{"id":1032,"date":"1845-10-02T16:07:50","date_gmt":"1845-10-02T13:07:50","guid":{"rendered":"http:\/\/trockist.net\/?p=1032"},"modified":"2021-01-19T13:22:34","modified_gmt":"2021-01-19T10:22:34","slug":"feuerbach-uzerine-tezler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/1845\/10\/02\/feuerbach-uzerine-tezler\/","title":{"rendered":"Feuerbach \u00fczerine tezler"},"content":{"rendered":"\n

Bu yaz\u0131 https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/m-e\/1845\/tezler.htm<\/a> adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1845 ilkyaz\u0131nda Marx, taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zg\u00fcn bas\u0131m\u0131 Engels taraf\u0131ndan 1888’de, kendi yazd\u0131\u011f\u0131 Ludwig Feuerbach ve Kl\u00e2sik Alman Felsefesinin Sonu<\/em>‘nun, ayr\u0131 bas\u0131m\u0131n\u0131n Ek’inde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Feuerbach \u00dczerine Tezler<\/em>, Marx taraf\u0131ndan, kendisine ait tarihsel materyalizm teorisini, esas olarak tamamlam\u0131\u015f ve materyalizmi insan toplumunu kapsayacak bi\u00e7imde geni\u015fletmi\u015f oldu\u011fu 1845 ilkyaz\u0131nda Br\u00fcksel’de yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Engels’e g\u00f6re bu “yeni d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n dahiyane tohumunun at\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu ilk belge” idi. (Bkz: K. Marx, F. Engels, Felsefe \u0130ncelemeleri<\/em>, Sol Yay\u0131nlan, Ankara 1975, s. 9.)<\/p>\n\n\n\n

Tezler<\/em>, Marx’\u0131n 1844-47 tarihli ve Feuerbach’a \u0130li\u015fkin<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 Not Defterleri<\/em>‘nde yer almaktad\u0131r. Engels Tezler’i<\/em> 1888’de yay\u0131mlarken, Marx’\u0131n yay\u0131nlamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi bu belgeyi okur i\u00e7in daha anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirmek \u00fczere baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu metin, Engels’in bask\u0131ya haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 metindir; \u015fu farkla ki, 1888 bask\u0131s\u0131nda bulunmayan italikler ve t\u0131rnaklar – Marx’\u0131n el yazmas\u0131na dayan\u0131larak – buraya konulmu\u015ftur. Feuerbach \u00dczerine Tezler<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 Marksizm-Leninizm Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan konulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

***<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Feuerbach’inki de dahil olmak \u00fczere \u015fimdiye kadar varolan t\u00fcm materyalizmin ba\u015fl\u0131ca eksi\u011fi, \u015feyin [Gegenstand], ger\u00e7ekli\u011fin, duyusall\u0131\u011f\u0131n duyusal insan faaliyeti, prati\u011fi olarak de\u011fil, \u00f6znel olarak de\u011fil, yaln\u0131zca nesne [Objekt] ya da sezgi [Anschauung] olarak kavranmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece etkin y\u00f6n, materyalizme kar\u015f\u0131t bir bi\u00e7imde, idealizm taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f oldu – ama yaln\u0131zca soyut olarak, \u00e7\u00fcnk\u00fc idealizm, bu bi\u00e7imdeki ger\u00e7ek, duyusal eylemi elbette bilmez. Feuerbach, d\u00fc\u015f\u00fcnce nesnelerinden ger\u00e7ekten farkl\u0131 duyusal nesneler istiyor, ama insan faaliyetinin kendisini nesnel [gegenst\u00e4ndliche] faaliyet olarak kavram\u0131yor. B\u00f6ylece H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u00d6z\u00fc’nde teorik tutumu, biricik ger\u00e7ek insan tutumu olarak g\u00f6r\u00fcyor, oysa pratik yaln\u0131zca i\u011fren\u00e7, Yahudice g\u00f6r\u00fcn\u00fcm bi\u00e7imi i\u00e7ersinde kavran\u0131yor ve sabitle\u015ftiriliyor. B\u00f6ylece “devrimci” faaliyetin, “pratik-ele\u015ftirel” faaliyetin \u00f6nemini anlam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

2<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Nesnel [gegenst\u00e4ndliche] hakikatin insan d\u00fc\u015f\u00fcncesine atfedilip atfedilmeyece\u011fi sorunu -bir teori sorunu de\u011fil, pratik bir sorundur. \u0130nsan, hakikati, yani d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ger\u00e7ekli\u011fini ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc, bu d\u00fcnyaya aitli\u011fini [Disseitigkeit] pratikte kan\u0131tlamal\u0131d\u0131r. Pratikten yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncenin ger\u00e7ekli\u011fi ya da ger\u00e7eksizli\u011fi konusundaki tart\u0131\u015fma, tamam\u0131yla skolastik bir sorundur.<\/p>\n\n\n\n

3<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Ortam\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesine ve e\u011fitime ili\u015fkin materyalist \u00f6\u011freti, ortam\u0131n insanlar taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fini ve e\u011fiticinin kendisinin de e\u011fitilmesi gerekti\u011fini unutur. Bu y\u00fczden de, toplumu, biri toplumdan \u00fcst\u00fcn olan iki k\u0131sma ay\u0131rmak zorunda kal\u0131r. (\u00d6rne\u011fin Robert Owen’da.)<\/p>\n\n\n\n

