{"id":1145,"date":"1919-07-11T16:47:25","date_gmt":"1919-07-11T13:47:25","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1145"},"modified":"2019-03-17T16:47:42","modified_gmt":"2019-03-17T13:47:42","slug":"devlet-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/1919\/07\/11\/devlet-uzerine\/","title":{"rendered":"Devlet \u00fczerine"},"content":{"rendered":"\n<p><em>A\u015fa\u011f\u0131da Lenin\u2019in 11 Temmuz 1919\u2019da Sverdlov \u00dcniversitesi\u2019nde devlet \u00fczerine verdi\u011fi bir dersin metnini okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz. Metnin T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi, Vahap Erdo\u011fdu taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u201cMarks-Engels-Marksizm\u201d i\u00e7inde [s: 285-304] yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. (Sol Yay\u0131nlar\u0131, \u0130kinci Bask\u0131, May\u0131s 1990, -Birinci Bask\u0131, Kas\u0131m 1976)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Yolda\u015flar, kabul etmi\u015f oldu\u011funuz programa ve bana iletildi\u011fine g\u00f6re, bug\u00fcnk\u00fc konu\u015fma konusu devlet. Bu konuyla ne denli tan\u0131\u015f\u0131k oldu\u011funuzu bilmiyorum. E\u011fer yan\u0131lm\u0131yorsam dersleriniz daha yeni ba\u015flam\u0131\u015f bulunuyor ve bu konuyu sistemli olarak ilk kez bug\u00fcn ele alacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer \u00f6yleyse, pek olas\u0131d\u0131r ki, bu zor konu \u00fczerindeki ilk derste dinleyicilerimin pek \u00e7o\u011funa a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131 yeterince a\u00e7\u0131k, ve anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirmeyi ba\u015faramayabilirim. Ama e\u011fer \u00f6yle olursa, can\u0131n\u0131z\u0131n s\u0131k\u0131lmamas\u0131n\u0131 isteyece\u011fim, \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet sorunu en karma\u015f\u0131k, en g\u00fc\u00e7 sorunlardan biridir, belki de burjuva d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin yazarlar\u0131n ve filozoflar\u0131n b\u00fct\u00fcn sorunlardan daha \u00e7ok anla\u015f\u0131lmaz hale getirdikleri bir sorundur. Bu nedenle, birinci oturumdaki k\u0131sa bir konu\u015fmadan bu konunun kapsaml\u0131 olarak kavran\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi beklenmemelidir. Konuya ili\u015fkin birinci konu\u015fmadan sonra, anlamam\u0131\u015f oldu\u011funuz ya da size a\u00e7\u0131k gelmeyen b\u00f6l\u00fcmleri kaydetmelisiniz, ve bunlara ikinci kez, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kez yeniden d\u00f6nmelisiniz, \u00f6yle ki anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler, hem okuyarak ve hem de \u00e7e\u015fitli dersler ve konu\u015fmalarla sonradan daha \u00e7ok tamamlanabilmi\u015f ve belirginle\u015fmi\u015f olsun. Umar\u0131m ki, bir kez daha kar\u015f\u0131la\u015fma f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulur ve o zaman b\u00fct\u00fcn tamamlay\u0131c\u0131 sorunlar \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fine girebilir ve en anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015f \u015feylerin neler oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Gene umar\u0131m ki, bu konu\u015fmalara ve derslere ek olarak, Marks ve Engels\u2019in en \u00f6nemli yap\u0131tlar\u0131ndan en az\u0131ndan birka\u00e7\u0131n\u0131 okumaya zaman ay\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z. Hi\u00e7 ku\u015fkum yok ki, bu en \u00f6nemli yap\u0131tlar, sizin Sovyet ve Parti okulunun \u00f6\u011frenci k\u00fct\u00fcphanesinde bulunan kitap listelerinde ve elkitaplar\u0131nda bulunabilir; ve gene, kiminiz, \u00f6nce anlat\u0131m\u0131n zorlu\u011fu ile umutsuzlu\u011fa kap\u0131labilirsiniz, bunun sizi tedirgin etmemesi gerekti\u011fi yolunda sizi bir kez daha uyarmak zorunday\u0131m; ilk okuyu\u015fta size a\u00e7\u0131k gelmeyen \u015feyler ikinci bir okuyu\u015fta ya da soruna daha sonra bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan yakla\u015fman\u0131zla a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik hale gelecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kez daha yineleyeyim ki, bu sorun \u00f6ylesine karma\u015f\u0131k ve burjuva bilginleri ve yazarlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ylesine anla\u015f\u0131lmaz hale getirilmi\u015ftir ki, konuyu ciddi bir bi\u00e7imde incelemek ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bu konuyu iyice kavramak isteyen herkesin konuya bir\u00e7ok kez girmek, ona tekrar tekrar d\u00f6nmek, a\u00e7\u0131k ve tutarl\u0131 bir kavray\u0131\u015fa ula\u015fabilmek i\u00e7in konuyu de\u011fi\u015fik a\u00e7\u0131lardan ele almas\u0131 gerekir. B\u00fct\u00fcn siyasette b\u00f6ylesine temel, b\u00f6ylesine esas bir sorun olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, ve yaln\u0131zca bug\u00fcnk\u00fc gibi b\u00f6ylesine f\u0131rt\u0131nal\u0131 ve devrimci zamanlarda de\u011fil en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l zamanlarda bile, herhangi bir ekonomik ve siyasal sorunla ilgili olarak her g\u00fcn her gazetede onunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelece\u011finizden \u00f6t\u00fcr\u00fc, ona yeniden d\u00f6nmek daha kolay olacakt\u0131r. Her g\u00fcn \u015fu ya da bu ko\u015fulda soruna yeniden d\u00f6neceksiniz: Devlet nedir, niteli\u011fi nedir, \u00f6nemi nedir ve partimizin, kapitalizmi ala\u015fa\u011f\u0131 etmek i\u00e7in sava\u015f\u0131m veren partinin, Kom\u00fcnist Partisinin tutumu nedir \u2013 onun devlete kar\u015f\u0131 tutumu nedir? Ve okumalar\u0131n\u0131z\u0131n bir sonucu olarak, devlet konusundaki konu\u015fmalar ve derslerden duyduklar\u0131n\u0131z\u0131n bir sonucu olarak, elde etmeniz gereken ba\u015fl\u0131ca \u015fey, bu soruna ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak yakla\u015fma yetene\u011fidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc en farkl\u0131 ko\u015fullarda, en \u00f6nemsiz sorunlarla ilgili olarak, en beklenmedik olaylarla ilgili olarak ve muhalefetle tart\u0131\u015fma ve anla\u015fmazl\u0131klarda bununla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geleceksiniz. Ancak bu konuda ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak yolunuzu bulmay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011finizde, inan\u00e7lar\u0131n\u0131zda kendinizi yeterince sa\u011flam g\u00f6rebilir ve bunlar\u0131 herhangi bir kimseye kar\u015f\u0131 ve herhangi bir zamanda yeterli ba\u015far\u0131yla savunabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu k\u0131sa uyarmalardan sonra, sorunun kendisini ele almaya ge\u00e7ece\u011fim \u2013 devlet nedir, nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve kapitalizmi t\u00fcm\u00fcyle ala\u015fa\u011f\u0131 etmek i\u00e7in sava\u015f\u0131m veren i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 partisinin -Kom\u00fcnist Partisinin- devlete kar\u015f\u0131 tak\u0131naca\u011f\u0131 tutum esas olarak ne olmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>Burjuva biliminin, felsefesinin, hukuk biliminin, ekonomi politi\u011finin ve gazetecili\u011finin temsilcilerinin devlet sorunu kadar, bilerek ve bilmeyerek anla\u015f\u0131lmaz hale getirdikleri bir ba\u015fka sorunu pek bulamayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 daha \u00f6nce s\u00f6ylemi\u015ftim. Bug\u00fcne dek pek s\u0131k olarak dinsel sorunlarla birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; yaln\u0131zca a\u00e7\u0131k dinsel \u00f6\u011fretiler de\u011fil (bunu onlardan beklemek pek do\u011fald\u0131r), kendini dinsel \u00f6nyarg\u0131lardan kurtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul edenler bile, pek s\u0131k olarak \u00f6zg\u00fcn devlet sorununu din sorunlar\u0131yla birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar ve devletin ilahi bir \u015fey, do\u011fa-\u00fcst\u00fc bir \u015fey oldu\u011funu, sayesinde insanl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korudu\u011fu belli bir kuvvet oldu\u011funu, insanlara ihsan edilen, ya da insanlara ihsan edilebilen ya da insan\u0131n olmayan, ona onun d\u0131\u015f\u0131nda verilen bir \u015feyler getiren ilahi k\u00f6kenli bir kuvvet oldu\u011funu ileri s\u00fcren bir \u00f6\u011fretiyi -ideolojik, felsefi bir yakla\u015f\u0131m ve nedenleme ile \u00e7o\u011fu kez karma\u015f\u0131k bir \u00f6\u011fretiyi- kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ve s\u00f6ylemek gerekir ki, bu \u00f6\u011freti s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flar\u0131n -toprak sahipleri ve kapitalistlerin- \u00e7\u0131karlar\u0131yla \u00f6ylesine yak\u0131n bir ba\u011f i\u00e7indedir ki, \u00f6ylesine onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etmektedir ki, burjuvaziyi temsil eden baylar\u0131n her t\u00fcrden