{"id":1196,"date":"2019-03-21T19:23:46","date_gmt":"2019-03-21T16:23:46","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1196"},"modified":"2019-03-21T19:23:47","modified_gmt":"2019-03-21T16:23:47","slug":"emperyalist-kapitalizmin-bunaliminin-kaynagi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/03\/21\/emperyalist-kapitalizmin-bunaliminin-kaynagi-uzerine\/","title":{"rendered":"Emperyalist kapitalizmin bunal\u0131m\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 \u00fczerine"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Adem Topal<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalizm, mali sermayesinin yay\u0131lmac\u0131 karakterinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve bu mali sermayesinin g\u00fcc\u00fcnden dolay\u0131 az say\u0131da devletin di\u011fer devlet ve \u00fclkeler \u00fczerinde kazand\u0131\u011f\u0131 imtiyazl\u0131 bir konumu; siyasi, ekonomik ve mali a\u00e7\u0131dan zay\u0131f ulus ve devletler \u00fczerinde yapt\u0131r\u0131mc\u0131 ve s\u00f6m\u00fcrgeci bir h\u00e2kimiyeti tan\u0131mlar. B\u00f6ylesi bir konumu kazanmak, korumak ve s\u00fcrd\u00fcrmek hi\u00e7 ku\u015fkusuz d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda askeri bir g\u00fc\u00e7 olmay\u0131 gerektirir. Emperyalizm ayn\u0131 zamanda mali sermayenin t\u00fcm di\u011fer sermaye bi\u00e7imleri \u00fczerinde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc demektir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalizmin g\u00fcncel krizinin k\u00f6keni mali sermayenin g\u00fcncel karakterinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bildi\u011fimiz gibi mali sermaye, reel sermayenin (\u00fcretim sermayesi) yeniden de\u011ferlendirilmeye konulmas\u0131n\u0131 ko\u015fulland\u0131rmakta ve yay\u0131lmac\u0131l\u0131k yoluyla da kazan\u00e7 ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmaktad\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kriz geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde do\u011fuyor ve b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnya ekonomisini bo\u011fuyor. Krizin ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerde do\u011fdu\u011funu veya buralardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmek bir hata olacakt\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz olay \u015fu ki, ekonomik kriz emperyalist \u00fclkelerde patl\u0131yor, ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerin ekonomilerini iflas ettiriyor, t\u00fcm d\u00fcnyadaki \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Her g\u00fcn Wall Street, Londra, Frankfurt ve Tokyo mali spek\u00fclasyonla yeni bir krizin kayna\u011f\u0131n\u0131 yarat\u0131rken, bir Asya, Afrika, T\u00fcrkiye veya Arjantin krizinden bahsetmek zor olacakt\u0131r. Ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerin kaderi, emperyalist \u00fclke borsalar\u0131nda bir avu\u00e7 insan taraf\u0131ndan belirlenmektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bildi\u011fimiz gibi emperyalizmin evrimi, 1971\u2019de Amerikan h\u00fck\u00fcmetinin Bretton-Woods Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 kendi ba\u015f\u0131na tek yanl\u0131 olarak iptal etmesiyle \u00f6zel bir karakter kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 1976\u2019da alt\u0131na yap\u0131lan t\u00fcm g\u00f6nderimlerin silinmesiyle bitmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak d\u00fcnya para sistemi emek-de\u011fer ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan belirlenen de\u011fi\u015fim de\u011feri \u00fczerinden de\u011fil, spek\u00fclasyon de\u011feri \u00fczerinde temellenmi\u015ftir. D\u00fcnya para sisteminin sanal (fiktif) \u00f6zelli\u011fi, kapitalizmin g\u00fcncel krizinin en az\u0131ndan 1970 y\u0131llar\u0131ndan beri ko\u015ful ve temelini olu\u015fturmaktad\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bildi\u011fimiz gibi Bretton-Woods Anla\u015fmas\u0131, bir yandan ABD\u2019nin di\u011fer emperyalist devletler \u00fczerinde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kesinle\u015ftirirken, ayn\u0131 zamanda da d\u00fcnya ekonomisi \u00fczerinde dolar diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmu\u015ftur. Bu dolar diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonunda, di\u011fer emperyalist \u00fclkeleri ve ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkeleri Amerikan egemenli\u011fine tabi kalmaya mecbur etmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Amerikan Federal Rezerv B\u00fcrosu d\u00fcnya ekonomisinin tam bir kontrol\u00fcn\u00fc