u0131nlar\u0131n S\u0131n\u0131f\u0131: \u00dccretli Ev Eme\u011fi ve Kad\u0131n \u00d6znelli\u011finin \u0130n\u015fas\u0131 i\u00e7inde, \u0130leti\u015fim, 2005. <\/p>\n\n\n\n

10.)<\/strong> 1971\u2019de Fas\u2019ta yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma kad\u0131n\u0131n ailenin reisi olmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerine. Kad\u0131n evde ge\u00e7imi sa\u011flayan tek ki\u015fi oldu\u011fundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, bu durum kad\u0131nlar\u0131n emek arz\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131n\u0131 bast\u0131rmakta kullan\u0131l\u0131yor. Bkz. Saniye Dedeo\u011flu, Toplumsal Cinsiyet Rolleri A\u00e7\u0131s\u0131ndan Aile ve Kad\u0131n Eme\u011fi, Toplum ve Bilim, say\u0131 86, sy.152. <\/p>\n\n\n\n

11.)<\/strong>  Ba\u015fak Erg\u00fcder, T\u00fcrkiye\u2019de Kad\u0131n Eme\u011finin De\u011fi\u015fen Yap\u0131s\u0131: Enformel Kesimde Kad\u0131n Eme\u011fi ve Kad\u0131n Eme\u011fine Talep, Y\u00fcksek Lisans Tezi, \u0130stanbul, \u0130stanbul \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc.
<\/p>\n\n\n\n

12.)<\/strong>  \u00d6rg\u00fcts\u00fczlerin \u00d6rg\u00fctlenmesi: Enformal Sekt\u00f6rde \u0130\u015f\u00e7i \u00d6rg\u00fctleri (Organizing the Unorganized: Labor Organizations in the Informal Sector)<\/em>. Ankara: At\u00f6lye Yay\u0131nevi, 2002.
<\/p>\n\n\n\n

13.)<\/strong> G\u00fclnur Acar Savran, Kad\u0131nlar\u0131n eme\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak: Marx\u2019tan Delphy\u2019e ufuk taramas\u0131 <\/em>i\u00e7inde \u201cBeden Emek Tarih\u201d, s. 71, Kanat Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2009. <\/p>\n\n\n\n

14.)<\/strong> A.g.y.<\/em><\/p>\n\n\n\n

15.)<\/strong> \u0130ngiltere\u2019de yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, kad\u0131nlar\u0131n ev i\u015fleri ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 i\u00e7in haftada ortalama 74 saat vakit harcad\u0131klar\u0131, bu i\u015f ba\u015fkas\u0131na yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsa bu ki\u015fiye 32 bin 812 sterlin (80 bin lira) \u00f6denmek zorunda kal\u0131naca\u011f\u0131 hesapland\u0131. http:\/\/www.haber24.com\/Guncel\/1- 35492\/Kadinlar-evde-80-bin-liralik-is-yapiyor.html. Eri\u015fim Tarihi: 24.11.2009. <\/p>\n\n\n\n

16.)<\/strong> Alexandra Kollontai, The Soviet Woman- a full and equal citizen of her country<\/em>, http:\/\/www. marxists.org\/archive\/kollonta\/1946\/full.htm. Eri\u015fim Tarihi: 24.11.2009 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Giri\u015f  Kad\u0131n eme\u011fini konu edinen bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmada, bu eme\u011fin, ya sadece emek pazar\u0131ndaki durumuna bak\u0131larak bir analiz geli\u015ftirilir ya da ataerkilli\u011fe ve buradan izler ta\u015f\u0131yan k\u00fclt\u00fcrel pratiklere odaklan\u0131l\u0131r. Oysa, bizzat kad\u0131n\u0131n, \u201cikinci cins\u201d olma durumunu var eden ve besleyen de, kapitalizm ve ataerkillik aras\u0131ndaki ili\u015fkidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu ili\u015fkinin kendisi ve kad\u0131n eme\u011fi \u00fczerindeki etkisi tahlil […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":194,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[646],"tags":[223,247,249,248,240,93,246],"class_list":["post-1214","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kadin","tag-emegi","tag-ev","tag-ev-ici","tag-ici","tag-kadinin","tag-tarihsel","tag-yenilgi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/22"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1214"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1215,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1214\/revisions\/1215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/194"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}