{"id":1047,"date":"2019-03-02T16:33:40","date_gmt":"2019-03-02T13:33:40","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1047"},"modified":"2020-05-04T11:45:10","modified_gmt":"2020-05-04T08:45:10","slug":"manifestonun-1890-almanca-baskisina-onsoz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/2019\/03\/02\/manifestonun-1890-almanca-baskisina-onsoz\/","title":{"rendered":"Manifesto\u2019nun 1890 Almanca bask\u0131s\u0131na \u00f6ns\u00f6z"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Bu yaz\u0131 <\/em><a href=\"https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/m-e\/1848\/manifest\/onsoz.htm#1890\"><em>https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/m-e\/1848\/manifest\/onsoz.htm#1890<\/em><\/a><em> adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>***<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Daha \u00f6ncekilerin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan bu yana &#8220;Manifesto&#8221;nun bir yeni bas\u0131m\u0131n\u0131 daha yapmak gerekti ve ona ili\u015fkin burada belirtilmesi gereken pek \u00e7ok \u015fey oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vera Zasuli\u00e7&#8217;in yapt\u0131\u011f\u0131 ikinci Rus\u00e7a \u00e7eviri 1882&#8217;de Cenevre&#8217;de yay\u0131nland\u0131; ona \u00f6ns\u00f6z\u00fc Marx ve ben kaleme ald\u0131k. Ama yaz\u0131k ki Almanca orijinal metni kayboldu, yani bu \u00e7al\u0131\u015fmaya hi\u00e7bir \u015fey katmayacak bi\u00e7imde Rus\u00e7a&#8217;dan tekrar \u00e7evirmem gerekiyor. Orada \u015f\u00f6yle demi\u015fiz:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;&#8216;Kom\u00fcnist Parti Manifestosu&#8217;nun ilk Rus\u00e7a yay\u0131n\u0131, Bakunin&#8217;in \u00e7evirisiyle altm\u0131\u015fl\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda &#8216;Kolokol&#8217; bas\u0131mevinde ger\u00e7ekle\u015fti. O zamanlar Bat\u0131 i\u00e7in bu metnin Rus\u00e7a yay\u0131nlan\u0131\u015f\u0131 ancak edebi bir ilgin\u00e7lik anlam\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Bug\u00fcn art\u0131k b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. &#8216;Manifesto&#8217;nun ilk yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde (Ocak 1848) proletarya hareketinin ne kadar s\u0131n\u0131rl\u0131 bir b\u00f6lgeye yay\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu, en iyi bir \u015fekilde &#8216;Kom\u00fcnistlerin \u00c7e\u015fitli Muhalefet Partilerine Kar\u015f\u0131 Konumu&#8217; b\u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6stermektedir. Her \u015feyden \u00f6nce Rusya ve Amerika yoktur orada. O d\u00f6nem, Rusya&#8217;n\u0131n hen\u00fcz Avrupa gericili\u011finin son b\u00fcy\u00fck rezervini olu\u015fturdu\u011fu ve Amerika&#8217;ya g\u00f6\u00e7lerin, Avrupa proletaryas\u0131n\u0131n fazla gelen g\u00fc\u00e7lerini emdi\u011fi bir d\u00f6nemdi. Her iki \u00fclke Avrupa&#8217;ya hammadde sa\u011fl\u0131yor ve ayn\u0131 zamanda Avrupa&#8217;n\u0131n sanayi \u00fcr\u00fcnlerine de pazar i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyordu. Yani her ikisi de Avrupa&#8217;daki toplumsal d\u00fczenin \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle payandas\u0131 konumundayd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6yle de\u011fi\u015fti ki! Tam da Avrupa&#8217;dan g\u00f6\u00e7ler, Kuzey Amerika&#8217;da, yaratt\u0131\u011f\u0131 rekabet sonucu Avrupa&#8217;daki k\u00fc\u00e7\u00fck ya da b\u00fcy\u00fck toprak m\u00fclkiyetini temelden sarsan b\u00fcy\u00fck tar\u0131m i\u015fletmelerine olanak sa\u011flad\u0131. Bu g\u00f6\u00e7ler ayn\u0131 zamanda Birle\u015fik Devletler&#8217;e, sanayi i\u00e7in zengin yan kaynaklar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrme olana\u011f\u0131 verdi, hem de \u00f6yle bir enerjiyle ve \u00f6yle bir y\u00fcksek \u00f6l\u00e7\u00fcde ki, Amerika&#8217;n\u0131n sanayide Bat\u0131 