kazanm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bretton-Woods Anla\u015fmas\u0131 yaln\u0131zca d\u00fcnyan\u0131n yeni bir payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 bu d\u00fcnya ekonomisinin \u00fczerinde kuruldu\u011fu t\u00fcm bir para sistemini de tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00f6zle\u015fmeler tarihsel bir \u00f6neme sahiptirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc Para-Sermaye biriminin sanal sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi yolunda, kapitalizmin evriminde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmu\u015ftur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lm\u00fc\u015f emek ta\u015f\u0131mayan ancak art\u0131-de\u011fer ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f mali sermayeyi \u201csanal sermaye\u201d olarak tan\u0131mlamaktay\u0131m. \u00d6yle ki, bu sermaye \u00fcretim sermayesinin yeniden de\u011ferlendirilmeye konulmas\u0131n\u0131 ko\u015fulland\u0131r\u0131r ancak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ger\u00e7ek (reel) sermayeye bor\u00e7ludur. Paran\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde emek-de\u011fer ili\u015fkisinden kopu\u015f bu sanal sermayenin temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. \u015euras\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r: Ba\u015flang\u0131\u00e7ta dolar\u0131n alt\u0131na e\u015f de\u011ferli\u011fi bir kerecik olsa da emek-de\u011fer \u00fczerinde kurulmu\u015ftur. Ancak, de\u011feri bir kez belirlendikten sonra Para-Sermaye\u2019nin yeniden de\u011fer kazanmas\u0131 i\u00e7in, art\u0131k hi\u00e7bir zaman yeniden \u00fcretimi ad\u0131na gerekli zaman birimine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fen emek miktar\u0131na ihtiya\u00e7 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Para-Sermaye\u2019nin sanal sermayeye bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc art\u0131k kapitalist \u00fcretim bi\u00e7iminin ko\u015fulunu belirlemektedir. Kendi zaman\u0131nda Marx, sanal sermayenin, reel sermayenin bir kopyas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. Sanal sermayenin var olmayan bir sermayenin nominal bir temsilcisi oldu\u011funu da s\u00f6ylemi\u015ftir:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8230;Bu k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n kendileri de ger\u00e7ek sermayenin (reel sermaye) kopyalar\u0131na, ka\u011f\u0131ttan pa\u00e7avralara d\u00f6n\u00fc\u015fmektedirler. Sanki bir y\u00fck\u00fcn de\u011fer beyan\u0131 belgesi bu y\u00fck\u00fcn yan\u0131nda onunla ayn\u0131 zamanda bir de\u011fere sahip olabilecekmi\u015f gibi. Bunlar var olmayan bir sermeyenin nominal temsilcilerine, ka\u011f\u0131tlara d\u00f6n\u00fc\u015fmektedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu kopyalar elden ele dola\u015fsalar bile reel sermaye onlar\u0131n yan\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr ve asla el de\u011fi\u015ftirmez. Bunlar \u00fcretici kazan\u00e7 sermayesi bi\u00e7imlerinden&#8230; de\u011fer-sermayeye ba\u015fkala\u015f\u0131rlar. Ancak birer kopya olarak mal gibi pazarlanabilen ve bundan dolay\u0131 de\u011fer-sermaye olarak dola\u015f\u0131mlar\u0131na ra\u011fmen ger\u00e7ek sermayenin de\u011ferinin hareketinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak&#8230; bunlar\u0131n de\u011ferleri sanald\u0131r. [Marx; Kapital 3]&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Burada \u015funu da belirtmek gerekir ki, mali sermayenin sanal karakteri onu sihirli de\u011fnek yapmaz. O da reel sermaye gibi hareket eder. Dola\u015f\u0131mdaki sanal sermaye hacmindeki her de\u011fi\u015fiklik, k\u00e2r oranlar\u0131nda da de\u011fi\u015fikliklere neden olacakt\u0131r. B\u00f6ylece sanal sermaye, di\u011ferlerinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devletin ellerinde ger\u00e7ek bir y\u0131k\u0131m silah\u0131 olur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizmin g\u00fcncel krizinin temel karakterlerini a\u015fa\u011f\u0131daki gibi s\u0131n\u0131fland\u0131rabiliriz:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131r\u0131 mal \u00fcretimi krizi de\u011fil, tersine spek\u00fclasyon i\u00e7indeki mali sermayenin bir krizidir. D\u00fcnyada yetersiz bir mal \u00fcretimi vard\u0131r ve mali sermayenin bile\u015fiminde sanal sermayeye oranla \u00fcretici sanayi sermayesinin miktar\u0131 gittik\u00e7e azalmaktad\u0131r. Krizin ba\u015fl\u0131ca nedeni mali sermayenin asalak ve spek\u00fclatif \u00f6zelli\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla