Devrimci Marksist ak\u0131m i\u00e7erisinde en fazla tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan biri de Kurucu Meclis talebi ve bu talebin hangi ko\u015fullar alt\u0131nda kullan\u0131laca\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Ak\u0131m\u0131m\u0131z i\u00e7erisindeki kimi e\u011filimler, kurucu meclis talebini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bir burjuva demokratik talep olarak ele al\u0131p, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bilincinde demokrasi yan\u0131lsamas\u0131 yarataca\u011f\u0131 fikrinden hareketle kategorik olarak reddederken; kimi e\u011filimler ise onu antiemperyalist i\u00e7eri\u011fiyle \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki en belirgin m\u00fccadele talebi olarak kabul edip, yine kategorik olarak hemen her ko\u015ful alt\u0131nda savunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015f\u00e7i Cephesi<\/em> ve onun ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu enternasyonal in\u015fa yap\u0131lar\u0131 da s\u0131k\u00e7a Kurucu Meclis talebini T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyan\u0131n kimi b\u00f6lgelerinde kulland\u0131, kullan\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda inan\u0131yoruz ki ak\u0131m\u0131m\u0131z Kurucu Meclis\u2019i hep, bir ge\u00e7i\u015f talebi mant\u0131\u011f\u0131yla verili ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak seferber edici bir form\u00fcl bi\u00e7iminde alg\u0131lad\u0131 ve hi\u00e7bir zaman iktidar perspektifini yitirmedi. Pratik taraf\u0131ndan s\u0131nanm\u0131\u015f kimi \u00f6nemli d\u00f6neme\u00e7lerde ise, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidara bir ad\u0131m daha yakla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yeni taleplere y\u00f6nelmeyi bildi ve bize g\u00f6re tarihin baz\u0131 \u00f6nemli s\u0131navlar\u0131ndan ge\u00e7meyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Mesafe<\/em>\u2019nin Rejim dosya konulu bu say\u0131s\u0131nda da, Kurucu Meclis talebini 1917 Rusya ve 2003-2007 Bolivya \u00f6rnekleri \u00fczerinden inceleyerek biraz daha somutlaman\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131na inan\u0131yoruz. Ancak \u015fimdiden \u015funu belirtmemiz gerekir ki, bu makale ne Rusya ne de Bolivya\u2019n\u0131n i\u00e7erisinden ge\u00e7ti\u011fi d\u00f6nemleri ayr\u0131nt\u0131land\u0131rmak amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131makta, yaln\u0131zca Kurucu Meclis talebinin bu iki \u00f6rnek i\u00e7erisinde ne \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biraz olsun a\u00e7ma \u00e7abas\u0131n\u0131 g\u00fctmektedir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7o\u011funlukla s\u0131cak bak\u0131lmayan, hatta ne oldu\u011fu pek de bilinmeyen Kurucu Meclis talebinin bir ge\u00e7i\u015f talebi olarak neyi ifade etti\u011fi hususunda bir katk\u0131 sunabilece\u011fimizi umuyoruz.<\/p>\n\n\n\n Bunun i\u00e7in Rusya ve Bolivya \u00f6rneklerine ge\u00e7meden \u00f6nce, Kurucu Meclis talebinin Ge\u00e7i\u015f Program\u0131 i\u00e7erisindeki yerini incelemekte fayda g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Kurucu Meclis talebi ge\u00e7i\u015f program\u0131 i\u00e7erisinde, \u201cGeri \u00dclkeler ve Ge\u00e7i\u015f Talepleri Program\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisinde \u015fu \u015fekilde ge\u00e7mektedir:<\/p>\n\n\n\n S\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerin merkezi g\u00f6revi tar\u0131m devrimi<\/strong> ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/strong>t\u0131r; tar\u0131m devrimi ile feodalizmin miras\u0131n\u0131n tasfiyesi, ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ile emperyalist boyunduruktan kurtulmak. Bu iki g\u00f6rev birbirine s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p> Demokratik program\u0131n bir ba\u015f\u0131na reddi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir; kitlelerin kendilerinin m\u00fccadele i\u00e7inde bu program\u0131 a\u015fmalar\u0131 zorunludur. Ulusal<\/strong> (ya da Kurucu<\/strong>) Meclis slogan\u0131, \u00c7in Hindistan gibi \u00fclkeler i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ge\u00e7erlili\u011fini korur. Bu slogan ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tar\u0131m reformu sorunlar\u0131na kopmazcas\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. […] kitlelerin devrimci demokrasi sloganlar\u0131yla seferber edilmelerinin belli bir a\u015famas\u0131nda sovyetler kurulabilir ve kurulmal\u0131d\u0131r. Sovyetlerin her bir d\u00f6nemindeki tarihsel rol\u00fcn\u00fc, \u00f6zellikle ulusal meclis ile ili\u015fkilerini belirleyecek olan, proletaryan\u0131n politik d\u00fczeyi, k\u00f6yl\u00fcl\u00fckle aras\u0131ndaki ba\u011f ve proleter partinin politikas\u0131n\u0131n niteli\u011fi olacakt\u0131r. Sovyetler burjuva demokrasisini er ge\u00e7 devirmelidir. Demokratik devrimin sonuna kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesini ve b\u00f6ylece sosyalist devrim d\u00f6neminin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 yaln\u0131zca sovyetler sa\u011flayabilir.<\/p> Tek tek demokratik ve ge\u00e7i\u015f taleplerinin proletaryan\u0131n m\u00fccadelesi i\u00e7indeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri ve sunulu\u015f s\u0131ralar\u0131, her geri \u00fclkenin \u00f6zellikleri ve \u00f6zg\u00fcl ko\u015fullar\u0131na ve \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00fclkenin gerili\u011finin d\u00fczeyine<\/strong> g\u00f6re belirlenir. Bununla beraber b\u00fct\u00fcn geri \u00fclkelerde devrimci geli\u015fmenin genel e\u011filimi, Rusya\u2019daki \u00fc\u00e7 devrimin (1905, 1917 \u015eubat, 1917 Ekim) s\u00fcrekli devrim<\/strong> form\u00fcl\u00fcne verdi\u011fi kesin anlam \u00e7er\u00e7evesinde belirlenir.(1)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Bu uzun al\u0131nt\u0131dan yola \u00e7\u0131karak Kurucu Meclis talebinin, s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde, ancak her \u00fclkenin gerilik d\u00fczeyine g\u00f6re, \u201ctar\u0131m devrimi<\/em>\u201d ve \u201cemperyalizmden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/em>\u201d sorunlar\u0131na kar\u015f\u0131, \u201ckitlelerin devrimci demokrasi sloganlar\u0131yla seferber edilme<\/em>\u201dsi i\u00e7in form\u00fcle edildi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu slogan kitlelerin seferberli\u011finin ikili iktidar organlar\u0131 yarat\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelmesi ve iktidar\u0131n zapt\u0131 i\u00e7in kurgulanm\u0131\u015f ve uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ancak Tro\u00e7ki\u2019nin yukar\u0131daki al\u0131nt\u0131s\u0131 kimi \u00e7evreleri Kurucu Meclis talebini hi\u00e7 kullanmamaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Arg\u00fcmana g\u00f6re, Tro\u00e7ki bu form\u00fcl\u00fc yaln\u0131zca, \u201c\u00c7in ve Hindistan\u201d tipi \u00fclkeler i\u00e7in dile getirmi\u015ftir. Ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu tipteki s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerinin say\u0131s\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6m\u00fcrge tan\u0131mlar\u0131ndaki ayr\u0131\u015fmalar\u0131 bir kenara b\u0131rakacak olursak dahi, bu \u201ctemkinli\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Ge\u00e7i\u015f Program\u0131ndaki \u201cdemokratik program<\/em>\u201d (yani d\u00fczeyleri ne olursa olsun, geri \u00fclkelerin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu demokratik sorunlara cevap verecek bir programa duyulan ihtiya\u00e7), tar\u0131m devrimi<\/em> ve mali a\u00e7\u0131dan emperyalizme alternatif olamayan ve ba\u011f\u0131ml\u0131 olan \u00fclkelerdeki ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/em> sorunlar\u0131na dair ve hatta Kurucu Meclis\u2019in seferber edici niteli\u011fine<\/em> dair tek kelime ile de\u011finmedikleri ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sosyalist devrime havale ettikleri g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n Kurucu Meclis talebinin i\u015fbirlik\u00e7i totaliter rejimlere y\u00f6nelik olarak da artan bir \u00f6nemi oldu\u011funu belirten Moreno\u2019daki ifadesi ise \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n Emperyalizmin ve tekellerin oldu\u011fu kadar b\u00fcrokrasinin de en derin e\u011filimlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc, demokratik sloganlar ve g\u00f6revler giderek daha b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Bu \u00fc\u00e7\u00fc de totaliter devletlere do\u011fru s\u00fcrekli bir e\u011filime sahiptir…<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Kurucu Meclis slogan\u0131 (veya ona benzer bir organ lehindeki sloganlar) bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde devasa bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama \u015eubat devrimine \u00f6nc\u00fcl olan bu g\u00f6rev, i\u015f\u00e7iler ve halk i\u00e7in \u00e7ok daha \u00f6nemli ve belirleyici olan ba\u015fka bir g\u00f6revle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r: Kahrolsun Bonapartist h\u00fck\u00fcmet veya diktat\u00f6rl\u00fck!. \u015eubat devrimi, illa Kurucu Meclis olmas\u0131 gerekmeyen \u00e7ok daha temel bir slogan \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015fir: Kahrolsun diktat\u00f6rl\u00fckler!. Bu slogan, ayn\u0131 Portekiz\u2019de Caetano\u2019ya ve Yunanistan\u2019da Albaylar Cuntas\u0131\u2019na kar\u015f\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi Fransa\u2019da, \u0130ngiltere\u2019de, \u0130spanya\u2019da ve H\u0131ristiyan Demokrat \u0130talya\u2019da da veya Kahrolsun Somoza \u00f6rne\u011finden de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerde de kullan\u0131labilir… Yaln\u0131zca i\u015f\u00e7ileri de\u011fil t\u00fcm halk\u0131 bu totaliter, diktatoryal veya en az\u0131ndan Bonapartist ve a\u015f\u0131r\u0131 gerici h\u00fck\u00fcmetleri y\u0131kmaya sevk eden bu slogan esas bir \u00f6nemdedir. Ancak ula\u015f\u0131l\u0131r ula\u015f\u0131lmaz bu hedef, pek \u00e7ok \u00fclkede (\u00f6zellikle de y\u0131k\u0131lan iktidar\u0131n totaliter bir rejim oldu\u011fu \u00fclkelerde) derhal demokratik m\u00fccadelenin en y\u00fcksek ifadesi olan Kurucu Meclis hedefiyle birle\u015fir. Yine de bu slogan\u0131n burjuva bir slogan oldu\u011funu bir an i\u00e7in bile unutmamal\u0131y\u0131z, zira bu slogan herkesin bir oy hakk\u0131na sahip oldu\u011fu bir anayasa i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunur. Ama bu slogan\u0131n seferber edici bir slogan oldu\u011funu ve \u00e7o\u011funlukla burjuva demokratik karakterinden farkl\u0131 sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kabul etmeliyiz. Bu en son bahsetti\u011fimiz \u00f6zellik, geni\u015f bir orta s\u0131n\u0131f\u0131n, \u00f6zellikle de k\u00f6yl\u00fclerin mevcut oldu\u011fu \u00fclkeler i\u00e7in bu slogan\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fidir.(2)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n \u201cBu slogan\u0131n seferber edici bir slogan oldu\u011funu ve \u00e7o\u011funlukla burjuva demokratik karakterinden farkl\u0131 sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d ifade eden Moreno, slogan\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6n\u015fartlar da sunar:<\/p>\n\n\n\n Slogan, burjuvaziyle m\u00fccadele etmenin, kitle hareketini e\u011fitmenin ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile k\u00f6yl\u00fclerin birli\u011fini geli\u015ftirmenin arac\u0131d\u0131r. Ama Kurucu Meclis slogan\u0131, bir sloganlar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Kurucu Meclisi k\u00f6yl\u00fclere toprak da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n ve proletaryan\u0131n silahlanmas\u0131n\u0131n oylanmas\u0131 i\u00e7in, i\u015f\u00e7i \u00fccretlerinin ve \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin belirlenmesi i\u00e7in ve tekellerin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi i\u00e7in talep ediyoruz. Kurucu Meclis talep ediyoruz ama \u015f\u00f6yle diyoruz: Biz e\u011fer ger\u00e7ek demokratlarsak, iktidardaki diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc y\u0131kan t\u00fcm politik ak\u0131mlara radyo ve televizyonu kullanma hakk\u0131n\u0131n verilmesini savunmal\u0131y\u0131z. Bu sloganlar\u0131n hi\u00e7biri, herhangi bir devrimci a\u015faman\u0131n, ister \u015eubat \u00f6ncesi ister \u015eubat sonras\u0131 olsun, temel eksenini ve ana slogan\u0131n\u0131 g\u00f6lgelememelidir: i\u015f\u00e7ilerin ve halk\u0131n iktidar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi. Kurucu Meclisi devrimci bir a\u015famada temel slogan olarak ele almaya y\u00f6nelik her giri\u015fim, Tro\u00e7kist politikaya do\u011frudan bir ihanet olacakt\u0131r, zira Tro\u00e7kist politikan\u0131n hedefi bir demokratik devrim de\u011fil, devrimci \u00f6rg\u00fctlenmesi e\u015fli\u011finde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve m\u00fcttefiklerini iktidara ta\u015f\u0131yacak bir devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirmektir.(3)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n \u015eimdi, kimi bask\u0131c\u0131 rejimlere dair devrimci demokratik bir talep olarak, \u00e7e\u015fitli sorunlara odaklanm\u0131\u015f, seferber edici bir slogan i\u00e7eri\u011finde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z Kurucu Meclis talebini, iki somut \u00f6rnek \u00fczerinden inceleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n Devrimci sosyal demokrasinin Kurucu Meclisin toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131n\u0131 kendi program\u0131na yazmas\u0131 son derece hakl\u0131 idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, burjuva cumhuriyette, demokrasinin en y\u00fcksek bi\u00e7imidir ve \u00e7\u00fcnk\u00fc Kerenski taraf\u0131ndan y\u00f6netilen emperyalist cumhuriyet, \u00f6n parlamentoyu kurarak se\u00e7imlerin bu tahrifini ve demokrasiye kar\u015f\u0131 bu sald\u0131r\u0131lar dizisi haz\u0131rl\u0131yordu.(4)<\/strong>\u00a0<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Lenin Aral\u0131k 1917\u2019de, tarihsel Kurucu Meclis talebinin savunulmas\u0131n\u0131n hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu bi\u00e7imde dile getiriyordu.<\/p>\n\n\n\n Kurucu Meclis talebi, \u201cburjuva demokrasisinin en y\u00fcksek bi\u00e7imi\u201d olarak, \u00f6nce Ancak sovyetlerin g\u00fc\u00e7lendi\u011fi ve \u00f6zellikle Kornilov ayaklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan kitlelerin kar\u015f\u0131devrimin nefesini ensesinde hissetti\u011fi ko\u015fullarda, parti i\u00e7erisindeki Kurucu Meclis tart\u0131\u015fmalar\u0131 iktidar\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesi ya da bir Kurucu Meclis ile burjuvaziye teslim edilmesi olarak kendisini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n Devrimden iki hafta \u00f6nce, ba\u015f\u0131n\u0131 Zinovyev ile Kamanev\u2019in \u00e7ekti\u011fi bir grup b\u00fct\u00fcn iktidar\u0131n sovyetler taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesi fikrine \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak, g\u00fc\u00e7 toplamak gerek\u00e7esiyle Kurucu Meclis\u2019in derhal toplanmas\u0131 i\u00e7in bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler.(5)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Parti i\u00e7ersindeki, iktidar\u0131 burjuvaziye devretme ve bu s\u0131rada partinin daha da b\u00fcy\u00fcmesini bekleme taraftarlar\u0131 yaln\u0131zca Zinovyev ve Kamanev\u2019den ibaret de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda bu e\u011filim kendisini, yaln\u0131zca 11 Ekim tarihli \u0130\u00e7erisinde bulundu\u011fumuz durum \u00fczerine<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 mektupta de\u011fil, 4 ve 5 Kas\u0131m tarihli (devrimden iki g\u00fcn \u00f6nce!) kimi yaz\u0131lar\u0131nda da derhal bir Kurucu Meclis\u2019in toplan\u0131lmas\u0131ndan yana bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunarak ifade ediyordu.<\/p>\n\n\n\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Lenin partisinden \u00e7ok, halet-i ruhiyesini \u00e7ok iyi kavrad\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na yaslanarak parti merkez komitesi ve parti organlar\u0131na bu konuda uyar\u0131lar g\u00f6nderdi ve partiyi tarihsel bir hatan\u0131n e\u015fi\u011finden d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc. B\u00f6ylece 7 Kas\u0131m 1917\u2019de kans\u0131z bir ayaklanma ile b\u00fct\u00fcn iktidar sovyetlerin elinde toplanm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n Ancak bu durum, Kurucu Meclis talebinin Lenin taraf\u0131ndan programatik olarak da taktiksel olarak da reddedildi\u011fi anlam\u0131na gelmiyordu. Moskova, Petrograd ve cephede Bol\u015fevikler \u00e7o\u011funlukta olmalar\u0131na ra\u011fmen, \u00fclkenin geri kalan k\u0131sm\u0131nda halen g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fcler, Sosyal Devrimciler\u2019in(6)<\/strong> (SR) g\u00fc\u00e7lerini hen\u00fcz k\u0131ramam\u0131\u015flard\u0131. Tam bu ko\u015fullar alt\u0131nda Kurucu Meclisin toplanmas\u0131 g\u00fcndemdeydi. 1918\u2019de parti i\u00e7erisinde yap\u0131lan bir tart\u0131\u015fmada Lenin Kurucu Meclis\u2019in toplanmas\u0131n\u0131n ertelenmesi ve Bol\u015fevik Parti\u2019nin se\u00e7men listelerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesinden yanayd\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00fclkenin geri kalan k\u0131sm\u0131nda yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Bol\u015fevikler, Kurucu Meclis\u2019in toplanmas\u0131n\u0131n \u00e7ok faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 ve bunu ertelemenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Parti ve devrim b\u00fcy\u00fck bir ikilemin i\u00e7erisindeydi. Bir yanda Bol\u015fevikler \u00fclke genelinde g\u00fc\u00e7s\u00fcz olduklar\u0131ndan Kurucu Meclis\u2019te yeterli g\u00fcce sahip olamayacaklard\u0131. \u00d6te yandan, Bol\u015feviklerin g\u00fc\u00e7 kazanabilecek zamanlar\u0131 yoktu. Partinin Sverdlov gibi \u00f6nderleri de Kurucu Meclis\u2019in bir an \u00f6nce toplanmas\u0131ndan yanayd\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bunun Bol\u015feviklere bir prestij getirece\u011fini ve de ertelemenin kitleler taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Lenin, Severdlov\u2019un deste\u011fini alan parti MK\u2019s\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda geri ad\u0131m atmak durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Ancak \u015funu hat\u0131rlamak gerekir: Lenin, kategorik olarak Kurucu Meclis\u2019in toplanmas\u0131na kar\u015f\u0131 de\u011fildi. Bunun zamanlamas\u0131n\u0131n Sovyet iktidar\u0131na zarar vermeyecek bir d\u00f6neme denk getirebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Tro\u00e7ki ise bu s\u0131rada Brest-Litovsk\u2019ta oldu\u011fundan tart\u0131\u015fman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131.(7)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak, 18 Ocak 1918 tarihinde Kurucu Meclis toplanabildi. 703 vekilin 370\u2019i SR ve ancak 175\u2019i Bol\u015fevikti. Bol\u015fevikler g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fc ve Kurucu Meclis\u2019in prestiji kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u015fler daha da k\u00f6t\u00fcye gitmekteydi. Ancak Kurucu Meclis t\u00fcm me\u015fruiyetini yitirece\u011fi bir ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131. Daha ilk toplant\u0131s\u0131nda ve ilk karar\u0131nda Sovyet iktidar\u0131n\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015fti. Bu bile art\u0131k kitlelerin Kurucu Meclis\u2019i desteklemeyece\u011finin bir g\u00f6stergesiydi. \u0130\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fclerin taleplerinden bu denli uzak oldu\u011funu ispatlayan Kurucu Meclis\u2019i da\u011f\u0131tmak i\u00e7in Bol\u015feviklerin yaln\u0131zca toplant\u0131 salonunun elektriklerini kesmesi ve toplant\u0131y\u0131 ertesi g\u00fcne b\u0131rakmas\u0131 yetecekti. Ertesi g\u00fcn de toplant\u0131 salonunun kapal\u0131 olmas\u0131, Kurucu Meclis\u2019in \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 13 saat ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterecekti.<\/p>\n\n\n\n Sonras\u0131nda Lenin Tro\u00e7ki\u2019ye: \u201cKurucu meclisi toplanmas\u0131n\u0131 ertelememek bizim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir riskti\u201d, diyecektir ve ekleyecektir: \u201cFakat sonunda olabilecek en iyi \u015fey olmu\u015f oldu.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc bu olay herhangi bir burjuva modelin, sovyetlerin varl\u0131\u011f\u0131ndan yana olan kitlelerin ger\u00e7ek devrimci taleplerini kar\u015f\u0131layamayaca\u011f\u0131n\u0131 somut olarak ispatlam\u0131\u015ft\u0131. Hemen ard\u0131ndan SR\u2019ler ve Men\u015fevikler i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck yar\u0131lmalar ya\u015fand\u0131 ve Bol\u015feviklere kat\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015fti. Kitleler i\u00e7in ise, sovyetlerin tek savunucusunun Bol\u015fevikler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve \u201cKurucu Meclis\u201d bahsi bir daha a\u00e7\u0131lmayacakt\u0131.(8)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Rusya\u2019daki Kurucu Meclis deneyiminin bizlere katt\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 temel dersten bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Birincisi Kurucu Meclis talebi \u00e7arl\u0131k gibi bask\u0131c\u0131 bir rejime kar\u015f\u0131 dile getirilebilecek bir taleptir. Ayn\u0131 zamanda \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan da Kurucu Meclisi toplamak i\u015fbirlik\u00e7i bir h\u00fck\u00fcmetin (Kerenski h\u00fck\u00fcmeti) yerine getiremeyece\u011fi bir talep haline gelmi\u015ftir. Bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ise, t\u00fcm iktidar\u0131n sovyetler elinde toplanmas\u0131 olmu\u015ftur ve Ekim devrimine ra\u011fmen Kurucu Meclisin toplanmas\u0131n\u0131n ilkesel bir zarar\u0131 yoktur. \u0130kincisi, Kurucu Meclis talebinin kitlelerin zihninde bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olabilece\u011fi ve yarat\u0131lan seferberlikten pek\u00e2l\u00e2 proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn fayda g\u00f6rebilece\u011fi de Rus Kurucu Meclisi\u2019nden \u00e7\u0131kan bir derstir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve sonuncusu ise, tarih bu pratikle bizlere, gen\u00e7 ve hen\u00fcz kendini ispatlayamam\u0131\u015f bir proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn dahi, burjuvazinin en geli\u015fmi\u015f demokrasisinden daha demokratik oldu\u011funu ispatlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Rusya\u2019da Kurucu Meclis, hem tarihin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir \u015fans (ya da burjuvazinin \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne bir arma\u011fan\u0131) hem de burjuvazi i\u00e7in bir tuzak olmu\u015ftu. Ancak 1952 devriminde iktidar\u0131n e\u015fi\u011fine gelen ve buna ra\u011fmen iktidar\u0131 ele ge\u00e7iremeyen Bolivya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in 2003 devrimi ve sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen s\u00fcre\u00e7te, Kurucu Meclis bu kez i\u015f\u00e7iler i\u00e7in bir tuzak olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Yoksul Bolivya\u2019da 2002 y\u0131l\u0131nda h\u00fck\u00fcmet, ABD ile do\u011falgaz sat\u0131m\u0131 konusunda bir anla\u015fmaya var\u0131r. Yoksul halk\u0131n ve i\u015f\u00e7ilerin do\u011falgaza ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda h\u00fck\u00fcmetin bu ad\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck bir tepki do\u011furmu\u015ftur. IMF ile yap\u0131lan anla\u015fmalar uyar\u0131nca \u00fccretlerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, su gibi do\u011fal varl\u0131klar\u0131n \u00f6zelle\u015fmesi ve i\u015fsizli\u011fin patlamas\u0131 \u00fczerine Bolivya\u2019da \u201cGaz Sava\u015flar\u0131\u201d olarak bilinen d\u00f6nem ba\u015flar. \u0130\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc \u00f6rg\u00fctleri ve Bolivya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tarihsel sendikal mevzisi Bolivya \u0130\u015f\u00e7i Merkezi\u2019nin (COB) yo\u011fun protestolar\u0131yla 17 Ekim 2003 g\u00fcn\u00fc devlet ba\u015fkan\u0131 Gonzalo Sanchez de Lozada istifas\u0131n\u0131 verir. B\u00f6ylece Bolivya\u2019da devrim ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.(9)<\/strong><\/p>\n\n\n\n H\u00fck\u00fcmetin istifa etmesinin hemen ard\u0131ndan ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Carlos Mesa, COB\u2019dan hizmet yemini edebilmesi i\u00e7in destek ister. Yani bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde y\u00f6netim fiili olarak COB\u2019un elindedir. Ancak COB, ba\u015f\u0131ndan itibaren bir iktidar perspektifiyle hareket etmedi\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc genel grevleri sonland\u0131rarak Mesa\u2019ya deste\u011fini sunar. Bu s\u0131rada, politik taleplerin demokrasinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ece\u011fi sav\u0131yla hareket eden, bir koka yeti\u015ftiricisi olan Evo Morales de bu s\u00fcreci destekler.(10)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ancak yeni kurulan h\u00fck\u00fcmet de kitlelerin taleplerini kar\u015f\u0131layamaz hale gelir. Mesa h\u00fck\u00fcmeti istifa edince yo\u011fun i\u015f\u00e7i deste\u011fi alan Evo Morales de Kurucu Meclis talebini desteklemeye ve bunun i\u00e7in m\u00fccadele etmeye ba\u015flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc tehlike b\u00fcy\u00fckt\u00fcr: Ya, i\u015f\u00e7iler, i\u015fsizler, k\u00f6yl\u00fcler ve yerli halklar i\u00e7erisinde \u00f6rg\u00fctl\u00fc olan COB iktidara gelecek ya da kitlelerin bu bas\u0131nc\u0131 bir Kurucu Meclis ile so\u011furulacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Tam bu s\u00fcre\u00e7te Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi\u2019nin (LIT-CI) 8. D\u00fcnya Kongresinde Bolivya\u2019daki Kurucu Meclis tuza\u011f\u0131na ili\u015fkin \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015fler dile getirilir:<\/p>\n\n\n\n Burjuvazinin ve emperyalizmin temel kayg\u0131s\u0131, devrimci s\u00fcreci nas\u0131l par\u00e7alayabilece\u011fi ve y\u0131k\u0131nt\u0131 halindeki burjuva rejimini ve iktidar\u0131n\u0131 nas\u0131l yeniden aya\u011fa kald\u0131rabilece\u011fidir. Bu ama\u00e7la Mesa h\u00fck\u00fcmeti \u201cdemokratik gericilik\u201d diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z politikaya ba\u015f vurarak bir Kurucu Meclis \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. Bundan ama\u00e7lanan, Bolivya