Avrupa tekelini k\u0131sa s\u00fcrede sona erdirmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ve bu her iki durum, Amerika&#8217;n\u0131n kendisine de devrimci y\u00f6nde etki yapmaktad\u0131r. Kendi hesab\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ift\u00e7ilerin k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta toprak m\u00fclkiyeti, yani Amerika&#8217;daki t\u00fcm siyasal d\u00fczenin temeli, giderek artan oranda dev \u00e7iftliklerin rekabeti alt\u0131nda ezilmekte, \u00f6te yandan ayn\u0131 anda sanayi b\u00f6lgelerinde de sermayenin ola\u011fan\u00fcst\u00fc birikimiyle ilk kez kalabal\u0131k bir proletarya olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusya&#8217;ya gelince, 1848\/49 Devrimi d\u00f6neminde yaln\u0131z Avrupa soylular\u0131 de\u011fil, Avrupa burjuvalar\u0131 da o s\u0131ralar daha ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fcn fark\u0131na varmakta olan proletaryaya kar\u015f\u0131 tek kurtulu\u015fu Rusya&#8217;n\u0131n m\u00fcdahalesinde buldular. \u00c7ar&#8217;\u0131 Avrupa gericili\u011finin ba\u015f\u0131 ilan ettiler. Oysa bug\u00fcn \u00c7ar, devrimin sava\u015f tutsa\u011f\u0131 olarak Ga\u00e7ina&#8217;da bulunuyor ve Rusya, Avrupa&#8217;n\u0131n devrimci hareketinin ba\u015f\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;&#8216;Kom\u00fcnist Manifesto&#8217;nun g\u00f6revi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz burjuva m\u00fclkiyetinin yak\u0131ndaki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ilan etmekti. Oysa Rusya&#8217;da, bir yandan kapitalist d\u00fczen ate\u015fli bir h\u0131zla geli\u015fip burjuva toprak m\u00fclkiyeti hen\u00fcz olu\u015furken, \u00f6b\u00fcr yanda topra\u011f\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131 k\u00f6yl\u00fclerin ortak m\u00fclkiyetindedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada sorun \u015fu: Rus k\u00f6yl\u00fc cemaatleri, yani topra\u011f\u0131n ortak m\u00fclkiyetinin zaten \u00e7ok y\u0131prat\u0131lm\u0131\u015f olan bu ilkel bi\u00e7imi, toprak m\u00fclkiyetinin \u00fcst bir kom\u00fcnist bi\u00e7imine do\u011frudan ge\u00e7ebilir mi, yoksa \u00f6nce Bat\u0131daki tarihsel geli\u015fimle ayn\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fc\u015fme s\u00fcrecinden ge\u00e7mesi mi gerekir?<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnen tek yan\u0131t \u015fu: E\u011fer Rus Devrimi, Bat\u0131daki i\u015f\u00e7i devrimi i\u00e7in de ikisinin birbirini b\u00fct\u00fcnleyece\u011fi bir i\u015faret olursa, o zaman bug\u00fcnk\u00fc cemaat m\u00fclkiyeti kom\u00fcnist bir geli\u015fmenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Londra, 21 Ocak 1882.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Polonya dilinde yeni bir \u00e7eviri ayn\u0131 g\u00fcnlerde Cenevre&#8217;de yay\u0131nland\u0131: &#8220;Manifest Komunistyczny&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca 1885&#8217;te Kopenhag&#8217;da yeni bir Danimarka \u00e7evirisi \u00e7\u0131kt\u0131. Yaz\u0131k ki tam bir \u00e7eviri de\u011fil; \u00e7evirmene zor gelmi\u015f g\u00f6r\u00fcnen baz\u0131 \u00f6nemli yerler atlanm\u0131\u015f ve metnin oras\u0131nda buras\u0131nda \u00e7ok daha rahats\u0131z edici y\u00fczeysellik izleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor, \u00f6yle ki \u00e7evirmen biraz daha \u00f6zen g\u00f6sterip do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir \u015fey \u00e7\u0131karabilirmi\u015f, dedirtiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>1886&#8217;da Paris&#8217;te &#8220;Le Socialiste&#8221;, yeni bir Frans\u0131zca \u00e7eviri yay\u0131nlad\u0131; \u015fimdiye kadarkilerin en iyisi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ard\u0131ndan ayn\u0131 y\u0131l Madrid &#8220;El Socialista&#8221;dan bir \u0130spanyolca \u00e7eviri ve bro\u015f\u00fcr yay\u0131nland\u0131: &#8220;Manifesto dei Partido Comunista&#8221; por Carlos Marx y F. Engels, Madrid, Adminstraci\u00f3n de &#8220;El Socialista&#8221;, Hern\u00e1n Cort\u00e9s 8.