gelenek, g\u00f6ru\u015f ve bilimine \u00f6ylesine derinlemesine s\u0131zm\u0131\u015ft\u0131r ki, herkeste, devlete makul bir g\u00f6zle bakabildiklerine kendilerini inand\u0131rm\u0131\u015f olmalar\u0131na ve dinsel \u00f6nyar\u011filar\u0131n boyunduru\u011fu alt\u0131nda olduklar\u0131 yolundaki yar\u011f\u0131lar\u0131 \u00f6fkeyle reddetmelerine kar\u015f\u0131n, men\u015fevikler ve sosyalist-devrimcilerin devlet g\u00f6r\u00fc\u015flerinde bile bunun izleriyle kar\u015f\u0131la\u015facaks\u0131n\u0131z. Bu sorunun b\u00f6ylesine anla\u015f\u0131lmaz ve karma\u015f\u0131k hale getirilmesinin nedeni, bunun herhangi bir ba\u015fka sorundan daha \u00e7ok, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 etkiler (bu bak\u0131mdan yerini yaln\u0131zca iktisat biliminin temellerine b\u0131rak\u0131r). Devlet \u00f6\u011fretisi, toplumsal ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, kapitalizmin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lmaya hizmet eder \u2013 ve i\u015fte bu y\u00fczden bu sorunda tarafs\u0131zl\u0131k beklemek, ona, bilimsel oldu\u011funu ileri s\u00fcren kimselerin size bu sorunla ilgili olarak salt bilimsel bir g\u00f6r\u00fc\u015f verecekleri inanc\u0131yla yakla\u015fmak en b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Devlet sorununda, devlet \u00f6\u011fretisinde, devlet teorisinde, konuyu \u00f6\u011frenmeye ba\u015flar ve yeterince derinli\u011fine inerseniz farkl\u0131 s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131m\u0131, devlet konusunda, devletin beklenen rol\u00fc ve \u00f6nemine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerde yans\u0131yan ya da anla\u015fmazl\u0131kta ifade edilen bir sava\u015f\u0131m\u0131, her zaman fark edeceklerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Soruna, olabildi\u011fince bilimsel olarak yakla\u015fabilmek i\u00e7in devletin tarihi konusunda, onun \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na ve geli\u015fmesine en az\u0131ndan \u015f\u00f6yle bir k\u0131sa g\u00f6z atmam\u0131z gerekiyor. Toplum bilimindeki bir sorunda en g\u00fcvenilir \u015fey ve bu soruna ger\u00e7ekten de do\u011fru bir bi\u00e7imde yakla\u015fma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde etmek i\u00e7in ve insan\u0131n bir y\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar i\u00e7erisinde ya da birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan \u00e7ok de\u011fi\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7erisinde kaybolmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in en \u00e7ok gerekli olan \u015fey \u2013 e\u011fer bu soruna bilimsel bir bi\u00e7imde yakla\u015fmak istiyorsak en \u00f6nemli \u015fey, her sorunu bu verilen olay\u0131n tarihi i\u00e7inde nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve geli\u015fimindeki belli ba\u015fl\u0131 a\u015famalar\u0131n neler oldu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelemek, bug\u00fcn ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 durumu incelemektir, temelinde yatan tarihsel ba\u011flar\u0131n\u0131 unutmamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu devlet sorununun incelenmesinde, Engels\u2019in, Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin ve Devletin K\u00f6keni kitab\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenece\u011finizi umar\u0131m. Bu, geli\u015fig\u00fczel s\u00f6ylenmi\u015f \u015feyler de\u011fil, her t\u00fcmcesi \u00e7ok geni\u015f tarihsel ve siyasal materyale dayanan, g\u00fcvenle benimsenebilecek nitelikte, modern sosyalizmin temel yap\u0131tlar\u0131ndan biridir. Ku\u015fku yok ki, bu yap\u0131t\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmleri ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde anla\u015f\u0131labilir ve kapsaml\u0131 bir bi\u00e7imde sergilenmi\u015f de\u011fildir; baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri okurun tarih ve iktisat konusunda belli bilgilere \u00f6nceden sahip oldu\u011fu varsay\u0131larak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ama gene yineliyorum, bu yap\u0131t\u0131 okuyunca, bir anda onu anlamad\u0131ysan\u0131z kayg\u0131lanmay\u0131n. Pek az insan onu bir anda anlayabilir. Ama daha sonra ilginizin artt\u0131\u011f\u0131 bir anda ona tekrar d\u00f6nerek, hepsini olmasa bile, b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc anlamay\u0131 ba\u015faracaks\u0131n\u0131z. Bu kitab\u0131 sal\u0131k veriyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc belirtilen anlamda soruna do\u011fru yakla\u015f\u0131m\u0131 vermektedir. Kitap, devletin k\u00f6keninin tarihsel bir \u015femas\u0131n\u0131 \u00e7izerek ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu soruna, t\u0131pk\u0131 \u00f6teki sorunlarda oldu\u011fu gibi -\u00f6rne\u011fin, kapitalizmin k\u00f6keni, insan\u0131n insan taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi, sosyalizm, sosyalizmin nas\u0131l do\u011fdu\u011fu, onu do\u011furan ko\u015fullar\u0131n neler oldu\u011fu- ancak, bir b\u00fct\u00fcn olarak geli\u015fme tarihine bir g\u00f6z atarak tutarl\u0131 ve g\u00fcvenilir bir bi\u00e7imde yakla\u015f\u0131labilir. Bu sorunla ilgili olarak her \u015feyden \u00f6nce, devletin her zaman var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmek gerekir. Devletin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem vard\u0131. Devlet, toplumun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesinin ba\u015f g\u00f6sterdi\u011fi yerde ve zamanda, s\u00f6m\u00fcrenlerle s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zamanda g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan\u0131n insan taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesinin ilk bi\u00e7imi, s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesinin ilk bi\u00e7imi -k\u00f6le sahipleri ve k\u00f6leler- ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce ataerkil aile, ya da kimi zaman adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, klan ailesi vard\u0131. (Klan \u2013 kabile; o zamanlar bir akrabadan gelen insanlar bir arada ya\u015f\u0131yorlard\u0131.) Bu ilkel zamanlar\u0131n olduk\u00e7a belirgin izleri, pek \u00e7ok ilkel insan\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131nda bug\u00fcne dek kalm\u0131\u015ft\u0131r ve ilkel uygarl\u0131k \u00fczerine herhangi bir yap\u0131t\u0131 elinize alacak olursan\u0131z, toplumun k\u00f6le sahipleri ve k\u00f6lelere b\u00f6l\u00fcnmesinin olmad\u0131\u011f\u0131 bir zaman, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ilkel kom\u00fcnizme benzeyen bir zaman\u0131n var oldu\u011fu yolunda hemen hemen belirgin a\u00e7\u0131klamalar, belirtiler ve izlerle her zaman kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geleceksiniz. Ve o zamanlar devlet yoktu, sistemli olarak kuvvet uygulama ve halk\u0131n kuvvet yoluyla bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel bir ayg\u0131t yoktu. Devlet diye adland\u0131r\u0131lan i\u015fte b\u00f6yle bir ayg\u0131tt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lkel toplumda, insanlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck aile gruplar\u0131 halinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve vah\u015fete yakla\u015fan bir ko\u015ful i\u00e7inde geli\u015fmesinin en alt evrelerinde bulunduklar\u0131 zaman -modern, uygar insan toplumunun binlerce y\u0131lla ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde- hen\u00fcz devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n herhangi bir belirtisi yoktu. Gelenek, otorite, sayg\u0131 ve klan\u0131n ya\u015fl\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan uygulanan yetkenin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz; bu yetkenin kimi zaman kad\u0131nlara verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz -o zamanki kad\u0131n\u0131n durumu bug\u00fcnk\u00fc gibi ayaklar alt\u0131nda ve k\u00f6t\u00fc de\u011fildi- ama ba\u015fkalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek ve, y\u00f6netme u\u011fruna ve o ama\u00e7la, sistemli ve s\u00fcrekli olarak ellerinin alt\u0131nda bug\u00fcn hepimizin bildi\u011fi gibi, silahl\u0131 askeri birlikler, hapisaneler ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n iradesini kuvvet yoluyla bask\u0131 alt\u0131na alman\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6teki ara\u00e7larla temsil edilen -ki bunlar\u0131n hepsi devletin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturur- belli bir bask\u0131 ayg\u0131t\u0131, bir \u015fiddet ayg\u0131t\u0131 bulunduran ayr\u0131 \u00f6zel bir insan kategorisini hi\u00e7 bir yerde g\u00f6rm\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer dinsel \u00f6\u011fretiler diye bilinen \u015feylerden, kurnazl\u0131klardan, felsefi nedenlemelerden ve burjuva bilginlerin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7e\u015fitli d\u00fc\u015f\u00fcncelerden uzakla\u015f\u0131rsak, e\u011fer bunlardan kurtulur ve sorunun \u00f6z\u00fcne inmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsak, devletin ger\u00e7ekten, bir t\u00fcm olarak toplumun d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir ayg\u0131ttan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Salt y\u00f6netimle u\u011fra\u015fan b\u00f6yle \u00f6zel bir insanlar grubu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve y\u00f6netmek i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n iradesini kuvvet yoluyla -hapishaneler, \u00f6zel insan m\u00fcfrezeleri, ordu, vb.