i\u015f\u00e7ilerinin seferberli\u011fini ve m\u00fccadelesini k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme y\u00f6nelik olmaktan sapt\u0131r\u0131p, her \u015feyin bu mecliste tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi savlar\u0131yla se\u00e7im mekanizmalar\u0131n\u0131n ve burjuva kurumlar\u0131n\u0131n tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. \u00d6yle ki, Santa Cruz\u2019da d\u00fczenlenen Toplumsal Alternatif Zirvesi adl\u0131 toplant\u0131da, biraraya gelen farkl\u0131 halk kesimlerinin h\u00fck\u00fcmetin petrol ve gaz yataklar\u0131n\u0131 emperyalizme pe\u015fke\u015f \u00e7eken yasalarla \u00f6zelle\u015ftirmelerinin iptal etmesine y\u00f6nelik bask\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet yetkilileri b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n burjuva demokratik kurumlar i\u00e7inde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcrerek i\u015fin i\u00e7inden s\u0131yr\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p> \u0130\u015fin en k\u00f6t\u00fcs\u00fc, Kurucu Meclis \u00f6nerisinin, Bolivya halk\u0131n\u0131n politik a\u00e7\u0131dan g\u00fcven duydu\u011fu \u00f6nderlerden Evo Morales taraf\u0131ndan da \u015fiddetle destekleniyor olmas\u0131d\u0131r. Ve ne yaz\u0131k ki bu politika Latin Amerika\u2019da kendini Tro\u00e7kist ve devrimci olarak adland\u0131ran ak\u0131mlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funca da savunulmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar, burjuva kurumlar\u0131n\u0131n krizi kar\u015f\u0131s\u0131nda temel g\u00f6revin, kimilerince \u201cdevrimci\u201d ya da \u201chalk\u201d \u00f6ntak\u0131lar\u0131yla makyajlanarak da olsa, bir Kurucu Meclis \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmak oldu\u011funu iddia etmektedirler. Arjantin\u2019de oldu\u011fu gibi Bolivya devrimi de kendini Tro\u00e7kist olarak adand\u0131ran pek \u00e7ok ak\u0131m\u0131m programatik a\u00e7\u0131dan ne tip bir bozulmaya u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. En derin devrimci s\u00fcre\u00e7lerin i\u00e7inde bile \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc burjuva demokratik rejimin i\u00e7inde aramaya kalkmaktad\u0131rlar.<\/p> Biz ise, bunun tam tersinin \u00fcstlenilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00dclkedeki krizden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n yolu burjuva demokrasisi \u00e7er\u00e7evesindeki \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden de\u011fil, i\u015f\u00e7i, k\u00f6yl\u00fc ve halk alternatifine dayal\u0131 tutarl\u0131 bir m\u00fccadeleden ge\u00e7mek durumundad\u0131r. Bu, ba\u015f\u0131n\u0131 COB\u2019un \u00e7ekti\u011fi ikili iktidar durumunun g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Bu nedenle merkezi g\u00f6rev, bu organ\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilerek burjuva Kurucu Meclisin kar\u015f\u0131s\u0131na dikilmesi ve i\u015f\u00e7i iktidar\u0131n\u0131n olanakl\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r.(11)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n LIT\u2019in bu do\u011fru program\u0131n\u0131n yan\u0131nda, se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131nda Morales\u2019in devlet ba\u015fkan\u0131 olmas\u0131 ve kitlelere y\u00f6nelik pek \u00e7ok taviz vermesi, seferberliklerin kontrol alt\u0131nda al\u0131nmas\u0131 ad\u0131na at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131m olur.<\/p>\n\n\n\n Ancak tavizler ger\u00e7ekten de kitlenin taleplerini dizginlemekte yeterli kalmaz. S\u00f6z gelimi, reklam\u0131 \u00e7ok yap\u0131lan millile\u015ftirmelerinin dahi ciddi s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n Bolivyal\u0131 kitlelerin zaferini kutlamakla birlikte, Evo Morales h\u00fck\u00fcmetinin millile\u015ftirme karar\u0131ndaki yetersizliklere ve tehlikelere de i\u015faret etmek gerekiyor. Her \u015feyden \u00f6nce 28701 no\u2019lu kararname, bir y\u0131l kadar \u00f6nce Carlos Mesa\u2019n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda liberal h\u00fck\u00fcmetin kitleleri aldatmak i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 3058 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n derinle\u015ftirilerek uygulanmas\u0131n\u0131n pek \u00f6tesine ge\u00e7miyor. Tek yenilik, i\u015fletim ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k \u015firketleri hisselerinin k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sat\u0131n al\u0131yor olmas\u0131 (s\u0131ras\u0131yla %3 ve %17). Morales\u2019in kararnamesi sadece yataklar\u0131n m\u00fclkiyetini \u00e7okuluslu \u015firketlerin elinden al\u0131yor, gaz ve petrol\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, i\u015flenmesi ve ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u00fcre\u00e7lerini 180 g\u00fcn i\u00e7inde \u201cyeniden pazarl\u0131k etmek\u201d kayd\u0131yla bu \u015firketlere b\u0131rak\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla, en iyimser kestirimle Bolivya\u2019n\u0131n gelirlerinde vergilerden kaynaklanan 750 milyon dolarl\u0131k bir art\u0131\u015f olacak, buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u015firketlerin gelirleri y\u0131l ba\u015f\u0131na 3,5 milyar dolar olmaya devam edecek. Petrol ve Gaz Yataklar\u0131 bakan\u0131 Andres Soliz, bu durumu bas\u0131n konferans\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a kabul etmi\u015f ve millile\u015ftirmeden beklenen yarar\u0131n, \u00e7okuluslu \u015firketlerin vergilerinde olu\u015facak bir art\u0131\u015f\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7meyece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti.(12)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Bu gibi k\u0131smi tavizleri bir an \u00f6nce burjuvaziye iade etme derdindeki Morales, kitlelerin ho\u015fnutsuzlu\u011funu gidermek i\u00e7in, 2 Temmuz 2006\u2019da bir Kurucu Mecis toplamak zorunda kald\u0131. Ancak toplanan Kuru Meclis\u2019e damgas\u0131n\u0131 vuran yine Molares\u2019in uzla\u015fmac\u0131 politikalar\u0131 oldu. Oylar\u0131n %55\u2019ini al\u0131p, parlamentoda mutlak \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip olan Molaras\u2019in partisi MAS (Movimiento al Socialismo<\/em> \u2013 Sosyalizme Do\u011fru Hareket), sa\u011f partiler ile Kurucu Meclis\u2019ten bir karar\u0131n \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in vekillerin 2\/3\u2019\u00fcn\u00fcn onay\u0131n\u0131n gerekti\u011fi hususunda anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum Bolivya sa\u011f\u0131na hibe edilmi\u015f bir veto hakk\u0131 anlam\u0131na gelmekteydi. Ve yaln\u0131zca bu olgu dahi toplanan Kurucu Meclis\u2019in halk\u0131n en acil ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye muktedir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermekteydi. <\/p>\n\n\n\n Peki son \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde ikinci kez g\u00fcndeme gelen Kurucu Meclis talebine dair devrimci Marksistlerin tavr\u0131 ne olmal\u0131yd\u0131? \u0130\u015fin do\u011frusu, 2003\u2019te oldu\u011fu gibi, 2006\u2019da da Devrimci Marksist \u00e7evreler bu konuda birbirinden farkl\u0131 tav\u0131rlar sergilemi\u015flerdi. \u00d6te yandan, 2003 ile 2006 Bolivya\u2019s\u0131 aras\u0131nda derin farklar mevcuttu. \u00d6ncelikle COB ikili iktidar organ\u0131 olma niteli\u011fini yitirmi\u015fti ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Molares\u2019e duydu\u011fu derin bir g\u00fcven vard\u0131. Bir Kurucu Meclis\u2019in toplanmas\u0131 ve halk\u0131n temel taleplerinden yola \u00e7\u0131karak yeni bir anayasan\u0131n haz\u0131rlamas\u0131 y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n istekleri aras\u0131ndayd\u0131. Ayr\u0131ca bu kez tart\u0131\u015fma de\u011fi\u015fmi\u015f ve bir Kurucu Meclis toplanm\u0131\u015ft\u0131. Mesele bu noktadan sonra onu destekleyip ile desteklememek aras\u0131nda idi. Bu hususta 2006\u2019da LIT\u2019in \u00f6\u011fretici tavr\u0131 \u015fu olmu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n Burjuva devletin bu yap\u0131s\u0131na bakarak, Evo\u2019nun [Morales-\u00e7n.] ve sa\u011f\u0131n anla\u015fmalar\u0131 \u00fczerinden s\u00f6yleyebiliriz ki, bu meclis \u00fclkenin ve halk\u0131n ciddi hi\u00e7bir sorununu \u00e7\u00f6zemeyecektir. Ancak otonomilerin seferberli\u011fi ve kitlelerin \u00f6rg\u00fctlenmesi bu sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilir. Bu iki olay da, kitlelere Kurucu Meclis\u2019in ger\u00e7ek s\u0131n\u0131f karakterini sab\u0131rla anlatmam\u0131z\u0131n gereklili\u011fini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p> Ancak devrimci siyaset yaln\u0131zca burjuva kurumlar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmakla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. Devrimciler ayn\u0131 zamanda, Kurucu Meclis\u2019in \u00fclkenin temel sorunlar\u0131na odaklanarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in, Bolivya halk\u0131n\u0131n demokratik haklar\u0131n\u0131 savunmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle sa\u011f\u0131n kotas\u0131na kar\u015f\u0131, seferberlikleri Kurucu Meclis\u2019i savunmaya te\u015fvik etmek ve meclisin yaln\u0131zca kitlelerin taleplerini yerine getirmekle yetkili oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u00e7ok ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.\u00a0<\/p> Ana fikir olarak \u2018H\u00fck\u00fcmetin sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmesi imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r\u2019 diyece\u011fiz; fakat bu ger\u00e7eklikle beraber, seferberlikler ve \u00e7at\u0131\u015fmalar fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 yaratacak unsur olacakt\u0131r ve bunlar\u0131n birlikteli\u011fi Evo\u2019nun empoze edilen kotas\u0131n\u0131 yenerek, devrimci s\u00fcrecin geli\u015fimini belirleyecektir.(13)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n \u00d6zetleyecek olursak LIT, COB\u2019un iktidar alternatifi oldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, demokratik gericilik y\u00f6ntemi olarak ve seferberlikleri s\u00f6n\u00fcmlendirmeye d\u00f6n\u00fck bir Kurucu Meclis talebine cepheden kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ancak seferberliklerin eski d\u00fczeyinin gerisine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve kitlelerin Morales\u2019e duydu\u011fu g\u00fcvenin artt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda toplanan Kurucu Meclis\u2019i de, bu kez seferberlikler lehine, burjuva uzla\u015fmac\u0131 karakterini if\u015fa ederek, ama toplanma gerek\u00e7elerini savunarak (do\u011fal kaynaklar\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00f6zellikle yerli halklar\u0131n \u00f6zl\u00fck haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131) desteklemi\u015ftir. Ancak bu destek LIT\u2019in Kurucu Meclis\u2019e verdi\u011fi do\u011frudan bir destek anlam\u0131na gelmemektedir. LIT, Kurucu Meclis\u2019in toplanma gerek\u00e7elerini sahipleniyordu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, sa\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu fiili veto hakk\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc (kota sorunu) Kurucu Meclis\u2019in bu sorunu \u00e7\u00f6zemeyece\u011fini ifade ediyordu. Buna kar\u015f\u0131 kitleleri, \u201cKurucu Meclisi savunma lehine, Meclis\u2019teki kota sorununa kar\u015f\u0131\u201d seferber ediyordu.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak, Bolivya deneyimi Kurucu Meclis talebinin hangi ko\u015fullarda gericile\u015febilece\u011fi hususunda \u00f6nemli bir \u00f6rnek sunmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Bolivya deneyimi, de\u011fi\u015fen ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda Kurucu Meclisin Tro\u00e7kist politika i\u00e7erisindeki yeri konusunda, bug\u00fcn i\u00e7in de e\u011fitici bir \u00f6rnek olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn Kurucu Meclis talebinin yeniden \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 iki \u00fclke Tunus ve M\u0131s\u0131r\u2019d\u0131r. Bu iki \u00fclkede ya\u015fanan devrimlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Kurucu Meclis talebinin tam da Tro\u00e7ki ve Moreno taraf\u0131ndan form\u00fcle edildi\u011fi gibi kullan\u0131labildi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Dahas\u0131 Kurucu Meclis talebi \u00f6nderli\u011fin yoklu\u011fu alt\u0131nda dahi, \u201cse\u00e7imlerin derhal yap\u0131lmas\u0131\u201d ve sonu\u00e7 olarak rejimin yeniden tesis edilmesi i\u00e7eri\u011findeki kar\u015f\u0131devrimci talebe kar\u015f\u0131l\u0131k, devrimci bir talep olarak kitleler taraf\u0131ndan savunulmakta.(14)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu iki \u00fclkeye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u201cKahrolsun Bin Ali!\u201d<\/em> ve \u201cM\u00fcbarek Defol!\u201d<\/em> sloganlar\u0131yla ba\u015flayan seferberlikler, Kurucu Meclis talebi ile s\u00fcrekliliklerini koruyabiliyorlar. Dahas\u0131 hen\u00fcz ikili iktidar organ\u0131n\u0131n ancak bir embriyonu olabilen komitelerin iktidar\u0131 ellerinde toplama g\u00fcc\u00fcne sahip olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda \u201cKurucu Meclis\u201d talebi, ger\u00e7ek anlamda rejime y\u00f6nelmi\u015f bir talep haline geliyor.