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lgin\u00e7 olarak ayr\u0131ca 1887&#8217;de Ermenice bir \u00e7eviri metninin bir \u0130stanbullu yay\u0131nc\u0131ya sunuldu\u011funu belirteyim; ama adamca\u011f\u0131z \u00fcst\u00fcnde Marx imzas\u0131 bulunan bir \u015feyi basmaya cesaret edemedi\u011fi i\u00e7in \u00e7evirmene kendi imzas\u0131n\u0131 atmas\u0131n\u0131 rica etmi\u015f, o da kabul etmemi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ngiltere&#8217;de az ya da \u00e7ok hatal\u0131 Amerikanca \u00e7evirilerin orada burada \u00e7ok\u00e7a yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan nihayet 1888&#8217;de asl\u0131na uygun bir \u00e7eviri yay\u0131nland\u0131. \u00c7evirmeni benim arkada\u015f\u0131m Samuel Moore&#8217;dur ve \u00e7eviriyi bas\u0131m \u00f6ncesi ikimiz birlikte bir kez daha g\u00f6zden ge\u00e7irdik. Ad\u0131: &#8220;Manifesto of the Communist Party&#8221;, by Karl Marx and Frederick Engels. Authorized English Translation, edited and annotated by Frederick Engels, 1888, London, William Reeves, 185 Fleet St. E.C. O yay\u0131ndaki baz\u0131 notlar\u0131 bu yay\u0131na da ald\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Manifesto&#8221;nun kendine \u00f6zg\u00fc bir ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc oldu. Ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda o zamanlar bilimsel sosyalizmin hen\u00fcz az say\u0131da olan \u00f6nc\u00fclerince heyecanla selamland\u0131 (ilk \u00f6ns\u00f6zde ad\u0131 ge\u00e7en \u00e7evirilerin kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi), sonra Paris i\u015f\u00e7ilerinin Haziran 1848 yenilgisiyle ba\u015flayan gericilik taraf\u0131ndan k\u0131sa s\u00fcrede geriye itildi ve nihayet 1852 Kas\u0131m\u0131&#8217;nda K\u00f6ln kom\u00fcnistlerinin mahk\u00fbmiyetiyle &#8220;yasal a\u00e7\u0131dan&#8221; h\u00fck\u00fcm giydi. Ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihini \u015eubat Devriminden alan i\u015f\u00e7i hareketinin sahneden \u00e7ekilmesiyle &#8220;Manifesto&#8221; da geri plana gitti.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 egemen s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 yeni bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in tekrar yeterince g\u00fc\u00e7lendi\u011finde, Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi olu\u015ftu. Amac\u0131, Avrupa&#8217;n\u0131n ve Amerika&#8217;n\u0131n t\u00fcm m\u00fccadeleci i\u015f\u00e7ilerini tek bir b\u00fcy\u00fck ordu b\u00fcnyesinde kayna\u015ft\u0131rmakt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla &#8220;Manifesto&#8221;da konan esaslardan hareket edemezdi. \u0130ngiliz sendikalar\u0131na, Fransa, Bel\u00e7ika, \u0130talya ve \u0130spanya Proudhon&#8217;cular\u0131na ve Alman Lasalle&#8217;cilerine [ 1 ] kap\u0131y\u0131 kapal\u0131 tutmayan bir program\u0131 olmal\u0131yd\u0131. \u0130\u015fte bu program \u2014Enternasyonal t\u00fcz\u00fcklerinin dayand\u0131\u011f\u0131 temeller\u2014 Marx taraf\u0131ndan, Bakunin&#8217;in ve anar\u015fistlerin bile kabul ettikleri bir ustal\u0131kla kaleme al\u0131nd\u0131. &#8220;Manifesto&#8221;da konan esaslar\u0131n nihai zaferi i\u00e7in Marx yaln\u0131z ve yaln\u0131z i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, birle\u015fik eylemden ve tart\u0131\u015fmadan zorunlu olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gereken entelekt\u00fcel geli\u015fimine g\u00fcveniyordu. Sermayeye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin yaratt\u0131\u011f\u0131 olaylar ve de\u011fi\u015fkenlikler olsun, ba\u015far\u0131lardan \u00e7ok ya\u015fanan yenilgiler olsun, bu m\u00fccadeleyi verenleri, bug\u00fcne kadarki gibi t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n derdine merhem bulmaya yeterli olmad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a fark etmekten ve i\u015f\u00e7ilerin kurtulu\u015funun ger\u00e7ek ko\u015fullar\u0131n\u0131 temellice g\u00f6rmek i\u00e7in zihinlerini daha a\u00e7\u0131k tutmaktan al\u0131koyamazd\u0131. Marx hakl\u0131yd\u0131. 