- ile bask\u0131 alt\u0131na almak i\u00e7in \u00f6zel bir bask\u0131 ayg\u0131t\u0131na gereksinim duyduklar\u0131 zaman, orda devlet ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama devletin olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem vard\u0131, genel ba\u011f\u0131nt\u0131lar, toplumun kendisi, disiplin ve i\u015flerin buyrulmas\u0131 gelenek ve g\u00f6reneklerin g\u00fcc\u00fc ile klan\u0131n ya\u015fl\u0131lar\u0131n\u0131n ya da \u2013 o zamanlar \u00e7o\u011fu kez yaln\u0131zca erkek ile ayn\u0131 duruma sahip olmakla kalmay\u0131p s\u0131k s\u0131k daha da y\u00fcksek bir konuma sahip olan kad\u0131nlar taraf\u0131ndan sa\u011flan\u0131yordu ve y\u00f6netmekte uzmanla\u015fm\u0131\u015f kimselerin \u00f6zel bir kategorisi yoktu. Tarih g\u00f6stermektedir ki, insanlar\u0131 bask\u0131 alt\u0131na alman\u0131n bir ayg\u0131t\u0131 olarak devlet, toplumun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesinin ba\u015f g\u00f6sterdi\u011fi, yani bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eme\u011fine s\u00fcrekli olarak el koydu\u011fu bir duruma y\u00fckseldi\u011fi, baz\u0131 insanlar\u0131n \u00f6tekilerini s\u00f6m\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gruplara b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc yerde ve zamanda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve toplumun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesi, tarihin temel olgusu olarak her zaman a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r. Binlerce y\u0131l boyunca b\u00fct\u00fcn insan toplumlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi, ayr\u0131ms\u0131z b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde, yasaya genel bir uygunlu\u011fu, bir d\u00fczenlili\u011fi ve tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya koymaktad\u0131r; \u00f6yle ki \u00f6nce s\u0131n\u0131flar\u0131 olmayan bir toplumla \u2013 ba\u015flang\u0131\u00e7ta ataerkil, soylular\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 ilkel toplumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayd\u0131k; daha sonra k\u00f6leli\u011fe dayanan bir toplumla, k\u00f6le sahipli\u011fi toplumu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayd\u0131k. Modern, uygar Avrupa\u2019n\u0131n t\u00fcm\u00fc bu a\u015famadan ge\u00e7mi\u015ftir, k\u00f6lelik iki bin y\u0131l \u00f6nce egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6teki b\u00f6lgelerindeki insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu da bu evreden ge\u00e7mi\u015ftir. K\u00f6leli\u011fin izleri bug\u00fcn daha az geli\u015fmi\u015f insanlar aras\u0131nda ya\u015famaktad\u0131r; \u00f6rne\u011fin \u015fimdi k\u00f6lelik kurumunu Afrika\u2019da bulabilirsiniz. K\u00f6le sahipleri ve k\u00f6lelere b\u00f6l\u00fcnme, ilk \u00f6nemli s\u0131n\u0131f b\u00f6l\u00fcnmesi idi. Birinci gruptakiler yaln\u0131zca b\u00fct\u00fcn \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na -topra\u011fa, o zamanlar \u00e7ok ilkel ve az da olsalar aletlere- de\u011fil, insanlara da sahiptiler. Bu grup k\u00f6le sahipleri olarak bilinirdi, oysa ba\u015fkalar\u0131na emek sa\u011flayan ve onlar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar k\u00f6le olarak bilinirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bi\u00e7imi, tarihte bir ba\u015fka bi\u00e7im izledi -feodalizm. \u00dclkelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funda geli\u015fme s\u00fcreci i\u00e7erisinde k\u00f6lelik, serfli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Toplumun temel b\u00f6l\u00fcnmesi \u015fimdi de feodal beylerle k\u00f6yl\u00fc serfler halinde oldu. \u0130nsanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bi\u00e7imi de\u011fi\u015fti. K\u00f6le sahipleri, k\u00f6leleri kendi mallar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131; yasa bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131 ve k\u00f6leyi, k\u00f6le sahibinin t\u00fcm\u00fcyle sahip bulundu\u011fu ta\u015f\u0131n\u0131r bir mal olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Serf olan k\u00f6yl\u00fcleri ilgilendirdi\u011fi kadar\u0131yla, s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu gibi kald\u0131, ama feodal beylerin k\u00f6yl\u00fclere ta\u015f\u0131n\u0131r bir mal gibi sahip olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildi, ancak onlar\u0131n eme\u011fi \u00fczerinde, belli hizmetleri yerine getirme zorunlulu\u011fu \u00fczerinde hak sahibiydi. Pratikte, sizin de bildi\u011finiz gibi, serflik, \u00f6zellikle de Rusya\u2019da, hepsinden daha uzun s\u00fcre ya\u015fad\u0131k ve k\u00f6lelikten hi\u00e7 de farkl\u0131 olmayan en sert bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra, ticaretin geli\u015fmesi d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve para dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015fmesiyle, feodal toplumun i\u00e7erisinden yeni bir s\u0131n\u0131f -kapitalist s\u0131n\u0131f- do\u011fdu. Metadan, metalar\u0131n de\u011fi\u015fiminden ve paran\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artmas\u0131ndan, sermayenin g\u00fcc\u00fc do\u011fdu. 18. y\u00fczy\u0131l s\u0131ras\u0131nda, ya da daha do\u011frusu 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ve 19. y\u00fczy\u0131l i\u00e7erisinde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada devrimler ba\u015f g\u00f6sterdi. Feodalizm Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerinde ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Rusya bunun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi en son \u00fclkeydi. 1861\u2019de Rusya\u2019da da k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik yer ald\u0131; bunun sonucu olarak bir topum bi\u00e7iminin yerini bir ba\u015fkas\u0131 ald\u0131 \u2013 feodalizmin yerini, s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmenin oldu\u011fu kadar serfli\u011fin \u00e7e\u015fitli izleri ve kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, ama s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmenin temel olarak farkl\u0131 bir bi\u00e7ime b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kapitalizm alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sermayenin sahipleri, topra\u011f\u0131n ve fabrikalar\u0131n sahipleri, b\u00fct\u00fcn kapitalist \u00fclkelerde, halk\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn eme\u011fi \u00fczerinde tam bir egemenlik kuran ve bunun sonucu olarak b\u00fct\u00fcn emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131, \u00e7o\u011funlu\u011fu proletarya, \u00fccretli i\u015f\u00e7i olan ya\u015famlar\u0131n\u0131, \u00fcretim s\u00fcreci i\u00e7inde, yaln\u0131zca kendi i\u015f\u00e7i elleri ile emek-g\u00fc\u00e7leri ile sa\u011flayan y\u0131\u011f\u0131nlar \u00fczerinde egemenlik kuran, onlar\u0131 ezen ve s\u00f6m\u00fcren n\u00fcfusun \u00f6nemsiz bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015flard\u0131r ve h\u00e2l\u00e2 da olu\u015fturmaktad\u0131rlar. Kapitalizme ge\u00e7i\u015fle, feodal d\u00f6nemde da\u011f\u0131n\u0131k halde ve \u00e7ok k\u00f6t\u00fc durumda bulunan k\u00f6yl\u00fcler k\u0131smen (\u00e7o\u011funlu\u011fu) proletaryaya, k\u0131smen de (az\u0131nl\u0131\u011f\u0131) kendileri emek\u00e7i kiralayan ve k\u0131rsal burjuvaziyi olu\u015fturan zengin k\u00f6yl\u00fclere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu temel olguyu -toplumun ilkel k\u00f6lelik bi\u00e7iminden serfli\u011fe ve nihayet de kapitalizme ge\u00e7i\u015fini- her zaman ak\u0131lda tutmal\u0131s\u0131n\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc ancak bu temel olguyu ak\u0131lda tutarak, ancak b\u00fct\u00fcn siyasal \u00f6\u011fretileri bu temel \u015fema i\u00e7erisinde incelemekle, bu \u00f6\u011fretilerin do\u011fru bir de\u011ferlendirilmesini yapabilecek ve bunlar\u0131n ne demek istediklerini anlayabileceksiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k tarihindeki bu \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck d\u00f6nem, k\u00f6le sahipli\u011fi, feodal ve kapitalist d\u00f6nem, onlarca ve y\u00fczlerce y\u00fczy\u0131l\u0131 kucaklamaktad\u0131r ve \u00f6ylesine bir siyasal bi\u00e7im y\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6ylesine \u00e7e\u015fitli \u00f6\u011fretiler, d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve devrimler sunmaktad\u0131r ki, bu son derece geni\u015f farkl\u0131l\u0131k ve b\u00fcy\u00fck \u00e7e\u015fitlilik (\u00f6zellikle burjuva d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve politikac\u0131lar\u0131n\u0131n siyasal, felsefi ve \u00f6teki \u00f6\u011fretileriyle ili\u015fkili olarak), bir ipucu olarak, toplumun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesini, s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin bi\u00e7imlerindeki bu de\u011fi\u015fmeyi iyi kavrayarak ve b\u00fct\u00fcn toplumsal sorunlar\u0131 -ekonomik, siyasal, ruhsal, dinsel vb.