Ortam\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ile insan faaliyetinin ya da kendi kendini de\u011fi\u015ftirmenin \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131, yaln\u0131z devrimci pratik olarak kavranabilir ve ussal bi\u00e7imde anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

4<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Feuerbach, dinsel kendine-yabanc\u0131la\u015fma olgusundan, d\u00fcnyan\u0131n biri dinsel, biri yersel d\u00fcnya olarak ikile\u015fmesi olgusundan hareket ediyor. Yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f, dinsel d\u00fcnyay\u0131 laik temeline oturtmaktan ibarettir. Oysa bu laik temelin kendi kendisinden kopmas\u0131 ve kendisini ba\u011f\u0131ms\u0131z bir diyar olarak hayal alemine yerle\u015ftirmesi olgusu, ancak bu laik temelin kendi kendisini b\u00f6lmesi ve kendi kendisiyle \u00e7eli\u015fmesi ile a\u00e7\u0131klanabilir. Dolay\u0131s\u0131yla bu sorunun kendisi, ilkin, kendi \u00e7eli\u015fkisi i\u00e7ersinde anla\u015f\u0131lmal\u0131 ve, ard\u0131ndan da, bu \u00e7eli\u015fkinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla pratik i\u00e7ersinde devrimcile\u015ftirilmelidir. \u015eu halde, \u00f6rne\u011fin, d\u00fcnyasal ailenin, kutsal ailenin gizemi oldu\u011fu bir kez ke\u015ffedildikten sonra, d\u00fcnyasal ailenin kendisi de teorik ve pratik olarak yok edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

5<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Soyut d\u00fc\u015f\u00fcnme ile yetinemeyen Feuerbach, sezgiye ba\u015fvuruyor; ama duyusall\u0131\u011f\u0131 pratik-duyusal faaliyet olarak kavram\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

6<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Feuerbach, dinsel \u00f6z\u00fc insansal \u00f6ze indirgiyor. Ama insansal \u00f6z, tek tek her bireyin do\u011fas\u0131nda bulunan bir soyutlama de\u011fildir. Ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7ersinde, bu, toplumsal ili\u015fkilerin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bu ger\u00e7ek \u00f6z\u00fcn ele\u015ftirisine girmeyen Feuerbach bunun sonucu olarak:<\/p>\n\n\n\n

1. Tarihsel s\u00fcre\u00e7ten uzakla\u015fmak ve dinsel duyguyu [Gem\u00fct] kendi ba\u015f\u0131na bir \u015fey olarak saptamak ve soyut -yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f- bir insan bireyini varsaymak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2. Dolay\u0131s\u0131yla insansal \u00f6z, onda ancak bir “t\u00fcr” olarak, bir\u00e7ok bireyi salt do\u011fal olarak birle\u015ftiren i\u00e7sel, dilsiz bir genellik olarak anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

7<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Bunun sonucu olarak Feuerbach, “dinsel duygu”nun kendisinin bir toplumsal \u00fcr\u00fcn oldu\u011funu, ve tahlil etti\u011fi soyut bireyin de ger\u00e7ekte belirli bir toplum bi\u00e7imine ait oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

8<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

T\u00fcm toplumsal ya\u015fam, \u00f6z\u00fcnde pratiktir. Teoriyi gizemcili\u011fe sapt\u0131ran b\u00fct\u00fcn gizemler, ussal \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini insan prati\u011finde ve bu prati\u011fin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda bulurlar.<\/p>\n\n\n\n

9<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Sezgisel materyalizmin, yani duyusall\u0131\u011f\u0131 pratik faaliyet olarak anlamayan materyalizmin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 en y\u00fcksek nokta tek tek bireylerin ve burjuva toplumun sezgisidir.<\/p>\n\n\n\n

10<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Eski materyalizmin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 burjuva toplumdur, yeni materyalizmin ise insan toplumu, ya da toplumsalla\u015fm\u0131\u015f insanl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

11<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Filozoflar d\u00fcnyay\u0131 yaln\u0131zca \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde yorumlam\u0131\u015flard\u0131r; oysa sorun onu de\u011fi\u015ftirmektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu yaz\u0131 https:\/\/www.marxists.org\/turkce\/m-e\/1845\/tezler.htm adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. *** 1845 ilkyaz\u0131nda Marx, taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zg\u00fcn bas\u0131m\u0131 Engels taraf\u0131ndan 1888’de, kendi yazd\u0131\u011f\u0131 Ludwig Feuerbach ve Kl\u00e2sik Alman Felsefesinin Sonu‘nun, ayr\u0131 bas\u0131m\u0131n\u0131n Ek’inde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Feuerbach \u00dczerine Tezler, Marx taraf\u0131ndan, kendisine ait tarihsel materyalizm teorisini, esas olarak tamamlam\u0131\u015f ve materyalizmi insan toplumunu kapsayacak bi\u00e7imde geni\u015fletmi\u015f oldu\u011fu 1845 ilkyaz\u0131nda Br\u00fcksel’de yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Engels’e […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":1033,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[706],"tags":[],"class_list":["post-1032","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felsefe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1032"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1808,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1032\/revisions\/1808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1033"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}