1874&#8217;te Enternasyonal&#8217;in \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcndeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, 1864&#8217;te onun kurulu\u015fundaki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan tamamen farkl\u0131yd\u0131. Gerek Fransa, \u0130spanya, \u0130talya gibi \u00fclkelerdeki Proudhon&#8217;culuk, gerekse Almanya&#8217;daki spesifik Lasalle&#8217;cilik, t\u00fckenmekteydi ve hatta o zaman\u0131n kat\u0131 genci \u0130ngiliz sendikalar\u0131 bile yava\u015f yava\u015f 1887&#8217;de Swansea&#8217;deki kongre ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n onlar ad\u0131na \u015funu s\u00f6yleyebildi\u011fi noktaya do\u011fru gitmekteydiler: &#8220;K\u0131ta sosyalizmi bizim i\u00e7in \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yitirmi\u015ftir.&#8221; Evet k\u0131ta sosyalizmi, ama daha 1887&#8217;de yaln\u0131zca bir teoriden ibaretti o, &#8220;Manifesto&#8221;da ortaya konmu\u015f bir teori. Ve i\u015fte b\u00f6ylece &#8220;Manifesto&#8221;, belli oranda modern i\u015f\u00e7i hareketinin 1848&#8217;den bu yana tarih\u00e7esini yans\u0131tmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise ku\u015fkusuz t\u00fcm sosyalist yaz\u0131n\u0131n en yayg\u0131n ve en uluslararas\u0131 bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr, Sibirya&#8217;dan Kaliforniya&#8217;ya t\u00fcm \u00fclkelerin milyonlarca i\u015f\u00e7isinin ortak program\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ona sosyalist manifesto diyemezdik elbet. 1847&#8217;de sosyalist denince iki t\u00fcr ki\u015fi anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Bir yanda, daha o zaman giderek t\u00fckenmekte olan tarikatlara daralm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitli \u00fctopik sistemlerin, \u00f6zellikle de \u0130ngiltere&#8217;de Owen&#8217;c\u0131l\u0131\u011f\u0131n, Fransa&#8217;da Fourier&#8217;cili\u011fin pe\u015finde olanlar. \u00d6b\u00fcr yandaysa, sermayeye ve kara hi\u00e7 dokunmaks\u0131z\u0131n toplumsal bozukluklar\u0131 her derde deva \u00e7e\u015fitli merhemlerle her \u00e7e\u015fit yamal\u0131k y\u00f6ntemleriyle giderece\u011fini sanan say\u0131s\u0131z sosyal lafazanlar. Her iki yandakiler de: \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda duran ve daha \u00e7ok &#8220;k\u00fclt\u00fcrl\u00fc&#8221; s\u0131n\u0131flar\u0131n deste\u011fini arayanlar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, i\u015f\u00e7ilerin, salt siyasal de\u011fi\u015fimlerin yetersizli\u011finden emin olan ve toplumun temelde yeniden bi\u00e7imlenmesini gerekli g\u00f6ren \u00f6teki kesimi, o zamanlar kendilerine kom\u00fcnist diyorlard\u0131. Biraz ham i\u015flenmi\u015f, salt i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel, bazen biraz kaba bir kom\u00fcnizmdi bu; ama yine de iki \u00fctopik kom\u00fcnizm sistemini, Fransa&#8217;da Cabet&#8217;nin &#8220;\u0130karyac\u0131&#8221; kom\u00fcnizmi ile Almanya&#8217;da Weitling&#8217;in \u00fctopik kom\u00fcnizmini ortaya \u00e7\u0131karacak kadar da g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. 1847&#8217;de sosyalizm, bir burjuva hareketi, kom\u00fcnizmse i\u015f\u00e7i hareketiydi. Sosyalizm, en az\u0131ndan t\u00fcm k\u0131tada, kibar i\u015fiydi, kom\u00fcnizmse tam tersi. Ve biz daha o zaman &#8220;i\u015f\u00e7ilerin kurtulu\u015fu, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi i\u015fi olmal\u0131&#8221; g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, bu iki deyimden hangisini se\u00e7ece\u011fimiz konusunda bir an bile teredd\u00fct etmedik. O zamandan beri de bundan geri d\u00f6nmek asla akl\u0131m\u0131zdan ge\u00e7medi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;B\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin proleterleri, birle\u015fin!