- bu a\u00e7\u0131dan, inceleyerek anlama olana\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer devleti bu temel b\u00f6l\u00fcnme a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelerseniz, daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fim gibi, toplum s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmeden \u00f6nce devletin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Ama, toplumsal s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p k\u00f6k salmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile birlikte, devlet de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve k\u00f6klerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131. \u0130nsanl\u0131k tarihi onlarca ve y\u00fczlerce \u00fclkenin k\u00f6lelik, feodalizm ve kapitalizmden ge\u00e7mi\u015f olduklar\u0131n\u0131 ve h\u00e2l\u00e2 da ge\u00e7mekte olduklar\u0131n\u0131 bilmektedir. Bu \u00fclkelerin her birinde, bir s\u00fcr\u00fc tarihsel de\u011fi\u015fmeler oldu\u011fu halde, insanl\u0131\u011f\u0131n bu geli\u015fmesi y\u00fcz\u00fcnden, k\u00f6lelikten, feodalizmden ge\u00e7erek kapitalizme ge\u00e7i\u015fi y\u00fcz\u00fcnden ve kapitalizme kar\u015f\u0131 bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcndeki m\u00fccadele y\u00fcz\u00fcnden, ortaya \u00e7\u0131kan b\u00fct\u00fcn siyasal de\u011fi\u015fikliklere ve b\u00fct\u00fcn devrimlere kar\u015f\u0131n, her zaman devletin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Toplumun d\u0131\u015f\u0131nda duran ve salt, ya da hemen hemen salt, ya da esas olarak y\u00f6netimle u\u011fra\u015fan bir insan grubundan olu\u015fan, belli bir ayg\u0131t her zaman olmu\u015ftur. \u0130nsanlar y\u00f6netilenler ile y\u00f6netimde uzmanl\u0131k kazananlar, toplumun \u00fcst\u00fcne y\u00fckselmi\u015f ve y\u00f6netenler, devlet adamlar\u0131 olarak b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. Bu ayg\u0131t, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 y\u00f6neten bu insan grubu her zaman halk\u0131n \u00fczerindeki bu \u015fiddet, ister ilkel sopalar, ya da ister k\u00f6lelik d\u00f6neminin daha geli\u015fkin tipteki silahlar olsun, ya da orta\u00e7a\u011fda ortaya \u00e7\u0131kan ate\u015fli silahlarda, ya da nihayet 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n teknik harikalar\u0131 olan ve t\u00fcm\u00fcyle modern teknolojinin en son ba\u015far\u0131lar\u0131na dayanan modern silahlarda ifadesini bulsun, ellerinde belli bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131, fiziksel kuvvet ara\u00e7lar\u0131 bulundururlar. \u015eiddetin y\u00f6ntemleri de\u011fi\u015fti, ama her toplumda devletin oldu\u011fu her d\u00f6nemde, y\u00f6neten, kumanda eden, egemen olan ve iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in fiziksel bask\u0131n\u0131n bir ayg\u0131t\u0131na, o d\u00f6nemin teknik d\u00fczeyine uygun d\u00fc\u015fen silahlarla bir \u015fiddet ayg\u0131t\u0131na sahip bulunan bir insanlar grubu da var olmu\u015ftur. Ve bu genel g\u00f6r\u00fcng\u00fcleri inceleyerek, kendimize, s\u0131n\u0131flar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 zaman, s\u00f6m\u00fcrenlerin ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman devletin ni\u00e7in olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ni\u00e7in s\u0131n\u0131flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorarak \u2013 ancak bu yolla, devletin niteli\u011finin ve \u00f6neminin ne oldu\u011fu sorununda kesin bir yan\u0131t buluruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Devlet, bir s\u0131n\u0131f\u0131n bir ba\u015fka s\u0131n\u0131f \u00fczerinde egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmesinin bir makinesidir. Toplumda s\u0131n\u0131flar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, k\u00f6lelik d\u00f6neminden \u00f6nce, insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir e\u015fitli\u011fin ilkel ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde, eme\u011fin verimlili\u011finin, h\u00e2l\u00e2 en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fcretkenlikte bulundu\u011fu ko\u015fullarda ve ilkel insan\u0131n en zor ve en ilkel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckle s\u00fcrd\u00fcrebildi\u011fi zaman, i\u015fleri toplumun geri kalan k\u0131sm\u0131 \u00fczerinde y\u00f6netim ve egemenlik kurmak olan \u00f6zel bir insan grubu ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131 ve daha \u00e7\u0131kamazd\u0131. Ancak toplumun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesinin ilk bi\u00e7imi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>zaman, ancak k\u00f6lelik g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, belli bir s\u0131n\u0131f\u0131n en kaba, tar\u0131msal eme\u011fe dayanan yo\u011funla\u015ft\u0131rma ile belli bir art\u0131 \u00fcretebildi\u011fi zaman, bu art\u0131, k\u00f6lenin en k\u00f6t\u00fc ko\u015fullarda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi i\u00e7in kesenkes gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 ve k\u00f6le sahibinin eline ge\u00e7ti\u011fi zaman, bu yolla bu k\u00f6le sahipleri s\u0131n\u0131f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman \u2013 i\u015fte o zaman sa\u011flam k\u00f6k salabilmesi i\u00e7in bir devletin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 zorunluydu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 \u2013 k\u00f6le sahipli\u011fi devleti, k\u00f6le sahiplerine g\u00fc\u00e7 veren ve onlar\u0131n k\u00f6leleri y\u00f6netmelerini sa\u011flayan bir ayg\u0131t. Hem toplum, hem de devlet, o zaman, \u015fimdi oldu\u011fundan \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck boyda idi, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak kadar zay\u0131f ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na sahiptiler \u2013 modern ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 o zaman yoktu. Da\u011flar; nehirler ve denizler \u015fimdi olduklar\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyecek kadar daha b\u00fcy\u00fck engellerdi ve devlet \u00e7ok daha dar co\u011frafik s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde \u015fekillendi. Teknik y\u00f6nden, zay\u0131f bir devlet ayg\u0131t\u0131, daha dar s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde ve daha dar \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7inde bir devlet olarak i\u015f g\u00f6rmek zorunda kald\u0131. Gene de k\u00f6lelerin k\u00f6lelik durumunda kalmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan toplumun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6teki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc boyunduruk alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 ve ezdi\u011fi bir ayg\u0131t vard\u0131. S\u00fcrekli bir bask\u0131 ayg\u0131t\u0131 olmaks\u0131z\u0131n toplumun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6teki b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in sistemli olarak \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda b\u0131rakmak olanaks\u0131zd\u0131r. S\u0131n\u0131flar olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, bu t\u00fcrden bir ayg\u0131t da yoktu. S\u0131n\u0131flar g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flay\u0131nca, her yerde ve her zaman, b\u00f6l\u00fcnme b\u00fcy\u00fcy\u00fcp sa\u011flam hale geldik\u00e7e, \u00f6zel bir kurum -devlet- de g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131. Devletin bi\u00e7imleri son derecede \u00e7e\u015fitli idi. Ta k\u00f6lelik d\u00f6neminde, zaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re en geli\u015fmi\u015f, en k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ve en uygar \u00fclkelerde -\u00f6rne\u011fin Yunan ve Romal\u0131larda- t\u00fcm\u00fcyle k\u00f6leli\u011fe dayanan de\u011fi\u015fik devlet bi\u00e7imlerini buluyoruz. Daha o zaman monar\u015fi ile cumhuriyet aras\u0131nda, aristokrasi