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn bu iki Arap devriminin sallad\u0131\u011f\u0131 Bonapartist rejimler \u201ckendilerini de\u011fi\u015ftirmemek i\u00e7in her \u015feyi de\u011fi\u015ftiriyorlar.\u201d H\u00fck\u00fcmetler, bakanlar, devlet ba\u015fkanlar\u0131… Bunlar\u0131n yetmedi\u011fi noktalarda ise kitlelerin seferberliklerini dizginlemek i\u00e7in ilk elde ba\u015f vurduklar\u0131 taktik derhal se\u00e7imlere gitmek ya da se\u00e7imlerin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na giri\u015fmek oluyor. Bu do\u011frultuda emperyalizm ve Arap burjuvazisi, muhalefetteki kimi burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva partilerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 bir koalisyon h\u00fck\u00fcmetiyle rejimin bekas\u0131n\u0131 hedefliyorlar.<\/p>\n\n\n\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, genel grev gibi geleneksel m\u00fccadele ara\u00e7lar\u0131n\u0131 yeniden kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenen ve bir devrimin deneyimine sahip olan Arap i\u015f\u00e7ileri ise, emperyalizm ve Arap burjuvazisinin kar\u015f\u0131s\u0131na Kurucu Meclis talebiyle \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda, bu durum emperyalizmin t\u00fcm dengelerini alt\u00fcst eden bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Bu iki devrimin kaderini tayin edecek olan \u015fey de, Arap i\u015f\u00e7ilerinin rejimi kar\u015f\u0131lar\u0131na alan talepler ve sloganlar \u00e7evresindeki seferberliklerini s\u00fcrekli k\u0131lmalar\u0131d\u0131r. Devrimci Marksistler -maalesef ki- bu iki devrime son derecede haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakaland\u0131. Arap i\u015f\u00e7ileri g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasi \u00f6nderlik olmaks\u0131z\u0131n devrimi ba\u015flatmak zoruna kald\u0131lar. Ancak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te, k\u00fc\u00e7\u00fck bir devrimci Marksist \u00f6bek dahi, eski rejimlerin tamamen par\u00e7alanmas\u0131 i\u00e7in derhal bir Kurucu Meclisin toplanmas\u0131 gibi, rejime do\u011frudan y\u00f6nelen talepler etraf\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir partinin in\u015fa edilmesini sa\u011flayabilir ve ilerleyen s\u00fcre\u00e7te t\u00fcm iktidar\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6rg\u00fctlerine ge\u00e7mesini sa\u011flayarak devrimi bir ad\u0131m, hem de koca bir ad\u0131m daha ileriye ta\u015f\u0131yabilir. <\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131m\u0131z boyunca Kurucu Meclis slogan\u0131n\u0131n seferber edici bir ge\u00e7i\u015f talebi olma niteli\u011fi \u00fczerinde durmaya \u00e7abalad\u0131k. Ayn\u0131 zamanda Kurucu Meclis talebinin bir feti\u015f haline gelmemesi i\u00e7in, ancak belirli ama\u00e7lara y\u00f6nelik olarak (yoksulluk sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, ulusal haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 vb.) dile getirilebilece\u011fini ifade ettik. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, kimi devrimci ko\u015fullarda Kurucu Meclis talebinin gericile\u015febilece\u011fi (Bolivya 2003), ancak kimi devrimci ko\u015fullarda ise, iktidar\u0131n fethi talebinin yan\u0131nda ve hatta iktidardan sonra dahi yine de bir Kurucu Meclis talebinin dile getirilebilece\u011fini (Rusya, Ekim 1917) \u00f6rneklemeye \u00e7abalad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bunlara ra\u011fmen okuyucunun kafas\u0131n\u0131 en s\u0131k kurcalayan meselenin verilen \u00f6rnekler ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda bir analoji kurmak oldu\u011funu san\u0131yoruz. Hatta Kurucu Meclis talebine itiraz eden okuyucunun, referandum d\u00f6neminde tekrar dile getirdi\u011fimiz Kurucu Meclis talebini d\u00fc\u015f\u00fcnerek: \u201cT\u00fcrkiye Rusya, Boliya, M\u0131s\u0131r ya da Tunus ile ayn\u0131 konumda de\u011fildir ki Kurucu Meclis talebi savunulsun\u201d sav\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrece\u011fini de san\u0131yoruz. Bug\u00fcn bir taktik olarak T\u00fcrkiye\u2019de Kurucu Meclis talebinin dile getirilip getirilemeyece\u011fi sorusu bizim yaz\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmaktad\u0131r. Ancak buna ra\u011fmen, sundu\u011fumuz bu tarihsel perspektife ek olarak, ak\u0131m\u0131m\u0131z\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de Kurucu Meclis talebini ifade etti\u011fi \u00f6\u011fretici \u00f6rneklerinden biri ile yaz\u0131m\u0131z\u0131 sonland\u0131rman\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz:<\/p>\n\n\n\n Burjuva d\u00fczenin bug\u00fcnk\u00fc siyasal iktidar\u0131 ANAP h\u00fck\u00fcmetidir. Kitleler ANAP h\u00fck\u00fcmetinin ard\u0131nda yatan dev burjuva sistemi ve devlet d\u00fczenini hen\u00fcz yeterince kavrayabilmi\u015f ve m\u00fccadelelerini buna y\u00f6neltmi\u015f de\u011fildir. Ama i\u00e7inde bulunduklar\u0131 olumsuz ko\u015fullar\u0131n sorumlusu olarak ANAP h\u00fck\u00fcmetini g\u00f6rmektedirler. Oysa biz devrimciler biliyoruz ki, ANAP h\u00fck\u00fcmetinin devrilip bir ba\u015fka burjuva partisinin i\u015fba\u015f\u0131na gelmesi antidemokratik bask\u0131 rejiminde pek bir de\u011fi\u015fikli\u011fe, devlet d\u00fczeninde ise hi\u00e7bir de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7mayacakt\u0131r. Ama bunu kitlelere propaganda ara\u00e7lar\u0131yla anlatmak yetmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc kitleler kendi eylemleri i\u00e7inde bilin\u00e7lenir. O halde devrimci \u00f6nderli\u011fe d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, kitlelerin eylemine y\u00f6n vermektir<\/strong>. Bu y\u00f6n verilirken de onlar\u0131n verili bilin\u00e7lerini hesaba katmak, oradan hareket etmek ve bu bilin\u00e7 d\u00fczeyini m\u00fccadele i\u00e7inde y\u00fckseltmektir. Bu ancak somut taleplerle olanakl\u0131d\u0131r. E\u011fer bug\u00fcn i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar ANAP h\u00fck\u00fcmetinin gitmesini istiyorlarsa, onlar\u0131n bu talplerini desteklememiz ama alternatif burjuva \u00e7\u00f6z\u00fcmler yerine onlar\u0131n m\u00fccadelelerini ilerletecek somut sloganlar \u00fcretmemiz gerekir. […] \u00d6zetle ANAP H\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 muhalefet ile proletaryan\u0131n devrimci iktidar\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurulabilmelidir.<\/p> ANAP iktidar\u0131 yaln\u0131zca genel olarak burjuva d\u00fczenin de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6zel olarak 12 Eyl\u00fcl rejiminin siyasal temsilcisidir. Dolay\u0131s\u0131yla ANAP h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin 12 Eyl\u00fcl rejiminin s\u00fcregiden antidemokratik uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyle birle\u015ftirilmesi gerekir. \u00d6b\u00fcr burjuva \u00e7\u00f6z\u00fcmlere mahk\u00fbm olmay\u0131p, ANAP h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi, antidemokratik bask\u0131c\u0131 yar\u0131 parlamenter rejime kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin yolu, buna uygun ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n kendi iktidar\u0131na do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131c\u0131 bir iktidar alternatifinin geli\u015ftirilmesinden ge\u00e7mektedir. Proletaryan\u0131n devrimci iktidar\u0131 slogan\u0131n\u0131n verili m\u00fccadele ve bilin\u00e7 d\u00fczeyine uygun olmayan propagandif bir talep oldu\u011fu ortadad\u0131r. \u0130\u015fte Sosyalizm<\/strong> gazetesi bu siyasal alternatifi Kurucu Meclis slogan\u0131 ile ifadeye kavu\u015fturmu\u015ftur.(15)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n 1.)<\/strong> L. Tro\u00e7ki, Ge\u00e7i\u015f Program\u0131<\/em>, Kardelen Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, sayfa 35-36.<\/p>\n\n\n\n 2.)<\/strong> N. Moreno, Ge\u00e7i\u015f Program\u0131n\u0131n G\u00fcncellenmesi, Tez 27: Demokratik Sloganlar ve G\u00f6revlerin Temel \u00d6nemi. Kurucu Meclis, bak. Mesafe i\u00e7inde, s. 68. <\/p>\n\n\n\n 3.)<\/strong> Moreno, age<\/em>.<\/p>\n\n\n\n 4.)<\/strong> Lenin, Kurucu Meclis \u00dczerine Tezler<\/em>, Aral\u0131k 1917, bak.: http:\/\/www.kurtuluscephesi.com\/lenin\/kurucu.html.<\/p>\n\n\n\n 5.)<\/strong> Bak.: http:\/\/www2.cddc.vt.edu\/marxists\/turkce\/trocki\/1924\/eylul\/ekim\/6.htm<\/p>\n\n\n\n 6.)<\/strong> Sosyal Devrimciler: \u00c7e\u015fitli Narodnik (\u00c7arl\u0131\u011f\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p Rusya\u2019n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi m\u00fccadelesinde, \u00f6nderlik i\u00e7in g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe diken, Marksist olmayan bir ak\u0131m) e\u011filimlerin kayna\u015fmas\u0131yla 1900\u2019lerin ba\u015f\u0131nda kurulan k\u00f6yl\u00fc partisi.<\/p>\n\n\n\n 7.)<\/strong> Parti i\u00e7erisindeki Kurucu Meclis tart\u0131\u015fmalar\u0131na ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bak.: http:\/\/www.marxists.org\/archive\/trotsky\/1925\/lenin\/05.htm<\/p>\n\n\n\n 8.)<\/strong> Rus Kurucu Meclisine ili\u015fkin kronolojik bilgi i\u00e7in bak.: http:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kurucu_Meclis_%28Rusya%29, ayr\u0131ca Lenin\u2019in ilgili konu\u015fmalar\u0131 i\u00e7in bak.: http:\/\/www.marxists.org\/archive\/lenin\/works\/1918\/jan\/06b.htm ve http:\/\/www.marxists.org\/archive\/lenin\/works\/1917\/sep\/28.htm<\/p>\n\n\n\n 9.)<\/strong> S\u00fcreci daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemek i\u00e7in, bak.: http:\/\/www.antimai.org\/bn\/bnbolivya.htm.<\/p>\n\n\n\n 10.)<\/strong> Bak.: http:\/\/www.sendika.org\/yazi.php?yazi_no=2666.<\/p>\n\n\n\n 11.)<\/strong> LIT-CI 8. D\u00fcnya Kongresi, Bolivya: G\u00fcndeme Gelen Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Devrimi, Kas\u0131m 2003.<\/p>\n\n\n\n 12.)<\/strong> Arif Benol, \u201dBolivya\u2019da millile\u015ftirme ve s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131\u201d, Haziran 2006, \u0130\u015f\u00e7i Cephesi Yeni D\u00f6nem<\/em>, Say\u0131: 28. <\/p>\n\n\n\n 13.)<\/strong> Bak.http:\/\/www.litci.org\/en\/index.php?option=com_content&view=article&id=109:artigo109&catid=7:bolivia.<\/p>\n\n\n\n 14.)<\/strong> Tunus\u2019taki Sidi Boizid Halk Direni\u015f Komitesi\u2019nden Garbi Lazar\u2019\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 destek \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda, Kurucu Meclis talebi \u015fu \u015fekilde ifade ediliyor: \u201cBiz, halk\u0131n demokratik bir kurucu meclisi i\u00e7in m\u00fccadele veriyoruz. Biz halk taraf\u0131ndan demokratik y\u00f6ntemlerle se\u00e7ilmi\u015f meclisin yeni bir anayasa haz\u0131rlamas\u0131ndan yanay\u0131z. Talebimiz: Yasad\u0131\u015f\u0131 Gannu\u015fi h\u00fck\u00fcmetinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve Bin Ali\u2019nin par\u00e7alanmas\u0131 gereken fa\u015fist partisinin yok olmas\u0131d\u0131r!\u201d. Bak: http:\/\/www.iscicephesi.net\/gundem-analiz\/guncel-haber-akisi\/1168-tunustan-destek-cagris.<\/p>\n\n\n\n 15.)<\/strong> Yusuf Barman, \u201c\u0130\u015f\u00e7ilerin Partisi ve Kurucu Meclis\u201d, S\u0131n\u0131f Bilinci 9-10<\/em>, s. 117-118.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Devrimci Marksist ak\u0131m i\u00e7erisinde en fazla tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan biri de Kurucu Meclis talebi ve bu talebin hangi ko\u015fullar alt\u0131nda kullan\u0131laca\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Ak\u0131m\u0131m\u0131z i\u00e7erisindeki kimi e\u011filimler, kurucu meclis talebini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bir burjuva demokratik talep olarak ele al\u0131p, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bilincinde demokrasi yan\u0131lsamas\u0131 yarataca\u011f\u0131 fikrinden hareketle kategorik olarak reddederken; kimi e\u011filimler ise onu antiemperyalist i\u00e7eri\u011fiyle \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki en […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":104,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[639,991,705],"tags":[154,155,151,152,153,47],"class_list":["post-103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-devrimci-strateji","category-kurucu-meclis","category-tarih","tag-bolivyada","tag-deneyimleri","tag-kurucu","tag-meclis","tag-rusya","tag-ve"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2623,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103\/revisions\/2623"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trockist.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Ge\u00e7is Program\u0131 ve Kurucu Meclis talebi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Rusya\u2019da Kurucu Meclis<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\n\u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019na kar\u015f\u0131, sonras\u0131nda da Kerenski\u2019ye kar\u015f\u0131 Bol\u015fevik program i\u00e7erisindeki yerini korumaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\nBolivya\u2019da Kurucu Meclis<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\u0130ki \u00f6rnek \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tunus ve M\u0131s\u0131r<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 yerine: T\u00fcrkiye\u2019de Kurucu Meclis slogan\u0131na bir \u00f6rnek<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
***<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Dipnotlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n