emperyalizm d\u00f6nemindeki ekonomik krizleri a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim bunal\u0131mlar\u0131 olarak tan\u0131mlamak yanl\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki kapitalizmin emperyalizm a\u015famas\u0131n\u0131 kapitalizmin y\u00fckselen d\u00f6nemiyle kar\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Reel sermayenin aleyhine olarak, Para-Sermaye\u2019nin sanal karakteri para sistemini dengesizle\u015ftirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir e\u015fde\u011ferden yoksun oldu\u011fu i\u00e7in, paran\u0131n kendisi de sanal bir de\u011fere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131-de\u011ferin ele ge\u00e7irilmesinde borsan\u0131n sanayi ve ekonomi \u00fczerinde belirleyici yer olmas\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sermayenin bile\u015fenleri aras\u0131ndaki oranlar\u0131n de\u011fi\u015fimi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>En nihayet devlet korumas\u0131 alt\u0131ndaki bir \u00f6zel m\u00fclkiyet olarak sermayenin kendisinin, g\u00fcncel ekonomiyi d\u00fczenlemek i\u00e7in her zaman devlet m\u00fcdahalesini istemesi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalizmin krizini \u201ckapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 i\u00e7inde tahrip edilmesi, bundan dolay\u0131 kendi kendini yok eden bir \u00e7eli\u015fki\u201d olarak tan\u0131mlayabiliriz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizmin yap\u0131sal krizi en son a\u015famas\u0131nda kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n bizzat kendisinden kaynaklanmaktad\u0131r. Daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, kapitalizmin bu yap\u0131sal krizi parasal sermayenin sanal sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle s\u00fcrekli bir karakter alm\u0131\u015ft\u0131r. Sanal sermaye d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde t\u00fcm finans kapitali tan\u0131mlamaktad\u0131r. Konjonkt\u00fcrel krizler, mali spek\u00fclasyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, sanal sermayenin kaotik hareketleri sonucu art\u0131k s\u00fcrekli bir karakter alm\u0131\u015f finans kapital krizinin, \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen epizodik yank\u0131lanmalar\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Okuyucular belki konuyu fazlaca abartt\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirler. Ancak o zaman \u015funa dikkat etmelerini isteyece\u011fim.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde paran\u0131n bir e\u015fde\u011feri var m\u0131d\u0131r, yok mudur? 1944\u2019e kadar paran\u0131n e\u015fde\u011feri alt\u0131nd\u0131. 1944\u2019te dolar\u0131n alt\u0131na e\u015fde\u011ferli\u011fi kabul edildi. Yani bir avu\u00e7 dolar, bir avu\u00e7 alt\u0131n oldu. Daha do\u011frusu bir ons alt\u0131n 35 dolar olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131. O zaman d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm di\u011fer \u00fclkeleri kendi ulusal paralar\u0131n\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde dolar\u0131 e\u015fde\u011fer birimi olarak kabul ettiler veya etmek zorunda kald\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya alt\u0131n rezervlerinin y\u00fczde 80\u2019i ABD\u2019nin elinde bulunmaktayd\u0131. B\u00f6ylece d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm di\u011fer \u00fclkeleri dolar\u2019a ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmi\u015flerdir. 1971\u2019de ise Nixon y\u00f6netimi, ABD\u2019nin d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n\u0131n alt\u0131n olarak istenmesi tehlikesini d\u00fc\u015f\u00fcnerek 1944\u2019te imzalanan Bretton- Woods s\u00f6zle\u015fmelerini tek yanl\u0131 olarak iptal ederek dolar\u0131n alt\u0131na olan e\u015fde\u011ferli\u011fini art\u0131k ge\u00e7ersiz ilan etmi\u015ftir. Sonu\u00e7ta, art\u0131k dolar\u0131n e\u015fde\u011feri yoktur. Bu durum ABD\u2019ye istedi\u011fi kadar dolar basma ve piyasaya istedi\u011fi kadar dolar s\u00fcrme hakk\u0131 kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenlerden dolay\u0131 paran\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla finans kapitalin de\u011ferinin sanal-fiktif oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorum.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcretim sermayesinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sanal sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, sermayenin sermaye taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131m\u0131, \u00f6zel m\u00fclkiyetin \u00f6zel m\u00fclkiyet taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131m\u0131 demektir ki; bunlar\u0131n g\u00f6stergesi mali krizler, i\u015fsizlik, a\u00e7l\u0131k ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin y\u0131k\u0131m\u0131d\u0131r. Bunlar art\u0131k her g\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz emperyalizmin yap\u0131sal krizinin s\u00fcrekli \u00f6zelli\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u201c<em>De\u011fer-sermayenin de\u011ferlendirilmeye konulmas\u0131 ve korunmas\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lamayan \u00e7er\u00e7evesine yard\u0131m eden s\u0131n\u0131rlar \u00fcretici b\u00fcy\u00fck bir kitlenin yoksulla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesine dayanmaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131 bunlar durmaks\u0131z\u0131n \u00fcretim y\u00f6ntemleriyle \u00e7eli\u015fkiye girerler.<\/em>\u201d [Marx; Kapital 3]&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sanal sermayenin de\u011fer-sermaye olarak yeniden de\u011ferlendirilmesinin metotlar\u0131 yaln\u0131zca kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131 koku\u015fturmaz, ayn\u0131 zamanda ya\u015fayan-emek, hatta gelecekteki-emek g\u00fc\u00e7lerini y\u0131kar. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6receli (nispi) art\u0131-de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, her seferinde sermayeyi olu\u015fturan k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 sorun yapacakt\u0131r. Bu durum k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme e\u011filimini yaratsa bile k\u00e2r\u0131n d\u00fc\u015fmesi veya azalmas\u0131 demek de\u011fildir. Elde edilen k\u00e2r miktarlar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 her zaman g\u00f6r\u00fclebilir. K\u00e2r oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme e\u011filimi, g\u00f6receli art\u0131-de\u011fer kazanmak i\u00e7in patronun teknolojik de\u011fi\u015fiklikler yaparak \u00fcretimi art\u0131rmak i\u00e7in sabit sermaye miktar\u0131n\u0131 artt\u0131rmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Emperyalizmin ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6neminde sermayenin dola\u015f\u0131m s\u00fcrecinin yava\u015flamas\u0131na kar\u015f\u0131 sermaye ihracat\u0131 kapitalistin ba\u015fvurdu\u011fu y\u00f6ntemdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sabit sermayenin bir muhasebe de\u011feri vard\u0131r, bir de borsadaki kapitalizasyon de\u011feri vard\u0131r. Ve belirleyici olan da sermayenin borsa de\u011feridir. Ki bu borsa de\u011feri tamamen spek\u00fclatif karakterdedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Spek\u00fclasyon bir yandan genelinde \u00fcretimi ko\u015fulland\u0131r\u0131rken, di\u011fer yandan sermayenin yeniden de\u011fer kazanmas\u0131; sermayenin yeniden \u00fcretimini ko\u015fulland\u0131r\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Spek\u00fclasyon para kazanman\u0131n, yani art\u0131-de\u011fer s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn son tahlilde genel bir y\u00f6ntemi olmu\u015ftur. Reel sermaye azal\u0131rken sanal sermaye \u00e7o\u011fal\u0131r. Kapitalisti ilgilendiren ne kadar art\u0131-de\u011fer elde etti\u011fi de\u011fil, ne kadar k\u00e2r sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 bir yandan yeni teknoloji gerektiren yat\u0131r\u0131mlar, di\u011fer yandan borsadaki spek\u00fclatif karakterli de\u011fer art\u0131\u015flar\u0131 son tahlilde sermayenin bile\u015fenlerinden olan sabit sermayenin artmas\u0131na neden olur. Bu durum k\u00e2r oranlar\u0131nda d\u00fc\u015fme e\u011filimi yarat\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kapitalist, sermayenin di\u011fer bile\u015feni olan de\u011fi\u015fken sermayeyi azaltmaya gidecektir. De\u011fi\u015fken sermaye \u00fccretlerin toplam\u0131 demektir. Yani kapitalist \u00fccretlerin miktar\u0131n\u0131 azaltacakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sermayesini verimli k\u0131lmak i\u00e7in kapitalist, sermayenin yeniden \u00fcretim s\u00fcrecinde de\u011fi\u015fiklikler yapacakt\u0131r. Sermayenin yeniden \u00fcretiminde bu yeni s\u00fcre\u00e7 ba\u015fka alanlara do\u011fru bir uzama ve yo\u011funla\u015fma alacakt\u0131r. Sava\u015f sonras\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz durum \u015fu ki, ilk d\u00f6nemde ileri \u00fclkelerde kapitalizmin bir ilerlemesine tan\u0131k olduk. Daha sonra ise 1970\u2019lerden bu yana yeni bir kriz vard\u0131r. Sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemdeki kapitalist geli\u015fmenin bi\u00e7im ve i\u00e7eri\u011fi bir b\u00fct\u00fcn olarak sava\u015f \u00f6ncesi d\u00f6nemdekinden farkl\u0131d\u0131r. Kapitalizmin ilerlemesi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n aleyhine katastrofik sonu\u00e7lar\u0131 olan kaotik bir e\u011filim alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130leri kapitalist \u00fclkelerde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde, kamu m\u00fclkiyeti temelinde, i\u015f\u00e7i kontrol\u00fc alt\u0131nda planl\u0131 bir ekonomi insanl\u0131\u011fa \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerle uyumlu maddi bir ilerleme olana\u011f\u0131 verecektir. \u00d6yle bir ekonomi, sosyal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne tek yan\u0131t olacakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Finans kapitalin yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 borsadaki spek\u00fclasyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u015fl\u0131yor, orada sanal sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, daha sonra ise \u00fcretime giriyor. Ve bu s\u00fcre\u00e7 son derece karma\u015f\u0131k bir hal al\u0131yor. Bir yandan tahvil, bono vb. &#8211; sermayenin nominal temsilcisi ka\u011f\u0131tlar &#8211; \u00fcr\u00fcnler pazar\u0131, di\u011fer yandan faiz ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 sermaye, sermayenin yeniden de\u011fer kazanma s\u00fcrecinde asalakl\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00d6yle ki bir t\u00fcr imtiyazl\u0131 sosyal kesim, sermayesinden k\u00e2r elde etmek i\u00e7in ger\u00e7ek \u00fcretime girmeye bile ihtiya\u00e7 duymuyorl. Ancak k\u00e2r, ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in reel bir \u00fcretimin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fcr. Bu demektir ki, mal ve hizmet \u00fcretimi olmaks\u0131z\u0131n asla k\u00e2r olmayacakt\u0131r. \u0130\u015f g\u00fcc\u00fc ile k\u00e2r aras\u0131ndaki bu ba\u011f\u0131nt\u0131 \u00fcretim s\u00fcrecinde tersine i\u015flemektedir. Sermayenin sahip de\u011fi\u015ftirmesi \u00fccretlerin toplam miktar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesini istemektedir. K\u00e2r, de\u011fi\u015fken sermayenin sabit sermayeye g\u00f6re k\u00fc\u00e7\u00fclmesini istemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir noktadan sonra para da el yakmaya ve pahalanmaya ba\u015flayacakt\u0131r. B\u00f6ylece, bir b\u00fct\u00fcn olarak ekonomik hayat bo\u011fulmaya ba\u015flayacak ve emperyalist kapitalizmin kendi ba\u011fr\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fkilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 girdap daha da ilerleyecek, reel planda k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcrken sanal planda a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcyecek, sonu\u00e7ta kartopu gibi patlayacakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcnde engel olu\u015fturmaktad\u0131r. Kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin tasfiyesi olmaks\u0131z\u0131n \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler \u00f6zg\u00fcrce geli\u015femeyecektir. Dahas\u0131, \u00f6zel m\u00fclkiyet ili\u015fkileri taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ma maruz kalacaklard\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>May\u0131s 2002&nbsp;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Adem Topal Emperyalizm, mali sermayesinin yay\u0131lmac\u0131 karakterinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve bu mali sermayesinin g\u00fcc\u00fcnden dolay\u0131 az say\u0131da devletin di\u011fer devlet ve \u00fclkeler \u00fczerinde kazand\u0131\u011f\u0131 imtiyazl\u0131 bir konumu; siyasi, ekonomik ve mali a\u00e7\u0131dan zay\u0131f ulus ve devletler \u00fczerinde yapt\u0131r\u0131mc\u0131 ve s\u00f6m\u00fcrgeci bir h\u00e2kimiyeti tan\u0131mlar. B\u00f6ylesi bir konumu kazanmak, korumak ve s\u00fcrd\u00fcrmek hi\u00e7 ku\u015fkusuz d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda askeri bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":149,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[636],"tags":[202,201,28,203,59],"class_list":["post-1196","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomik-kriz","tag-bunaliminin","tag-emperyalist","tag-kapitalizmin","tag-kaynagi","tag-uzerine"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1196"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1197,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1196\/revisions\/1197"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}