ile demokrasi aras\u0131nda bir farkl\u0131l\u0131k vard\u0131. Monar\u015fi tek bir ki\u015finin iktidar\u0131d\u0131r, cumhuriyet se\u00e7ilmemi\u015f herhangi bir yetkenin bulunmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r; aristokrasi daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n iktidar\u0131d\u0131r; demokrasi halk\u0131n iktidar\u0131d\u0131r (Yunancada demokrasinin s\u00f6zc\u00fck anlam\u0131, halk\u0131n iktidar\u0131 demektir). B\u00fct\u00fcn bu farkl\u0131l\u0131klar k\u00f6lelik d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131n, k\u00f6le sahipli\u011fi d\u00f6neminin devleti, ister bir monar\u015fi olsun, ister bir cumhuriyet, ister aristokrat olsun, ister demokrat, bir k\u00f6le sahipli\u011fi devleti idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Eski zamanlar tarihi \u00fczerine her derste, bu konudaki her konu\u015fmada, monar\u015fi devleti ile cumhuriyet devleti aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen m\u00fccadeleyi duyacaks\u0131n\u0131z. Ama temel olgu \u015fu ki, k\u00f6leler insan kabul edilmiyordu \u2013 yaln\u0131z yurtta\u015flar olarak kabul edilmemekle kalm\u0131yor, insan olarak da kabul edilmiyorlard\u0131. Roma yasas\u0131 onlar\u0131 mal olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Ki\u015fiyi koruyan \u00f6teki yasalar \u015f\u00f6yle dursun, adam \u00f6ld\u00fcrme yasas\u0131 k\u00f6leleri kapsam\u0131yordu. Yaln\u0131zca k\u00f6le sahiplerini koruyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir tek onlar b\u00fct\u00fcn haklar\u0131yla yurtta\u015f kabul ediliyordu. Ama ister monar\u015fi olarak kurulmu\u015f olsun, ister cumhuriyet olarak kurulmu\u015f olsun, bu, k\u00f6le sahiplerinin monar\u015fisi idi ya da k\u00f6le sahiplerinin cumhuriyeti idi. T\u00fcm haklar k\u00f6le sahipleri taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yordu, oysa k\u00f6le, yasa kar\u015f\u0131s\u0131nda bir mald\u0131; ve sadece her t\u00fcrl\u00fc \u015fiddet k\u00f6leye kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmakla kal\u0131nm\u0131yor, bir k\u00f6lenin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi bile su\u00e7 say\u0131lm\u0131yordu. K\u00f6le sahipli\u011fi cumhuriyetleri i\u00e7 \u00f6rg\u00fctlenmelerinde farkl\u0131 idi, aristokrat cumhuriyetler vard\u0131, demokratik cumhuriyet vard\u0131. Aristokratik bir cumhuriyette yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck say\u0131da ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kimseler se\u00e7imlere kat\u0131l\u0131yordu; demokratik bir cumhuriyette herkes kat\u0131l\u0131yordu -ama herkes demek sadece k\u00f6le sahipleri idi, yani k\u00f6leler d\u0131\u015f\u0131nda herkes. Bu temel olgu, ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet sorununa her \u015feyden \u00e7ok daha fazla \u0131\u015f\u0131k getirmektedir ve devletin niteli\u011fini a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde sergilemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Devlet bir s\u0131n\u0131f\u0131n bir \u00f6teki s\u0131n\u0131f\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almas\u0131 i\u00e7in bir makinedir, bir s\u0131n\u0131fa \u00f6teki ba\u011f\u0131ml\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n itaat etmesini sa\u011flayan bir makinedir. Bu makinenin \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imleri vard\u0131r. K\u00f6le sahipli\u011fi devleti bir monar\u015fi olabilirdi, bu, aristokratik cumhuriyet ya da bir demokrat cumhuriyet bile olabilirdi. Asl\u0131nda h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi son derece \u00e7e\u015fitliydi, ama \u00f6zleri her zaman ayn\u0131yd\u0131: k\u00f6leler hi\u00e7 bir haktan yararlanam\u0131yorlard\u0131 ve ezilen bir s\u0131n\u0131f\u0131 olu\u015fturuyorlard\u0131; bunlara insan olarak bak\u0131lm\u0131yordu. Ayn\u0131 \u015feyi feodal devlette de g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn bi\u00e7imindeki de\u011fi\u015fme k\u00f6le sahipli\u011fi devletini feodal devlete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bunun \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc. K\u00f6le sahipli\u011fi toplumunda k\u00f6le hi\u00e7 bir haktan yararlanam\u0131yordu ve insan olarak kabul edilmiyordu; feodal toplumda k\u00f6yl\u00fc topra\u011fa ba\u011fl\u0131 idi. Serfli\u011fin belli ba\u015fl\u0131 ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fi, k\u00f6yl\u00fclerin (ve bu s\u0131rada k\u00f6yl\u00fcler \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturuyordu; kentsel n\u00fcfus h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok azd\u0131) topra\u011fa ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 kabul ediliyordu \u2013 \u201cserfli\u011fin\u201d as\u0131l temeli budur. K\u00f6yl\u00fc, toprakbeyi taraf\u0131ndan kendisine ayr\u0131lm\u0131\u015f toprak par\u00e7as\u0131 \u00fczerinde belirli bir g\u00fcn say\u0131s\u0131 kendisi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fabilirdi; \u00f6teki g\u00fcnler k\u00f6yl\u00fc serf, kendi beyi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun \u00f6z\u00fc oldu\u011fu gibi kald\u0131 \u2013 toplum s\u0131n\u0131f s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc temeli \u00fczerine dayan\u0131yordu. Yaln\u0131zca toprak sahipleri b\u00fct\u00fcn haklardan yararlanabiliyordu; k\u00f6yl\u00fclerin hi\u00e7 bir hakk\u0131 yoktu. Pratikte bunlar\u0131n ko\u015fullar\u0131, k\u00f6leci devletteki k\u00f6lelerin ko\u015fullar\u0131ndan pek az farkl\u0131yd\u0131. Gene de kurtulu\u015flar\u0131 i\u00e7in, k\u00f6yl\u00fclerin kurtulu\u015fu i\u00e7in, daha geni\u015f bir yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00f6yl\u00fc serf, beyin do\u011frudan mal\u0131 kabul edilmiyordu, zaman\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda kendi topra\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fabiliyordu, deyim yerinde ise, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi kendisine aitti; ve de\u011fi\u015fim ve ticari ili\u015fkilerin geli\u015fmesi i\u00e7in olanaklar\u0131n geni\u015flemesi ile feodal sistem giderek da\u011f\u0131ld\u0131 ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kurtulu\u015funun boyutlar\u0131 giderek geni\u015fledi. Bu g\u00fcnlerde bile kapitalizme yol a\u00e7an ticaretin ve sanayiin daha b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fmesi vard\u0131. Orta\u00e7a\u011fda feodalizm egemendi. V e burada da devlet bi\u00e7imleri de\u011fi\u015fiyordu, burada da hem monar\u015fiyi, hem de \u00e7ok daha zay\u0131f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde olsa da cumhuriyeti g\u00f6r\u00fcyoruz. Ama her zaman feodal bey, tek y\u00f6netici olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. K\u00f6yl\u00fc serf, b\u00fct\u00fcn siyasal haklardan t\u00fcmden yoksundu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne k\u00f6lelikte, ne de feodal sistem alt\u0131nda bask\u0131 olmadan halk\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 geni\u015f \u00e7o\u011funluk \u00fczerinde egemenlik kuramazd\u0131. Tarih, bask\u0131y\u0131 atmak i\u00e7in ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n s\u00fcrekli giri\u015fimleri ile doludur. K\u00f6lelik tarihi, onlarca y\u0131l s\u00fcren k\u00f6lelikten kurtulu\u015f sava\u015flar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011funu kaydetmektedir. Yeri gelmi\u015fken belirtelim ki, Alman kom\u00fcnistlerinin \u015fimdi ald\u0131klar\u0131 \u201cspartakist\u201d ad\u0131 -kapitalizmin boyunduru\u011funa kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekten sava\u015f veren tek Alman partisi- iki bin y\u0131l kadar \u00f6nce olan en b\u00fcy\u00fck k\u00f6le ayaklanmalar\u0131ndan birinin en \u00fcnl\u00fc kahraman\u0131 olan Spartak\u00fcs\u2019\u00fcn ad\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyu t\u00fcm\u00fcyle k\u00f6leli\u011fe dayanan, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte g\u00fc\u00e7l\u00fc Roma \u0130mparatorlu\u011fu, Spartak\u00fcs\u2019\u00fcn liderli\u011finde b\u00fcy\u00fck bir orduyu olu\u015fturmak \u00fczere silahlanan ve bir araya gelen k\u00f6lelerin yayg\u0131n bir ba\u015fkald\u0131rmas\u0131yla sars\u0131nt\u0131lar ge\u00e7irmi\u015f ve darbeler yemi\u015ftir. Sonunda k\u00f6leler yenilmi\u015fler, yakalanm\u0131\u015flar ve k\u00f6le sahipleri taraf\u0131ndan i\u015fkenceden ge\u00e7irilmi\u015flerdir. B\u00f6ylesine i\u00e7sava\u015flar, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm tarihini i\u015faretlemektedir. Ben, sadece k\u00f6lelik d\u00f6neminde, bu i\u00e7sava\u015flar\u0131n en b\u00fcy\u00fcklerinden birinin \u00f6rne\u011fine de\u011findim. T\u00fcm feodalizm d\u00f6nemi, ayn\u0131 \u015fekilde k\u00f6yl\u00fclerin s\u00fcrekli ba\u015fkald\u0131rmas\u0131yla belirlenir. \u00d6rne\u011fin orta\u00e7a\u011fda Almanya\u2019da iki s\u0131n\u0131f -toprakbeyleri ve serfler- aras\u0131ndaki m\u00fccadele geni\u015f boyutlar kazand\u0131 ve k\u00f6yl\u00fclerin toprakbeylerine kar\u015f\u0131 bir i\u00e7sava\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Sizler, hepiniz, Rusya\u2019da feodal toprakbeylerine kar\u015f\u0131 k\u00f6yl\u00fclerin bir\u00e7ok ba\u015fkald\u0131rmalar\u0131n\u0131n benzer \u00f6rneklerini biliyorsunuz.