&#8221; Bu s\u00f6z\u00fc, bundan 42 y\u0131l \u00f6nce, proletaryan\u0131n kendi talepleriyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Paris Devrimi&#8217;nin \u00f6ncesinde, t\u00fcm d\u00fcnyaya hayk\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7ok az yan\u0131t gelmi\u015fti. Ama 28 Eyl\u00fcl 1864&#8217;te Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun proleterleri zafer dolu an\u0131lar\u0131yla, Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi&#8217;nde birle\u015ftiler. Enternasyonal ancak dokuz y\u0131l ya\u015fad\u0131 ger\u00e7i. Ama onun kurdu\u011fu t\u00fcm \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ilerinin ebedi birli\u011finin hala hayatta oldu\u011funa ve her zamankinden daha g\u00fc\u00e7le hayatta oldu\u011funa, bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnden daha iyi bir kan\u0131t yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fu sat\u0131rlar\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m bug\u00fcn, Avrupa ve Amerika proletaryas\u0131, ilk kez harekete ge\u00e7en kavga g\u00fc\u00e7lerinin ge\u00e7idini yapmakta, &#8220;tek&#8221; bir ordu olarak, &#8220;tek&#8221; bir bayrak alt\u0131nda ve en yak\u0131n &#8220;tek&#8221; bir hedefe y\u00f6nelik: Daha 1866&#8217;da Enternasyonal&#8217;in Cenevre Konferans\u0131&#8217;nda ve yine 1889&#8217;da Paris \u0130\u015f\u00e7i Kongresi&#8217;nde ilan edilen, yasala\u015fmas\u0131 talep edilen, sekiz saatlik i\u015fg\u00fcn\u00fc hedefine. Ve bug\u00fcn\u00fcn seyri, kapitalistlerin ve t\u00fcm \u00fclkelerin toprak a\u011falar\u0131n\u0131n g\u00f6zlerine, t\u00fcm \u00fclkelerin proleterlerinin ger\u00e7ekten birle\u015fti\u011fini g\u00f6sterecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ah ke\u015fke Marx da yan\u0131mda olsa, bunu kendi g\u00f6zleriyle g\u00f6rseydi!<\/p>\n\n\n\n<p>Londra, 1 May\u0131s 1890<\/p>\n\n\n\n<p>F. Engels<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dipnotlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>[ 1 ]<\/strong> [Engels&#8217;in Dipnotu:]<\/p>\n\n\n\n<p>Lasalle kendini bize hep Marx&#8217;\u0131n &#8220;\u00f6\u011frencisi&#8221; olarak tan\u0131tm\u0131\u015f ve b\u00f6yle olunca da elbet &#8220;Manifesto&#8221; zemininde yer alm\u0131\u015ft\u0131. Ama onun devlet kredisiyle \u00fcretici kooperatifleri talebinin \u00f6tesine ge\u00e7meksizin t\u00fcm i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, devlet yard\u0131mc\u0131s\u0131 ile kendi kendine yard\u0131mc\u0131 diye ikiye b\u00f6len izleyicileri ba\u015fkad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu yaz\u0131 https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/m-e\/1848\/manifest\/onsoz.htm#1890 adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. *** Daha \u00f6ncekilerin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan bu yana &#8220;Manifesto&#8221;nun bir yeni bas\u0131m\u0131n\u0131 daha yapmak gerekti ve ona ili\u015fkin burada belirtilmesi gereken pek \u00e7ok \u015fey oldu. Vera Zasuli\u00e7&#8217;in yapt\u0131\u011f\u0131 ikinci Rus\u00e7a \u00e7eviri 1882&#8217;de Cenevre&#8217;de yay\u0131nland\u0131; ona \u00f6ns\u00f6z\u00fc Marx ve ben kaleme ald\u0131k. Ama yaz\u0131k ki Almanca orijinal metni kayboldu, yani bu \u00e7al\u0131\u015fmaya hi\u00e7bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":1048,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1047"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1734,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1047\/revisions\/1734"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}