<\/p>\n\n\n\n<p>Kendi egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrebilmek ve iktidarlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in, feodal beyler, geni\u015f bir halk kesimini, kendi bask\u0131lar\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirebilecekleri ve bunlar\u0131 belli yasalara ve d\u00fczenlemelere ba\u011fl\u0131 k\u0131labilecekleri bir ayg\u0131ta sahip olmak zorunda idiler; ve b\u00fct\u00fcn bu yasalar esas olarak bir \u015feye var\u0131yordu \u2013 beylerin, serfler \u00fczerinde iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek. Ve bu, \u00f6rne\u011fin Rusya\u2019daki, ya da (bug\u00fcn de feodalizmin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc) daha geri Asya \u00fclkelerinde bi\u00e7im y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131 -ya cumhuriyet ya da monar\u015fi- feodal devletti. Devlet, monar\u015fi oldu\u011fu zaman, tek bir ki\u015finin egemenli\u011fi kabul ediliyordu; cumhuriyet oldu\u011fu zaman, toprak sahiplerinin, toplumun se\u00e7ilmi\u015f temsilcilerinin kat\u0131lmalar\u0131 \u015fu ya da bu \u00f6l\u00e7\u00fcde kabul edilmi\u015ftir \u2013 bu, feodal toplum i\u00e7erisinde olmu\u015ftur. Feodal toplum, geni\u015f \u00e7o\u011funlu\u011fun \u2013k\u00f6yl\u00fc serflerin- \u00f6nemsiz bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n -toprak sahiplerinin- t\u00fcm\u00fcyle bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda bulundu\u011fu bir s\u0131n\u0131f b\u00f6l\u00fcnmesini temsil ediyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ticaretin geli\u015fmesi, meta de\u011fi\u015fiminin geli\u015fmesi, yeni bir s\u0131n\u0131f\u0131n -kapitalistlerin- do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Sermaye, asl\u0131nda, orta\u00e7a\u011f\u0131n sonlar\u0131nda, Amerika\u2019n\u0131n ke\u015ffinden sonra d\u00fcnya ticareti b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fti\u011fi zaman, de\u011ferli madenlerin miktar\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 zaman, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f de\u011fi\u015fim arac\u0131 olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, para dola\u015f\u0131m\u0131 bireylerin b\u00fcy\u00fck zenginliklere sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 zaman bi\u00e7imlendi. G\u00fcm\u00fc\u015f ve alt\u0131n, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada zenginlik olarak kabul edilmi\u015fti. Toprak sahipleri s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ekonomik g\u00fcc\u00fc azald\u0131 ve yeni s\u0131n\u0131f\u0131n -sermayenin temsilcilerinin- g\u00fcc\u00fc b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Toplumun yeniden kurulmas\u0131, b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar\u0131n e\u015fit oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc verecek bi\u00e7imde oldu, k\u00f6le sahipleri ve k\u00f6leler \u015feklindeki eski b\u00f6l\u00fcnme kayboldu, herkes, sahip oldu\u011fu sermayeye bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n yasa kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fit kabul edildi; \u00f6zel m\u00fclk olarak ister topra\u011fa sahip olsun, ister emek-g\u00fcc\u00fcnden ba\u015fka hi\u00e7 bir \u015feyi bulunmayan bir yoksul olsun, herkes, yasa kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fittir. Yasa herkesi e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde korur; yasa, m\u00fclk\u00fc olanlar\u0131, m\u00fclk\u00fc olmayan, emek-g\u00fcc\u00fcnden ba\u015fka bir \u015feyi olmayan, giderek yoksulla\u015fan ve y\u0131k\u0131lan ve proleterlere d\u00f6n\u00fc\u015fen y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korur. Kapitalist<\/p>\n\n\n\n<p>toplum b\u00f6yledir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun \u00fczerine ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla e\u011filemiyorum. Sizler parti program\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131na geldi\u011fimiz zaman buna d\u00f6neceksiniz \u2013 o zaman kapitalist toplumun bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Bu toplum, serfli\u011fe kar\u015f\u0131, eski feodal d\u00fczene kar\u015f\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck slogan\u0131 alt\u0131nda geli\u015fti. Ama bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fclk sahiplerinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc idi. Ve feodalizm 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda -Rusya\u2019da \u00f6teki \u00fclkelerden daha sonra, 1861\u2019de- \u00e7at\u0131rdamaya ba\u015flay\u0131nca, feodal devletin yerini, slogan olarak b\u00fct\u00fcn halk\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc benimseyen, b\u00fct\u00fcn halk\u0131n iradesini temsil etti\u011fini s\u00f6yleyen ve bir s\u0131n\u0131f devleti oldu\u011funu yads\u0131yan kapitalist devlet alm\u0131\u015ft\u0131r. Ve burada, b\u00fct\u00fcn halk\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in sava\u015fan sosyalistler ile kapitalist devlet aras\u0131nda bir m\u00fccadele ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 \u2013 Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti\u2019nin yarat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7an ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir m\u00fccadele.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya sermayesine kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bulunan m\u00fccadeleyi anlamak i\u00e7in, kapitalist devletin niteli\u011fini anlamak i\u00e7in, kapitalist devletin feodal devlete kar\u015f\u0131 geli\u015fti\u011fi s\u0131rada \u00f6zg\u00fcrl\u00fck slogan\u0131 alt\u0131nda sava\u015fa girdi\u011fini an\u0131msamam\u0131z gerekir. Feodalizmin ortadan kalk\u0131\u015f\u0131 kapitalist devletin temsilcileri i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck demekti, serflik da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onlar\u0131n amac\u0131na hizmet etti ve tazminat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da k\u0131smen de muafiyet vergisi ile sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fclklere, topra\u011fa sahip olma olana\u011f\u0131n\u0131 elde ettiler \u2013 bu devleti ilgilendirmiyordu: k\u00f6kenine bakmadan m\u00fclkiyeti koruyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet, \u00f6zel m\u00fclkiyet \u00fczerine kurulmu\u015ftu. K\u00f6yl\u00fcler, b\u00fct\u00fcn modern uygar devletlerde, \u00f6zel m\u00fclk sahipleri haline geldiler. Toprak sahibi, topra\u011f\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc k\u00f6yl\u00fcye terk etti\u011fi zaman bile, devlet, tazminat yoluyla, toprak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 para almas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, toprak beyini \u00f6d\u00fcllendirerek, \u00f6zel m\u00fclkiyeti koruyordu. Devlet sanki \u00f6zel m\u00fclkiyeti t\u00fcm\u00fcyle koruyaca\u011f\u0131n\u0131 ve ona her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi ve korumay\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015fti. Devlet her t\u00fcccar\u0131n, sanayicinin ve imalat\u00e7\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Ve \u00f6zel m\u00fclkiyete, sermayenin g\u00fcc\u00fcne, m\u00fclks\u00fcz i\u015f\u00e7ilerin ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n tam olarak bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na dayanan bu toplum, y\u00f6netiminin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Feodalizmle m\u00fccadele ederek, m\u00fclkiyet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcrd\u00fc ve \u00f6zellikle, s\u00f6z\u00fcm ona devlet, bir s\u0131n\u0131f devleti olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fu olgusuyla b\u00f6b\u00fcrleniyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Gene de devlet kapitalistlerin yoksul k\u00f6yl\u00fcleri ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan bir makine olmaya devam etti. Ama d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc ile \u00f6zg\u00fcrd\u00fc. Genel oyu ilan etti ve kendi savunucular\u0131, va\u0131zlar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri ve filozoflar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir s\u0131n\u0131f devleti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u015eimdi bile, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri devletine kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f bulundu\u011fu bir zamanda, bizi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri \u00e7i\u011fnemek; bask\u0131ya dayanan baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6tekilerini ezmelerine dayanan bir devlet kurmakla su\u00e7luyorlar, kendileri ise halktan yana, demokratik bir devleti temsil ediyorlar. Ama \u015fimdi, d\u00fcnya sosyalist devriminin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zamanda ve devrimin baz\u0131 \u00fclkelerde ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir zamanda, d\u00fcnya sermayesine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n \u00f6zellikle de sert bi\u00e7imler ald\u0131\u011f\u0131 bir zamanda, bu devlet sorunu en b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi kazanm\u0131\u015f ve denilebilir ki, en hararetli bir sorun, bug\u00fcnk\u00fc siyasal sorunlar\u0131n ve siyasal tart\u0131\u015fmalar\u0131n oda\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusya\u2019da ya da daha uygar herhangi bir \u00fclkede hangi yan\u0131 tutarsak tutal\u0131m, g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, hemen hemen b\u00fct\u00fcn siyasal tart\u0131\u015fmalar, anla\u015fmazl\u0131klar ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u015fimdi devlet kavram\u0131 etraf\u0131nda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet, kapitalist bir \u00fclkede, demokratik bir cumhuriyette -\u00f6zellikle \u0130svi\u00e7re ya da ABD gibi- en \u00f6zg\u00fcr demokratik \u00fclkelerde, halk\u0131n iradesinin bir ifadesi, ulusal iradenin bir ifadesi, vb. midir; yoksa devlet, bu \u00fclkelerin kapitalistlerinin, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fck \u00fczerinde, iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerini olanakl\u0131 k\u0131lan bir makine midir? Bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, b\u00fct\u00fcn siyasal tart\u0131\u015fmalar\u0131n bug\u00fcn etraf\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 temel sorundur. Bol\u015feviklik konusunda neler s\u00f6yl\u00fcyorlar? Burjuva bas\u0131n\u0131 Bol\u015fevikleri karal\u0131yor. Bol\u015feviklerin halk\u0131n y\u00f6netimini \u00e7i\u011fnedikleri yolundaki basmakal\u0131p su\u00e7lamalar\u0131n\u0131 yinelemeyen bir tek gazete bulamazs\u0131n\u0131z. E\u011fer bizim Men\u015fevikler ve sosyalist-devrimciler, o safl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde (belki de bu, safl\u0131k de\u011fildir, belki de bu, atas\u00f6z\u00fcn\u00fcn dedi\u011fi gibi h\u0131rs\u0131zl\u0131ktan da k\u00f6t\u00fc bir safl\u0131kt\u0131r) Bol\u015feviklerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve halk\u0131n y\u00f6netimini ayaklar alt\u0131na ald\u0131klar\u0131 yolundaki su\u00e7lamay\u0131, kendilerini bulup ke\u015ffettiklerini san\u0131yorlarsa, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir bi\u00e7imde aldan\u0131yorlar. Bug\u00fcn, en zengin kapitalist \u00fclkelerdeki, da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131nda onlarca milyon harcayan ve onlarca milyonluk bask\u0131lar\u0131nda burjuva yalanlar\u0131n\u0131 ve emperyalist politikalar\u0131n\u0131 yayan en zengin gazetelerin her biri \u2013 bu gazetelerin her biri, Bol\u015fevikli\u011fe kar\u015f\u0131 temel itirazlar\u0131 ve su\u00e7lamalar\u0131, yani ABD, \u0130ngiltere ve \u0130svi\u00e7re\u2019nin halk y\u00f6netimine dayal\u0131 ileri devletler oldu\u011fu, oysa Bol\u015fevik cumhuriyetinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn bilinmedi\u011fi bir haydutlar devleti oldu\u011funu ve Bol\u015feviklerin halk y\u00f6netimi d\u00fc\u015f\u00fcncesini ayaklar alt\u0131na ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve Kurucu Meclisi bile da\u011f\u0131tmaya kadar gittiklerini yinelemektedirler. Bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 bu m\u00fcthi\u015f su\u00e7lamalar b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yinelenmektedir. Bu su\u00e7lamalar bizi do\u011frudan \u015fu soruya g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor: devlet nedir? Bu su\u00e7lamalar\u0131 anlayabilmek i\u00e7in, bunlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve bunlara kar\u015f\u0131 tam bir akl\u0131 ba\u015f\u0131nda tutum tak\u0131nmak ve bunlar\u0131 s\u00f6ylentilere dayanarak de\u011fil de, kendimize ait sa\u011flam fikirlere dayanarak incelemek i\u00e7in, devletin ne oldu\u011fu konusunda a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik bir fikre sahip olmal\u0131y\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fczde her t\u00fcrden kapitalist devletler ve sava\u015f \u00f6ncesinde yarat\u0131lm\u0131\u015f olan bu devletleri savunan b\u00fct\u00fcn teoriler durmaktad\u0131r: Soruyu do\u011fru bir bi\u00e7imde yan\u0131tlamak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bu teorileri ve g\u00f6r\u00fc\u015fleri ele\u015ftirici bir bi\u00e7imde incelemeliyiz.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha \u00f6nce size: Engels\u2019in Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin ve Devletin K\u00f6keni adl\u0131 kitab\u0131na ba\u015fvurman\u0131z\u0131 \u00f6\u011f\u00fctlemi\u015ftim. Bu kitap, topra\u011f\u0131n ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetinin var oldu\u011fu, sermayenin egemen oldu\u011fu her devletin, ne denli demokrat olursa olsun, kapitalist bir devlet, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve yoksul k\u00f6yl\u00fcleri bask\u0131 alt\u0131nda tutmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir makine oldu\u011funu; genel oyun, kurucu meclisin, parlamentonun, genel gidi\u015fi de\u011fi\u015ftirmeyen salt bir bi\u00e7im, bir \u00e7e\u015fit bono oldu\u011funu s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n<p>Devletin egemenlik bi\u00e7imleri de\u011fi\u015febilir: sermaye, iktidar\u0131n\u0131, sahip oldu\u011fu bir bi\u00e7imde \u015fu yolda, bir ba\u015fka bi\u00e7imde bu yolda ortaya koyar -ama esas olarak, ister oy hakk\u0131 ya da \u00f6teki haklar olsun ya da olmas\u0131n, ya da ister cumhuriyet, demokratik bir cumhuriyet olsun ya da olmas\u0131n, iktidar sermayenin ellerindedir- asl\u0131nda ne denli demokratik olursa, kapitalizmin y\u00f6netimi o denli kaba ve o denli vurdumduymaz olur. D\u00fcnyada en demokratik \u00fclkelerden biri Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019dir, oysa hi\u00e7 bir yerde (1905\u2019ten beri orda olanlar herhalde bunu bilir) toplumun t\u00fcm\u00fc \u00fczerinde sermayenin g\u00fcc\u00fc, bir avu\u00e7 m\u00fclti-milyonerin g\u00fcc\u00fc, Amerika\u2019da oldu\u011fu kadar kaba ve bu kadar a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Sermaye var olunca, toplumun t\u00fcm\u00fc \u00fczerinde egemenlik kurar ve hi\u00e7 bir demokratik cumhuriyet, hi\u00e7 bir oy hakk\u0131 onun niteli\u011fini de\u011fi\u015ftiremez.<\/p>\n\n\n\n<p>Demokratik cumhuriyet ve genel oy hakk\u0131, feodalizm ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, son derece b\u00fcy\u00fck bir ilerleme idi: bunlar, proletaryan\u0131n bug\u00fcnk\u00fc birli\u011fini ve dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesini, sermayeye kar\u015f\u0131 sistemli bir m\u00fccadele vermekte olan kadrolar\u0131n sa\u011flam ve disiplinli olmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131. K\u00f6leler \u015f\u00f6yle dursun, k\u00f6yl\u00fc serfler aras\u0131nda buna yakla\u015f\u0131k da olsa benzer bir \u015fey yoktu. K\u00f6leler, bildi\u011finiz gibi, ayakland\u0131lar, ba\u015fkald\u0131rd\u0131lar, i\u00e7s ava\u015flar ba\u015flatt\u0131lar, ama hi\u00e7 bir zaman m\u00fccadeleye \u00f6nderlik edecek olan s\u0131n\u0131f bilincine ula\u015fm\u0131\u015f bir \u00e7o\u011funluk ve parti yaratamam\u0131\u015flard\u0131r, ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu kafalar\u0131nda a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik canland\u0131ramam\u0131\u015flar ve tarihin en devrimci anlar\u0131nda bile, her zaman egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n ellerinde alet haline gelmi\u015flerdir. Burjuva cumhuriyeti, parlamento, genel oy \u2013 hepsi toplumun d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcndeki geli\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnden b\u00fcy\u00fck geli\u015fme demektir. \u0130nsanl\u0131k kapitalizme do\u011fru ilerledi ve yaln\u0131zca kapitalizm, kent k\u00fclt\u00fcr\u00fc sayesinde, ezilen proletarya s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, kendi bilincine varmas\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketini yaratmas\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada milyonlarca i\u015f\u00e7inin partiler -y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n m\u00fccadelesine bilin\u00e7li olarak yol g\u00f6steren sosyalist partiler- i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlenmelerini sa\u011flad\u0131. Parlamentarizm olmaks\u0131z\u0131n, se\u00e7im sistemi olmaks\u0131z\u0131n, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bu geli\u015fmesi olanaks\u0131z olacakt\u0131. B\u00fct\u00fcn bu \u015feylerin geni\u015f halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n g\u00f6zlerinde b\u00f6ylesine bir \u00f6nem kazanmas\u0131n\u0131n nedeni budur. K\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fmenin b\u00f6ylesine zor g\u00f6r\u00fcnmesinin nedeni budur. Devletin \u00f6zg\u00fcr oldu\u011fu ve herkesin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunman\u0131n devletin g\u00f6revi oldu\u011fu yolundaki burjuva yalanlar\u0131na sar\u0131lan ve savunanlar yaln\u0131zca bilin\u00e7li ikiy\u00fczl\u00fcler, bilim adamlar\u0131 ve papazlar de\u011fildir; eski \u00f6nyarg\u0131lara i\u00e7tenlikle sar\u0131lan ve eski kapitalist toplumdan sosyalizme ge\u00e7i\u015fi anlayamayan geni\u015f bir halk y\u0131\u011f\u0131n\u0131 da b\u00f6yledir. Yaln\u0131zca burjuvaziye do\u011frudan ba\u011f\u0131ml\u0131 olan insanlar de\u011fil, yaln\u0131zca sermayenin boyunduru\u011fu alt\u0131nda ya\u015fayan, ya da sermaye taraf\u0131ndan beslenen (sermayenin hizmetinde pek \u00e7ok, her t\u00fcrden bilim adam\u0131, sanat\u00e7\u0131, papaz vb. vard\u0131r) insanlar de\u011fil, sadece burjuva \u00f6nyarg\u0131s\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda bulunan insanlar bile, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada Bol\u015fevikli\u011fe kar\u015f\u0131 silaha sar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Sovyet Cumhuriyeti kuruldu\u011fu zaman bu burjuva yalanlar\u0131n\u0131 reddetmi\u015f ve a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funu s\u00f6ylemi\u015ftir: devletinizin \u00f6zg\u00fcr oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz, oysa ger\u00e7eklikte, \u00f6zel m\u00fclkiyet var oldu\u011fu s\u00fcrece, devletiniz, demokratik bir cumhuriyet bile olsa, i\u015f\u00e7ileri bask\u0131 alt\u0131nda tutmak i\u00e7in kapitalistlerin kulland\u0131\u011f\u0131 bir makineden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir ve devlet ne denli \u00f6zg\u00fcr ise, bu, a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik<\/p>\n\n\n\n<p>bir bi\u00e7imde ifade edilmektedir. Bunun \u00f6rnekleri Avrupa\u2019da \u0130svi\u00e7re, Amerika\u2019da Birle\u015fik Devletleri\u2019dir. Demokratik cumhuriyetler olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, ne denli ustaca boyanm\u0131\u015f olurlarsa olsunlar ve emek demokrasisi ve b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar\u0131n e\u015fitli\u011fi konusundaki b\u00fct\u00fcn konu\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131n sermaye hi\u00e7 bir yerde, bu \u00fclkelerde oldu\u011fu kadar b\u00f6ylesine vurdumduymaz ve ac\u0131mas\u0131zca y\u00f6netmemektedir ve hi\u00e7 bir yerde b\u00f6ylesine a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortada de\u011fildir. Olgu \u015fudur, \u0130svi\u00e7re\u2019de ve Birle\u015fik Devletler\u2019de sermaye egemendir ve i\u015f\u00e7ilerin kendi ko\u015fullar\u0131nda en ufak ger\u00e7ek bir iyile\u015ftirmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek yolundaki her giri\u015fimleri, hemen bir i\u00e7 sava\u015fla kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00fclkelerde pek az asker ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u00fcrekli ordu vard\u0131r -\u0130svi\u00e7re\u2019de milis vard\u0131r ve her \u0130svi\u00e7relinin evinde bir silah bulunur, oysa Amerika\u2019da pek yak\u0131n zamanlara kadar s\u00fcrekli ordu yoktu- ve b\u00f6ylece bir grev oldu\u011fu zaman burjuvazi silahlan\u0131r, parayla asker tutar ve grevi ezer ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin ezilmesi hi\u00e7 bir yerde, \u0130svi\u00e7re ve ABD\u2019nde oldu\u011fu kadar ac\u0131mas\u0131z bir \u015fiddetle olmam\u0131\u015ft\u0131r ve hi\u00e7 bir yerde sermayenin parlamentodaki etkisi bu \u00fclkelerde oldu\u011fu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fildir. Sermayenin g\u00fcc\u00fc her \u015feydir, borsa her \u015feydir, oysa parlamento ve se\u00e7imler kuklad\u0131r, aldatmacad\u0131r. \u2026 Ama i\u015f\u00e7ilerin g\u00f6zleri giderek daha \u00e7ok a\u00e7\u0131l\u0131yor ve Sovyet h\u00fck\u00fcmeti fikri giderek daha uzaklara yay\u0131l\u0131yor, \u00f6zellikle de k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce ge\u00e7irdi\u011fimiz kanl\u0131 insan k\u0131r\u0131m\u0131ndan sonra, kapitalistlere kar\u015f\u0131 duraksamas\u0131z bir sava\u015f\u0131n zorunlulu\u011fu, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in giderek daha a\u00e7\u0131kl\u0131k kazan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir cumhuriyet nas\u0131l bir maskeye b\u00fcr\u00fcn\u00fcrse b\u00fcr\u00fcns\u00fcn, ne denli demokratik olursa olsun, e\u011fer o bir burjuva cumhuriyeti ise, e\u011fer o toprak ve fabrikalar\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetini koruyorsa ve e\u011fer \u00f6zel sermaye toplumun t\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00fccret k\u00f6leli\u011fi i\u00e7inde tutuyorsa, yani e\u011fer bir cumhuriyet, bizim parti program\u0131m\u0131zda ve Sovyet anayasas\u0131nda s\u00f6ylenen her \u015feyi ger\u00e7ekle\u015ftirmiyor ise, o zaman bu devlet, baz\u0131 insanlar\u0131n, \u00f6tekiler taraf\u0131ndan ezilmesi i\u00e7in bir makinedir. \u00d6yleyse biz, bu makineyi sermayenin iktidar\u0131n\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 edecek s\u0131n\u0131f\u0131n ellerine verece\u011fiz. Biz, devletin genel e\u015fitlik demek oldu\u011fu yolundaki b\u00fct\u00fcn o eski \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 reddedece\u011fiz \u2013 \u00e7\u00fcnk\u00fc bu, bir g\u00f6z boyamacad\u0131r: s\u00f6m\u00fcr\u00fc oldu\u011fu s\u00fcrece e\u015fitlik olamaz. Toprak sahibi i\u015f\u00e7iye e\u015fit olamaz, ya da a\u00e7 bir insan tok bir insana e\u015fit olamaz. Bu devlet ad\u0131 verilen makine, \u00f6n\u00fcnde insanlar\u0131n, halk\u0131n y\u00f6netimi yolundaki eski masallara, proletaryan\u0131n burjuva yalanlar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi masallara inanarak, bo\u015f inanlara kap\u0131larak, sayg\u0131yla e\u011fildi\u011fi bu makineyi proletarya ezecektir. \u015eimdiye kadar biz bu makineden kapitalistleri yoksun b\u0131rakt\u0131k ve onu devrald\u0131k. Bu makineyi, ya da sopay\u0131, her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in kullanaca\u011f\u0131z. Ve s\u00f6m\u00fcrme olana\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde art\u0131k kalmad\u0131\u011f\u0131 zaman, art\u0131k toprak sahiplerinin ve fabrika sahiplerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman ve art\u0131k kimilerinin t\u0131ka basa karn\u0131n\u0131 doyururken \u00f6tekilerin a\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bir durum olmad\u0131\u011f\u0131 zaman, ancak bunun olana\u011f\u0131 art\u0131k ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 zaman, biz bu makineyi enkaz y\u0131\u011f\u0131n\u0131na ataca\u011f\u0131z. O zaman devlet de olmayacak, s\u00f6m\u00fcr\u00fc de. Bizim Kom\u00fcnist Partisinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc budur. Umar\u0131m ki, biz, bu konuya daha sonraki derslerde d\u00f6nece\u011fiz, gene ve gene buna d\u00f6nece\u011fiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u015fa\u011f\u0131da Lenin\u2019in 11 Temmuz 1919\u2019da Sverdlov \u00dcniversitesi\u2019nde devlet \u00fczerine verdi\u011fi bir dersin metnini okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yoruz. Metnin T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi, Vahap Erdo\u011fdu taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u201cMarks-Engels-Marksizm\u201d i\u00e7inde [s: 285-304] yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. (Sol Yay\u0131nlar\u0131, \u0130kinci Bask\u0131, May\u0131s 1990, -Birinci Bask\u0131, Kas\u0131m 1976) Yolda\u015flar, kabul etmi\u015f oldu\u011funuz programa ve bana iletildi\u011fine g\u00f6re, bug\u00fcnk\u00fc konu\u015fma konusu devlet. Bu konuyla ne denli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1146,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1145","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1145"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1147,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1145\/revisions\/1147"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}